C++ dasturlash tilida ma‘lumotlarni formatli o‘qish va formatli yozish funksiyalari dasturini ishlab chiqish

Информация о документе

Цена	10000UZS
Размер	518.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Информатика и ИТ

C++ dasturlash tilida ma‘lumotlarni formatli o‘qish va formatli yozish funksiyalari dasturini ishlab chiqish

Купить

Kirish
Ushbu kurs ishi C++ dasturlash tilida ma'lumotlarni formatli o'qish va yozish
funksiyalarini o'rganish va amalda qo'llashga bag'ishlangan. Ma'lumotlarni formatli
o'qish va yozish dasturlashda muhim ahamiyatga ega bo'lib, konsol, fayllar va boshqa
qurilmalar bilan ishlashda qo'llaniladi. Kurs ishi nazariy ma'lumotlar, amaliy mashqlar,
namunaviy dasturlar va qo'shimcha tasviriy materiallarni o'z ichiga oladi.
Kurs ishining maqsadi C++ dasturlash tilida ma'lumotlarni formatli o'qish va
yozish texnikalarini chuqur o'rganish va talabalar ma'lumotlarini boshqarish dasturini
ishlab chiqish orqali amaliy ko'nikmalarni rivojlantirishdir.
Ma'lumotlarni formatli o'qish va yozish zamonaviy dasturiy ta'minotlarda keng
qo'llaniladi. Masalan, ma'lumotlar bazasi tizimlari, fayl asosidagi dasturlar va
foydalanuvchi interfeyslari bunday funksiyalarga asoslanadi.
2

Maqsad va vazifalar
 Maqsad : C++ dasturlash tilida ma'lumotlarni formatli o'qish va yozish
funksiyalarini o'rganish va ularni amaliy loyihalarda qo'llash.
C++ dasturlash tilining maqsadi bir nechta asosiy jihatlardan iborat bo‘lib, u umumiy
maqsadli, yuqori samarali va moslashuvchan dasturlash tili sifatida ishlab chiqilgan.
Quyida C++ ning asosiy maqsadlari keltiriladi:
1. Yuqori samaradorlik va ishlash tezligi :
C++ apparat resurslarini samarali boshqarish va yuqori tezlikda ishlaydigan dasturlar
yaratish uchun mo‘ljallangan. U past darajali operatsiyalarga (masalan, xotira
boshqaruvi) kirish imkonini beradi, bu esa tizimli dasturlash, o‘yin dvigatellari va real
vaqt tizimlari uchun ideal qiladi.
2. Moslashuvchanlik va umumiy maqsadli dasturlash :
C++ turli dasturiy loyihalar uchun ishlatilishi mumkin – tizimli dasturlardan tortib
veb-ilovalar, o‘yinlar va ilmiy hisoblashgacha. U ob'ektga yo‘naltirilgan,
protsedurali va umumlashtirilgan dasturlash paradigmalarni qo‘llab-quvvatlaydi.
3. Ob'ektga yo‘naltirilgan dasturlash (OOP) imkoniyatlari :
C++ sinflar, ob'ektlar, meros va polimorfizm kabi OOP tamoyillarini qo‘llab-
quvvatlaydi, bu murakkab dasturlarni tuzish va qayta ishlatiladigan kod yozishni
osonlashtiradi.
4. Past darajali boshqaruv :
C++ dasturchiga xotira bilan bevosita ishlash (masalan, ko‘rsatgichlar va dinamik
xotira ajratish) va apparat resurslarini boshqarish imkonini beradi, bu resurslarni
tejamkor ishlatishni talab qiluvchi tizimlarda muhimdir.
5. C bilan moslik :
3

C++ C tilining kengaytmasi sifatida ishlab chiqilgan, shuning uchun C kodini C++
dasturlarida ishlatish mumkin. Bu C++ ni avvalgi loyihalar bilan integratsiya qilish
uchun qulay qiladi.
6. Standart kutubxona (STL) :
C++ standart shablonlar kutubxonasi (STL) orqali keng ko‘lamli tayyor
funksiyalar, konteynerlar (vektor, massiv, ro‘yxat) va algoritmlarni taqdim etadi,
bu dasturchilarning ishini tezlashtiradi.
7. Portativlik :
C++ platformadan mustaqil dasturlash tili bo‘lib, turli operatsion tizimlar
(Windows, Linux, macOS) va apparat platformalarida ishlay oladi, agar kod to‘g‘ri
yozilsa.
8. Murakkab tizimlarni qo‘llab-quvvatlash :
C++ katta va murakkab dasturiy tizimlarni (masalan, operatsion tizimlar,
ma'lumotlar bazasi tizimlari, grafik dvigatellar) ishlab chiqish uchun mos keladi,
chunki u modullik va tuzilgan dasturlashni ta'minlaydi.
Vazifalar :
1. Formatli o'qish va yozish funksiyalarining asosiy tushunchalarini o'rganish.
2. <iostream> va <fstream> kutubxonalaridagi asosiy funksiyalarni tahlil qilish.
3. Konsol va fayllar bilan ishlashda amaliy mashqlar ishlab chiqish.
4. Talabalar ma'lumotlarini boshqarish dasturini ishlab chiqish.
C++ ning asosiy vazifalari uning maqsadlari bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, u turli
sohalarda yuqori samarali va moslashuvchan dasturlar yaratish uchun ishlatiladi. Quyida
C++ ning asosiy vazifalari qisqacha keltiriladi:
4

Tizimli dasturlash:
Operatsion tizimlar (masalan, Windows yoki Linux yadrolari), qurilma drayverlari va
tarmoq protokollarini ishlab chiqish. C++ apparat bilan yaqin ishlash imkonini beradi.
1. O‘yin dasturlash :
O‘yin dvigatellari (Unreal Engine kabi) va real vaqt rejimida ishlaydigan grafik
ilovalar yaratish. C++ yuqori tezlik va grafik resurslarni boshqarishda muhim.
2. Yuqori samarali ilovalar :
Moliyaviy tizimlar , birja savdo platformalari va real vaqt hisoblashlari talab
qilinadigan ilovalar uchun dasturlar yozish .
3. Ma'lumotlar bazasi va server dasturlari :
Ma'lumotlar bazasi boshqaruv tizimlari (masalan, MySQL) va veb-serverlar
(Nginx kabi) ishlab chiqish.
4. Ilmiy hisoblash va simulyatsiya :
Fizika, kimyo, biologiya kabi sohalarda murakkab matematik hisoblashlar va
simulyatsiyalar uchun dasturlar yaratish.
5. Kross-platforma ilovalar :
Turli operatsion tizimlarda (Windows, Linux, macOS) ishlaydigan dasturiy
ta'minot ishlab chiqish, masalan, ofis ilovalari yoki multimedia vositalari.
6. IoT va o‘rnatilgan tizimlar :
Aqlli qurilmalar, sensorlar va o‘rnatilgan tizimlar (embedded systems) uchun
dasturlar yozish, chunki C++ resurslarni tejamkor boshqaradi.
7. Kutubxonalar va freymvorklar yaratish :
Boshqa dasturchilar foydalanishi uchun umumiy kutubxonalar (masalan, STL yoki
Boost) va freymvorklar ishlab chiqish.
5

Nazariy qism
Formatli o'qish
Formatli o'qish ma'lumotlarni foydalanuvchi kiritgan formatda qabul qilish jarayonidir.
C++ dasturlash tilida bu jarayon <iostream> kutubxonasi orqali amalga oshiriladi. Asosiy
vositalar quyidagilar:
 cin : Standart kiritish oqimidan ma'lumot o'qish.
 getline : Satrlarni o'qish uchun ishlatiladi.
 scanf : C uslubidagi formatli o'qish.
Formatli o‘qish (formatted input) foydalanuvchi kiritgan ma'lumotlarni ma'lum bir
formatda, tuzilgan va xavfsiz tarzda olish jarayonini anglatadi. Bu odatda <iostream>
kutubxonasi va cin ob'ekti yordamida amalga oshiriladi, lekin boshqa usullar, masalan,
scanf (C uslubi) yoki maxsus parsing texnikalari ham ishlatilishi mumkin. Formatli
o‘qish ma'lumotlarni to‘g‘ri turda (masalan, butun son, haqiqiy son, satr) olish, xatolarni
tekshirish va foydalanuvchi kiritishini boshqarish uchun ishlatiladi.
Quyida C++ da formatli o‘qish haqida to‘liq ma'lumot, asosiy vositalar, usullar,
xatolarni boshqarish va amaliy misollar bilan tushuntiriladi.
1. Formatli o‘qishning maqsadi
Formatli o‘qishning asosiy maqsadlari:
 Ma'lumotlarni to‘g‘ri olish : Foydalanuvchi kiritgan ma'lumotlarni kutilgan turda
(int, double, string) olish.
 Xatolarni oldini olish : Noto‘g‘ri kiritishlarni (masalan, harf o‘rniga raqam
kiritish) aniqlash va tuzatish.
 Foydalanuvchi tajribasini yaxshilash : Aniq xabarlar orqali foydalanuvchiga
to‘g‘ri kiritishni so‘rash.
 Moslashuvchanlik : Turli formatdagi ma'lumotlarni (masalan, satrlar, raqamlar,
maxsus formatlar) qabul qilish.
6

$2. Asosiy vositalar C++ da formatli o‘qish uchun quyidagi kutubxonalar va vositalardan foydalaniladi:  <iostream> : cin ob'ekti orqali standart kiritish.  <string> : Satrlar (std::string) bilan ishlash, ayniqsa getline funksiyasi orqali.  <limits> : Kiritish buferini tozalash uchun (std::numeric_limits).  <cstdio> : C uslubidagi scanf funksiyasi orqali kiritish.  <iomanip> (kamroq ishlatiladi) : Ma'lum formatdagi kiritishlarni boshqarish uchun (masalan, setw bilan belgilangan uzunlikdagi kiritish). 3. Formatli o‘qish usullari 3.1. cin bilan formatli o‘qish cin ob'ekti foydalanuvchi kiritgan ma'lumotlarni o‘qish uchun eng keng tarqalgan vositadir. U turli ma'lumot turlarini (int, double, char, va hokazo) avtomatik ravishda taniydi, lekin bo‘shliqlar va yangi qator belgilariga sezgir. Xususiyatlari :  Ma'lumotlar bo‘shliq (space), tab yoki yangi qator (\n) bilan ajratiladi.  Agar kiritish turi noto‘g‘ri bo‘lsa (masalan, int o‘rniga harf kiritilsa), cin xato holatiga o‘tadi (fail()).  cin bilan satr o‘qishda bo‘shliqlar oldin o‘qishni to‘xtatadi (buni getline bilan hal qilish mumkin). 3.2. Getline bilan satr o‘qish cin >> satr o‘qishda faqat bo‘shliqgacha bo‘lgan qismni oladi. Agar to‘liq satr (bo‘shliqlar bilan birga) kerak bo‘lsa, std::getline ishlatiladi. 3.3. Scanf bilan o‘qish (C uslubi) scanf C tilidan meros qolgan bo‘lib, format belgilovchilari orqali kiritishni boshqaradi:  %d: Butun son. 7$ $ %f, %lf: Haqiqiy son (float, double).  %s: Satr (bo‘shliqgacha).  %c: Belgilar. 4. Xatolarni boshqarish Formatli o‘qishda foydalanuvchi noto‘g‘ri ma'lumot kiritsa (masalan, harf o‘rniga raqam), dastur xato holatiga tushadi. Buni boshqarish uchun quyidagi usullar ishlatiladi: 4.1. cin holatini tekshirish cin.fail() yoki !cin yordamida kiritish xatosini aniqlash mumkin. 4.2. Satr kiritishda xatolarni tekshirish getline bilan satr o‘qishda bo‘sh kiritishni tekshirish mumkin. 4.3. Buferni tozalash cin >> dan keyin getline ishlatilsa, buferda qolgan \n belgilari muammoga sabab bo‘ladi. Buni cin.ignore() bilan hal qilish mumkin. 5. Umumiy formatlash texnikalari  Ma'lumot turi bo‘yicha o‘qish : o int, double, char: cin >> bilan. o To‘liq satrlar: getline(cin, satr).  Kiritish uzunligini cheklash : o <iomanip> dagi setw(n) bilan belgilangan uzunlikdagi kiritish o‘qiladi (lekin kam ishlatiladi). o Misol: cin >> setw(10) >> buffer;.  Maxsus formatlar : o Masalan, telefon raqami yoki sana kiritishda satr sifatida o‘qib, keyin parse qilish.  Kiritishni tasdiqlash : 8$

o Foydalanuvchidan kiritishni tasdiql ASHni so‘rash (masalan, “To‘g‘ri
kiritdingizmi? [h/y]”).
6. Afzalliklari va kamchiliklari
Afzalliklari:
 cin va getline xavfsiz va C++ ga xos.
 Xatolarni aniqlash va boshqarish oson.
 Turli ma'lumot turlari bilan moslashuvchan.
Kamchiliklari:
 cin bo‘shliqlarga sezgir, bu muammolarga olib kelishi mumkin.
 scanf xavfsiz emas va satrlar bilan ishlashda cheklovlarga ega.
 Noto‘g‘ri kiritishlarni boshqarish uchun qo‘shimcha kod yozish kerak.
Tushuntirish :
 Ism va manzil getline bilan o‘qiladi, bo‘sh kiritish tekshiriladi.
 Yosh cin bilan o‘qiladi, musbat son ekanligi tekshiriladi.
 Bufer cin.ignore bilan tozalanadi.
 Chiqish formatli yozish orqali jadval shaklida taqdim etiladi.
8. Amaliy maslahatlar
 Xatolarni oldindan rejalashtiring : Har doim noto‘g‘ri kiritishlarni tekshirish
uchun kod yozing.
 Buferni tozalashni unutmang : cin >> dan keyin getline ishlatganda cin.ignore()
qo‘llang.
 Foydalanuvchiga yo‘l ko‘rsating : Xato xabarlarida aniq ko‘rsatmalar bering
(masalan, “Faqat raqam kiriting”).
 Soddalashtiring : Oddiy dasturlarda minimal tekshirishlar bilan ishlang, murakkab
loyihalarda to‘liq xavfsizlikni ta'minlang.
9

 Maxsus formatlar uchun parsing : Agar telefon raqami yoki sana kabi maxsus
format kerak bo‘lsa, satr sifatida o‘qib, keyin tekshiring.
Misol :
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
int son;
cout << "Son kiriting: ";
cin >> son;
cout << "Kiritilgan son: " << son << endl;
return 0;
}
Yuqoridagi dastur foydalanuvchidan butun sonni o'qib, uni ekranga chiqaradi. cin
operatori turli ma'lumot turlarini (masalan, int, double, char) o'qish uchun ishlatiladi.
Getline funksiyasi satrlar bilan ishlashda foydalidir, chunki u bo'shliqlar va maxsus
belgilarni ham o'qiy oladi:
#include <iostream>
#include <string>
using namespace std;
int main() {
string matn;
cout << "Matn kiriting: ";
getline(cin, matn);
cout << "Kiritilgan matn: " << matn << endl;
return 0;
}
10

Formatli yozish ma'lumotlarni belgilangan formatda ekranga yoki faylga chiqarish
jarayonidir. Bu jarayon <iomanip> kutubxonasi yordamida aniq sozlamalar bilan amalga
oshiriladi.
Asosiy vositalar: C++ dasturlash tilida formatli yozish (formatted output)
foydalanuvchiga ma'lumotlarni o'qilishi oson, tuzilgan va vizual jihatdan chiroyli shaklda
chiqarish imkonini beradi. Bu jarayon odatda cout ob'ekti va <iomanip> kutubxonasi
yordamida amalga oshiriladi, lekin boshqa usullar ham mavjud (masalan, printf yoki
std::format C++20 dan boshlab). Formatli yozish ma'lumotlarni ma'lum bir tartibda,
belgilangan kenglikda, aniqlikda yoki maxsus formatda (masalan, o'nlik, o'n oltilik)
chiqarishni o'z ichiga oladi.
Quyida C++ da formatli yozish haqida to'liq ma'lumot, uning asosiy vositalari, usullari va
misollar bilan tushuntiriladi.
1. Formatli yozishning maqsadi
Formatli yozishning asosiy maqsadlari:
 O'qiluvchanlik : Ma'lumotlarni foydalanuvchi uchun tushunarli va chiroyli
shaklda taqdim etish.
 Moslashuvchanlik : Turli ma'lumot turlarini (butun son, haqiqiy son, satr) maxsus
formatlarda chiqarish.
 Aniqlik : Raqamlarni ma'lum bir aniqlikda (masalan, o'nlik kasrlar soni) ko'rsatish.
 Tartib : Ma'lumotlarni jadval shaklida yoki belgilangan kenglikda tekislash.
 Moslashtirish : Chiqishni maxsus talablarga (masalan, valyuta, foiz) moslashtirish.
2. Asosiy vositalar
C++ da formatli yozish uchun quyidagi kutubxonalar va vositalardan foydalaniladi:
 <iostream> : cout ob'ekti orqali standart chiqish.
 <iomanip> : Formatlash uchun maxsus manipulyatorlar (masalan, setw,
setprecision).
11

 <string> : Satrlar bilan ishlash uchun.
 <format> (C++20 va undan yuqori) : Yangi std::format funksiyasi orqali
zamonaviy formatlash.
 printf (C uslubi) : <cstdio> kutubxonasi orqali C tilidan meros qolgan formatlash
usuli.
3. Formatli yozish usullari
3.1. cout va <iomanip> bilan formatlash
<iomanip> kutubxonasidagi manipulyatorlar formatli chiqishni osonlashtiradi. Eng
muhim manipulyatorlar:
 setw(n) : Chiqish uchun kenglikni (n belgili joy) belgilaydi.
 left, right, internal : Matnni chapga, o'ngga yoki ichki tekislash.
 setprecision(n) : Haqiqiy sonlar uchun aniqlikni (umumiy raqamlar soni)
belgilaydi.
 fixed : Haqiqiy sonlarni o'nlik shaklda chiqaradi.
 scientific : Ilmiy ko'rinishda (masalan, 1.23e+02) chiqaradi.
 hex, oct, dec : Sonlarni o'n oltilik, sakkizlik yoki o'nlik shaklda chiqarish.
 cout : Standart chiqish oqimiga yozish.
 setw : Chiqish maydonining kengligini belgilash.
 setprecision : Haqiqiy sonlarning aniqligini sozlash.
 printf : C uslubidagi formatli yozish.
3.3. std::format bilan formatlash (C++20)
C++20 da kiritilgan <format> kutubxonasi Python uslubidagi formatlashni qo'llab-
quvvatlaydi. Bu zamonaviy va xavfsiz usul.
4. Umumiy formatlash texnikalari
 Tekislash :
12

o left: Matnni chapga tekislaydi.
o right: Matnni o'ngga tekislaydi.
o internal: Belgilar (masalan, + yoki -) chapda, raqamlar o'ngda.
 Bo'sh joylarni to'ldirish :
o setfill('x'): Bo'sh joylarni maxsus belgi bilan to'ldiradi (masalan, *).
o Misol: cout << setfill('*') << setw(10) << 42; → ********42.
 Raqamlar formati :
o fixed: O'nlik shakl (masalan, 123.45).
o scientific: Ilmiy shakl (masalan, 1.23e+02).
o hex, oct: O'n oltilik yoki sakkizlik.
 Aniqlik :
o setprecision(n): Umumiy raqamlar soni yoki o'nlik kasrlar soni (formatcha
bog'liq).
5. Afzalliklari va kamchiliklari
Afzalliklari:
 Chiqishni foydalanuvchi uchun qulay va professional qiladi.
 Turli ma'lumot turlari va formatlarni qo'llab-quvvatlaydi.
 Jadval, hisobot va loglar yaratishda foydali.
Kamchiliklari:
 <iomanip> manipulyatorlari murakkab bo'lishi mumkin va holatni o'zgartiradi
(masalan, fixed keyingi barcha chiqishlarga ta'sir qiladi).
 printf xavfsiz emas va satrlar bilan ishlashda qiyinchiliklar bo'lishi mumkin.
 std::format faqat yangi kompilyatorlarda ishlaydi.
6. Amaliy maslahatlar
 Soddalik : Oddiy chiqish uchun cout va minimal manipulyatorlardan foydalaning.
13

 Kompilyator mosligi : Agar C++20 ishlatayotgan bo'lsangiz, std::format ni afzal
ko'ring.
 Xatolarni tekshirish : Foydalanuvchi kiritgan ma'lumotlarni formatlashdan oldin
tekshiring.
 O'qiluvchanlik : Kodni tushunarli qilish uchun funktsiyalarga ajrating (masalan,
jadval chiqarish uchun alohida funktsiya).
Misol :
#include <iostream>
#include <iomanip>
using namespace std;
int main() {
double son = 123.456789;
cout << setw(10) << setprecision(2) << fixed << son << endl;
return 0;
Yuqoridagi dastur 123.46 ni 10 ta bo'shliq ichida chiqaradi, bu formatlashning muhim
misolidir.
setw va setprecision :
 setw(n): Chiqish maydonini n ta belgiga kengaytiradi.
 setprecision(nsports betting software development cost ): Haqiqiy sonning n ta
raqamini ko'rsatadi.
 fixed: Nuqtadan keyin belgilangan son aniqligini saqlaydi.
14

Fayllar bilan ishlash
Fayllar bilan ishlash <fstream> kutubxonasi orqali amalga oshiriladi. Fayllar ikki turda
ishlatiladi: o'qish (ifstream) va yozish (ofstream).
Faylga.databox
Yozish Faylga yozish uchun ofstream obyekti ishlatiladi:
#include <fstream>
using namespace std;
int main() {
ofstream fayl("output.txt");
fayl << "Salom, dunyo!" << endl;
fayl.close();
return 0;
}
15

$Fayldan o'qish Fayldan o'qish uchun ifstream obyekti ishlatiladi: #include <fstream> #include <iostream> using namespace std; int main() { ifstream fayl("output.txt"); string qator; while (getline(fayl, qator)) { cout << qator << endl; } fayl.close(); return 0; } Fayllar bilan ishlashda xatolarni tekshirish muhimdir: #include <fstream> #include <iostream> using namespace std; int main() { ifstream fayl("output.txt"); if (!fayl.is_open()) { cout << "Faylni ochib bo'lmadi!" << endl; return 1; } string qator; while (getline(fayl, qator)) { 16$

cout << qator << endl;
}
fayl.close();
return 0;
}
Amaliy mashqlar
Mashq 1: Foydalanuvchi ma'lumotlarini konsoldan o'qish va chiqarish
Vazifa : Foydalanuvchidan ism, yosh va manzilni o'qib, formatlangan holda
ekranga chiqarish.
Dastur :
#include < iostream >
#include < string >
#include < iomanip > // Formatlash uchun
using namespace std;
17

$// Foydalanuvchi ma'lumotlarini chiroyli chiqarish uchun funktsiya void printHeader() { cout << "\n" << string( 50 , '=' ) << "\n" ; cout << "\tFoydalanuvchi Ma'lumotlari Tizimi\n" ; cout << string( 50 , '=' ) << "\n\n" ; } // Ma'lumotlarni jadval shaklida chiqarish void printUserInfo( const string& ism, int yosh, const string& manzil) { cout << string( 50 , '-' ) << "\n" ; cout << "| " << left << setw( 15 ) << "Ism" << "| " << ism << string( 30 - ism.length(), ' ' ) << " |\n" ; cout << string( 50 , '-' ) << "\n" ; cout << "| " << setw( 15 ) << "Yosh" << "| " << yosh << string( 30 - to_string(yosh).length(), ' ' ) << " |\n" ; cout << string( 50 , '-' ) << "\n" ; cout << "| " << setw( 15 ) << "Manzil" << "| " << manzil << string( 30 - manzil.length(), ' ' ) << " |\n" ; cout << string( 50 , '-' ) << "\n\n" ; } int main() { string ism, manzil; int yosh; // Sarlavha chiqarish printHeader(); // Ism kiritish cout << "Ismingizni kiriting: " ; getline(cin, ism); while (ism.empty()) { 18$ $cout << "Xato! Ism bo'sh bo'lmasligi kerak. Qayta kiriting: " ; getline(cin, ism); } // Yosh kiritish va tekshirish cout << "Yoshingizni kiriting: " ; while (!(cin >> yosh) || yosh <= 0 ) { cout << "Xato! Yosh musbat son bo'lishi kerak. Qayta kiriting: " ; cin.clear(); cin.ignore( 10000 , '\n' ); } cin.ignore(); // Buferni tozalash // Manzil kiritish cout << "Manzilingizni kiriting: " ; getline(cin, manzil); while (manzil.empty()) { cout << "Xato! Manzil bo'sh bo'lmasligi kerak. Qayta kiriting: " ; getline(cin, manzil); } // Ma'lumotlarni chiqarish printUserInfo(ism, yosh, manzil); cout << "Ma'lumotlar muvaffaqiyatli saqlandi!\n" ; cout << string( 50 , '=' ) << "\n" ; return 0 ; } Tahlil : Ushbu dastur getline va cin yordamida turli ma'lumot turlarini o'qib, ularni oddiy formatda chiqaradi. cin.ignore() satr o'qishdan oldin buferni tozalash uchun ishlatiladi. 19$

Mashq 2: Ma'lumotlarni faylga yozish va o'qish
Vazifa : Foydalanuvchidan olingan ma'lumotlarni faylga yozish va keyin fayldan
o'qib ekranga chiqarish.
Dastur :
#include <iostream>
#include <fstream>
#include <string>
using namespace std;
int main() {
string ism;
int yosh;
// Faylga yozish
ofstream yozish("malumot.txt");
cout << "Ismingizni kiriting: ";
getline(cin, ism);
20

$cout << "Yoshingizni kiriting: "; cin >> yosh; yozish << "Ism: " << ism << endl; yozish << "Yosh: " << yosh << endl; yozish.close(); // Fayldan o'qish ifstream oqish("malumot.txt"); string qator; cout << "\nFayldagi ma'lumotlar:\n"; while (getline(oqish, qator)) { cout << qator << endl; } oqish.close(); return 0; } Tahlil : Dastur foydalanuvchi ma'lumotlarini faylga yozadi va keyin uni o'qib chiqaradi. Fayl ochish va yopish jarayonlari to'g'ri bajarilishi ta'minlanadi. 21$

Mashq 3: Formatlangan Jadval Chiqarish
Vazifa : Talabalar ro'yxatini formatlangan jadval sifatida ekranga chiqarish.
Dastur :
#include <iostream>
#include <iomanip>
using namespace std;
int main() {
cout << left << setw(20) << "Ism" << setw(10) << "ID" << setw(10) << "Baho" <<
endl;
cout << string(40, '-') << endl;
cout << left << setw(20) << "Ali" << setw(10) << 1001 << setw(10) << 85.5 << endl;
cout << left << setw(20) << "Vali" << setw(10) << 1002 << setw(10) << 90.0 << endl;
cout << left << setw(20) << "Sardor" << setw(10) << 1003 << setw(10) << 78.5 <<
endl;
return 0;
}
Tahlil : Ushbu dastur setw yordamida ma'lumotlarni jadval shaklida chiqaradi. left
operatori matnni chapga tekislaydi.
22

Mashq 4: Talabalar Ro'yxatini Boshqarish
Vazifa : Talabalar ro'yxatini faylga yozish va undan o'qish dasturini ishlab chiqish.
Dastur :
#include <iostream>
#include <fstream>
#include <iomanip>
#include <string>
using namespace std;
struct Talaba {
string ism;
int id;
double baho;
};
void malumotYoz(const Talaba& talaba) {
ofstream fayl("talabalar.txt", ios::app);
fayl << left << setw(20) << talaba.ism << setw(10) << talaba.id << setw(10) << fixed
<< setprecision(2) << talaba.baho << endl;
fayl.close();
}
void malumotOqish() {
ifstream fayl("talabalar.txt");
string ism;
int id;
double baho;
cout << left << setw(20) << "Ism" << setw(10) << "ID" << setw(10) << "Baho" <<
endl;
cout << string(40, '-') << endl;
23

$while (fayl >> ism >> id >> baho) { cout << left << setw(20) << ism << setw(10) << id << setw(10) << fixed << setprecision(2) << baho << endl; } fayl.close(); } int main() { Talaba talaba; cout << "Talaba ma'lumotlarini kiriting:\n"; cout << "Ism: "; getline(cin, talaba.ism); cout << "ID: "; cin >> talaba.id; cout << "Baho: "; cin >> talaba.baho; malumotYoz(talaba); cout << "\nFayldagi ma'lumotlar:\n"; malumotOqish(); return 0; } Tahlil : Dastur struktura yordamida talaba ma'lumotlarini faylga yozadi va o'qib chiqaradi. Formatlash setw va setprecision orqali amalga oshiriladi. 24$ $Asosiy loyiha: talabalar ma'lumotlarini boshqarish Vazifa : Talabalar ma'lumotlarini (ism, ID, baholar) faylga yozish, o'qish va formatlangan holda chiqarish dasturini ishlab chiqish. Dastur menyuga asoslangan bo'lib, foydalanuvchiga talaba qo'shish, ro'yxatni ko'rish va chiqish imkonini beradi. Dastur : #include <iostream> #include <fstream> #include <string> #include <iomanip> using namespace std; struct Talaba { string ism; int id; double baho; }; void malumotYoz(const Talaba& talaba) { ofstream fayl("talabalar.txt", ios::app); if (!fayl.is_open()) { cout << "Faylni ochib bo'lmadi!" << endl; return; } fayl << left << setw(20) << talaba.ism << setw(10) << talaba.id << setw(10) << fixed << setprecision(2) << talaba.baho << endl; fayl.close(); } void malumotOqish() { 25$ $ifstream fayl("talabalar.txt"); if (!fayl.is_open()) { cout << "Faylni ochib bo'lmadi!" << endl; return; } string ism; int id; double baho; cout << left << setw(20) << "Ism" << setw(10) << "ID" << setw(10) << "Baho" << endl; cout << string(40, '-') << endl; while (fayl >> ism >> id >> baho) { cout << left << setw(20) << ism << setw(10) << id << setw(10) << fixed << setprecision(2) << baho << endl; } fayl.close(); } int main() { int tanlov; do { cout << "\n1. Talaba qo'shish\n2. Talabalarni ko'rish\n3. Chiqish\nTanlov: "; cin >> tanlov; cin.ignore(); if (tanlov == 1) { Talaba talaba; cout << "Ism: "; getline(cin, talaba.ism); cout << "ID: "; cin >> talaba.id; cout << "Baho: "; 26$

cin >> talaba.baho;
cin.ignore();
malumotYoz(talaba);
} else if (tanlov == 2) {
malumotOqish();
}
} while (tanlov != 3);
return 0;
}
Tahlil : Dastur foydalanuvchiga menyudan foydalanish imkonini beradi. Talaba
ma'lumotlari faylga formatlangan holda yoziladi va o'qiladi. Xatolarni tekshirish fayl
ochishda qo'llaniladi.
27

Xulosa
Ushbu kurs ishi C++ dasturlash tilida ma'lumotlarni formatli o'qish va yozish
funksiyalarini o'rganishda muhim qadam bo'ldi. Amaliy mashqlar va loyiha orqali
talabalar konsol va fayllar bilan ishlashni o'rgandi. Asosiy loyiha talabalar ma'lumotlarini
boshqarish dasturi sifatida ishlab chiqildi, bu real hayotdagi ma'lumotlarni boshqarish
tizimlariga misol bo'la oladi.
Kurs ishi davomida quyidagi ko'nikmalar o'zlashtirildi:
 <iostream> va <fstream> kutubxonalaridan foydalanish.
 Formatlash vositalari (setw, setprecision) bilan ishlash.
 Fayllar bilan ishlash va xatolarni boshqarish.
 Strukturalangan dasturlash va modulli dastur tuzish
Foydalanilgan adabiyotlar va internet resurslar
1.Anton, H., Rorres, C. Elementary Linear Algebra (11-th Edition). Wiley, 2014 –
Chiziqli tenglamalar sistemalarini yechish va Gauss usuli haqida fundamental nazariy
ma’lumotlar.
2.Press, W. H., Teukolsky, S. A., Vetterling, W. T., Flannery, B. P. Numerical Recipes:
The Art of Scientific Computing (3rd Edition). Cambridge University Press, 2007 –
Gauss eliminatsiyasini kompyuterda amalga oshirish algoritmlari va C++ misollari.
3.Usmonov, M. T. “Chiziqli algebraik tenglamalar sistemasini yechishning matritsa,
Gauss va Gauss– Jordan usullari.” Science and Education, 2(8), 2021, pp. 312-322 –
Mazkur maqolada Gauss usulining nazariyasi va amaliy qo‘llanilishi batafsil tahlil
qilingan.
4.Wikipedia – System of linear equations maqolasi, 2023 (onlayn): chiziqli tenglamalar
sistemasi tushunchasi va uning amaliy qo‘llanilishi .
29

5.Wikipedia – Gaussian elimination maqolasi, 2023 (onlayn): Gauss eliminatsiyasi
algoritmining tavsifi va qator amallari .
6.GeeksforGeeks – Gaussian Elimination to Solve Linear Equations, 2025 . Onlayn
manba, Gauss usulini tushuntirish va implementatsiya bo‘yicha qo‘llanma.
7. Josuttis, Nicolai M. The C++ Standard Library: A Tutorial and
Reference, 2nd Edition. Addison-Wesley, 2012.
8. Sultonov A.K., Yo‘ldoshev A.X. “Informatika va dasturlash asoslari
9. Abdulhayev B.O. “Algoritmlar va dasturlash asoslari”, Samarqand: SamDU
10. Kernighan B.W., Ritchie D.M. “The C++ Dasturlash tili ”, Prentice Hall, 1988.
30

C++ dasturlash tilida ma‘lumotlarni formatli o‘qish va formatli yozish funksiyalari dasturini ishlab chiqish

Купить

Похожие документы
3d-max dasturida obektlarni yaratish
Algoritm va ma’lumotlar strukturasi
3D-MAX dasturi haqida
3D Studio MAX dasturiga kirish. 3D Studio MAX dasturi haqida tushuncha
Adobe photoshop dasturida tasvirlarda ishlov berish,taqdimot yaratish

Информация о документе

Продавец

C++ dasturlash tilida ma‘lumotlarni formatli o‘qish va formatli yozish funksiyalari dasturini ishlab chiqish

Похожие документы