C++ ning standart rukkursiv va foydalanuvchi funksiyalari

Информация о документе

Цена	10000UZS
Размер	143.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Информатика и ИТ

C++ ning standart rukkursiv va foydalanuvchi funksiyalari

Купить

I:Kirish
Kompyuter dasturlashda funksiyalar kodni tartibga solish va qayta ishlatish
uchun asosiy vosita hisoblanadi. Funktsiyalar dasturchilarga murakkab vazifalarni
kichikroq, boshqariladigan bo‘laklarga bo‘lish imkonini beradi, ularni dastur
davomida kerak bo‘lganda chaqirish va qayta ishlatish mumkin. C++ tilida
funksiyalarning ikkita asosiy turi mavjud: standart qaytarish funksiyalari va
foydalanuvchi funksiyalari.
Standart qaytarish funksiyalari C++ dasturlash tili tomonidan ta minlanganʼ
o rnatilgan funksiyalardir. Bu funksiyalar matematik hisob-kitoblar yoki tasodifiy
ʻ
sonlarni yaratish kabi umumiy amallarni bajaradi va chaqiruvchi dasturga qiymat
qaytaradi. Boshqa tomondan, foydalanuvchi funktsiyalari dastur doirasidagi aniq
vazifalarni bajarish uchun dasturchi tomonidan yaratilgan funktsiyalardir.
Foydalanuvchi funksiyalari muayyan dastur ehtiyojlariga mos ravishda
moslashtirilishi va bir nechta dasturlarda qayta ishlatilishi mumkin.
Ushbu kurs ishi C++ tilida standart qaytish va foydalanuvchi funksiyalari
mavzusini o‘rganadi. Biz dasturlashda funksiyalarning ahamiyatini va ularning
kodni tashkil qilish va qayta ishlatishdagi rolini muhokama qilishdan boshlaymiz.
Keyin biz C++ da standart qaytarish funksiyalarining sintaksisi va ishlatilishini
abs(), sqrt() va rand kabi umumiy funksiyalarga misollar bilan birga ko‘rib
chiqamiz. (). Keyinchalik, foydalanuvchi funktsiyalari tushunchasini va ularning
standart qaytarish funksiyalariga nisbatan afzalliklarini, shuningdek,
calculateArea(), printMessage() va < kabi foydalanuvchi funksiyalariga misollar
bilan tanishamiz. code>findMax(). Nihoyat, biz standart qaytarish va foydalanuvchi
funksiyalarini solishtiramiz va taqqoslaymiz, har bir yondashuvning afzalliklari va
kamchiliklarini muhokama qilamiz hamda C++ da funksiyalardan foydalanish
bo‘yicha eng yaxshi amaliyotlarni taqdim etamiz.
2

1.1.C++ da standart qaytish va foydalanuvchi funksiyalarining ta’rifi
C++ da standart qaytarish funksiyasi chaqiruvchiga qiymat qaytaruvchi
funksiyadir. Bu qiymat butun son, suzuvchi nuqtali raqam yoki hatto foydalanuvchi
tomonidan belgilangan turdagi ma lumotlar turida bo lishi mumkin.ʼ ʻ
Foydalanuvchi funksiyasi esa foydalanuvchi tomonidan belgilangan funksiya
bo lib, standart C++ kutubxonasining bir qismi emas. Foydalanuvchi
ʻ
funksiyalaridan standart kutubxonada taqdim etilmagan muayyan vazifalar yoki
hisob-kitoblarni bajarish uchun foydalanish mumkin.
Standart qaytarish funksiyalari ham, foydalanuvchi funksiyalari ham
muayyan vazifalar yoki hisob-kitoblarni bajarish uchun boshqa funksiyalar yoki
asosiy dastur tomonidan chaqirilishi mumkin.
3

II:Bob. Standart qaytarish funksiyalari
2.1. C++ tilidagi standart qaytarish funksiyalarining umumiy ko‘rinishi
C++ da standart kutubxonaning bir qismi bo‘lgan bir nechta standart
qaytarish funksiyalari mavjud. Quyida eng ko p qo llaniladigan standart qaytarishʻ ʻ
funksiyalarining umumiy ko rinishi keltirilgan:
ʻ
1. main() funktsiyasi: Bu har qanday C++ dasturining boshlang‘ich
nuqtasidir. Bu dastur tugatilgandan so‘ng operatsion tizimga butun sonni
qaytaradigan standart qaytarish funktsiyasi. main() funksiyasi tomonidan
qaytarilgan butun son qiymati dasturning holatini bildiradi. Qaytish qiymati 0
dastur muvaffaqiyatli bajarilganligini, nolga teng bo‘lmagan qiymat esa xatolik yuz
berganligini bildiradi.
2. abs() funktsiyasi: Bu funksiya raqamning mutlaq qiymatini qaytaradi.
Raqamning mutlaq qiymati uning noldan uzoqligidir. Masalan, -5 ning mutlaq
qiymati 5 ga, 5 ning mutlaq qiymati ham 5 ga teng.
3. sqrt() funktsiyasi: Bu funksiya raqamning kvadrat ildizini qaytaradi.
Raqamning kvadrat ildizi o‘ziga ko‘paytirilganda asl sonni beradigan qiymatdir.
Masalan, 16 ning kvadrat ildizi 4 ga teng.
4. pow() funktsiyasi: Bu funksiya raqamni belgilangan quvvatga oshirish
natijasini qaytaradi. Funktsiyaning birinchi argumenti asos, ikkinchi argument esa
ko‘rsatkichdir. Masalan, pow(2, 3) ifodasi 8 ni qaytaradi, bu 2 3 ning darajasiga
ko‘tariladi.
5. ceil() funktsiyasi: Bu funksiya berilgan sondan katta yoki unga teng eng
kichik butun sonni qaytaradi. Masalan, ceil(3.14) ifodasi 4 ni qaytaradi.
4

6. floor() funktsiyasi: Bu funksiya berilgan sondan kichik yoki unga teng
eng katta butun sonni qaytaradi. Masalan, floor(3.14) ifodasi 3 ni qaytaradi.
7. max() funktsiyasi: Bu funksiya berilgan ikkita qiymat orasidagi maksimal
qiymatni qaytaradi. Masalan, max(2, 5) ifodasi 5 ni qaytaradi.
8. min() funktsiyasi: Bu funksiya berilgan ikkita qiymat orasidagi minimal
qiymatni qaytaradi. Masalan, min(2, 5) ifodasi 2 ni qaytaradi.
Ushbu standart qaytarish funksiyalari C++ standart kutubxonasining bir
qismi bo lib, har qanday C++ dasturida qo shimcha kod talab qilmasdanʻ ʻ
foydalanish mumkin.
5

III:Bob. Foydalanuvchi funksiyalari
3.1. Foydalanuvchi funksiyalarining ta’rifi va ahamiyati
Foydalanuvchi funktsiyalari foydalanuvchi tizim yoki ilova ichida bajarishi
mumkin bo‘lgan harakatlar yoki vazifalarni bildiradi. Bu funksiyalar
foydalanuvchining ehtiyojlari va umidlarini qondirish uchun mo ljallangan va ularʻ
foydalanuvchi qoniqish va faolligini ta minlashda muhim rol o ynaydi.
ʼ ʻ
Foydalanuvchi funktsiyalarining ahamiyati ularning foydalanuvchilarga
nazorat va imkoniyatlarni berish tuyg‘usini ta’minlash qobiliyatidadir.
Foydalanuvchilar o‘zlari bajarishi kerak bo‘lgan vazifalarni bajara olsalar, o‘zlarini
ishonchli va qobiliyatli his qiladilar, bu esa faollik va sodiqlikni oshirishga olib
keladi.
Bundan tashqari, foydalanuvchi funktsiyalari ish jarayonlarini
soddalashtirish va samaradorlikni oshirishga yordam beradi, bu esa
foydalanuvchilarga maqsadlariga erishish va vazifalarni o z vaqtida bajarishni
ʻ
osonlashtiradi. Bu samaradorlikka va foydalanuvchining umumiy qoniqishiga
ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Umuman olganda, foydalanuvchining intuitiv, samarali va samarali
funksiyalarini loyihalash ijobiy foydalanuvchi tajribasini yaratish hamda faollik va
sodiqlikni oshirish uchun muhim ahamiyatga ega.
3.2. C++ da foydalanuvchi funksiyalarini aniqlash va chaqirish sintaksisi
C++ da funktsiyani aniqlash funksiyaning qaytish turini, nomini va
parametrlarini e'lon qilishni, so‘ngra jingalak qavslar ichida funktsiya tanasini
taqdim etishni o‘z ichiga oladi. Mana bir misol:
int add(int x, int y) {
6

return x + y;
}
Ushbu funksiya "qo‘shish" deb ataladi, ikkita "x" va "y" butun son
parametrlarini oladi va x va y yig‘indisiga teng butun son qiymatini qaytaradi.
Ushbu funksiyani chaqirish uchun siz shunchaki uning nomidan foydalaning
va argumentlarni keltiring:
int result = add(3, 4); // result is now 7
Qiymat qaytarmaydigan funksiyalarni ham belgilashingiz mumkin (masalan,
bekor funksiyalar):
void printMessage(string message) {
cout << message << endl;
}
Ushbu funksiya "printMessage" deb nomlanadi, "message" qator parametrini
oladi va hech narsa qaytarmaydi. Uni chaqirish uchun siz shunchaki argumentni
keltirasiz:
printMessage("Hello, world!"); // prints "Hello, world!" to the console
Shuningdek, funksiyalarni standart parametr qiymatlari, funksiyani haddan
tashqari yuklash va boshqa kengaytirilgan funksiyalar bilan belgilashingiz mumkin.
7

$1-misol. a va b sonlardan eng kattasini topishni funksiya yordamida hal eting #include <iostream> using namespace std; int max(int a, int b) { if (a > b) { return a; } else { return b;}} int main() { int a = 10; int b = 20; int max_raqam = max(a, b); cout << " maksimal raqam: " << max_raqam << endl; return 0;} 8$ $2-misol. Ikkita teng yonli trapesiyaning asoslari va balandliklari berilgan. Uning asosi va balandligiga ko‘ra teng yonli trapesiyaning perimetrini hisoblash uchun funksiya aniqlab, ularning perimetrlar yig‘indisini toping. #include <iostream> using namespace std; int trapetsiya_perimetr(int a1, int a2, int h1, int h2) { int p = 2 * (a1 + a2) + h1 + h2; return p; } int main() { int a1 = 5; int a2 = 8; int h1 = 4; int h2 = 4; int p = trapetsiya_perimetr(a1, a2, h1, h2); int perimetr_yigindisi = 2 * p; cout << "Trapetsiyaning perimetri " << endl; cout << "Perimetrlar yigindisi " << endl; return 0;} 9$

3-misol . Ikkita uchburchakning tomonlari berilgan. Uning tomonlariga ko‘ra
uchburchak yuzasini va perimetrlarini hisoblash uchun funksiyani aniqlab, ularning
yuzalarini va perimetrlarini yig‘indisini toping.
#include <iostream>
#include <cmath>
using namespace std;
double yuza(double a, double b, double c) {
double s = (a + b + c) / 2;
double yuza = sqrt(s * (s-a) * (s-b) * (s-c));
return yuza;
}
double perimetr(double a, double b, double c) {
double P = a + b + c;
return P;
}
int main() {
10

double a = 5; // tomon a
double b = 3; // tomon b
double c = 4; // tomon c
double S = yuza(a, b, c);
double P = perimetr(a, b, c);
cout << "Uchburchakning yuzasi: " << S << endl;
cout << "Uchburchakning perimetri: " << P << endl;
return 0;
}
5-misol. Haqiqiy qiymat qaytaruvchi DegToRad(D) funksiyasini hosil qiling.
(360 > D > 0). Funksiya D gradusning radian qiymatini qaytarsin. Shu funksiya
orqali 3 ta berilgan burchakning radianga qiymati aniqlansin.
#include <iostream>
#include <cmath>
using namespace std;
double DegToRad(double d) {
11

$double rad = d * (M_PI / 180); return rad; } int main() { double daraja = 45; double rad = DegToRad(daraja); cout << "Radianlarga ekvivalent burchak: " << rad << endl; return 0; } 6-misol. Haqiqiy qiymat qaytaruvchi RadToDeg(D) funksiyasini hosil qiling. Funksiya R radianning gradus qiymatini qaytarsin. Shu funksiya orqali radianda berilgan 3 ta burchakning gradusdagi qiymati aniqlansin. #include <iostream> #include <cmath> 12$ $using namespace std; double RadToDeg(double rad) { double d = rad * (180 / M_PI); return d; } int main() { double rad = 0.785398; // 45 radianlardagi darajalar double daraja = RadToDeg(rad); cout << "Darajalarga ekvivalent burchak: " << daraja << endl; return 0; } 13$

7-misol. IsLeapYear(Y) funksiyasidan foydalangan holda, butun qiymat
qaytaruvchi MonthDays (M, Y) funksiyasini hosil qiling. Funksiya berilgan Y -
yilning M - kunlar sonini qaytarsin. Berilgan yilning M1, M2, M3 oylarining
kunlar soni topilsin.
#include <iostream>
using namespace std;
bool Y(int yil) {
if (yil % 400 == 0 || (yil % 4 == 0 && yil % 100 != 0)) {
return true;
} else {
return false;
}
}
int M(int oy, int yil) {
bool M = Y(yil);
switch (oy) {
case 2:
if (Y) {
return 29;
14

} else {
return 28;
}
break;
case 4:
case 6:
case 9:
case 11:
return 30;
break;
default:
return 31;
break;
}
}
int main() {
int yil = 2023;
int oy1 = 2;
int oy2 = 6;
15

int oy3 = 10;
int kun1 = M(oy1, yil);
int kun2 = M(oy2, yil);
int kun3 = M(oy3, yil);
cout << "Oydagi kunlar " << oy1 << ": " << kun1 << endl;
cout << "Oydagi kunlar " << oy2 << ": " << kun2 << endl;
cout << "Oydagi kunlar " << oy3 << ": " << kun3 << endl;
return 0;
}
8-misol. Haqiqiy qiymat qaytaruvchi Leng(X1, Y1, X2, Y2) funksiyasini
hosil
qiling. Funksiya berilgan (X1, Y1) va (X2, Y2) nuqtalar orasidagi masofani
qaytarsin. A, B, C, D nuqtalar koordinatalari berilgan. A nuqtadan B, C, D
nuqtalargacha bo‘lgan masofalar hisoblansin.
#include <iostream>
16

#include <cmath>
using namespace std;
double L(double x1, double y1, double x2, double y2) {
double S = sqrt(pow(x2 - x1, 2) + pow(y2 - y1, 2));
return S;
}
int main() {
double Ax = 0, Ay = 0, Bx = 1, By = 2, Cx = 3, Cy = 4, Dx = 5, Dy = 6;
double AB = L(Ax, Ay, Bx, By);
double AC = L(Ax, Ay, Cx, Cy);
double AD = L(Ax, Ay, Dx, Dy);
cout << "A dan B gacha bolgan masofa: " << AB << endl;
cout << "A dan C gacha bolgan masofa: " << AC << endl;
cout << "A dan D gacha bolgan masofa: " << AD << endl;
return 0;}
17

XULOSA
C++ kuchli dasturlash tili bo lib, keng ko lamli funksiyalarni, jumladan,ʻ ʻ
standart, rekursiv va foydalanuvchi tomonidan belgilangan funksiyalarni qo llab-
ʻ
quvvatlaydi.
Standart funksiyalar C++ standart kutubxonasida mavjud bo lgan o rnatilgan
ʻ ʻ
funksiyalardir. Bu funksiyalarga matematik funksiyalar, satrlarni manipulyatsiya
qilish funksiyalari, kiritish/chiqarish funksiyalari va boshqalar kiradi. Standart
funksiyalarni qo shimcha kod talab qilmasdan to g ridan-to g ri istalgan C++
ʻ ʻ ʻ ʻ ʻ
dasturidan chaqirish mumkin.
Rekursiv funksiyalar o‘zini chaqiradigan funksiyalardir. Ular ko‘pincha
qidiruv va saralash kabi takroriy operatsiyalarni o‘z ichiga olgan algoritmlarda
qo‘llaniladi. Ayrim hollarda rekursiv funksiyalar iterativ funksiyalarga qaraganda
samaraliroq bo‘lishi mumkin, lekin ularni tushunish va disk raskadrovka qilish ham
qiyinroq bo‘lishi mumkin.
Foydalanuvchi tomonidan belgilangan funksiyalar dasturchi tomonidan
yaratilgan funksiyalardir. Ular murakkab operatsiyalarni qamrab olish va kodni
yanada modulli va qayta foydalanish mumkin qilish uchun ishlatilishi mumkin.
Foydalanuvchi tomonidan belgilangan funksiyalar parametrlarni olishi, qiymatlarni
qaytarishi va dasturning boshqa qismlaridan chaqirilishi mumkin.
C++ da funktsiyani aniqlash funksiyaning qaytish turini, nomini va
parametrlarini e'lon qilishni, so‘ngra jingalak qavslar ichida funktsiya tanasini
taqdim etishni o‘z ichiga oladi. Funksiyani chaqirish uchun uning nomidan
foydalaning va kerakli argumentlarni keltiring.
C++ shuningdek, funksiyalarni haddan tashqari yuklash, standart parametr
qiymatlari va funksiya shablonlari kabi funksiyalar uchun ilg‘or xususiyatlarni
18

qo‘llab-quvvatlaydi. Bu xususiyatlar dasturchilarga turli vaziyatlarda foydalanish
mumkin bo‘lgan yanada moslashuvchan va kuchli funksiyalarni yaratish imkonini
beradi.
Umuman olganda, funksiyalar C++ dasturlashning asosiy qismi bo‘lib,
ulardan foydalanishni o‘zlashtirish samarali, xizmat ko‘rsatadigan va
kengaytiriladigan dasturiy ta’minotni yaratish uchun zarurdir.
19

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Aripov M.M, Imomov T, Irmuhamedov Z.M va boshqalar. Informatika va
axborot texnologiyalari: -Toshkent: O‘zbekiston, 1-qism. 2002 y , 2- qism . 2003 y , -
168 b .
2. Трей Неш. C ++ 2008 усконренный курс для профессионалов: -Москва:
Санкт-Петербург, Киев, 2008г. -576с.
3. Aripov M.M. Informatika va hisoblash texnikasi asoslari: -Tashkent:
O‘zbekiston,2001y,-180b.
4. I.A.Karimov. O‘zbekistonning o‘z istiqlol va taraqqiyot yo‘li:-Toshkent:
O‘zbekiston, 1992y. 173-174 b.
5. Дейтел Х, Дейтел П, Листфилд Дж. C ++ Наиболее полное руководство В
Подлиннике: -Москва: Санкт-Петербург, 2006г. -1056 с.
6. Шилдт Герберт. Полный справочник по С++:-Москва: Издательский дом
"Вильяме", 2004г. -752 с.
20

C++ ning standart rukkursiv va foydalanuvchi funksiyalari

Купить

Похожие документы
3d-max dasturida obektlarni yaratish
Algoritm va ma’lumotlar strukturasi
3D-MAX dasturi haqida
3D Studio MAX dasturiga kirish. 3D Studio MAX dasturi haqida tushuncha
Adobe photoshop dasturida tasvirlarda ishlov berish,taqdimot yaratish

Информация о документе

Продавец

C++ ning standart rukkursiv va foydalanuvchi funksiyalari

Похожие документы