Cho‘kma hosil bo‘ladigan suspenziyalarni filtrlash modelida relaksion xususiyatni hisobga olish

CHO’KMA HOSIL BO’LADIGAN SUSPENZIYALARNI 
FILTRLASH MODELIDA RELAKSION XUSUSIYATNI 
HISOBGA OLISH   Cho’kma   qatlami  hosil  bo’ladigan  filtrlash 
suspenziyaning  tusiqdan  o‘tishida  ikkita  fazaga  (suyuq  va 
qattiq)  ajralishi  jarayoni  tushiniladi.  Fazodan  fazoga 
ajralishining  asosiy  vazifasi  bu  suspenziyadagi  suyuqlikni 
qattiq zarralarni tozalab  toza  suyuqlikka ajratishdir. 
Bu  muxandislarning  azaliy  tajribasi  bo‘lib,  hozir 
kimyoda,  minerallarni  ishlab  chiqarish  jarayonlarida  keng 
qullanilmoqda. 
Filtrlarda  siqish  jarayoni  prinsipi  1972  yilda  Va keman 
(Wakeman,  1972)  tomonidan  sokni  siqish  orqali  shakarni 
ishlab  chiqarish  texnologiyasida  qullanilgan.    Shundan 
boshlab filtrlash texnologiyasi keng qullanilib, yangidan yangi 
texnologiyalar  va  modellar  ishlab  chiqilib  hayotga  tadbiq 
qilinib kelmoqda.     ( 1 )x
p	
t	
k	q	
t	
q	
t	
p	
s
s	
qs	q	

	


	


	

	
		
		
		
	


	


	

	
			
	


	


	

	
			
	
	
	1	
1	
1	1Filtrlashning relaksatsiya  qonunini quyidagi ko‘rinishda olamiz	
q	
- suyuqlik  tezli gining relaksatsiyasi vaqti  	
qs	
- qattiq faza  tezli gining relaksatsiya vaqti  	
p	
-  bosim gradientining rekalsatsiya vaqti
t
- v aqt
	q    
s	q
- suyuqlik tezligi
- qattiq faza  tezli gining 	
	p
- suyuqlik bosimi Filtrasiya tezligining 
bosim gradenti 
orasidagi bog’lanish.
  DARSI QONUNI	
	q
x
p

	
k - cho’kma qatlami o‘tkazuvchangligi	

- suyuqlik qovushqoqligi	
s	 -  cho’kma  qatlami  g‘avokligi 
(cho’kma  qatlamidagi  qattiq  zarra 
miqdori)     ( 2 )
  ( 3 )
  ( 4 )x
p	
t	
k	q	q	
t	
p	
s
s	
q	

	


	


	

	
		
		
		
	
	
	


	


	

	
		
	
	
	
	1	
1	
1	
0			q	
x
p	
t	
k	q	q	
p	
s
s	

	


	


	

	
		
		
		
	
	
	
	
	
	
1	
1	
x
q	
t	
	
		
	
		
  .
s					1
  .   ( 5 )Cho’kma  qatlam i da qattiq zarralarning teziligi  suyuqlik tezligiga nisbatan ancha kichik. 
Shuning uchun ( 1 )  quyidagi ko‘rinishga keladi
  Uzluksilik tenglamasi    ( 6 )x	
q	
x
p	
f	
t	
k	
x	t	
s	
m	
s	
p	s	
s	

		
	


	


	


	


	

	


	


	

	
		
	
	

	
		

		
		
'	
1	
0	
1	
	
	


	


	

	
		
	
		
x	
p	m	
x
p	
t	
k	
q		
	
  ( 7)
  ( 8 )
  ( 9 )  ,
  ,	
		0	,	0		x	p	s	
0	
0	
0	
1	
		
	
	

	


	


	

	
			
x	m	
s	
x	
s	
p	
R	
p	p	
x
p	
t	
k		
				0	,		t	L	t	p	s  ( 3 )  ni  ( 4 )  ga qo’yib (5) e’tiborga olsak
B OSHLANG‘ICH 
SHART
CHEGARAV IY 
SHARTLAR t=0  da  filtrda  suspensiya  yo’q,  qattiq  faza 
bosimi nolga teng
Cho’kma  qatlami  ustida  qattiq  zarra  bosimi 
nolga teng.     ( 10 )m	
L	
p	
s	s	
s	
q	
x
p	
t	
k	
dt
dL	
	
	
		

	


	

	


	


	

	
		
				
	
	
	
1	
0	
0	
0
  .





A s
ss
p p
10	
	


	


	
		
A
s	
p
p	
k	k	1	
0  CHO’KMA QATLAMINING O’SISH QONUNI HISOBLASHLAR 
NATIJASIDA QUYIDAGI KO’RINSHGAKELADI
- g’ovaklikning qattiq faza bosimidan bog’liqligi
- o’tkazuvchanlikning qattiq faza bosimidan bog’liqligi
Tenglamlar sistemasini y echish uchun chekli ayirmalar   metodidan foydlanamiz     XULOSA
 
Relaksatsiya  cho’kma  qatlam i   hosil  bo’ladigan  qo’zg’aluvchang 
chegaraga ega sizish masalasini sonli echimi ancha murakkab masala bo’lib, ularni 
faqatgina  sonli  y echim  olib  taqribiy  echimlar  olish  mumkin.  Filtrlarda 
suspenziyani  tozalash masalasining sonli  y echimlar olib quyidagi  xulosalarga ega 
bo’ldik:
1. Relaksatsiya  vaqtining  ortishi  bilan,  boshqa  parametrlat  bir  xil  bo’lganda, 
cho'kma qatlamining qalinligi tezroq o'sadi. 
2. Cho'kma qatlamining ma'lum bir nuqtasida, qattiq faza bosimi relaksatsiya 
vaqtining ortib brishi bilan nisbatan sekin dinamikaga ega.
3. Jarayon  boshidan  ma'lum  vaqt  oralig'ida  filtrdan  o'tadigan  filtratning 
oqim tezligi relaksatsiya parametrining oshishi bilan katta qiymatlarga ega. 
4. Filtrat sarfining integral ko'rsatkichi ortadi.  NASHR ETILGAN MAQOLALAR
1. Шамсиддинов Р . Й .,  Уралов Ш . Х .  Численное решение скорости прироста 
массы  осадка  на  внешних  поверхностях  тупиковых  половолоконных 
фильтров   //  EURASIAN  JOURNAL  OF  MAT HEMAT ICAL  THEORY 
AND  COMPUTER  SCIENCES.  INNOVAT IVE  ACADEMY  RESEARCH 
SUPPORT CENTER .  Vo lume 3 Issue 6, June 2023.  Page 35-39. 
       https://in-academy.uz/index.php/EJMTCS/article/view/17476  
2.  R.Y. Shamsiddinov,  Sh.X.Uralov.  (2023).  Cho'kma  hosil  bo'ladigan 
suspenziyalar  sizishining  o qqa  simmetrik  tenglamalari. ʻ ACADEMIC 
RESEARCH IN MODERN SCIENCE, 2(17), 123–125. 
https://doi.org/10.5281/zenodo.8049733