Cho‘zilish va siqilishning statik aniqmas hollari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	89.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Cho‘zilish va siqilishning statik aniqmas hollari

Купить

CHO‘ZILISH VA SIQILISH NING STATIK ANIQMAS HOLLARI
Reja:
1. Statik aniqmaslik.
2. Statik aniqmas masalalar

3. Statik aniqmas masalalar.
Cho‘zilish va siqilishga hisoblanadigan muhandislik konstruksiyalari
statik aniq va statik aniqmas tizimlarga bo‘linadi.
Ikki sterjendan iborat bo‘lgan va kuch ta’sir ettirilgan (1-rasm)
sharnirli-sterjenli konstruksiyani ko‘rib chiqamiz. Bu masalada sterjenni
cho‘zadigan noma’lum zo‘riqishlar R1 va R2 muvozanat tenglamalaridan
topiladi.
Tashqi og‘irlik vujudga keltiradigan noma’lum ichki zo‘riqishlar
muvozanatlik tenglamalaridan topiladigan va sharnirli-sterjenli
konstruksiyalar statik aniq tizimlar deb ataladi.
Uchta sharnirli-sterjenli konstruksiyalar uchun masalani echish
murakkablashadi, chunki ularda noma’lum zo‘riqishlar
R1,R2 va R3 ni aniqlab
bo‘lmaydi. Tashqi og‘irlik vujudga keltiradigan ma’lum ichki zo‘riqishlar
soni tuzilgan muvozanat tenglamalari sonidan ko‘p bo‘lgan konstruksiyalar
statik aniqmas tizimlar deb ataladi.

Ms Statik aniqmaslik nima?
Bunday masalalarni tizim deformatsiyalarining qo‘shilishi shartlaridan
kelib chiqib eychish uchun qo‘shimcha tenglamalar tuziladi. Zarur
qo‘shimcha tenglamalar soni masalaning statik aniqmaslik darajasini
ifodalaydi.
1-rasm

Statik aniqmas masalalarni yechish usuli qo‘yidagilardan iborat:
1. Tizimda no’malum ichki zo‘riqishlar (reaksiyalar) aniqlanadi.
2. Statika tenglamalari tuziladi.
3. Tizim deformatsiyalarining qo‘shilishi shartidan qo‘shimcha
tenglamalar tuziladi.
4. Qo‘shimcha tenglamalarda deformatsiyalar Guk qonuni bo‘yicha
ifodalanadi.
5. Olingan tenglamalarni birgalikda eychib tizimning no’malum ichki
zo‘riqishlari topiladi.
1-Namuna
O‘zgarmas ko‘ndalang yuzasi F va uzunligi l bo‘lgan g‘o‘lacha ikki
uchidan qisilgan va P kuch bilan yuklangan (2-rasm).
G‘o‘lachaning yuqori va pastki qismlaridagi
kuchlanishlarni aniqlang. Yechish. P kuch ta’sirida
g‘o‘lachaning yuqori qismi cho‘ziladi, pastki qismi
siqiladi. Biriktirilgan joylarda esa noma’lum reaksiya
kuchlari
R1 va R2 paydo bo‘ladi. Bu reaksiyalarni topish
uchun faqat bitta tenglama berilgan:
2-rasm

∑ y= 0; R1+R2− P= 0 (a)
Bu masala statik aniqmas masalalardan biri hisoblanadi, chunki uni
yechish uchun bitta qo‘shimcha tenglama tuziladi. Uni olish uchun g‘o‘lacha
deformatsiyasi ko‘rib chiqiladi.

G‘o‘lachaning uchlari mahkamlab qo‘yilganligi va uzunligi
uzaymaganligi uchun g‘o‘lacha yuqori qismining uzayishi pastki qismining
qisqarishiga teng, ya’ni:Δa = Δb
yoki
R1a
EF =
R2b
EF .
G‘o‘lachaning bikirligini qisqartirgandan so‘ng:

R1a=R2b, (b)
va uni tenglama (a) ga qo‘yamiz:

(P−R2)a=R2b .
Bundan:
R1= Pb
a+b
va R2= Pa
a+b (d)
G‘o‘lachaning yuqori qismida bo‘ylama kuch
N1=R1 pastki qismida
N2= R2
ta’sir qiladi.
Agar
a=b bo‘lsa, u holda
R1= R2= P
2 . G‘o‘lach har qaysi qismidagi
kuchlanish:

σ1=
N 1
F va σ2=
N 2
F . (e)
2 -Namuna
Sharnirli-sterjenli konstruksiya ko‘ndalang kesim yuzasi F bo‘lgan ikki
sterjendan va ularga osilgan bikr g‘o‘lacha (C nuqtada sharnirli biriktirilgan)
dan iborat. ( 3 -rasm). G‘o‘lachaga P kuch qo‘yilgandan so‘ng sterjenlardagi
kuchlanishlarni aniqlang.

3-rasm
Yechish. P kuch ta’sirida sterjenlar cho‘ziladi va ularda noma’lum
reaksiya kuchlari, R1 va R2 , sharnirli birikmada esa reaksiya Rc vujudga
keladi. G‘o‘lacha C nuqtaga nisbatan buriladi, chunki sterjenlar tegishlicha
Δa
va Δb kattaliklarga uzayadi.
Ushbu masala uchun statikada ikkita muvozanat tenglamasi berilgan:
∑ y= 0; Rc+R1+R2− P=0
∑ M c=0; P2a− R1a− R24a= 0
(a)
yoki
2P− R1− 4R2= 0
(b)
Bu masala statik aniqmas masala. Uchburchaklar
CHH 1 va CKK 1
o‘xshashligidan qo‘shimcha tenglamani olamiz:
Δb
4a= Δa
a
yoki
Δb =4Δa
(d)
Sterjenning uzayishini Guk qonuni bo‘yicha ifodalar bilan
almashtiramiz:
R22a
EF =4
R1a
EF .

Qisqartirilgandan so‘ng R2=2R1 ni olamiz, uni statika tenglamasi (b) ga
qo‘yamiz:
2P− R1−8R1=0.
Bundan:
R1= 2P
9
va R2= 4P
9 .
Birinchi va ikkinchi sterjenlarda ta’sir qiladigan bo‘ylama kuchlar:
N1=R1
va N2= R2
Sterjenlardagi kuchlanishlar quyidagicha topiladi:
σ1=
N 1
F
va σ2=
N 2
F . (e)

Foydalaniladigan asosiy darslik va o’quv qo’llanmalar ro’yxati
Аsosiy
1. O‘rozboev M.T. Materiallar qarshiligi asosiy kursi.-Toshkent:
O‘qituvchi, 1973.
2. Беляев Н.С. Сопротивление материалов.-Москва: Наука, 1976.
3. Роботнов Ю.Н. Сопротивление материалов.-Москва:
Физматгиз,1962.
4. Пособие к решению задач по сопротивлению материалов.
Миролюбов И.И. и др.-Москва: Высшая школа, 1976.
5. Дарков А.Б., Шпиро Т.С. Сопротивление материалов М.-1989 г.
Qo’shimcha
1. Ўрозбоев М.Т. Материаллар qаршилиги I ва II qисм.-Тошкент:
Ўрта ва олий мактаб, 1960.
2. Мансуров К.М. Материаллар qаршилиги.-Тошкент: Ўqитувчи,
1969.
3. Федосев В.И. Сопротивление материалов.-Москва: Наука, 1986.
4. Сборник задач по сопротивлению материалов. Под ред.
Волмира А.С.- Москва: Наука, 1984.

Cho‘zilish va siqilishning statik aniqmas hollari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish