Dasturiy injinering fanidan universitet mavzu

Информация о документе

Цена	10000UZS
Размер	4.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Информатика и ИТ

Dasturiy injinering fanidan universitet mavzu

Купить

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O’RTA-MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR FAKULTETI
AXBOROT TIZIMLARINI MATEMATIK VA
DASTURIY TA’MINOTI YO’NALISHI
309-guruh talabasi
Nortojiyev Usmon
DASTURIY INJINERING FANIDAN
“Universitet”mavzusida bajargan
KURS ISHI
Kurs ishi rahbari: Obloqulov S.
SAMARQAND-2021

1

MUNDARIJA
Kirish ……………………………………...……………………………………….3
I. Nazariy qism
1. 1 “Universitet” ma’lumotlar bazasining mantiqiy strukturasi va uni
shakllantirish………………………………………………………………………6
1. 2 Microsoft Accesdasturi…….……………………………...…………………..9
1 .3 Microsoft Access dasturidan foydalanib,kerakli jadvallar hosil qilish va
ularni bir-biriga bog’lash………………………………………………………….14
II. Amaliy qism
2.1Qt Creator muhitida access dasturini ulash qoidasi va kodlari…………..……19
2.2Tuzgan dasturimizda dizayn qismi………………………………………..…...25
Xulosa ………………...…………………………………….……………………..35
Foydalanilgan adabiyotlar…………………….…………………………………..37
2

Kirish.
Hozirgi fan-texnika xamda informatsion texnologiyalarining jadal rivojlanayotgan
vaqtida MBlarga bo`lgan talablar juda xam kuchli bo`lib, bu talablarni to`laqonli
qondirish biz va bizga o`xshash yosh dasturchilarning oldida turgan ulkan
vazifalardan biri bo`lib xisoblanadi. MBlar ishini takomillashtirish bilan
qog`ozbozlikdan ozod bo`lish va ish unumdorligini yuqori darajada oshirishga
erishishimiz mumkin ekan. Bu bilan mustaqil davlatimizning iqtisodiyotiga qisman
bo`lsada o`z hissamizni qo`shgan bo`lamiz. Ma’lumki, insoniyat axborotlashtirish
sohasida haqiqiy inqilobiy o‘zgarishlar davrini boshidan kechirmoqda. Buning
natijasida esa umumjahon axborotlashgan hamjamiyati shakllanmoqda. Shu sababli
ham axborot-kommunikatsiya sohasini jadal suratlar bilan rivojlantirish
O‘zbekiston iqtisodiyotida amalga oshirilayotgan tarkibiy o‘zgarishlar hamda
iqtisodiy islohotlarning bosh yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
Men ham bu kurs ishim orqali ma’lum bir sohada ma’lumotlar ba’zasini yaratish
va foydalanuvchi uchun bu ma’lumotlar bazasidan foydalanishni oson yo’lini
ishlab chiqishni maqsad qildim. Ushbu kurs ishining mohiyati universitet
ma’lumotlar bazasida raxbariyat, fakultetlar, yo’nalishlar, kafedralar, o’qituvchilar,
guruhlar, talabalar, turli jadvallarxosil qilingan ular birga bir bog‘lanish 1:1 birga
ko‘p bog‘lanish 1:N va ko‘pga ko‘p bog‘lanish M:N yoki M:M bog‘lanishlarni
amalga oshirsa buladi Jadval tuzish uchun har bir obyektning aniq bir nusxasi
bog‘liq bulishi kerak.Bir necha subyektlar o‘rtasida semantik munosabat juda
oddiy bo‘lishi mumkin bo‘lsa ham,juda murakkab bo‘lishi mumkun bir juft ajdod-
avlod bir necha avlodga ega bulishi mumkun.
Bu loyihadan ixtiyoriy ma’lumotlar bazasidan xabardor bo’lmagan foydalanuvchi
ham foydalana olishi rejalashtirilgan.Uning qulayligi ixtiyoriy foydalanuvchi
ma’lumotlarni kiritish,chiqarish, o‘chirish operatorlaridan xabardor bulmasa ham
bemalol amalga oshira oladi.
3

Ma’lumotlarni boshqarish vositalarining rivojlanishi axborot texnologiyalari
bazasiga qurilgan har qanday axborot tizimining asosi hisoblanadi.
Ma’lumotlar bazasi (date base) - bu EHM ning tashqi xotirasida
saqlanadigan, har qanday jismoniy, ijtimoiy, statistik, tashkiliy va boshqa
ob’yektlar, jarayonlar, holatlarning o‘zaro bog‘liq va tartiblashtirilgan majmuidir.
Ma’lumotlar bazasi (MB) har xil foydalanuvchilarning axborot yetishmovchiligini
ta’minlash uchun mo‘ljallangan. Amaliyotda ko‘pchilik ma’lumotlar bazasi
chegaralangan predmet sohasi uchun loyihalashtiriladi. Bitta EHMda bir qancha
ma’lumotlar bazasi yaratiladi. Vaqti bilan turdosh vazifalarni bajarishga
mo‘ljallangan ba’zi bir ma’lumotlar bazasi birlashishi ham mumkin.
MB ni loyihalashtirishda asosan ikkita masala echiladi:
• predmet sohasi ob’ektlarini qanday qilib ma’lumotlar modellarining abstrakt
obektlari shaklida ifodalash. Ayrim hollarda bu masalaga ma’lumotlar bazasini
mantiqiy loyihalash masalasi deyiladi.
• ma’lumotlar bazasiga so‘rovlarning bajarilish effektivligini qanday
ta’minlash. Bu masalaga ma’lumotlar bazasini fizik loyihalash masalasi deyiladi.
Ixtiyoriy turdagi MBni loyihalashtirishning birinchi bosqichdagi predmet
sohasini tahlil qilish bo‘lib, u axborot tuzilmasini (konseptual sxemalar) tuzish
bilan yakunlanadi. Bu bosqichda foydalanuvchining so‘rovlari tahlil qilinadi,
axborot ob’ektlari va uning xarakteristikalari tanlanadi, hamda o‘tkazilgan tahlil
asosida predmet sohasi tuzilmalashtiriladi. Predmet sohasini tahlil qilishni uch
bosqichga bo‘lish maqsadga muvofiqdir:
• konseptual talablar va axborot ehtiyojlarini tahlil qilish;
• axborot ob’ektlari va ular orasidagi aloqalarni aniqlash;
• predmet sohasining konseptual modelini qurish va MBni konseptual
sxemasini loyihalashtirish.

4

MALUMOTLAR BAZASINI VAZIFALARI
• Korhonaning kadrlar sohasini siyosatini uning rivojlanish bosqichi va
uning masalalariga mos ravishda shakllantirish
• Korhonadagi kadrlar imkoniyatini baholash, va joriy davrdagi va
kelgusidagi kadrlarga bo’lgan ehtiyojni baholash.
• Tashkilotning hodimlar tuzilmasini ishlab chiqish, mansab va lavozimini
o’rganish va takomillashtirish.
• Tashkilotni kadrlar bilan taminlash, ishchilarni tanlash va ularni
ko’nikishini ta’minlash.
• Korhonaning yolanma ishchilar bilan munosabatlarining legitiminiligini
va ish yuzasidagi tortushuvlarini hal qilishni tamilash. Initizomli
munosabatlarni boshqarish.
• Belgilangan standartlar asosida kadrlar va hujjatlar ishini yuritish.
FUNKSIYALARI
• Mehnat munosabatlarini rasmiylashtirish,kadrlar va hujjatlar ishini
yuritish
• Joriy davrdagi va kelgusidagi kadrlarga bo’lgan ehtiyojni baholash.
• Aholi bandligi hiozmatlari va kadrlar agentligi bilan birga faolyat
yuritish.
• Amalyotni tashkil qilish uchun va bittiruvchilarni kelgusida ishga olish
bo’yicha o’quv yurtlari bilan ish yuritish.
• Mehnat bo’yicha nazorat tashkilotlari bilan ishlash.
• Barcha hodimlar vakolatini ishlab chiqish.
• Hodimlarni boshqarish bo’yicha normative hujjatlarni ishlab chiqish.
• Hodimlar o’quvini va malaka oshirishini ta’minlash.
• Hodimlarning baholanishida va atestatsiya qilinishida ishtirok etish.
5

1.1“Universitet” ma’lumotlar bazasining mantiqiy
strukturasi va uni shakllantirish.
Qo’yilgan masala yuzasidan ma’lumotlar bazasida jadvallar hosil qilindi. Ular
orasidagi bog’lanishlar mos keluvchi (ustma-ust tushuvchi) maydonlari yordamida
bog’langan. Ma’lumotlar bazasidagi jadvallar orasidagi munosabatlar quyidagi
to’rtta turda bo’lishi mavjud: birga-bir, birga-ko’p, ko’pga-bir, ko’pga-ko’p.
Masala yuzasidan ma’lumotlar bazasini loyilahashda birga-ko’p va ko’pga-ko’p
bog’lanish munosabatlaridan foydalanildi. Birga-ko’p bog’lanish munosabati
ma’lumotlar bazasini loyihalashda ko’p uchraydi va uning vazifasi
takrorlanmaydigan qiymat oluvchi (kalit) maydonga ega bo’lgan jadvalning har bir
yozuvi qiymatiga ushbu maydon qiymatlari orqali bog’langan jadvaldagi ko’p
sondagi yozuvlarini mos qo’yishdir.
Ma’lumotlar bazasidagi jadvallar va uning tarkibiy qismlari – maydonlari
haqidagi ma’lumotlarni keltiramiz:
“Universitet” – haqida ma’lumotni saqlovchi jadval
Maydon nomi Tipi Izoh
idUniversitet int(6) Kalit maydon
Universitet_name Varchar(255) Universitet nomi
Universitet_adres Varchar(255) Universitet manzili
Universitet_tel Varchar(45) Universitet mobil raqami
Fakultet_id Int(6) Fakultetlar soni
“Fakultet” – haqida ma’lumotni saqlovchi jadval
6

Maydon nomi Tipi Izoh
idFakultet int(6) Kalit maydon
Fakultet_name Varchar(255) Fakultet nomi
Fakultet_dekan Varchar(255) Fakultet dekani
Fakultet_adres Varchar(255) Fakultet manzili
Fakultet_email Varchar(255) Fakultet email manzili
“Yunalish” – Fakultetni yunalishlarini saqlovchi jadval
Maydon nomi Tipi Izoh
idYunalish int(6) Kalit maydon
Yunalish_name Varchar(255) Yunalish nomi
Yunalish_mudiri Varchar(255) Yunalish mudiri
Yunalish_adres Varchar(255) Yunalish joylashgan manzil
Yunalish_email Varchar(255) Yunalish email manzili
Yunalish_tel Varchar(45) Yunalish bilan bog’lanadigan mobil raqam
“Kurslar” – Yunalishdagi kurs raqamlarini saqlovchi jadval
Maydon nomi Tipi Izoh
idKurslar Int(6) Kalit maydon
Kurs_name Int(2) Kurs raqami
“Xodimlar” – Xodimlarning ma’lumotlarini o’zida saqlab turuvchi jadval
Maydon nomi Tipi Izoh
idXodimlar int(6) Kalit maydon
Xodimlar_name Varchar(255) Xodimning ismi
7

Xodimlar_fam Varchar(255) Xodimning familyasi
Xodimlar_tel Varchar(255) Xodimning mobil raqami
Xodimlar_email Varchar(255) Xodimning email manzili
Xodimlar_adres Varchar(255) Xodimning manzili
Xodimlar_info Varchar(255) Xodimning haqida qo’shimcha ma’lumot
“Guruhlar” – haqida ma’lumot saqlovchi jadval
Maydon nomi Tipi Izoh
idguruhlar Int(6) Kalit maydon
Guruhlar_name Int(3) Guruh raqami
“Talabalar” – Talaba ma’lumotlarini saqlovchi jadval
Maydon nomi Tipi Izoh
idTalabalar int(11) Kalit maydon
Talabalar_name Varchar(255) Talabaning ismi
Talabalar_fam Varchar(255) Talabaning familyasi
Talabalar_adres Varchar(255) Talabaning yashash manzili
Talabalar_tel Varchar(255) Talabaning mobil raqami
Talabalar_email Varchar(255) Talabaning email manzili
Talabalar_info Varchar(255) Talaba haqida qisqacha ma’lumot
8

1.2 MicrosoftAccessdasturi.
Microsoft Access MBBT relyatsion ma’lumotlar bazasini boshqaruvchi
tizim sanalib, lokal ma’lumotlar bazasini yaratish uchun barcha instrumental
vositalar hamda foydalanuvchi dastur tuzish imkoniyatlarim mavjud.
Microsoft Access MBBT o‘z ichiga turli ob’yektlarni yaratish uchun
avtonom vositalarga ega:
- Grafik konstruksiyalar vositasi ma’lumotlar bazasi ob’ektlarini grafik
elementlar yordamida qurish imkoniyatiga ega;
- Dialog vosita ma’lumotlar bazasini qayta qurish va tashkillashtirish uchun
turli vazifalarni bajaruvchi masterlar yordam beradi;
- MBBT ning dasturlash vositasi o’z ichiga SQL, makrokomandalar tili va
VBA uchun OMD ni olgan.
Ma’lumotlar bazasi – ma’lum sohaga oid o’zaro bog’langan ma’lumotlar
yig’indisining disk tashuvchidagi tashkiliy jamlanmasi.
Relyatsion ma’lumotlar bazasi – ikki o’lchamli jadvallarning mohiyat
munosabat mehanizmi orqali bog’lanishidir. Relyatsion ma’lumotlar bazasining
logik aloqasi o’zaro logik bog’langan jadvallar majmuini tashkil etadi.
Ma’lumotlarning relyatsion modeli normallashtirish orqali yaratiladi.
Normallashtirish jarayoni qayta takrorlanuvchi ma’lumotlarni yangi jadvalga
kuchirishdan iborat hodisadir. Relyatsion jadval strukturasi maydon bilan
belgilanadi. Maydonga ma’lumot turi va hajmi kabi hossalar kiritiladi. Maydon
tarkibi jadval ustunlarida keltiriladi. Har bir qator ma’lumotning bitta ekzemplyari
bo’lib, yozuv deb nomlanadi. Har bir yozuvni identifikatsiyasi uchun unikal
birlamchi kalit qo’llaniladi. Kalit bir yoki bir nechta maydondan iborat bo’lishi
mumkin. Ikki jadvalni bog’lash uchun tashqi kalitdan foydalaniladi. Bunda birga-
bir (1:1), birga-kup(1:N) va kupgakup(M:N) munosabatlar o’rnatilishi mumkin.
Ma’lumot sxemasi ma’lumotlar bazasinig mantiqiy strukturasini yaqqol namoiysh
etadi hamda undagi mavjud vositalar orqali ma’lumotlarni qayta ishlashni
amalgam oshiradi.
Shunday imkoniyatlardan biri bog’liqlik birligi bo’lib, uning yordamida
bog’liq jadvalda ham asosiy jadvaldagi o’zgarishlarni o’chirish, qo’shish,
o’zgartirish amalga oshirish mumkin.
Ma’lumot sxemasida har qanday bir hil tipli maydonlari mavjud jadvallarni
birlashtirish mumkin.
9

Ma’lumotlar bazasi mdb-faylida quyidagi ob’yektlarni o‘z ichiga oladi:
- jadvallar, s o’ rovlar, ma’lumotlar sxemasi;
- formalar, hisobotlar, makroslar, modullar;
Formalar, hisobotlar va betlar ma’lumotlarni yangilash, kurish, kriteriya
bo’yicha qidirish va hisobot olish uchun ishlatiladi.
Ob’ectlarga murojaatni avtomatlashtirish uchun dastur kodi modul va
makroslarga kiritiladi va VBA da kompilyaciyaga beriladi. Har bir ob’ekt va
boshqaruv elementi hossalar tuplamiga ega.
Jadvallar ma’lum bir narsa haqida ma’lumotlarni sqlash uchun
foydalanuvchi tomonidan yaratiladi – yagona informatsion obektda ma’lumotlar
modeli predmetli sohasi. Jadval qator va ustunlardan iborat. Har bir ustun bir
harakteristik information obekt predmet sohasi. Bu erda bir informatson obekt
ekzemplyari haqidagi ma’lumotlar saqlanadi. Access ma’lumotlar bazasi o’ziga
32768 tagacha obekt qabul qilishi mumkin (formalar, otchetlar va hokazo ). Bir
vaqtni o’zida 2048ta gacha jadval ocha oladi. Jadvallarni quyidagi ma’lumotlar
bazasidan import qilsa bo’ladi dBase, FoxPro, Paradox va boshqa programma va
electron jadvallardan.
Tanlash so’rovi bog’langan jadvallarda kerakli ma’lumotlarni tanlash
uchun kerak. So’rovning javobi tanlangan jadvaldagi so’ralgan narsani ko’rsatadi.
So’rovda jadvalni qaysi satrini tanlashni ko’rsatish mumkin . So’rovni QBE
so’rovlar yordamida shakllantirish mumkin.
Ma’lumotlar sxemasi qaysi satr bilan jadval bog’langanligini ko’rsatadi,
qaysi yo’l bilan ular bog’lanishi, bog’langandan keyin tekshirish kerak
kerakmasligini va jadvallarda kalitlarni o’zgarishini ko’rsatadi. Ma’lumotlar
sxemasi faqat server ma’lumotlar bazasi bilan ishlayatganda Access obektlar
panelida ko’rinadi.
Formalar muloqot interfaysi ilovasining asosiy vositasi.Forma ekranda
o’zaro boglangan jadvallarni ko’rish uch istalgan qulay bo’ladi.Tugmali formalar
boshqarish panelini yaratiish uchun ishlatish mumkinFormalarga
rasmlar,diagrammalar,tovush fragmentlari,video qo’yish mumkin.Formalarda
xodisalarni qayta ishlash mumkin.
Xisobot Foydalanuvchi masalasining natijalari va kiritish va chop etishlarni
o’z ichiga olgan hujjatlarni farmatlaydi.
10

Ma’lumotlarga kirish betlari muloqot Web-saxifasi hisoblanadi.Ular
ma’lumotlar bazaasi bilan dinamik aloqani taminlashadi , ko’rib
chiqish,pedaksiyalash va ma’lumotlarni bazaga kiritish inkoniyatini beradi.
Makroslar Foydalanuvchi ilovasida bir necha holatlarni avtomatizasiya
qilish imkoniyatini beradi.Makros bu dastur bo’lib,makrokomandalardan tashkil
topgandir.Makrosni yaratish uchun muloqot oynasidan kerakli makrokomandani
tanlash bilan bajariladi.
Modullar Visual Basic for Application tilida prodseduralarga ega.
Ma’lumotlar bazasini hamma jadvallari va Accessni boshqa ob’ektlari – formalar,
zaproslar, otchetlar, makroslar, modullar, shu baza uchun qurilgan va kiritilgan
obektlar MDB formatli faylda saqlanishi mumkin. Bu yo’l ma’lumotlar bazasida
kiritish tehnologiyasini engillashtiradi va bazadagi ob’ektlarni yuqori kompaktligi
va qayta ishlashni effektivlashtiradi. Access ma’lumotlariga dustup alohida
fayllarda saqlanadi, ma’lumotlar bazasi faylida esa faqat ularga yo’llar ko’rsatiladi.
Access boshqa Microsoft Windows prorammalariga o’xshab qulay grafik
interfeysga ega, foydalanuvchi uchun qulaylikka mo’ljallangan. Ma’lumotlar
bazasi jadvallari bilan ishlash va boshqa obektlar bilan ishlash uchun juda ko’p
kommanda va menyular bor.
Microsoft Office keng tarqalgan ofis ishlarini avtomatlashtiruvchi dasturlar
paketidir. Uning tarkibiga kiruvchi Access nomi dasturlar majmuasi xozirda
MBBT sifatida keng o’rganilmoqda va qo’llanilmoqda.
MBBT ichida Access eng sodda va foydanuvchi uchun qulay bo’lgan,
Microsoft Office tarkibiga kiruvchi dasturdir. Microsoft Access MBBT relyatsion
modellar asosiga qurilgan bo’lib, unda tuziladigan MB jadvallar ko’rinishida aks
etadi.
Microsoft Access MBBT o‘z ichiga turli ob’yektlarni yaratish uchun avtonom
vositalarga ega:
- Grafik konstruksiyalar vositasi ma’lumotlar bazasi ob’ektlarini grafik
elementlar yordamida qurish imkoniyatiga ega;
- Dialog vosita ma’lumotlar bazasini qayta qurish va tashkillashtirish uchun
turli vazifalarni bajaruvchi masterlar yordam beradi;
- MBBT ning dasturlash vositasi o’z ichiga SQL, makrokomandalar tili va
VBA uchun OMD ni olgan.
Ma’lumotlar bazasi mdb-faylida quiydagi ob’yektlarni o‘z ichiga oladi:
11

- jadvallar, so’rovlar, ma’lumotlar sxemasi;
- formalar, hisobotlar, makroslar, modullar;
Formalar, hisobotlar va betlar ma’lumotlarni yangilash, kurish, kriteriya
bo’yicha qidirish va hisobot olish uchun ishlatiladi.
Ob’yektlarga murojaatni avtomatlashtirish uchun dastur kodi modul va
makroslarga kiritiladi va VBA da kompilyaciyaga beriladi. Har bir ob’ekt va
boshqaruv elementi hossalar tuplamiga ega.
Access ning “ Создание ” bo’limi oltita qismni tasvirlaydi. Bular
« Таблицы »(jadvallar), « Запросы »(So’rovlar), « Формы » (Shakllar), « Отчёты »
(Xisobotlar), « Макросыикод » (Makroslar va kod)(1-rasm).
1. « Таблицы » (Jadvallar)-MB ning asosiy ob’ekti. Unda ma’lumotlar
saqlanadi. Ma’lum bir narsa haqida ma’lumotlarni saqlash uchun foydalanuvchi
tomonidan yaratiladi – yagona information obektda ma’lumotlar modeli predmetli
sohasi. Jadval qator va ustunlardan iborat. Har bir ustun bir xarakteristik
informatsion obekt predmet sohasi. Bu yerda bir informatsion ob’yekt
ekzemplyari haqidagi ma’lumotlar saqlanadi. Access ma’lumotlar bazasi o’ziga
32768 tagacha ob’yekt qabul qilishi mumkin (formalar, otchetlar va hokazo). Bir
vaqtni o’zida 2048 tagacha jadval ocha oladi. Jadvallarni quyidagi ma’lumotlar
bazasidan import qilsa bo’ladi dBase, FoxPro, Paradox va boshqa programma va
elektron jadvallardan.
2. « Запросы » (So’rovlar)-bu ob’ekt ma’lumotlarga ishlov berish,
jumladan, ularni saralash, ajratish, birlashtirish, o’zgartirish kabi vazifalarni
bajarishga mo’ljallangan. So‘rovlar ko‘rish, taxlil qilish va berilganlarni
o‘zgartirish orqali berilgan mezonlarni qondirishga mo‘ljallangan. Access da
so‘rovlar parametrlari so‘rov konstruktori oynasida beriladgan QBE – so‘rovlar
(Query By Example – namuna bo‘yicha so‘rov) va so‘rovlar tashkil qilishda SQL
tilining buyruqlari va funktsiyalari qo‘llaniladigan SQL-so‘rovlar (Structured
Query Language – so‘rovlarning strukturali tili) ga bo‘linadi. Access QBE -
so‘rovlarni osongina SQL-so‘rovlarga va teskarisiga o‘tkazadi.
3. « Формы » (Shakllar)-bu ob’ekt ma’lumotlarni tartibli ravishda oson
kiritish yoki kiritilganlarni ko’rib chiqish imkonini beradi. Shakl tuzilishi bir
qancha matnli maydonlar, tugmalardan iborat bo’lishi mumkin. Formalar muloqot
interfeysi ilovasining asosiy vositasi. Forma ekranda o’zaro bog’langan jadvallarni
ko’rish uchun qulay. Tugmali formalarni boshqarish panelini yaratish uchun
ishlatish mumkin. Formalarga rasmlar, diagrammalar, tovush fragmentlari, video
qo’yish mumkin. Formalarda xodisalarni qayta ishlash mumkin.
12

4. « Отчёты » (Xisobotlar)-bu ob’ekt yordamida saralangan ma’lumotlar
qulay va ko’rgazmali ravishda qog’ozga chop etiladi. Foydalanuvchi masalasining
natijalari, kiritish va chop etishlarni o’z ichiga olgan hujjatlarni formatlaydi.
MS Access menyular qatori(MS Office 2010).
5. « Макросыикод » (Makroslar va kod)-makrobuyruklardan iborat va
Microsoft Access dasturining imkoniyatini oshirish maqsadida ichki Visual Basic
tilida yozilgan dasturlarni o’z ichiga oluvchi ob’ekt. Murakkab va tez-tez murojat
qilinadigan amallarni bitta makrosga guruxlab, unga ajratilgan tugmacha
belgilanadi va ana shu amallarni bajarish o’rniga tugmacha bosiladi. Bunda amallar
bajarish tezligi oshadi.
1.3Microsoft Access dasturidan foydalanib, kerakli jadvallar
hosil qilish va ularni bir – biriga bog’lash.
13

Ma’lumotlar bazasi - axborot tizimlarining eng asosiy tarkibiy qismi bo’lib
hisoblanadi. Ma’lumotlar bazasidan foydalanish uchun foydalanuvchi ishini
yengillashtirish maqsadida ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari yaratilgan.
Bu tizimlar ma’lumotlar bazasini amaliy dasturlardan ajratilgan holda qaraydi.
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi (MBBT) - bu dasturiy va apparat
vositalarining murakkab majmuasi bo’lib, ular yordamida foydalanuvchi
ma’lumotlar bazasini yaratish va shu bazadagi ma’lumotlar ustida ish yuritish
mumkin.
Men bu kurs ishini Microsoft Access dasturida yaratdim. Buning uchun birinchi
o’rinda Microsoft Office ichidan Microsoft Access ni ochamiz. 1.3.1-rasm
1.3.1-rasm

Quyidagi oyna xosil bo’ladi. 1.3.2-rasm.
1.3.2-rasm
Yaratilayotgan bazaga nom berilib создать tugmasi bosiladi va asosiy oynaga
o’tiladi. 1.3.3-rasm
14

1.3.3-rasm
Men jadval ko’rinishdagi holatni va Qt Creatorga bog’lashni ko’rsatib o’taman.
Bu yerda jadvalning ko’rinishi:
Bu yerda fakultetlar ro’yxati keltirilgan jadval ko’rsatilgan:
15

Bu yerda kafedralar ro’yxati haqida jadval ko’rsatilgan:
16

Yuqoridagi jadvalda o’qituvchilar ro’yxati keltirilgan:
Bu yerda talabalar ro’yxati keltirilgan jadval ko’rsatilgan:
17

Bu yerda yo’nalishlar ro’yxati keltirilgan jadval ko’rsatilgan:
Accesda Universitet, Fakultet, Kafedra, O’qituvchilar, Yo’nalishlar, Talabalar
jadvallarga shu yerda ishlayotgan va ta’lim olayotgan bolalar FISH, Tug’ilgan yili,
Manzili, va boshqa malumotlar haqida ma’lumotlarni yozib chiqdim.
18

2.1 Qt Creator muhitida access dasturini ulash qoidasi va
kodlari
Har-bir tugmaga sinflarni ro’yhatini kodini kiritgan holda davom etamiz.Men
bu dasturda faqat sinfdagi o’quvchilarning hamda o’qituvchilarning ma’lumotini
kiritib o’tdim. Jadval vidjetlari dasturlar uchun standart jadvalni namoyish qilish
imkoniyatlarini taqdim etadi. QTableWidget-dagi narsalar QTableWidgetItem
tomonidan ta'minlanadi .
Agar o'zingizning ma'lumotlar modelingizdan foydalanadigan jadvalni
xohlasangiz , ushbu sinf o'rniga QTableView- dan foydalanishingiz kerak .
Jadval vidjetlari kerakli qatorlar va ustunlar bilan tuzilishi mumkin:
tableWidget = yangi QTableWidget ( 12 , 3 , bu );
Shu bilan bir qatorda, jadvallarni ma'lum o'lchamsiz tuzish va keyinchalik ularning
o'lchamlarini o'zgartirish mumkin:
tableWidget = yangi QTableWidget ( bu );
tableWidget - > setRowCount ( 10 );
tableWidget - > setColumnCount ( 5 );
Ob'ektlar jadvaldan tashqarida (ota-ona vidjeti bo'lmagan holda) yaratilgan
va setItem () bilan jadvalga kiritilgan :
Bu rasmda ko’rinib turibdiki Accesga bog’lashni boshladik
Birinchi Pro faylga
QT +=sql
19

Kiritganimizdan keyin ikkinchi qadamga o’tsak ham bo’ladi.
Mainwindow.h ga kutubxonamizni kiritamiz.
#include <QtSql/QSqlTableModel>.
Bu qismida funksiya yaratib olamiz.
QSqlTableModel * model ;
Kerakli kutubxonalarni kiritib olamiz. Kiritganimizdan so’ng
20

Bu yerda dasturda foydalanilgan kutubxonalar ro’yxati
keltirilgan:
#include "mainwindow.h"
#include "ui_mainwindow.h"
#include "QString"
#include <QTime>
#include <QTimer>
#include <QDebug>
#include <QSqlError>
#include <QDir>
#include <QMessageBox>
#include <QDate>
#include <QPainter>
21

QSqlDatabase db;
QSqlQueryModel *m= new QSqlQueryModel ();
db= QSqlDatabase ::addDatabase( "QODBC" );
db.setDatabaseName( "DRIVER={MicrosoftAccessDriver(*.mdb
)};FIL={MSAccess};DBQ=Universitet.mdb" );
db.open();
Accesni Qtga ulanish qismi buyerda Universitet nomli Accesda tuzilgan
loyihani
22

Сахранит как ga kirib
2002-2003 qilib saqlaymiz.
Bu yerga saqlab qo’yishimizni so’rayapti yo’q bu yerga saqlamaymiz
loyixamiz tuzilgan joyga boramiz:
Bu yerda build-Sinf-Desktop_Qt_5_4_1_MinGW_32bit-Debug shu papkani ichiga
saqlaymiz.
23

Mana bo’ldi saqlab qo’ydim.
Endi yana bir qism:
if (!db.open())
{
QMessageBox ::critical( this ,tr( " Ошибка " ),db.lastError().
text());
}
Bu qism dasturimiz Accesga ulanmasa xabar oynasida Ошибка chiqaradi.
24

2.2 Tuzgan dasturimizda dizayn qismi.
Stillar jadvallari-barcha ilovalar uchun QApplication::setStyleSheet()
yoki QWidget::setStyleSheet()orqali ma'lum bir vidjet (va uning avlodlari)
uchun o'rnatilishi mumkin bo'lgan matnli xususiyatlardir. Agar turli darajalarda
bir nechta uslublar jadvallari o'rnatilgan bo'lsa, Qt barcha o'rnatilgan uslublar
jadvallaridan samarali uslublar jadvalini yaratadi. Bunga kaskadlash deyiladi.
Misol uchun, quyidagi uslublar jadvali barcha QLineEdit maydonlarini
fon sifatida sariq rang sifatida ishlatishi kerakligini ta’minlaydi va barcha
QCheckbox obyektlari matn rangi sifatida qizildan foydalanishi kerakligini
o’rnatadi:
QLineEdit { background: yellow }
QCheckBox { color: red }
Stillar jadvallari faqat QPalette yordamida amalga oshirish qiyin yoki
mumkin bo'lmagan barcha turdagi sozlamalarni amalga oshirish imkonini
beradi. Agar siz majburiy joylar uchun sariq fonni olishni istasangiz, potentsial
xavfli tugmalar yoki odatiy tugma uchun qizil matnni o’rnatmoqchi
bo’lsangizstillar jadvallari bunga yordam beradi.
Stillar jadvallari joriy vidjetlarning yuqori qismida qo'llaniladi, ya'ni
ilovalaringiz iloji boricha tabiiy ko'rinadi, ammo uslublar jadvalining har
qanday cheklovlari hisobga olinadi. Yaroqsiz palitradan farqli o'laroq, stillar
jadvallari quyidagilarni ta'minlaydi: Agar siz QPushButton uchun qizil fon
rangini o'rnatgan bo'lsangiz, tugma fonining barcha uslubda, barcha
platformalarda qizil bo'lishiga ishonch hosil qilishingiz mumkin. Bundan
tashqari, Qt Designer uslublar jadvallarini integratsiyalashni ta'minlaydi, bu
esa turli xil vidjet uslublarida ulardan foydalanish samarasini ko'rishni
osonlashtiradi.
Bunga qo'shimcha ravishda, stillar jadvallari QStyle kichik sinflarini
ishlatmasdan sizning ilovangizga o'ziga xos ko'rinish berish uchun ishlatilishi
mumkin. Masalan, siz radio tugmachalari uchun maxsus rasmlarni
o’rnatishingiz va ularni belgilangan holati uchun boshqa tasvirlarni
joylashtirishigiz mumkin. Ushbu texnikadan foydalangan holda, siz odatda
stillar ko'rsatmalari kabi bir nechta uslublar sinflarida meros olishni talab
qiladigan kichik o'zgarishlarni amalga oshirishingiz mumkin. Quyidagi rasmda
ko'rsatilgan stillar jadvallari ikkita turli xil uslub jadvallarini aniqlaydi, ularni
sinab ko'rishingiz va o'zgartirishingiz mumkin.
25

Stillar to'plami har qanday faol uslublar jadvali hisobga olinishini
ta'minlaydi va boshqa tasvirchizish operatsiyalari platformalarga qaram bo'lgan
uslubni aniqlaydi.
1. Ro’yxatli vidjetlar.
Tanlov elementlari ma'lumotlarni ko'rsatish,o'zgartirish va tanlash uchun
standart grafik elementlar hisoblanadi.
Oddiy ro'yxat
QListwidget klassi foydalanuvchini bitta yoki bir nechta elementni
tanlash imkoniyatini beruvchi ro'yxat vidjetidir. Ro'yxat elementlari matn va
rastr tasvirlarni o'z ichiga olishi mumkin. Ro'yxatga elementni qo'shish uchun
additem() usulini ishlatish kerak.
Ushbu usulning ikkita variantini bor:QListWidgetItem matn va sinf
ob'ekti uchun. Agar ro'yxatdagi barcha elementlarni olib tashlash kerak bo'lsa,
clear() metodidan foydalanish kerak.
QListWidgetItem-sinfi ro'yxat elementlari uchun sinf hisoblanadi. Ushbu
sinflarning ob'ektlari, masalan, matnni QListWidget::addItem() . usuliga
uzatishda bevosita yaratilishi mumkin.Shuni ta'kidlash kerakki,
QListWidgetItem klassi nusxa ko'chirish konstruktorini taqdim etadi, bu esa
elementlarning nusxalarini yaratishga imkon beradi. Bundan tashqari, bu
maqsadda clone() usulidan foydalanishingiz mumkin.
Ro’yxat Elementlarini kiritish
Bir vaqtning o'zida bir nechta matn elementlarini ro'yxatga bir qatorga
qo'shib qo'yish mumkin, bunda satrlarning ro'yxatini o'z ichiga olgan
QStringList-ni InsertItems() usulidan foydalaniladi. Matn elementini yaratish
uchun siz InsertItem() usulidan foydalanish mumkin, faqat parameter sifatida
satr berilishi kerak. QListWidgetItem ob'yekti, shuningdek, insertItem() usuli
yordamida ro'yxatga kiritilishi mumkin. U addItem() usulidan qo'shiladigan
elementning aniq o'rnini ko’rsatish mumkinligi bilan farq qiladi.Yaratilgan
26

elementga ro'yxat ob'ekti QListWidgetItem::setIcon() usuli yordamida
qo’shiladigan elementgarasmo’rnatiliishi mumkin.
Shunisi e'tiborga loyiqki, ro'yxat elementlarida nafaqat rasmlar va
matnlar, balki vidjetlar ham o'rnatilishi mumkin. Buning uchun QListWidget
klassining setItemWidget() va itemWidget() usullaridanfoydalansa
bo’ladi. SetItemWidget() usulining birinchi parametri ro'yxat ob'ekti ob'ektiga
ko'rsatgichni, ikkinchisi - vidjetga ko'rsatgichni o'tkazish kerak. Ro'yxat
elementida joylashgan vidjetga ko'rsatgichni olish uchun, elementni
listWidget() usuliga ro'yxat elementi ob'ektiga o'tkazish kerak.
Operatsion tizimlarning ro'yxatini ko'rsatadigan oddiy ro'yxatni
ishlatishga misol quyida keltirilgan(45-rasm).
#include <QtGui>
int main(int argc, char** argv)
{
QApplication app(argc, argv);
QStringList lst;
QListWidget lwg;
QListWidgetItem* pitem = 0;
lwg.setIconSize(QSize(48, 48));
lst << "Linux" << "Windows" << "MacOS" <<
"OS2";
foreach(QString str, lst) {
pitem = new QListWidgetItem(str, &lwg);
pitem->setIcon(QPixmap(str + ".jpg"));
}
lwg.resize(125, 175); lwg.show(); return app.exec();
}
Oddiy ro'yxat vwget lwg yaratildi.Ro'yxat vidjetining setIconSize() usuli
elementlarning rasmlari uchun hajmni belgilaydi. Keyin lst satrlari ro'yxati
elementlar uchun matnlar bilan to'ldiriladi. Ushbu
ro'yxatgaforeachoperatoriyordamida elementlar yaratamiz va qo'shamiz.
SetIcon() usuli bilan har bir element uchun tasvir o'rnatiladi.
Ro’yxat elementlarini tanlash
QListWidget :: currentItem() usuli yordamida foydalanuvchi qaysi
elementni tanlaganligini bilib olish mumkin, u tanlangan elementga
ko'rsatgichni qaytaradi. Agarbir nechta element tanlangan bo'lsa, u holda
27

tanlangan elementlar ro'yxatini qaytarib beradigan selectedItems()
usulidanfoydalanish kerak. Ko'p tanlov rejimini yoqish uchun
QAbstractItemView bazasida amalga oshiriladigan setSelectionMode()
usuliga QAbstractItemView::MultiSelection qiymatini o'rnatish kerak. Boshqa
qiymatlarni berib, masalan, tanlovni butunlay o'chirib qo'yish uchun
QAbstractItemView::NoSelection -ni qiymatni va faqat bitta elementni
belgilaydigan qilish uchun - QAbstractItem::SingleSelection -ni parameter
sifatida ishlatish kerak.
Ro'yxat elementi ustida sichqoncha bosilganda itemClicked() signali
yuboriladi. Ikki marta bosilganda, itemDoubleClicked() signali
QListWidgetItem* parametri bilan yuboriladi. Har safar tanlov o'zgarganda,
itemSelectionChanged() signali yuboriladi.
Foydalanuvchi tomonidan elementlarni o'zgartirish
Foydalanuvchiga elementning matnini o'zgartirishga imkon berish uchun
QListWidgetItem::setFlags() usuliga kerakli ob'ektidan murojaat qiling va
unga Qt::ItemIsEditable qiymatini va boshqa kerakli qiymatlarni bering. Misol
uchun:
pitem->setFlags(Qt::ItemIsEditable|Qt::ItemIsEnabled);
Qayta nomlash ro'yxat elementini ikki marta bosish yoki <F2>
tugmachasini bosish orqali amalga oshiriladi. Qayta nomlash tugagach,
QListWidget elementni o'zgartirilgan (QListWidgetItem*) va itemRenamed
(QListWidgetItem *) signallarini yuboradi.
Bu qisim visual ko’rinishi
28

$Bu qisim esa accesda tuzilgan jadvallarni ulash. void MainWindow ::on_pushButton_5_clicked() { model = new QSqlTableModel ( this ); model -> setTable ( "Talaba" ); ui -> tableView - >setSelectionBehavior( QAbstractItemView :: SelectRows ); // Устанавливаемрежимвыделениялишьоднострокивтаблице ui -> tableView - >setSelectionMode( QAbstractItemView :: SingleSelection ); // Устанавливаемразмерколонокпосодержимому ui -> tableView ->resizeColumnsToContents(); ui -> tableView - >setEditTriggers( QAbstractItemView :: NoEditTriggers ); ui -> tableView ->horizontalHeader()- >setStretchLastSection( true ); model -> select (); // Делаемвыборкуданныхизтаблицы //QTableView*view=newQTableView; ui -> tableView -> setModel ( model ); ui -> tableView ->show(); } 29$

Dizayn ko’rinishi:
Orqa foni background-color: rgb(0, 0, 255); shu kod css qismi.
30

Label dizayni. font: 75 24pt "MS Shell Dlg 2";
background-color: rgb(0, 0, 255);
pushButton dizayini background-color: rgb(247, 5, 333);
font: 75 16pt "MS Shell Dlg 2";
31

tableView background-color: rgb(35, 28, 255);
background-color: rgb(75, 255, 20);
font: 75 14pt "MS Shell Dlg 2";
“Universitet” tugmasini bosganda universitetlar haqida ma’lumotlar kelib chiqadi:
32

“Fakultet” tugmasini bosganimizda tanlangan universitet fakultetlari haqida
ma’lumot kelib chiqadi:
“Talabalar” tugmasini bosganimizda tanlangan universitet talabalari haqida
ma’lumot kelib chiqadi:
33

“O’qituvchilar” tugmasini bosganimizda tanlangan universitet o’qituvchilari
haqida ma’lumot kelib chiqadi:
“Kafedra” tugmasini bosganimizda tanlangan universitet kafedralari haqida
ma’lumot kelib chiqadi:
34

Xulosa.
Insoniyat tarixining ko’p asrlik tajribasi ezgu go‘yalardan va sog‘lom
mafkura hamda zamonaviy bilimlardan maxrum har qanday jamiyat uzoqqa bora
olmasligini ko‘rsatdi. Shuning uchun, mustaqillikka erishgan mamlakatimiz o‘z
oldiga ozod va obod Vatan, demokratik jamiyat barpo qilish, erkin va farovon
hayot qurish, rivojlangan mamlakatlar qatoridan o‘rin olish kabi muhim vazifalarni
qo‘ydi. Bu vazifalarni hal qilish asosan biz-yosh avlod zimmasiga tushadi.
Biz kelajak jamiyatning faol quruvchilari bo‘lishimiz uchun fan va
texnikaning eng ilg‘or yutuqlari hamda kuchli bilimlar bilan qurollanishimiz,
olingan bilimlarni amaliyotda qo‘llay bilishimiz ana shu yo‘ldagi eng muhim
talablardan biri hisoblanadi. Bu narsa ayniqsa EHM bilan aloqador kundalik
masalalarni yechishda yaqqol ko‘rinadi. Demak, biz yoshlardan zamonaviy EHM
lar bilan ishlashni o‘rganish, xalq xo‘jaliginining turli masalalarini yechishga
mo‘ljallangan dasturiy ta’minot bilan tanishish hamda dasturlash vositalari
yordamida hali EHM da yechilmagan masalalar uchun yangi dasturlar yaratishni
talab qilinadi.
Informatsion texnologiyalarning rivojlanishi va axborot oqimlarining tobora
ortib borishi, ma’lumotlarning tez o’zgarishi kabi holatlar insoniyatni bu
ma’lumotlarni o’z vaqtida qayta ishlash choralarini qidirib topishga undaydi.
Ma’lumotlarni saqlash, uzatish va qayta ishlash uchun ma’lumotlar bazasi (MB) ni
yaratish, so’ngra undan keng foydalanish bugungi kunda dolzarb bo’lib qolmoqda.
Darhaqiqat, hozirgi kunda inson hayotida MBda kerakli axborotlarni saqlash va
undan oqilona foydalanish juda muhim rol o’ynaydi. Sababi, jamiyat
taraqqiyotining qaysi jabhasiga nazar solmaylik o’zimizga kerakli ma’lumotlarni
olish uchun, albatta, MBga murojaat qilishga majbur bo’lamiz. Demak, MBni
tashkil qilish axborot almashuv texnologiyasining eng dolzarb hal qilinadigan
muammolaridan biriga aylanib borayotgani davr taqozasi.
Ma’lumki, MB tushunchasi fanga kirib kelgunga qadar, ma’lumotlardan turli
ko’rinishda foydalanish juda qiyin edi. Dastur tuzuvchilar ma’lumotlarini shunday
tashkil qilar edilarki, u faqat qaralayotgan masala uchungina o’rinli bo’lardi. Har
bir yangi masalani hal qilishda ma’lumotlar qaytadan tashkil qilinar va bu hol
yaratilgan dasturdan foydalanishni qiyinlashtirar edi. MB tashkil qilish, ularga
qo’shimcha ma’lumotlarni kiritish va mavjud MBdan foydalanish uchun maxsus
MBlar bilan ishlaydigan dasturlar zarur bo’ladi.
Hozirgi kunda Respublikamizda keng tarqalib borayotgan ish joylarini
avtomalashtirish va ish joylarida axborot kommunikatsiya vositalaridan keng
foydalanishga katta e’tibor berilmoqda.
35

Men ushbu “Universitet” mavzusidagi kurs ishimni bajarish davomida ko`plab
izlanishlar olib bordim. Jumladan, o’qituvchilarning ishlashi haqida ma’lumotlar
bilan tanishib chiqdim. U yerda kerakli ma’lumotlarni qanday olish haqida
tassavvurga ega bo`ldim.
To`plagan ma’lumotlarim asosida zamonaviy dasturlash tillaridan biri QT Creator
dasturida tuzdim bu dastur o’qituvchilar va talabalar ishini
osonlashtiradi.O’qituvchilar talabalar haqidagi malumotlarni topishi oson o’ladi.
Talabalar esa o’qituvchilar haqidagi malumotlarni topishi oson o’ladi.
MB ni yaratish davomida dasturlash texnologiyasi bilan chuqurroq tanishib
chiqdim va chuqur malaka hosil qildim.
Shuningdek ma’lumotlar bazasi bilan ishlash, ularni oddiy va dinamik usullarda
tashkil qilish malakasini hosil qildim. Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari
bilan tanishib chiqdim va restaran ma’lumotlar bazasini yaratish, shuningdek
undagi turli xil so’rovlar orqali ishlar olib bordim.
Xulosa qilib shuni ta’kidlash mumkin, xozirgi fan-texnika xamda informatsion
texnologiyalarining jadal rivojlanayotgan vaqtida axborotga ishlatilgan jumlalarga
bo`lgan talablar juda xam kuchli bo`lib, bu talablarni to`laqonli qondirish biz va
bizga o`xshash yosh dasturchilarning oldida turgan ulkan vazifalardan biri bo`lib
xisoblanadi.
36

Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati.
1.Vazirlar Mahkamasining 2011 yil 27 oktyabrdagi 289-son qarori .
2. O`zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi.–Toshkent, O`zbekiston 2003 y.
O`zbekiston Respublikasining “Axborotlashtirish to`g`risida”gi qonuni.
“Xalq so`zi”. 11 fevral, 2004 y.
3. Vazirlar Mahkamasi 2014 yil 27 martdagi “Davlat va xo`jalik boshqaruvi,
mahaliy davlat hokimiyati organlari xodimlarining axborot−kommunikatsiya
texnologiyalari sohasida malakasini oshirish bo`yicha qo`shimcha
chora−tadbirlar to`g`risida”gi 73−sonli qarori.
4. “Elektron tijorat to`g`risida”gi O`zbekiston Respublikasi qonuni. “Xalq
so`zi”. 21 may, 2004 y.
5. “Axborot texnologiyalari sohasida kadrlar tayyorlash tizimini
takomillashtirish to`g`risidagi O`zbekiston Respublikasi Prezidenti qarori.
“Xalq so`zi” gazetasi, 2005, 3-iyun.
6. “Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarini joriy etish to`g`risida” O`zbekiston Respublikasi Prezidenti
Farmoni. “Xalq so`zi”. 6 iyun, 2002 y.
7. «Mamlakatimiz taraqqiyotini qonuniy asoslarini mustahkamlash faoliyatimiz
mezoni bo`lishi darkor» // Prezident I.A. Karimovning 2006 yil 24 fevral
kuni Toshkent shaxrida O`zbekiston respublikasi Oliy Majlisi
Senatining beshinchi yalpi majlisidagi ma’ruzasi. // «Xalq so`zi», 2006 yil,
25 fevral, № 39(3838)1-bet.
8. Aripov M.M. “Informatika va axborot texnologiyalari”. Toshkent,
“O`qituvchi”, 2002 y.
9. G`ulomov S. S, Shermuhamedov A. T., Begalov B. A. Iqtisodiy informatika:
Darslik /Akademik S. S. G`ulomovning umumiy tahriri ostida.—T.:
«O`zbekiston», 1999
10. G`ulomov S. S. va boshqalar. Axborot tizimlari va texnologiyalari: Oliy
o`quv yurti talabalari uchun darslik / Akademik S. S. G`ulomovning umumiy
tahriri ostida.—T.: «Sharq», 2000.
12.MBBT dan ma’ruza matni.
Internet saytlari
11. https://www.xabar.uz/uz/texnologiya/onlayn-xaridni-xavfsiz
12. www.ecsoman.edu.ru –
RossiyaFederatsiyasiOliyo`quvyurtlaridao`qitilayotganfanlarbo`yichao`quv-
uslubiykomplekslar.
37

13. ziyonet .uz – O`zbekistonning axborotlarni izlab topish tizimi.
http://ITPortal sayti.
38

Dasturiy injinering fanidan universitet mavzu

Купить

Похожие документы
3d-max dasturida obektlarni yaratish
Algoritm va ma’lumotlar strukturasi
3D-MAX dasturi haqida
3D Studio MAX dasturiga kirish. 3D Studio MAX dasturi haqida tushuncha
Adobe photoshop dasturida tasvirlarda ishlov berish,taqdimot yaratish

Информация о документе

Продавец

Dasturiy injinering fanidan universitet mavzu

Похожие документы