Davlat tuzilishi shakli. Davlat tuzilishining shakllari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	223.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Davlat tuzilishi shakli. Davlat tuzilishining shakllari

Купить

•
SHAROF RASHIDOV NOMIDAGI
SAMARQAND DAVLAT
UNIVERSITETI YURIDIK
FAKULTETI 103-GURUH TALABASI
XURRAMOV XAYITBOYNING
KONSTITUTSIYAVIY HUQUQ
FANIDAN TAYYORLAGAN SLAYDI

• D a v l a t t u z il i s h i s h a k l i .
D a v l a t t u z il i s h i n i n g
sh a k ll a r i

•
Davlat shakllari tushunchasi
•
Davlatning tuzilish shakli tushunchasi va
uning mohiyati
•
Davlat tuzilishi shaklining ahamiyati

Davlat shakli – bu davlat hokimiyati
qanday tashkil etilganini, boshqaruv va
davlat tuzilishining qanday mexanizmlar
asosida amalga oshirilishini ifodalovchi
siyosiy-huquqiy tushunchasi

Davlat shakli uch asosiy elementdan iborat:
1. Boshqaruv shakli – davlatda oliy hokimiyat
kimga tegishli ekanini belgilaydi.

•
2. Davlat tuzilishi shakli – davlatning hududiy
tashkil etilishi va markaziy hamda mahalliy
hokimiyat o‘rtasidagi munosabatni belgilaydi.

•
3. Siyosiy rejim – davlat hokimiyati qanday
amalga oshirilishini, fuqarolarning siyosiy
huquqlari va erkinliklari qanchalik darajada
ta’minlanganini ifodalaydi.

Davlat shaklining tarkibiy qismlari
•
1. Boshqaruv shakli
•
Monarxiya – oliy hokimiyat bir kishiga
(podshoh, qirol, sulton, imperator) tegishli
bo‘lib, u odatda merosiy yo‘l bilan o‘tadi.
(Misollar: Buyuk Britaniya, Yaponiya,
Saudiya Arabistoni)

•
Respublika – davlat hokimiyati saylov yo‘li bilan
shakllantiriladi va muayyan muddatga ega bo‘lgan
rahbar boshqaradi. (Misollar: O‘zbekiston, AQSh,
Germaniya, Rossiya)

Davlat tuzilish shakli
•
Yagona (unitar) davlat – davlat yagona butunlik
bo‘lib, hududiy birliklar markaziy hokimiyatga
bo‘ysunadi. (Misollar: O'zbekiston, Fransiya)

•
Barcha hududlar yagona davlat hokimiyatiga bo‘ysunadi.
•
Ichki ma'muriy birliklar davlat mustaqilligiga ega emas.
•
Markaziy hokimiyat kuchli bo‘ladi.
•
Misollar: O‘zbekiston, Fransiya, Yaponiya, Turkiya.

•
Federativ davlat – davlat tarkibiga o‘z qonunchilik
va ijro hokimiyatiga ega bo‘lgan subyektlar kiradi.
(Misollar: AQSh, Rossiya, Hindiston)

•
Tarkibiy qismlar (sub'ektlar) muayyan darajada mustaqillikka
ega bo‘ladi.
•
Sub'ektlarning o‘z konstitutsiyasi va qonun chiqaruvchi
organlari bo‘lishi mumkin.
•
Markaziy va mahalliy hokimiyat o‘rtasida vakolatlar
taqsimlanadi.
•
Misollar: Rossiya, AQSh, Germaniya, Hindiston.

•
Konfederatsiya – mustaqil davlatlarning
vaqtinchalik yoki doimiy ittifoqi. (Misollar: tarixiy
misollar – AQSh (1861-1865), Shveysariya (19-
asr))

Mustaqil davlatlarning ittifoqi bo‘lib, ular ma'lum maqsadlarga erishish
uchun birlashadi.
Konfederatsiya tarkibidagi davlatlar suverenitetini saqlab qoladi.
Ular o‘z ixtiyori bilan konfederatsiyadan chiqishi mumkin.
Hozirgi paytda to‘liq konfederativ davlat yo‘q, ammo tarixda AQSh (1776–
1787), Shveysariya (XIX asr boshlarida) shunday tuzilishda bo‘lgan.Mustaqil
davlatlarning ittifoqi bo‘lib, ular ma'lum maqsadlarga erishish uchun
birlashadi.
Konfederatsiya tarkibidagi davlatlar suverenitetini saqlab qoladi.
Ular o‘z ixtiyori bilan konfederatsiyadan chiqishi mumkin.
Hozirgi paytda to‘liq konfederativ davlat yo‘q, ammo tarixda AQSh (1776–
1787), Shveysariya (XIX asr boshlarida) shunday tuzilishda bo‘lgan.

Siyosiy rejim
Demokratiya – xalq hokimiyatni shakllantirishda
faol ishtirok etadi, fuqarolik huquqlari va
erkinliklari ta’minlangan bo‘ladi. (Misollar: AQSh,
Fransiya, O‘zbekiston )

Avtoritarizm – hokimiyat bitta shaxs yoki tor
doira qo‘lida bo‘ladi, fuqarolar huquqlari
cheklangan. (Misollar: Shimoliy Koreya,
Turkmaniston)

Totalitarizm – davlat jamiyat hayotining barcha
jabhalarini qattiq nazorat qiladi. (Misollar:
tarixiy misol – Stalin davridagi SSSR, Gitler
Germaniyasi)

Davlat tuzilish shakli
•
1. Yagona (unitar) davlat
•
Bu davlat shaklida butun mamlakat yagona boshqaruv
tizimiga bo‘ysunadi.
•
Xususiyatlari:
•
Davlatning barcha hududiy qismlari markaziy
hokimiyatga bo‘ysunadi.

•
Yagona konstitutsiya, qonunchilik va sud tizimi mavjud.
•
Hududiy birliklarning mustaqilligi cheklangan yoki
umuman yo‘q.
•
Ichki siyosatda yagona huquqiy va iqtisodiy tizim amal
qiladi.
•
Misollar: O‘zbekiston, Fransiya, Italiya, Yaponiya,
Xitoy.

Federativ davlat (federatsiya)
•
Bu davlat shaklida mamlakat bir nechta nisbatan
mustaqil hududiy birliklardan (shtatlar, respublikalar,
viloyatlar) iborat bo‘ladi.
•
Xususiyatlari:
•
Federatsiyani tashkil etuvchi subyektlar o‘z
konstitutsiyasiga va qonun chiqaruvchi organlariga ega
bo‘lishi mumkin.

•
Davlat hokimiyati markaziy (federal) va hududiy
(mahalliy) darajalarga bo‘linadi.
•
Markaziy hokimiyat va subyektlar o‘rtasida vakolatlar
taqsimlanadi.
•
Federatsiyani tashkil etuvchi subyektlarning ayrim
mustaqillik huquqlari bo‘ladi, lekin ular to‘liq
suverenitetga ega emas.
•
Misollar: AQSh, Rossiya, Hindiston, Braziliya, Kanada,
Germaniya.

Konfederatsiya
•
Bu mustaqil davlatlarning vaqtinchalik yoki doimiy
ittifoqi bo‘lib, ular muayyan umumiy manfaatlarni
himoya qilish uchun birlashadi.
•
Xususiyatlari:
•
Konfederatsiyani tashkil etuvchi davlatlar to‘liq
suverenitetga ega bo‘lib qoladi.

•
Umumiy manfaatlarga taalluqli masalalar bo‘yicha
kelishilgan holda harakat qilinadi.
•
Ittifoqqa kirgan davlatlar istalgan vaqtda undan chiqish
huquqiga ega.
•
Konfederatsiyalar odatda doimiy shaklda mavjud
bo‘lmaydi va ko‘pincha federatsiyaga aylanishi yoki
tarqalib ketishi mumkin.

•
Misollar:
•
Tarixiy misollar: AQSh (1776-1787 yillar), Shveysariya
(19-asrda), Germaniya imperiyasi (1871 yilgacha).
•
Hozirgi zamon misol sifatida qisman Yevropa Ittifoqi
konfederativ elementlarga ega.

Xulosa
•
Davlat tuzilishi shakli mamlakatning hududiy tuzilishini
va hokimiyat vakolatlarining markaz va hududlar
o‘rtasida qanday taqsimlanganini belgilaydi. Har bir
davlat o‘z tarixiy, siyosiy va iqtisodiy sharoitlariga qarab
o‘ziga mos davlat tuzilishi shaklini tanlaydi.

Davlat tuzilishi shakli. Davlat tuzilishining shakllari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish