Dengiz va okeanlarning bionomik mintaqalari, quruqlikda o‘simlik va hayvonlarni yashash sharoitlari

Dengiz va okeanlarning bionomik 
mintaqalari, quruqlikda o`simlik 
va hayvonlarni yashash 
sharoitlari.  Reja : 
01 DENGIZ VA OKEANLARNING BIONOMIK MINTAQALARI, 
QURUQLIKDA O`SIMLIK VA HAYVONLARNI YASHASH 
SHAROITLARI.
02 ORGANIZMLARNING YASHASH SHAROITLARI VA 
KO`MILISHI, SHAKLI VA QANDAY SAQLANGANLIGI, TOG` 
JINSI HOSIL QILISHDAGI ROLI.
03 PALEONTOLOGIYADA KLASSIFIKATSIYA, 
SISTEMATIKA VA NOMENKLATURA.       . Dunyo okeanining asosiy boyligi dengiz suvidir. U 
75 ta kimyoviy elementni o'z ichiga oladi, ular 
orasida uran, kaliy, brom, magniy kabi muhim 
elementlar mavjud. Okeandagi resurslar eng ko'p 
tarqalgan hududlar bu okeanlarning shelf qismi 
hisoblanadi.Dunyo okeani o zining tabiiy ʻ
resurslari bilan ta minlanish 	
ʼ
darajasiga ko ra eng yuqori 	
ʻ
desak adashmaymiz. Endi 
ba zi hududlar bor resurslar 	
ʼ
kam ta minlangan lekin 	
ʼ
shunday joylar borki neft, gaz 
biologik resurslar va boshqa 
tabiiy resurslar juda katta 
zahiraga ega. Maqolada 
dunyo okeani tabiiy 
resurslaridan foydalanish 
bo yicha ma lumotlar berilgan.	
ʻ ʼ Tog  hosil bo lishi - Yerning ʻ ʻ
rivojlanishi bilan bog liq juda 	
ʻ
murakkab geodinamik jarayon. Unga 
bir tomondan sayyoralararo 
bo ladigan gravitatsion va rotatsion 	
ʻ
kuchlar variatsiyasi ta sir etsa, ikkinchi 	
ʼ
tomondan zamin ostidagi radioaktiv 
issiklik hisobiga geologik jinslarning 
erishi bilan bog liq bo lgan magmatik 	
ʻ ʻ
harakat, metamorfizmga uchragan 
qatlamlarning o zgarib turishi, 
ʻ
endogen va ekzogen jarayonlarning 
kuchayishi paytida denudatsiya va 
akkumulyatsiyaning faollanishi kabilar 
katta ta sir ko rsatadi.	
ʼ ʻ         Qotib qolgan Yer po stidagi qatlamlar, ʻ
tog  jinslari orasidan har xil gazlar, 	
ʻ
gidrodinamik eritmalar va magmalar 
otilib chiqishi va yer ustida sovishi 
geologik davrlarda, turli xil 
balandlikdagi tog larni hosil qilgan. 	
ʻ
o z navbatida ko tarilma va 	
ʻ ʻ
cho kmalarni, ya ni kattakichik 	
ʻ ʼ
antiklinal va sinklinal 
strukturalarni paydo qilgan. Yer 
taraqqiyoti tarixida bir qancha 
geologik davrlarda Tog  hosil 	
ʻ
bo lishib. davom etgan	
ʻ
geologik plitalarning bir-biri bilan 
to qnashishi natijasida yosh tog lar paydo 	
ʻ ʻ
bo ldi. Bular sharqdang arbga cho zilgan 
ʻ ʻ ʻ
O rta dengiz Alp tog lari tizmasi va 
ʻ ʻ
Amerika qitasidagi jan.dan shim.gacha 
cho zilgan And tog lari va bir qancha tog  	
ʻ ʻ ʻ
tizmalaridir.Yer po stidagi cho kindi tog  jinslaridan 	
ʻ ʻ ʻ
iborat bo lgan qatlamlarda goh vertikal, 	
ʻ
goh gorizontal tektonik harakatlarning 
namoyon bo lishi hisobiga tog lar 	
ʻ ʻ
shakllanadi
Bu jarayonda qatlamlar siqiladi, 
burmalanish, sinish holatlariga 
uchrab, yer yoriqlari bo ylab magmatik 	
ʻ
jinslar harakatga keladi. Antiklinal va 
sinklinal burmalanish orasidagi 
uzilmalarning bir-biriga nisbatan 
siljishi kuchli zilzilalarga sabab bo ladi	
ʻ 1
2
3
4
5      quruqlikda yashovchi turlar o'rmon, 
dasht, o'tloq, yarim quruq yoki cho'l 
kiradi. Chuchuk suvda yashash mumkin 
bo'lgan joylar botqoqlar, soylar, 
daryolar, ko'llar va hovuzlar kiradi. 
Dengizda yashash mumkin bo'lgan 
joylar turlari sho'r botqoqlar, qirg'oqlar, 
to'lqinlararo zona, estuariylar, riflar, 
qo'ltiqlar, ochiq dengiz, dengiz tubi, 
chuqur suv va suv osti teshiklari kiradi.
Yashash joylarining turlari - bu ma'lum 
bir geografik hududning 
xususiyatlariga, o'simlik va iqlimga 
asoslangan turli xil muhitlarning 
ekologik toifalari[2]. Shunday qilib, 
yashash joylari turlari bir turga emas, 
balki bir xil hududda yashovchi bir 
nechta turlarga bo'linadi. Masalan, 
quruqlikda yashovchi turlar o'rmon, Jismoniy omillarga masalan: tuproq, 
namlik, harorat oralig'i va yorug'lik 
intensivligi kiradi. Biologik omillar oziq-
ovqat mavjudligi va yirtqichlarning 
mavjudligi yoki yo'qligini o'z ichiga 
oladi.
Har bir tur o'ziga xos yashash muhitiga 
bo'lgan talablarga ega bo'lib, yashash 
muhitining umumiy turlari turli xil atrof-
muhit sharoitlarida o'sishga qodir, yashash 
joyiga ixtisoslashgan turlar esa omon qolish 
uchun juda cheklangan omillar to'plamini 
talab qiladi             1/5/2002 1/6/2002 1/7/2002 1/8/2002 1/9/200205101520253035 Nomenklatura (BB: /n m ŋkləˈ ɛ ə
t r/, AQSh: / no m n kle t r/) 	
ˌ ʃə ˈ ʊ ə ˌ ɪ ʃə
— nomlar yoki atamalar tizimi, 
yoki ma lum bir san at yoki fan 	
ʼ ʼ
sohasida ushbu atamalarni 
shakllantirish qoidalari[1]. 
Nomlash tamoyillari kundalik 
nutqning nisbatan norasmiy 
konvensiyalaridan tortib, ilmiy 
va boshqa fanlarda 
qo llaniladigan maxsus 	
ʻ
atamalarining shakllanishi va 
ishlatilishini tartibga soluvchi 
xalqaro miqyosda kelishilgan 
tamoyillar, qoidalar va 
tavsiyalargacha farqlanadi       Paleontologiya (paleo- qadimgi va yun. 
ontos — jonzot va logos -fan, ta limot) — ʼ
o'tmish geologik davrlarda mavjud bo lgan, 	
ʻ
qazilma qoldiqlari saqlangan organizmlar, 
ularning hayot faoliyati va oriktotsenozlar 
(toshqotgan organizmlar) haqidagi fan. P. 
2 yirik bo lim — paleozoologiya va 	
ʻ
paleobotanikadan iborat.
Toshqotgan organizmlar to g risidagi 	
ʻ ʻ
dastlabki ma lumotlar antik davrdan 	
ʼ
tabiatshunos olimlarga ma lum. Biroq bu 	
ʼ
toshqotganlar qirilib ketgan 
organizmlarning qoldiqlari ekanligi haqida 
hali aniq tasavvur yuzaga kelmagan edi. 
Tabiatshunoslardan daniyalik N. Steno va 
ingliz R. Guk o lib ketgan hayvonlarning 	
ʻ
turlari haqida dastlabki fikrlarni aytishgan.       Etiboringiz uchun 
rahmat !