Dialektika-metod ta'limot va taraqqiyot - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	28.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Dialektika-metod ta'limot va taraqqiyot

Купить

Dialektika-metod ta'limot va taraqqiyot
Reja:
1.Dialektikaning tamoyillari
2.Qarama-qarshiliklarning birligi va kurashi
3.Miqdor va sifat o'rtasidagi bog'liqlik
4.Salbiy inkor
5.Dialektikaning kategoriyalari
6.Dialektikaning metodologik ahamiyati
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati .

1. Dialektika rivojlanish haqidagi ta'limot sifatida.
Dialektikani borliq, bilish va tafakkurning rivojlanishi haqidagi ta'limot sifatida
ta'riflash mumkin, uning manbai (rivojlanishi) rivojlanayotgan ob'ektlarning mohiyatidagi
qarama-qarshiliklarning shakllanishi va hal etilishi deb e'tirof etiladi.
1.Dialektikaning tamoyillari
Dialektik tafakkur namunalari Geraklit, Sokrat, Platon, Gegel, Marks va boshqa
mutafakkirlar g‘oyalari darsligining tarixiy-falsafiy bo‘limida keltirilgan. U erda ular
tomonidan ishlab chiqilgan dialektika tamoyillarining umumiyligi umumlashtirilgan va
quyidagi ro'yxatda keltirilgan:
• barcha hodisalarning umumiy o‘zaro bog‘lanishi;
• harakat va rivojlanishning universalligi;
• rivojlanish manbai - qarama-qarshiliklarni shakllantirish va hal qilish;
• rivojlanish mexanizmining ko'rinishi sifatida miqdoriy va sifat o'zgarishlarining o'zaro
bog'liqligi;
• inkor etish orqali rivojlanish;
• rivojlanish jarayonlari yo‘nalishining ko‘rinishi sifatida inkorni inkor etish;
• umumiy va shaxsning, mohiyat va hodisaning, shakl va mazmunning, zarurat va
tasodifning, imkoniyat va voqelikning ziddiyatli birligi va hokazo.
Ushbu tamoyillarning mazmuni ko'plab keyingi kashfiyotlarni kutgan. Shunday
qilib, tizimlarning umumiy nazariyasi organik ravishda barcha hodisalarning universal
o'zaro bog'liqligi printsipiga asoslanadi. Axir, agar moddiy olamning har qanday ob'ektini
o'zaro bog'langan elementlardan tashkil topgan mustaqil tizim sifatida va ayni paytda
kengroq tizimning elementi sifatida ko'rib chiqish mumkin bo'lsa, unda koinotimizning har
qanday tizimining har qanday elementi ko'p qirrali bo'lib chiqadi. -son-sanoqsiz
tizimlarning o'zaro bog'lanish darajasining ierarxiyasi mutlaqo har qanday tizimning

boshqa har qanday elementi bilan bog'liq. Bu dunyodagi har bir narsa, bilvosita bo'lsa
ham, boshqa har qanday mavjudot bilan, F. Engels ta'biri bilan aytganda, "butun olamning
aks-sadosi" bilan bog'liq.
Ilm-fan va amaliyot uchun rivojlanishning universalligi printsipi bundan kam
ahamiyatga ega edi. Hozirgi tabiatshunoslikda u global evolyutsionizm tamoyili nomi
ostida paydo bo'ladi. 20-asrning kashfiyoti (Koinotning kengayishi, prebiologik va
kimyoviy evolyutsiya hodisalari, qit'alarning siljishi va boshqalar) rivojlanish
jarayonlarining universal tabiati haqidagi dialektik aksiomani sezilarli darajada
mustahkamladi.
2.Qarama-qarshiliklarning birligi va kurashi
Rivojlanishning dialektik kontseptsiyasining asosiy nuqtasi qarama-qarshilik
tamoyilidir. Dialektikaning marksistik variantida u huquq maqomini oldi (qarama-
qarshiliklarning birligi va kurashi). Uning formulasida shunday deyilgan: har qanday
rivojlanishning manbai va harakatlantiruvchi kuchi rivojlanayotgan ob'ektlarning
mohiyatidagi qarama-qarshiliklarni shakllantirish va hal qilishdir.
Shu bilan birga, dialektik qarama-qarshilik rivojlanayotgan ob'ektning turli tomonlarini
bir vaqtning o'zida o'zaro pozitsiyalash va o'zaro istisno qilish munosabati sifatida
tushuniladi. Jumladan, jonsiz tabiatdagi tartibsizlik va tartibsizlik, tirik tabiatdagi irsiyat va
o zgaruvchanlik, ekspluatator va ekspluatatsiya qilinadigan, yaxshilik va yovuzlik,ʻ
ijtimoiy dunyoda haqiqat va xato o rtasidagi munosabatlar shulardir. Bu qarama-
ʻ
qarshiliklar (qarama-qarshilik tomonlari) dialektik talablarga to`la javob beradi.
Birinchidan, ular bir-birisiz mavjud emas (yomonliksiz yaxshilik, xatosiz haqiqat
bo'lmaydi). Ikkinchidan, bu ularning "kurashi", ya'ni. qarama-qarshi o'zaro ta'sir va
rivojlanishga turtki beradi (tartib betartiblikdan tug'iladi, yaxshilik faqat yovuzlikni
yengishda kuchayadi va hokazo).
Rivojlanishning dialektik tabiati, shuningdek, uning dinamikasida bir bosqichdan
ikkinchisiga keskin o'tish, asta-sekinlikdagi tanaffuslar , sakrashlar mavjudligini ham

nazarda tutadi. Ikkinchisi har doim qarama-qarshilikni hal qilish momenti bilan bog'liq
bo'lib, buning natijasida ob'ekt yo o'ladi yoki yangi sifatga ega bo'ladi.
3.Miqdor va sifat o'rtasidagi bog'liqlik
Bunday o'tish mexanizmi boshqa dialektik tamoyilni (qonunni) - miqdoriy va sifat
o'zgarishlarining munosabatini ifodalaydi. Uning matni quyidagicha:
Miqdoriy o'zgarishlar, asta-sekin to'planib, ertami-kechmi ob'ektning o'lchov
chegarasini buzadi va uning sifatining o'zgarishiga olib keladi, bu spazmodik shaklda
amalga oshiriladi.
Falsafada sifat kategoriyasi ob'ekt xususiyatlarining yig'indisini anglatadi. U bilan
juftlashgan miqdor kategoriyasi sifat jihatidan bir hil ob'ektlar nisbatini bildiradi.
Narsaning miqdoriy va sifat belgilarining birligini o'lchov kategoriyasi tushunadi.
Boshqacha qilib aytganda, o'lchov - bu chegaralar, miqdoriy o'zgarishlar sifatning
o'zgarishiga olib kelmaydigan chegaralar, ya'ni. ob'ekt o'zi qoladi. Har bir ob'ekt ham
miqdoriy, ham sifat xususiyatlariga ega va shuning uchun ham o'lchov mavjud. Ammo uni
ko'rish uchun siz ob'ektni o'zgartirishingiz kerak. Aytaylik, kitob hajmi bir-ikki marta
kichraytirilsa, uning asosiy sifati saqlanib qoladi - baribir uni o‘qish mumkin bo‘ladi.
Ammo agar siz uni yuz marta kamaytirsangiz, u endi o'qilmaydi va shuning uchun u
asosiy sifatini yo'qotadi. Xuddi shu narsa ma'lum bir mavzuning miqdoriy
parametrlarining ortishi bilan ham sodir bo'ladi. Kitobning kitob bo'lib qoladigan
chegaralari yoki miqdoriy o'zgarishlar chegaralari uning o'lchovidir.
O‘lchov chegarasining buzilishi sifatning o‘zgarishini bildiradi (haddan tashqari
ehtiyotkorlik qo‘rqoqlikka, tejamkorlik ziqnalikka, saxiylik isrofgarchilikka aylanadi va
hokazo). Uni belgilash uchun sakrash tushunchasi qo'llaniladi, bu sodir bo'lgan
o'zgarishlarning keskinligini, halokatli xarakterini ta'kidlaydi. Biroq, bu juda tom ma'noda
qabul qilinmasligi kerak. Masalan, turdan tashqari darajadagi yangi biologik guruhning
paydo bo'lishi (tur, sinf, tartib) millionlab yillar davom etishi mumkin. Garchi bu ham,

shubhasiz, makroevolyutsion sakrashdir. Uning davomiyligi noto'g'ri bo'lmasligi kerak:
inson uchun million yil deyarli abadiylik, lekin umuman biosfera uchun bu bir lahzadir.
Miqdoriy va sifat o'zgarishlarining dialektikasi ularning munosabatining sababiy
xususiyatini nazarda tutadi. Ma'lum miqdordagi miqdoriy o'zgarishlar rivojlanayotgan
ob'ekt sifatining o'zgarishiga olib keladi. Shu bilan birga, sifat ham miqdoriy
xususiyatlarga sezilarli ta'sir qiladi. Shunday qilib, talaba tomonidan bilimlarni
bosqichma-bosqich to'plash pirovard natijada uning shaxsiyatining yangi sifatining paydo
bo'lishiga olib keladi - u mutaxassis, professional bo'ladi. Bu esa, o‘z navbatida, davom
etayotgan bilim to‘plash jarayoni yanada mohirona va oqilona davom etishidan dalolat
beradi.
4.Salbiy inkor
Rivojlanayotgan tizim tomonidan eski sifatni yo'q qilish uning inkori sifatida
tasniflanishi mumkin. Ammo u rivojlanishning davom etishini ta'minlashi kerakligi
sababli, dialektik inkor avvalgi shakllarni oddiy rad etish yoki yo'q qilish bo'lishi mumkin
emas. U, albatta, ob'ektni rivojlantirishda birlikni, uzluksizlikni saqlashi kerak. Shuning
uchun dialektikada inkor kategoriyasi ob'ekt rivojlanishining ketma-ket bosqichlarining
shunday munosabati sifatida belgilanadi, bunda har bir keyingi bosqich nafaqat oldingisini
tashlab qo'yadi, rad etadi, balki bir vaqtning o'zida uning muhim momentlarini saqlaydi va
o'zlashtiradi.
Demak, masalan, A. Eynshteynning nisbiylik nazariyasi I. Nyuton fizikasini aldanish
sifatida chetlab o‘tmaydi, balki uni alohida holat sifatida o‘z ichiga oladi. Iqtisodiyot,
siyosat yoki axloqning tarixiy turlari vaqt o'tishi bilan qanchalik tubdan o'zgarishidan qat'i
nazar, ularning asosiy yutuqlari o'tmishda qaytarib bo'lmaydigan darajada yo'qolib
ketmaydi, balki sezilarli darajada o'zgargan shaklda bo'lsa ham, tarixiy rivojlanishning
barcha keyingi bosqichlarida saqlanib qoladi.
Har qanday ob'ektning rivojlanishi bir qancha bosqich yoki bosqichlarga bo'linadi,
ularning har biri yangi sifatni egallash bilan tavsiflanadi va shuning uchun oldingi holatni

inkor etish sifatida qaralishi mumkin. Rivojlanayotgan ob'ekt ba'zan bunday inkorlarni
juda ko'p to'playdi. Biroq, dialektik inkorlar zanjirida ob'ekt rivojlanishining nisbatan to'liq
tsiklini tashkil etuvchi ketma-ket ikkita inkor alohida ahamiyatga ega bo'ladi. Ikkilamchi
inkorning o'ziga xosligi sof formal o'zgarishlarda eng oson namoyon bo'ladi: agar bizda
ob'ektning (a) ma'lum bir holati bo'lsa, unda birinchi inkor uni o'zining qarama-
qarshiligiga (-a) aylantiradi, ikkinchisi (-a) . uni asl holatiga qaytaring (a). Haqiqiy
rivojlanish jarayonlarida dastlabki bosqichga bunday so'zsiz qaytish, albatta, ularning
qaytarib bo'lmaydiganligi tufayli mumkin emas. Biroq, rivojlanishning yuqori
bosqichlarida uning birinchi fazalarining muhim belgilarining qisman takrorlanishi
majburiy ravishda sodir bo'ladi. Rivojlanishning bu xususiyati inkorni inkor etishning
dialektik tamoyilida (qonunida) ifodalanadi . Keling, buni shunday shakllantiraylik:
rivojlanish shunday amalga oshiriladiki, uning yuqori bosqichlarida o'tmishga qaytish,
oldingi bosqichlarda sodir bo'lgan, keyinchalik yo'qolgan va tiklangan ma'lum
xususiyatlar, xususiyatlar, lahzalar takrorlanadi. yana, lekin allaqachon o'zgartirilgan
shaklda.
Ikki marta inkor qilish printsipi - bu ma'lum bir ritm yoki rivojlanish jarayonlarining
tsiklikligi. Biz boshqalarga qaraganda biologik tsikllar (urug‘-o‘simlik-urug‘, bolalik-
kamolot davri) va ijtimoiy sikllar (iktisodiy ko‘tarilishlar va pasayishlarning almashinishi,
siyosatdagi urush va tinchlik holatlari, san’atdagi Uyg‘onish va tanazzul va boshqalar)
bilan yaxshi tanishmiz. ). Ko'rinib turibdiki, ularda bir xil holatlarning faqat mexanik
takrorlanishini emas, balki aniq rivojlanishni, ya'ni. Rivojlanayotgan tizimlarning tashkil
etilishi va tartibining balandligi (har bir alohida tsiklda kichik bo'lsa ham) o'sishi.
Masalan, ijtimoiy tinchlik holati shunchaki ziddiyatning yo'qligi emas. Bu hal qilingan
nizo holati bo'lib, tomonlar hech bo'lmaganda to'plangan tajriba bilan boyitilgan holda
chiqadilar. Kasallikdan keyin tiklangan salomatlik avvalgisiga tom ma'noda qaytish emas,
chunki tana hech bo'lmaganda bir muncha vaqt bu kasallikka qarshi immunitetni oladi.
Boshqacha qilib aytganda, rivojlanishning tugallangan tsiklida eskisiga qaytishning
o'ziga xos turi mavjud, ammo boshqa sifat asosida. Bolalikda biz ota-onamizga itoat
qilishga majburmiz. Yoshlikda biz ularga qarshi isyon qila boshlaymiz. Voyaga etganda,

biz ko'p jihatdan behuda isyon qilganimizni, oqsoqollar talablarining o'ziga xos mantiq va
haqiqatga ega ekanligini tushunish keladi. (Bu hodisa psixologiyada "kech bo'ysunish" deb
ataladi.) Biz yana, xuddi bolalikda bo'lgani kabi, ota-onamizga "bo'ysunamiz", lekin
butunlay boshqacha tarzda - hurmat bilan, lekin tanqidiy tarzda. Ya'ni, rivojlanishning
oldingi qarama-qarshi (bir-birini inkor etuvchi) bosqichlarining o'ziga xos dialektik sintezi
mavjud.
Yuqorida tilga olingan dialektikaning barcha tamoyillari bir-biri bilan chambarchas
bog'liq, chunki ular yagona rivojlanish jarayonining turli tomonlarini aks ettiradi. Ammo
bu munosabatlar ierarxikdir: asosiy, asosiy tamoyil - qarama-qarshiliklarning birligi va
kurashidir. Uning mazmuni yana ikkitasining harakatida "porlaydi": miqdor va sifatning
o'zaro ta'siri yoki bir-birini inkor etuvchi ob'ektning rivojlanish bosqichlari
nomuvofiqlikning dastlabki tamoyilining ko'rinishidan boshqa narsa emas. Qarama-
qarshiliklar, ma'lum sharoitlarda, "birlashadi", ya'ni. o'tish, bir-biriga "quyish".
Miqdorning sifat va ketma-ket inkorlar bilan munosabatida esa xuddi shunday manzara
kuzatiladi: miqdoriy o‘zgarishlar sifat o‘zgarishiga olib keladi va aksincha; bir-birini inkor
etuvchi ob'ektning rivojlanish bosqichlari keyingi bosqichda sintezda "birlashadi" va
hokazo.
5.Dialektikaning kategoriyalari
Qarama-qarshilik tamoyilining xuddi shunday fundamental tabiati yoki markaziy
pozitsiyasi dialektik tafakkurning boshqa toifalari tizimini qurishda ham uchraydi.
Kategoriyalar o'ta umumiy, universal tushunchalar bo'lib, unda universal aloqalar va
voqelik munosabatlari ifodalanadi.
Ularning umumiylik darajasi shunchalik kattaki, ularsiz nafaqat nazariy bilimlar, balki
kundalik tafakkurimiz ham amalga oshmaydi. Umumiy va individual, mumkin va real,
sabab va oqibat, zaruriy va tasodifiy, mohiyat va hodisa, shakl va mazmun va hokazolarga
tayanmasdan (aniq yoki bilvosita) bitta fikrni shakllantirish mumkin emas.

Ushbu ro'yxatga olishda toifalar tasodifiy juftlikka qo'yilmaydi. Bizning
tafakkurimizning kategorik tuzilmasini shunday tashkil etishda bir xil asosiy dialektik
ikkilik tamoyili, bor narsaning nomuvofiqligi aks etadi. Kategoriyalarning har bir juftligi
mujassamlangan ziddiyatdir, ya'ni. qarama-qarshiliklarning birligi. Misol uchun, umumiy
va birlik (boshqa turkumlar juftligi kabi) o'z-o'zidan bir-birini istisno qiladi, lekin ayni
paytda ular alohida, alohida mavjud emas. Va muayyan sharoitlarda ular o'zaro o'zgarishga
qodir: shaxs umumiy bo'lishi mumkin, shuningdek, aksincha.
Shunday qilib, tasodifiy mutatsiya organizmda bitta variantda o'sha paytda mavjud
bo'lgan yangi belgining paydo bo'lishiga olib kelishi mumkin. Ammo atrof-muhitga
moslashish nuqtai nazaridan foydaliligini isbotlasa, u meros mexanizmi bilan
mustahkamlanadi va tez orada aholining umumiy xususiyatiga aylanadi. Teskari jarayon
ham mumkin: moslashish funktsiyasini yo'qotgan umumiy xususiyat aholining ko'pchiligi
tomonidan yo'qolishi va faqat ibtidoiy izolyatsiya qilingan holatlarda paydo bo'lishi
mumkin. Xuddi shu misol zaruriyat va tasodif o'rtasidagi munosabat dialektikasini
ko'rsatish uchun ishlatilishi mumkin. Tabiiy tanlanish orqali olingan tasodifiy mutatsiya
(genetik apparatning ishlamay qolishi) oxir-oqibat evolyutsiya jarayoniga bo'lgan
ehtiyojning namoyon bo'lishiga aylanadi.
Shunday qilib, dialektika kategoriyalari voqelikning eng umumiy aloqalari va
munosabatlarini tushunib, bir vaqtning o'zida ularning o'zgaruvchanligi, harakatchanligi va
nisbiyligini takrorlaydi.
6.Dialektikaning metodologik ahamiyati
Prinsiplar tizimi va dialektika kategoriyasining shakllanishi falsafada uzoq tarixga ega.
Bugungi kunga qadar, ehtimol, uning eng ishonchli versiyasi marksistik versiya bo'lib
qolmoqda, bu erda dialektikaning tamoyillari va toifalari materialistik pozitsiyalardan
talqin etiladi, ya'ni. mazmunli va ob'ektiv mazmun bilan to'ldirilgan. Boshqacha qilib
aytganda, dialektik xususiyatlar (universal o'zgaruvchanlik, nomuvofiqlik, salbiylik va
boshqalar) eng ob'ektiv, ya'ni. moddiy haqiqat. Va faqat bu xususiyatlar materiyaga xos

bo'lganligi sababli, ularni undan ajratib olish, umumlashtirish va tafakkurimiz tamoyillari
va kategoriyalarining ideal tizimi shaklida taqdim etish mumkin. Ya'ni, moddiy olamning
ob'ektiv dialektikasi inson ongining sub'ektiv dialektikasi orqali takrorlanadi.
Dialektika tomonidan mustahkamlangan moddiy va ideal tizimlarni rivojlantirish
tamoyillari, birinchi navbatda, uslubiy funktsiyani bajarishga chaqiriladi. Ya'ni, har
qanday voqelikni tahlil qilish usuli, usuli, vositasi bo'lib xizmat qilish. Bilimdagi
dialektika xuddi shu mantiqdir. Faqat, rasmiy ( Aristotel ) mantiqdan farqli o'laroq, u
rivojlanayotgan ob'ektlarning o'zgaruvchanligini, harakatchanligini "ushlab olish"ga
harakat qiladi va shu bilan bizning fikrlash jarayonimizni bir xil qiladi. Uning super
vazifasi voqelikning uzluksizligi va kontseptual fikrlashimizning diskretligi o'rtasidagi
ziddiyatni bartaraf etishdir.
Dialektik usul - bu voqelikni o'rganish uchun ma'lum qoidalar, texnikalar to'plami. Bu
qurilmalar bir xil umumiy dialektik tamoyillardan boshqa narsa emas, faqat imperativ
shaklda tuzilgan. Boshqacha qilib aytganda, agar biz hodisani o'rganishni o'z zimmamizga
olgan bo'lsak, quyidagi talablarga rioya qilishimiz kerak:
• tadqiqot mavzusiga tarixiy yondashish, ya'ni. u ishlab chiqishda olinishi kerak - paydo
bo'lgan paytdan boshlab hozirgi holatga qadar;
• ob'ektimiz evolyutsiyasida uning o'z-o'zidan harakat qilish usulini izlash, ya'ni. ichki
qarama-qarshilik, ikkilik, qarama-qarshiliklar kurashi;
• ob'ektning o'lchamini aniqlay olish, ya'ni. uning miqdoriy va sifat belgilarining birligi,
shuningdek, ularning o'zaro ta'siri;
• ob'ekt rivojlanishining ketma-ket bosqichlari nisbatida nafaqat salbiy, inkor, balki
birlikni, davomiylikni ham ko'rish;
• ob'ektning turli belgilarini umumiy yoki birlik, zaruriy yoki tasodifiy, rasmiy yoki
mazmunli va hokazolarni kvalifikatsiya qilishga harakat qiling, shuningdek, ularning
o'zaro o'tishlari va o'zaro o'zgarishlarini ko'rish, ya'ni. nisbiylik, nisbiylik va boshqalar.

Dialektika tadqiqot usuli sifatida uning barcha sohalarida bilimning juda samarali
vositasidir. Aniq yoki bilvosita, u bizning davrimizning ko'plab falsafiy va ilmiy
kashfiyotlari va yutuqlarida mavjud. Dialektik tamoyillarning so‘zsiz ko‘rinishi va
konkretlashuvi sifatida tizimlarning umumiy nazariyasi va global evolyutsionizm
tamoyilini yuqorida aytib o‘tgan edik. Boshqa ko'plab misollarni keltirish mumkin: N.
Borning mashhur to'ldiruvchilik printsipi, u tomonidan shakllantirilgan yozishmalar
printsipi; hatto dialektikaning kinoyali tanqidchisi K. Popperning soxtalashtirish
tamoyilini ham nomuvofiqlik ifodalaridan biri deb hisoblash mumkin, ya'ni. ilmiy
bilimlarning dialektik o'sishi.
O'zining universalligi tufayli dialektik usul nafaqat ilmiy bilimlarda qo'llaniladi. U
kundalik darajada ham ishlaydi. Keling, Geraklitning mashhur so'zini eslaylik:
"Odamlarning barcha istaklari amalga oshsa, yaxshi bo'lmaydi". Va aslida, qo'lingizda
sehrli tayoqcha bilan bir soniya o'zingizni Quyoshli shahardagi Dunno o'rnida tasavvur
qiling. Qachongacha bunday kuchdan bahramand bo'lamiz? Balki yo'q. Va keyin biz,
albatta, halokatli sog'inchni engamiz - shunchaki yashashga hojat qolmaydi, barcha
istaklar va intilishlar o'z ma'nosini yo'qotadi. Hayot faqat istaklar va ularni amalga oshirish
imkoniyatlari o'rtasidagi qarama-qarshilik keskinligi mavjud bo'lganda mavjud bo'ladi,
ya'ni. bir xil dialektika.
Yoki boshqa misol. Fikrlarimiz va nutqlarimizning o'ziga xosligini qanday
tekshirish mumkin: biz haqiqatan ham aqlli narsa aytyapmizmi yoki yolg'on
gapiryapmizmi? Dialektika yordamida bu juda oddiy: asl fikrga qarama-qarshi fikrni
shakllantirish. Agar ikkalasi ham mantiqiy ekani ma'lum bo'lsa, siz e'tiborga loyiq biror
narsani o'ylab topganingizni kutishimiz mumkin. Agar qarama-qarshi fikr unchalik
ma'noga ega bo'lmasa, unda birinchisi, ehtimol, ahamiyatsiz.

Xulosa
Demak, dialektika voqelikni tasvirlash va o‘rganishning chuqur usulidir. Uning
dastlabki postulati - qarama-qarshiliklarning shakllanishi va hal etilishi natijasida moddiy
dunyoning o'z-o'zini rivojlanishini tan olish - 20-asrning ikkinchi yarmida sinergetika
g'oyalari - o'z-o'zini boshqarish nazariyasida jiddiy mustahkamlangan va aniqlangan.
murakkab tizimlarni tashkil etish.

Foydalanilgan adabiyotlar ro yxati :ʻ
 Gubin V.D. Falsafa asoslari: Proc. Foyda. 2-nashr. – M.: INFRA-M, 2007.
 Falsafiy bilim asoslari - / ed. Bolshakova A.V., Grexneva V.S. va Dobrynina
V.I. – M.: 1996 yil.
 materialistik dialektika. Nazariyaning qisqacha tavsifi, - M., 1985.
 http://revolution.allbest.ru/philosophy

Dialektika-metod ta'limot va taraqqiyot

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish