Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 39.6KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Информатика и ИТ

Продавец

Bohodir Jalolov

Dreamweaver dasturida web-sahifa yaratish. dreamweaver dasturining asosiy oynasi elementlari

Купить
  DREAMWEAVER  DASTURIDA   WEB-SAHIFA   YARATISH. DREAMWEAVER  DASTURINING  ASOSIY  OYNASI  ELEMENTLARI. REJA: Dreamweaver  dasturining  asosiy  oynasi  elementlari. Dreamweaver  dasturining  imkoniyatlari. Dizayn  kod  va  aralash  rejimda  ishlash.     Professional dasturlar  qatoriga  kiruvchi  Dreamweaver  MX  dasturi  o‘zining  barcha imkoniyatlari  bilan  har  qanday  murakkablik  va  mashtabdagi  HTML  sahifalarni yaratish  va  o‘zgartirishga  qodir.  U  vizual  loyihalash  (WYSIWYG)  rejimini ta’minlab,  dastlabki  matnli  WEB  – hujjatlarning  juda  aniq  ishlashi  bilan  ajralib turadi  va  katta  tarmoqli  loyihalarning  qo‘llab  quvvatlovchi  ichki  qurilgan vositalarga  ega. Dasturda  ko‘rinib  turadigan  vizual  loyihalash  izchil  olib  boriladi.  Matnlar  hamda ob’ektlarning  obrazlari  ustida  olib  boriladigan  ishlar  bevosita  kodlashtirishdan ustun  turadigan  gipermatnli  hujjatlar  yaratish  usulini  vizual  deb  atash  qabul qilingan.  Dastur  nafaqat  vizual  loyihalash  vositalarining   kuchli  bazasiga  ega ,  balki Web  – sahifalarni  deyarli  maxsus  ko‘rib  chiqish  dasturlari  yordamida  aks  ettirishga ham  qodir:  Microsoft  Internet  Explorer  yoki  Netscape  Navigator. Dastur  Web  –  dizayn  soxasida  gipermatnli  hujjatlarni  to‘g‘ridan-to‘g‘ri kodlashtirish  yordamida  yaratishni  afzal  ko‘ruvchi  mutaxassislarga  ham  ma’qul keladi.  Dreamweaver  qobig‘iga  gipermatnli  belgilovchi  diskreptorlar  bilan  ishlash uchun  zarur  barcha  uskunalarga  ega  to‘liq  funktsional  HTML  tahrirlagichi integratsiya  qilingan. Dreamweaver  dasturi  ochiq  arxitektura  printsiplariga  asoslangan.  Bu  amaliy dasturni  interfeysi  (Application  Programming  Interface,  API)  to‘liq  ochiq ekanligini  bildiradi.  Uning  yordamida  tashqi  dasturchilar  hamda  dasturiy  ta’minot bilan  shug‘ullanuvchi  firmalar  dastur  va  uning  interfeysiga  radikal  funktsional o‘zgartirishlar  kiritishi:  yangi  qurilma  qo‘shish,  menyu  paneli  yoki  bo‘limini yaratish,  yangi  ob’ekt  yoki  multimedia  roligini  dasturlashtirish  va  xokazolar. Dreamweaver  MX  bu  - nafaqat  interfeysning  tashqi  ko‘rinishi  yangilangani,  balki radikal  texnologik  yangilangan,  gipermatnli  belgilash  tili  imkoniyatlari  kengaygan. Web-sahifa  maketlarini  yaratish  uchun  yangi  ashyolar  paydo  bo‘ldi;  bu  tizimga Flash  ob’ektlarni  qo‘yish  (integrirovana)  buyruqlari  qo‘shilgan;  bu  esa  kelajakda WEB  uzellar  bilan  boshqarish  va  turli  jamoaviy  ishlarni  loyihalashda  rivojlanishga imkon  beradi.  Belgili  kodlar  bilan  ishlash  vositalari  sezilarli  darajada  rivojlandi. MX–  versiyasi  bu  ixtiyoriy  murakkablikdagi  dastlabki  matn  bilan  ishlash  uchun kuchli  bazaga  ega  bo‘lgan  gipermatnli  dasturlashning  to‘laqonli  qobig‘idir. Hujjatning  oynasi  endi  har  xil  rejimlarda  ishlashi  mumkin.  Design  View  (Rejim planirovki)  rejimida,  foydalanuvchi  HTML  sahifa  maketini  taxminan  shunday ko‘rinishda  ko‘rish  mumkin.  Code  View  (Rejim  razmetki)  rejimida  esa  hujjatning oynasida  belgili  matn  sahifasining  barcha  deskriptorlari,  stsenariylari  va kommentariyalari   tasvirlanadi.  Dasturning  bu   rejimlari  orasida   kichik koordinatsiya  mavjud.  Kodlarni  o‘zgartirish  maket  modifikatsiyasiga  olib  keladi, vizul rejimda  (tartibda)  rejalashtirish  yoki  formatlashga  o‘zgartirish  kiritishga  olib keladi; Dreamweaver  tizimi  qobig‘iga  barcha  zaruriy  qurilmalarga  ega  bo‘lgan  to‘laqonli kodlar  tahrirlagichidan  iborat  dastur  integratsiya  qilingan.  Unda  HTML hujjatlarining  dastlabki  matnlari  bilan  ishlashni  engillashtiruvchi  vositalar: kiritilgan  teglarning  sarlavxalari,  turli   kodlarni  rangli  belgilash ,  tez  qidirib  topish vositalari  aks  etgan.  Sintaktik  noto‘g‘ri  loyihalarni  aniqlash,  uzun  qatorlarni avtomatik  ko‘chirish,  avtokorrektsiya  rejimi  yo‘lga  qo‘yilgan.  Dastur  vositalari yordamida  nafaqat  gipermatnli  sahifalarni,  balki  matnli  ko‘rinishiga  ega  har qanday  hujjatlarni,  dasturlar,  stsenariylar,  oddiy  matnlar,  XML  belgili  hujjatlar  va boshqalarni  tahlil  qilish  mumkin. Belgilash  kodlari  bilan  ishlashni  ma’lumot  paneli  ancha  oddiylashtiradi.  Bu  dastur ichiga  qurilgan  interaktiv  ma’lumotnoma  gipermatnli  belgilash  tilining  barcha standart  loyihalarini  va  u bilan  bog‘langan  vositalarni:  diskreptorlar,  atributlar, ierarxik  stildagi  o‘ziga  xosliklarning  deklaratsiyalari  (Cascading  Style  Sheet),  Java Script  tilining  sintaktik  loyihalarini  qisqa  va  lo‘nda  shaklda  tavsiflaydi. Tajribadan  ma’lumki  xatto  eng  tajribali,  HTML  tilini  chuqur  biladigan  Web-  ustasi ham  bu  til  standartiga  kiruvchi  yuzlab  kodlar  va  atributlarni  eslab  qolishga  qodir emas.  Ma’lumotlar  paneli  deskriptorni  aniq   va  ravshan  tavsiflab  beradi ,  uning atributlari  hamda  ko‘rib  chiqish  dasturining  turli  versiyalari  bilan  mos  tushishi haqida   ma’lumot   beradi. Java  Script  stsenariylar Java  Script  dasturlash  tilida  yozilgan  stsenariylardagi  yashirin  xatolarni  aniqlash imkonini  beradi.  Bu  vosita  nafaqat  hozirgi  vaqtda  WEB-dasturlash  sohasida qo‘llaniladigan  ko‘p  sonli  analizatorlar  uchun  qiyin  bo‘lmagan,  sintaksis  xatolarni aniqlashga  qodir.  Kodalarni  tuzatish  vaqtida  dastur  ichiga  qurilgan  nazorat nuqtalari  va  qadamba-qadam  bajariladigan  dastur  ko‘rsatmalari  hamda o‘zgaruvchilarning  holatini  nazorat  vositalari  mexanizmiga  ega. Doimo  sezilarli  potentsialga  ega  bo‘lgan  vizual  loyihalash  tahrirlagichining uskunalari  yana  bir  vosita  bilan  boyitildi.  Bu  gipermatnli  sahifalarni  rejalashtirish va  yaratish  uchun  mo‘ljallangan  maxsus  dastur  ishi  rejimidir.  U  sahifani  aks ettirishning  maxsus  rejimi  (Layout  view)  va  ikkita  uskuna  ko‘rinishida  amalga oshirilgan  bo‘lib,  ular  yordamida  maket  elementlarini  chizish  mumkin.  Ixtiyoriy murakkablikdagi  maket  dastur  eskizi  va  mustaqil  tuzadigan  jadval  asosida bajariladi. Tahrirlagichning oldingi  avlodlari  vektorli  animatsiyalashgan  tasvirlar  sohasida birinchilar  qatorida  bo‘lgan  Flash  dasturi  bilan  juda  yaxshi  o‘zaro  aloqada  bo‘lishi bilan  ajralib  turgan.  Dasturning  joriy  versiyasiga  animatsiyalashgan  ob’ektlarni generatsiya  qilishning  ikkita  asosiy  buyrug‘i  integratsiya  qilingan.  Endi  bevosita dastur  oynasida  interaktiv  tugma  yoki  «jonli  matn»  yaratish  mumkin.  Bunga o‘xshash  ob’ektlarni  kiritishning  texnik  tomoni  o‘ta  soddalashtirilgan  va loyihalashtirishdan   ko‘ra   ko‘proq   anketalashtirishga   o‘xshab   ketadi. Foydalanuvchidan  Flash  – texnologiya  sohasida  chuqur  bilimlar  talab  qilinmaydi, u  faqat  muloqot  oynasi  sohasini  to‘ldirishi  kerak.  Zamonaviy  dasturlarning ko‘pchiligi  animatsiyalashgan  Flash  – grafikani  aniq  aks  ettiradi.  Bu  tipdagi ob’ektlar  a’lo  darajada  mashtablanishi  bilan  ajralib  turadi  va  tarmoq  bo‘ylab uzatishda  ham  diskda  saqlashda  juda  kam  resurs  talab  qiladi.  Dasturning  kam ahamiyatga   ega   bo‘lgan   yangiliklarini   qisqacha   sanab   o‘tamiz: Ierarxik  stildagi  o‘ziga  xosliklar  (CSS)  bilan  ishlash  vositalari  sezilarli  darajada takomillashtirilgan. Macromedia  firmasi  tomonidan  ishlab  chiqilgan  Fire  woks  grafik  redaktori  bilan Dreamweaver  dasturining  integratsiyasi  yanada  rivojlantirildi. Yangi  Assets  (resurslar)  paneli  yaratildi.  U  dasturda  bitta  WEB  – tugunning  bir necha  sahifasi  tomonidan  birgalikda  ishlatiladigan  turli  xildagi  ma’lumotlarning omborxonasi  vazifasini  bajaradi.  Bular  tasvirlar,  animatsiya  roliklari,  ranglar, tashqi  dalillar,  stsenariylar,  kutubxonalar  va  boshqalar  bo‘lishi  mumkin. Saqlanayotgan  resurslarni  turli  sahifalarning  talab  qilinadigan  sohalarida  joyini o‘zgartirish  (yoki  surish)  yo‘li  bilan  joylashtirish  mumkin. oldingi  versiyalarning  achinarli  cheklashlar  ishlab  chiquvchining  izohlari  bilan bekor  qilingan  (Design  Notes).  Endi  ularni  ixtiyoriy  gipermatnli  fayllar  va ob’ektlar  bilan  bog‘lash,  ularni  tarmoq  bo‘ylab  ishlab  chiquvchilar  jamoasining boshqa  a’zolari  bilan  almashish  mumkin. Site  Report  (Otchet  o sayte)  buyrug‘i  loyiha  holati  haqidagi  batafsil  hisobotni  hosil qiladi.  Hisobot  o‘ziga  ko‘p  sonli  giperbog‘lanishli  hujjatlarni  biriktiradi. Tahrirlagichga  versiyalarni  va  dasturiy  ta’minotni  yangilashni  boshqarishni  nazorat qilishning  etakchi  dasturiy  vositasi  bo‘lgan  Microsoft  Source  Safe  paketli integratsiya  vositalari  qo‘shilgan.  Bu  narsa  Dreamweaver  tizimini  Internet  uchun murakkab loyihalarni  ishlab  chiquvchi  jamoa  uchun  asosiy  uskuna  sifatida qo‘llanilishiga  asos  bo‘ladi. Dasturning  bu  versiyasi  WEBDAV  bayonnomasini  to‘laqonli  qo‘llab-  quvvatlaydi. Bu  versiyalarni  boshqarish  va  taqsimlangan  ishni  tashkil  qilish  bo‘yicha kengaytirilgan   imkoniyatlarga   ega   bo‘lgan   klassik   bayonnomaning kengaytirilishidir. -Interfeysni  standartlashtirish  va  sayqal  berish  bo‘yicha  katta  ish  qilindi. Macromedia  firmasi  ko‘pgina  dasturlarning  tashqi  ko‘rinishi  noto‘rg‘un palitralarning  yagona  kontseptsiyasiga  asoslanadi.  Muharrirning  oxirgi  versiyasida palitralarning  ko‘rinishi  standartlashtirilgan.  Ularning  deyarli  hammasi  tarkibiy majmuaviy  palitralarga  birlashish  imkoniyatiga  ega  bo‘ldilar.  Oldingi versiyalarning   ro‘yxatga   olishdagi   ba’zi   kamchiliklar   tuzatildi. Klaviatura  kombinatsiyalari  bir  shaklga  keltirildi.  Ular  web–dizayn  uchun Macromedia  firmasi  tomonidan  ishlab  chiqilgan,  barcha  dasturlash  vositalari uchun  umumiy  bo‘lgan  ichki  standartga  moslashtirilgan.  Ichiga  qurilgan  menedjer yordamida  tugmalarning  har  qanday  tuzilishini  o‘zgartirish  mumkin. Dastur  o‘rnatilgandan  keyin  uni  ishga  tushirish  uchun  Windows  bosh  menyusidan Пуск  - Программы  - Macromedia  Dreamweaver  MX  - Dreamweaver  MX buyruqlar  ketma-  ketligini  tanlash  kerak.  Natijada  quyidagi  oyna  ishga  tushadi: 9.1-rasm.  Dasturni  ishga  tushirilishi. Oynadagi  va  bo‘limlaridan  mos  ravishda  Basic  Page  va  HTML  tiplari  tanlanadi  va tugmasi  bosiladi.  So‘ngra  dastur  to‘liq  ishga  tushadi.  Bu  oyna  quyidagi  ko‘rinishda bo‘ladi: 9.2-  rasm.  Dastur  interfeysi. Dasturni  yuklashning  boshqa  bir  nechta  universal  usullari  mavjud.  Bu  bizga  oddiy Microsoft  office  paketi  dasturlaridan  ham  ma’lum. Interfeys  deganda  informatikada  dasturdagi  turli  komponentlar  va  foydalanuvchi o‘rtasidagi  o‘zaro  aloqani  ta’minlovchi  vositalar  va  qoidalar  yig‘indisi  tushuniladi. Dreamweaver paketi  taklif  etadigan  muomala  usuli  zamonaviy  foydalanuvchi uchun  odatiy  bo‘lib  qolgan  grafik  oynali  interfeys  printsiplariga  asoslanadi. Dreamweaver  paketi  o‘sha  sinfdagi  boshqa  dasturlar  bilan  taqqoslaganda  ancha aniq,  moslashuvchan  va  shu  bilan  bir  paytda  kuchli  interfeys  hisoblanadi. Palitralar,  ko‘p  sonli  klaviatura  kombinatsiyalari  va  menyu  qatori  uning  asosiy «tashuvchi  loyihalari»  hisoblanadi.  Barcha  operatsiyalar  to‘xtatilgach  ekranda qoladigan  oynalarni  palitralari  (Palette)  yoki  panellar  (panel)  deb  atash  qabul qilingan.  Ekranning  maxsus  ajratilgan   pozitsiyalarida  emas ,  balki  ixtiyoriy  joyida joylasha  oladigan  oynalar  ko‘chib  yuruvchi  palitralar  (floating  plette)  deb  ataladi. Dreamweaver  dasturi  muloqot  oynalarining  ko‘pchiligi  ko‘chib  yuruvchi  palitralar ko‘rinishida  ishlaydi. Palitralar  va  panellar  orasidagi  kichik  farqlar  dasturni  tavsiflash  uchun  sezilarli ahamiyatga  ega  emas.  SHuning  uchun  kelgusida  bu  atamalarni  sinonimlar  sifatida qo‘llaymiz. Deyarli  barcha  palitralar  birlashish  xususiyatiga  ega.  Bu  har  xil  palitralarni  bitta muloqot  oynasida  joylashtirish  mumkinligini  bildiradi.  Birlashtirish  amali  turli mavzu  yoki  buyruqlarga  tegishli  boshqaruv  vositalariga  ega  bo‘lgan  ko‘p funktsiyali  terma  palitralarni  olish  imkoniyatini  beradi.  Birlashish  xususiyatiga  ega bo‘lgan  palitralarni  (ular  dasturda  ko‘pchilikni  tashqil  etadi)  modulli  (dockable) palitralar  deb  ataymiz.  Bir  necha  alohida  modullardan  iborat  murakkab  palitralar terma  (tabbed)  palitralar  deb  ataladi. Quyidagi  rasmda 9.3-rasm.  Ichki  oynalar  ko‘rinishlari. to‘rtta  ochiq  muloqot  oynali  dasturning  tashqi  ko‘rinishi  ko‘rsatilgan. Boshqaruvning  eng  talab  qilinuvchi  vositasi  so‘zsiz,  Properties  inspector  (xossalar inspektori)  paneli  hisoblanadi.  Uning  yordamida  HTML  sahifalarida  ob’ektlarni formatlash  va  HTML  sahifasidagi  ob’ektlarni  tahrirlash  bo‘yicha  ko‘plab  amallar bajariladi.  Behavieros  (rejimlar)  paneli  – bu  moduli  ko‘chib  yuruvchi  palitraga misol  bo‘ladi.  Dreamweaver  dasturi  turli  loyiha  masalalarini  hal  qilishga mo‘ljallangan  unga  yaqin  shunga  o‘xshash  ob’ektlarga  ega. Rasmda  ikkita  oddiy  modulli  Layers  va  History  palitralardan  iborat  bo‘lgan  terma palitraga  misol  keltirilgan.  Objekts  paneli  tashqi  ob’ektlar:  rasmlar,  jadvallar, qatlamlar  freymlar  va  boshqa  ob’ektlarni  qo‘yish  uchun  mo‘ljallangan.  Rasmda ko‘rsatilgan  boshqa  barcha  boshqaruv  elementlari  hujjat  oynasining  ajralmas tashkil  etuvchi  qismi  hisoblanadi.  Texnik  tizimlarning  ishonchli  ishlashi,  dasturiy mahsulotlari  interfeyslarining  qulayligi  asosida  to‘g‘ri  tashkil  qilingan. Dreamweaver  paketi  formatlash  va  tahrirlashning  deyarli  barcha  asosiy  buyruqlari uchun  amalga  oshirishning  bir  necha  xil  usullarini  taklif  etadi.  Keng  formatli ekranlarning  omadli  egalari  ularni  palitralar  va  panellar  yordamida  bajarishlari mumkin. Bundan  mahrum  foydalanuvchilarga  esa  dastur  menyu  qatori buyruqlarini  va  klaviatura  tugmalari  kombinatsiyalaridan  foydalaniladi. Menyu  qatori  – bu  Windows  ning  ixtiyoriy  ilovasining  zaruriy  atributidir.  U komandalarga,  muloqot  oynalariga,  tugmalarga  yo‘l  ochadi,  ular  yordamida  hujjat yaratish,  dasturni  sozlash,  vizuallashtirish  jarayonini  boshqarish  kabi  samarali ishlar  bajariladi.  Menyu  qatorining  har  bir  bandi  vazifasi  jihatidan  bir-biriga  yaqin kiritilgan  menyu  va  kichik  menyular  ierarxiyasini  hosil  qiluvchi  buyruqlar  guruhini birlashtiradi.  Bu  bandlarning  qisqacha  tavsifini  keltiramiz. File  menyusi   (Файл)   fayllar  bilan  bog‘liq  buyruqlarni,  gipermatnli  hujjatlar shablonlari  bilan  ishlash,   eksport  qilish ,  import  qilish  va  brouzer  dasturlarida ko‘rish  buyruqlarini  o‘z  ichiga  oladi. Edit   (Правка)  menyusiga  tahrirlash  va  qidirish  bilan  bog‘liq  buyruqlar  kiradi. View   (Вид)  menyusi  interfeysning  yordamchi  elementlarini  va  gipermatnli  hujjat ob’ektlarining   ko‘rinishlari   ustida   ishlovchi   buyruqlarni   o‘z   ichiga oladi.Insert   (Вставка)  menyusiga  har-xil  ob’ektlarni  import  qilish  buyruqlari kiradi:  rasmlar,  jadvallar,  formalar,  katlamlar,  maxsus  belgilar  va  boshqa ob’ektlarni  import  qilish. Modify   (Изменить)  menyusi  o‘z  ichiga  gipermatnli  hujjat  ob’ektlari  atributlarini o‘zgartirish  buyruqlarini  oladi. Text   (Текст)   menyusi  o‘z  ichiga  matnli  fragmentlarni  hosil  qilish  va  ularni formatlash  bilan  bog‘liq  buyruqlarni  o‘z  ichiga  oladi. Commands   (Команды)  menyusi  gipermatnli  hujjatlarni  avtomatik  qayta  ishlash buyruqlarini  o‘z  ichiga  oladi. Menyu  qatorining   Site   (Сайт)  bo‘limi  sayt  bilan  ishlash  vositalari  va  gipermatnli hujjatlar  bilan  bog‘liq  murakkab  tizimlar  vositalarini  o‘z  ichiga  olgan. Window   (Окно)  menyusi  dasturga  tegishli  palitralar,  panellar  va  muloqot oynalarini  o‘rnatish  va  olib  tashlash  bilan  bog‘liq  buyruqlarni  o‘z  ichiga  oladi. Help   (Справка)   menyusida   dasturdan   foydalanish   haqidagi   interaktiv ma’lumotlarni  chaqirish,  elektron  qo‘llanmani  chaqirish  kabi  buyruqlar  joylashgan. Instrumentlar  paneli  dasturning  asosiy  dispetcherlik  (nozimlik)  pulti  vazifasini bajaradi.  U  eng  ko‘p  ishlatiladigan  buyruqlar  va  tahrirlash  resurslarini  chaqirish tugmalarini birlashtiradi.  Bu  ixchamgina  panel  kiritilgan  menyu  va  kichik menyular  tizimi  navigatsiyasi  bilan  bog‘liq  sarf-harajatlarni  anchagina  qisqartiradi. Unda  joylashgan  barcha  boshqaruv  elementlarini  sanab  o‘tamiz  (chapdan  o‘ngga). 9.4-rasm.  Uskunalar  paneli. ShowCode  View   (Режим  разметки)  - gipermatnli  hujjatning  faqat  belgili  kodlari tasvirlanadi.  (dizayni  tasvirlanmaydi). Code  and  Design  View   (Режим  разметки  и планировки)   .  Tugmasi  bosilganda hujjat  oynasi  ikki  qismga  ajraladi:  birinchi  oynada  belgili  kodlar  beriladi,  ikkinchi oynada  esa   gipermatnli  sahifaning  dizayni ,  ya’ni  tashqi  ko‘rinishi  beriladi. Design   View  (Режим  планировки)  . Dasturda  ishlashning  vizual  – WYSIWYG rejimiga  o‘tish  tugmasi. Title   (Загаловок)  –  bu  matnli  maydon  hujjatning  sarlavhasini  kiritishga mo‘ljallangan. File  Management   (Управление  файлами)  – tarmoqda  ma’lumot  almashish  uchun xizmat  qiladigan  fayllar  bilan  ishlash  buyruqlaridan  tarkib  topgan  menyuni  ochish tugmasi. Preview/Debug  in  Browser   (Просмотр/отладка  в  броузоре)  –  tugmasi gipermatnli  hujjatni  ko‘rish  va  undagi  Java  Script  kodlarini  tanlangan  brouzerda ishlash  yoki  ishlamasligini  tekshiruvchi  buyruqlaridan  iborat  menyuni  ochadi. Refresh  Design  View   (Обновит  страницу)  - bu  buyruq  berilgandan  so‘ng, hujjatning  belgili  matnlarida  bo‘lgan  barcha  o‘zgarishlar  loyihalash  rejimiga uzatiladi.  Ana  shu  vaqtda  kodlarni  interpritatsiyasi  va  sintaksik  tekshiruv boshlanadi.  Xato  fragmentlari  sariq  rangda  ko‘rsatiladi.  To‘g‘rilari  esa  sahifada tasvirlanadi. Reference  (Справка)   –  tugmasi  elektron  ma’lumotli  qo‘llanmani  ekranga  chiqarib beradi.  Bu  qo‘llanmada  gipermatnli  belgilash  tili  deskriptorlari  ifodalangan. Code Navigation   (Навигация  по  кодам)  – tugmasi  Java  Script  tilida  yozilgan belgili  kodlarni  tuzatishni  boshqaruv  buyruqlaridan  tarkib  topgan  menyuni  ochadi. View  Options   (Параметри  отоброжения)  – tugmasi  hujjat  oynasining  qo‘shimcha elementlari  vizualizatsiyasini  boshqaruvchi  buyruqlar  menyusini  ochadi.  Bu menyuga  asosiy  menyu  qatoridagi  View  menyusining  bir  necha  buyruqlari Dastur  panellaridan  birortasini  ekranga  chiqarish  uchun  gorizontal  menyu  satridan Windows-  …(biror  buyruq)  buyrug‘ini  bajarish  kerak.  Bu  buyruqning  takroran bajarilishi  palitrani  ekrandan  olib  tashlaydi.  Palitra  ettita  eng  ko‘p  talab  qilinadigan dastur  komponentlarining  tez  ishga  tushirish  tugmalarini  birlashtiradi. Site   (Сайт)  - katta  saytlarni  boshqarish  uchun  muloqot  oynasi,  murakkab kesishuvli  bog‘lanishlarga  ega  gipermatnli  hujjatlar  tizimi  uchun. Assets   (Библиотека)  - bu  nom  harfma-harf  tarjimada  faollar  yoki  fondlar ma’nolarini  beradi.  Bu  panel  dasturda  kutubxona  rolini  o‘ynaydi.  U  gipermatnli hujjatlar  dizayniga  tegishli  elementlarni  o‘zida  saqlaydi.  Bu  elementlarga:  tasvirlar, ranglar,  tashqi  bog‘lanishlar,  Flash  – roliklari,  shablonlar  va  boshqalar  kiradi. HTML  Styles   (Стили  HTML)  – bu  palitra  matnli  qator  va  abzatslar  uchun  HTML belgili  stillar  bilan  ishlashga  mo‘ljallangan. CSS  Styles   (Каскадные  листы  стилей)  - bu  palitra  stillarni  kaskadli  sahifalar bilan  boshqarish  uchun  xizmat  qiladi.  Keyinchalik  bu  jumlani  «ierarxik  stillar spetsifikatsiyasi»  ko‘rinishida  ham  qo‘llaymiz. Behaviors   (Режимы)  - paneli  gipermatnli  sahifalarni  interfaolligini  boshqarish vositalarini  o‘zida  birlashtirgan.  Stsenariy  sahifani  ko‘rish  jarayonida  ro‘y beradigan  xodisalar  asosida  quriladi.  Bu  jarayonning  chizmasida  ko‘plab  interfaol effektlar  yig‘iladi:  oddiy  animatsiyalashgan  tugmalardan  tortib  ma’lumotlar omborini  qayta  ishlashning  murakkab  protseduralarigacha. History   (Предыстория)  – paneli  foydalanuvchining  HTML  hujjatni  tahrirlashdagi xatti-harakatlarini  yozib  boradi  va  saqlaydi.  Tahrirlash  jarayonidagi  operatsiyalarni bekor  qilish  imkonini  beradi  va  ayrim  zanjirli  ketma-ketliklarni  buyruq ko‘rinishida  saqlaydi. Code  Inspector   (Инспектор  кода).  Dasturning  eng  muhim  palitralaridan  biri. HTML kodining  ichki  tahrirlagichi  bo‘lib  Dreamweaver  ning  grafikli  rejimiga o‘zaro  bog‘langan.   [23]. Kontekstli   menyu   Windows   operatsion   tizimining   xatto   boshlovchi foydalanuvchilari  uchun  ham  yaxshi  tanish.  Boshqaruvning  bu  standart  usuli  ushbu operatsion  tizimi  boshqaruvida  ishlovchi  ko‘pchilik  ilovalar  (dasturlar)  tomonidan ko‘p  qo‘llaniladi.  Uning  mohiyati  sodda.  Sichqonchaning  o‘ng  tugmasini  hujjat oynasining  ob’ekti   ustida  bosilsa ,  ekranga  ob’ekt  turiga  bog‘liq  bo‘lgan  mazmunli menyu  chiqadi.  Bu  menyuda  shu  ob’ektga  tegishli  yoki  ushbu  holatda  talab qilinishi  ko‘proq  ehtimolligi  bor  bo‘lgan  buyruqlar  to‘plangan. Dreamweaver  dasturining  barcha  versiyalari  kontekstli  menyu  bilan  aloqada bo‘ladi.  Kontekstli  menyuning  o‘lchamlari  buyruklari  safi  kengaydi,  qo‘shimcha darajalarga  ega  bo‘ldi  va  endi  har  qanday  holatda  chaqirilishi  mumkin.  Ushbu 9.5-rasm.  Kontekstli  menyu  ko‘rinishi. rasmda  oyna  ixtiyoriy  bo‘sh  nuqtasida  sichqonchaning  o‘ng  tugmasi  bosilsa  dastur chiqarib   beradigan   kontekstli   menyuga   misol   keltirilgan. Properties  Inspector  paneli.   Properties  Inspector  (Инспектор  свойств)  paneli  — bu  dasturning  asosiy  instrumentidir.  HTML  sahifasida  joylashgan  ob’ektlar atributlarini  o‘zgartirish  ishlarining  asosiy  qismini  uning  yordamida  bajariladi.(9.6- rasm) 9.6-rasm.  Hususiyatlar  palitrasi. Properties  Inspector  paneli  ko‘chib  yuruvchi  palitradan  iborat  bo‘lib,  uning  tarkibi bajarilayotgan  operatsiyaga,  tanlangan  ob’ekt  turiga  va  kursorning  holatiga  qarab, mos  ravishda  o‘zgarib  turadi.  Palitrani  ekranga  chiqarish  uchun  quyidagi  Window- Properties  (Окно-  Свойства)  buyruqni  berish  yoki  CTRL+F3  tugmalar kombinatsiyasini  bosish  kerak.  Bu  buyruqni  qaytadan  berish  palitrani  ekrandan olib  tashlaydi. Palitraning  asosiy  maydonlari  va  tugmalarini  sanab  o‘tamiz.  Palitraning  shu boshqaruv  elementlari  matnni  formatlash  va  gipermatnli  bog‘lanishlarni  hosil qilishga  tegishli  vazifalarni  o‘z  ichiga  oladi. Format  (Формать)  ro‘yxati  matnning  standart  strukturali  tiplaridan  birini  tanlash imkonini  beradi.  (1). Link (Ссылка)  ro‘yxati  ushbu  hujjatga  tegishli  giperbog‘lanishlar  ro‘yxatini  o‘zida saqlaydi.  Har  bir  bog‘lanishni  bir  necha  marta  qo‘llash  mumkin,  ya’ni  bir  marta tuzilgan  bog‘lanishni,  boshqa  faol  xududlarga  ham  takror  qo‘llash  mumkin  (2). Matn  fragmentini  shriftini  belgilash  imkonini  beradi.  Bu  ro‘yxatning  punktlari shriftlar  to‘plamidan  iborat  bo‘lib  ular  qo‘llanilishiga  qarab  joylashgan.  (3). Size  (Размер)  ro‘yxati  shrift  o‘lchamini  tanlash  uchun  mo‘ljallangan  (4). Standart  ranglar  panelini  chaqirish  tugmasi.  Bu  palitra  tanlangan  matnli  fragment rangini  tanlash  imkonini  beradi.  (5). Tanlangan  rangning  kodi  tasvirlangan  yoki  kiritiladigan  maydon.  (6). SHriftni   tanlash   tugmasi.   Ko‘rinishi   va   funktsiyasi   standart   boshqa dasturlardagidek.  (7). Matnni  tekislash  tipini  tanlash  tugmalari  (8). Interaktiv  yordamni  chaqirish  tugmasi  (9). Marker-ko‘rsatgich.  Uni  tegishli  fayl  yoki  simvolga  surish  bilan  gipermatnli bog‘lanish  hosil  qilinadi.  (10). Select  File  (Выбрат  файл)  muloqot  oynasini  ochish  tugmasi.  Fayllar  tizimida harakatlanish  va  gipermatnli  bog‘lanishlarni  asosi  bo‘lib  xizmat  qiladigan  hujjatni tanlash(11). Target  (Назначение)  ro‘yxati  gipermatnli  bog‘lanishda  ko‘rsatilgan  hujjatni ekranda  yuklanish  usulini  tanlash  imkonini  beradi.  SHu  bo‘limda  bog‘lanishli hujjat  chiqish  oynasi  yoki  freymni  belgilanadi.  (12). Ko‘pchilik  tahrirlagich  dasturlarda  standart  ko‘rinishda,  matnli  va  HTML, ro‘yxatlarni  belgilash  va  nomerlash  tugmasi.  (13). List  Item  (Раздел  списка)  tugmasi  List  Properties  (Свойства  списка)  muloqot oynasini  ochish  uchun  ishlatiladi.  Bu  oyna  barcha  tipdagi  ro‘yxatlarni  taxrirlashga mo‘ljallangan  (14). Ikkita tugma,  matnli  fragmentlarni  gorizontal  surilishini  boshqaradi  (15). Kodlarni  ekspress-tahrirlash  oynasini  chaqirish  tugmasi.  (16). Expander  arrow  (Расширение)  palitra  o‘lchamlarini  o‘zgartirish  uchun  xizmat qiladi.  Uning  yordamida  Properties  Inspector  (Инспектор  свойств)  panelini ochish  va  yopish  mumkin  (17). Properties  Inspector  paneli  yordamida  bajariladigan  buyruqlarning  ko‘pchiligi qayta  ishlanayotgan  ob’ektlar:  rasm,  matn  yoki  jadvallarga  tegishlilari  paydo bo‘ladi.  Xususiyatlar  nazoratchisida  harakatlanish  uchun  TAB  tugmasini  bosish yoki  kerakli  qismga  sichqonchani  chap  tugmasini  bosish  kerak.  Tanlangan bo‘limda  kerakli  ko‘rsatgichni  kiritib,  ENTER  tugmasini  bosish  uni  o‘rnatilishi uchun  yetarli. Properties  Inspector  panelining  ko‘plab  boshqaruv  elementlari  o‘zida  matnli  yoki raqamli  maydonlar  kombinatsiyasini  va  yashiringan  ro‘yxatlardan  iborat.  So‘ralgan qiymatni  klaviaturadan  terish  yoki  menyudan  tanlash  yo‘li  bilan  tegishli parametrlarni  o‘rnatish  uchun  eng  qulay  usul  hisoblanadi. Dreamweaver   o‘zining   bir   qancha   qo‘shimcha   funktsiyalari   bilan foydalanuvchilarga  manzur  bo‘ldi:  birinchidan,  Dreamweaver  barcha  palitralari erkin  holatda  turadi.  Ularni  qaerga  surib  qo‘ysangiz  o‘sha  yerda  joylasha  oladi.  Bu esa  monitorning  ish  maydoni  hududini  boshqaruvning  xizmatchi  elementlari  va hujjatning  oynasiga  eng  optimal  bo‘lish  imkonini  beradi.  Ikki  monitorli  tizimda ishlaydigan  foydalanuvchilar  barcha  yordamchi  oyna  va  palitralarni  bitta monitorga  joylab,  ikkinchisida  esa  hujjatlar  bilan  ishlashi  mumkin.  Ikkinchidan, dastur  palitralari  birlashish  xususiyatiga  ega.  Uchinchidan,  barcha  ochiq palitralarni  dastur  ish  stolidan  olib  tashlovchi  buyruq  mavjud.  Bu  operatsiyalarni F4  tugmasini  bosish  bilan  ham  bajarish  mumkin.  Bu  tugmani  takror  bosish  esa yana   tiklash   imkonini   beradi. Ob’ektlar  paneli.   Faqatgina  eng  oddiy  gipermatnli  hujjatlar  o‘zida  bog‘lanish bo‘yicha  boshqa  hujjatlarga  o‘tuvchi  buyruqlar  biriktirilgan  gipermatnli fragmentlarni  birlashtiradi.  Ammo  ko‘pchilik  zamonaviy  HTML  sahifalari multimedialashib  bormoqda.  YA’ni  ularning  tarkibiga  quyidagi  tashqi  ob’ektlar kiradi:  multimediali  fayllar,   ijro  etish  vositalari ,  kartinkalar,  animatsiya  fayllari  va boshqalar. Objects   (Палитра  объектов)  paneli  ana  shunday  tashqi  ob’ektlarni  yaratish  va qo‘yish  uchun  xizmat  qiladi.   Bu  palitrani  ekranga  chiqarish  uchun  Window- Others  buyrug‘ini  bajarish  kerak.  Xuddi  shu  buyruqni  klaviaturadan  CTRL  +F2 tugmalar  kombinatsiyasini  bosish  bilan  ham  berish  mumkin.  Bu  buyruqni  takror berish  palitrani   ekrandan   olib   tashlaydi.(9.7-rasm) 9.7-rasm.   Ob’ektlar   palitrasi   ko‘rinishi. Ob’ektlar  paneli Palitra  bir  necha  nomdagi  qismlardan  iborat.  Bular  Characters,  Common,  Forms, Frames,  Head,  Invisibles,  Special,  …  . Characters   ( Специальные   символы ).  Klaviaturada  uchramaydigan  maxsus simvollarni  qo‘yish  (savdo  markasi,  kopirayt  va  boshqalar). Common   ( Обшие )  – bo‘limi  eng  ko‘p  qo‘llaniladigan  ob’ektlarni  birlashtiradi.  Bu jadvallar,  rasmlar,  gorizontal  chizg‘ich,  joriy  kalendardagi  sanalar  va  boshqalar. Forms   ( Формы ).  Formalar  va  elementlar,  ularning  tashkil  qiluvchilari:  yoqib- o‘chiruvchilar,  ro‘yxatlar,  matn  maydonlari  va  boshqalar. Frames   ( Фреймы ).  Freymlar  tizimini  yaratish.  Har  xil  holatdagi  freymlar qismlaridan  tarkib  topgan  freymlar  tizmini  hosil  qilish.  YA’ni  yaratilayotgan  saytni sahifasini  freymlarga  bo‘lib  olish. Head   ( Загаловок )  - gipermatnli  hujjatning  sarlavha  qismiga  tavsif  qo‘yish. Invisibles   ( Скритые   объкты ).  HTML  sahifani  brouzer  dasturlarida  namoyish qilishda,  ko‘rinmaydigan  yashirin  ob’ektlarni  joylash.  Bu  palitraning  eng  kichik qismi  bo‘lib,  u faqat  uchta  tipdagi  ob’ektlarni  qo‘shib  beradi:  simvollari,  izohlar  va stsenariylar. Special   ( Специальные   объкты )  - bu  bo‘lim  o‘zida  maxsus  ob’ektlarni  qo‘yish tugmalarini  birlashtiradi.  Bularga  appletlar,  ActiveX  ob’ektlari  va  boshqa  tashqi to‘ldiruvchilarni  (plag-  ins)  kiritish  mumkin. Ushbu  bo‘limni  nomi  palitra  sarlavxasi  qatori  ostida  tasvirlanadi.  Bo‘limni  ochish uchun  shu  nomni  sichqoncha  chap  tugmasi  bilan  bosiladi.  Ochilgan  menyudan foydalanuvchi  kerakli  qismni  tanlashi  mumkin.  Palitraning  ayrim  bo‘limlarida hamma  tugmalar  ham  tasvirlanmaydi.  Masalan,  Common  ( Обшие )  bo‘limi yigirmaga  yaqin  tugmani  o‘z  ichiga  oladi,  ularning  hammasi  ham  palitra  oynasiga sig‘maydi. Boshqa  tugmalarni  ko‘rish  uchun  prokrutkadan  foydalanish (prokrutkani  vazifasini  palitraning  chetida  joylashgan  strelkali  tugmalar  bajaradi) yoki  muloqot  oynasining  o‘lchamini  kattalashtirish  kerak. Aksariyat  xollarda  ob’ektlarni  qo‘yish  uchun  qo‘shimcha  parametrlarni  kiritishga to‘g‘ri  keladi.  Bunday  holatlarda  ekranda  foydalanuvchi  tanlashi  yoki  ma’lumot kiritishi  mumkin  bo‘lgan  muloqot  oynasi  paydo  bo‘ladi.  Bu  oynaga  foydalanuvchi ob’ektning  kerakli  ob’ektlarini  tanlash  yoki  kiritish  kerak. Fayllar  bilan  ishlash.   Fayllarni  ochish  texnikasi  Windows  tizimida  ishlaydigan boshqa  dasturlardan  farqi  yo‘q.  Buning  uchun  File-  Open  ( Файл   - Открыть ) buyrug‘ini  berish  kerak.  Bu  buyruqni  klaviaturadan  CTRL+0  tugmalar kombinatsiyasini  bosish  bilan  ham  bajarish  mumkin.  Bundan  tashqari  dasturda fayllarni  ochishning  surib  kelish  usuli  ham  mavjud.  HTML  fayl  belgisini   sichqon yordamida  surib  kelib ,  hujjat  oynasining  ixtiyoriy  eriga  tashlansa  fayl  ochiladi. Dasturda  bir  vaqtda  bir  necha  oyna  bilan  ishlash  imkoniyati  faqatgina kompyuterning  bo‘sh  xotirasi  bilan  mos  ravishda  cheklanadi.  Agar  dasturda  bo‘sh sahifa  bilan  ish  boshlagan  bo‘lsa,  u holda  yangi  fayl  har  qanday  holatda  uni  o‘rnini egallaydi. Dreamweaver  dasturi  ochiladigan  HTML  sahifalarida  sintaksis  xatolarni tekshiradi.  Dastur  standart  HTML  gipermatnli  belgilash  tilida  yozilgan  barcha kengaytmali  fayllarni  ocha  oladi.  Ularga  quyidagilar  kiradi:  .HTM,  .HTML,  .ASP, .CFM,  .CFML,  .TXT,  .SHTM,  .SHTML,  .STM,  .LASSO,  .XML,  .CSS,  .PHP. Fayllarni  saqlash.   Dreamweaver  da  fayllarni  saqlash  ham  Windows  tizimining boshqa  standart  dasturlaridagi  singari  amalga  oshiriladi.  Buning  uchun  menyu qatorining  File  menyusidagi:  File-  Save  ( Файл -   Сохранить …)  va  File-  Save  as ( Файл -   Сохранить   как …)  buyruqlarini  berish  kerak.  Birinchi  buyruqni  CTRL+S tugmalar  kombinatsiyasini  bosish  bilan  ham  bajarish  mumkin.  Bu  buyruq  shu nomdagi  muloqot  oynasini  hosil  qiladi.  Oynaga  foydalanuvchi  tomonidan  faylning nomi,  tipi  va  joyi  belgilanadi.  Agar  avval  hujjatga  nom  berilgan  bo‘lsa  u holda avtomatik  ravishda  Save  as  ( Сохранить   как )  buyrug‘ining  muloqot  oynasi  hosil bo‘ladi.  Bu  buyruqni  CTRL+SHIFT+S  tugmalar  kombinatsiyasi  yordamida  ham bajarish  mumkin. Gipermatnli  hujjatlar  fayllari  Windows  operatsion  tizimida  .htm  kengaytma  oladi, Macintosh  platformasida  esa  .html  kengaytma  oladi.  Ammo  bu  kengaytmadagi fayllarni  dasturlarda  ochish  va  saqlash  buyruqlari  bajarilishi  teng  kuchli.  Dasturda ochilishi  mumkin  bo‘lgan  barcha  tipdagi  fayllar,  xuddi  shu  dasturda  saqlanadi ham. Bekor  qilish  va  takrorlash.  Tabiiy  sharoitda  yoki  ilmiy  laboratoriyalarda  o‘tadigan ko‘pgina fizik  jarayonlar  qaytmas  hisoblanadi.  Bu  tabiatshunoslikning  olamning butun  ilmiy  manzarasini  shakllantiruvchi  fundamental  qoidalaridan  biridir.  Nazariy va  eksperimental  fizikaning  butun  bilishga  oid  arsenali  ana  shu  bazaviy  farazga asoslanadi.  Zamonaviy  hisoblash  mashinalari  insonni  bu  falsafiy  kategoriyadan qisman  qutqarishga  qodir.  Ko‘pchilik  zamonaviy  dasturlar  qoniqarsiz  natijani bekor  qilishga  imkon  beradi.  Ya’ni  hujjatning  avvalgi  holatiga  qaytish,  qabul qilingan  qarorlarni  qadamba-qadam  orqaga  qaytarish  imkonini  beradi. Dreamweaver  dasturida  buning  uchun  Edit-  Undo  ( Правка -   Отмена )  buyrug‘ini bajarish  yoki  CTRL+Z  tugmalar  kombinatsiyasini  bosish  etarli. Dastur  bekor  qilishni  bir  nechta  o‘zaro  bog‘langan  ketma-ket  qadamda  amalga oshiradi.  Bu  ketma-ketlik  qadamlarining  soni  dasturning  tegishli  ko‘rsatgichida ifodalangan  songa  teng;  odatda  bu  son  100  ga  teng. Bu  sonni  quyidagicha  o‘zgartirish  mumkin. Edit-Preferences  ( Правка -   Настройки )  - buyrug‘ini  bering General  ( Обшие )  kategoriyasini  oching. Maximum  Number  of  History  Steps  ( Максимально   число   записей   журнала ) maydoniga  o‘zingiz  saqlamoqchi  bo‘lgan  ketma-ketliklar  maksimal  sonini  kiriting. Tahrirlash  ishlari  va  buyruqlarini,  yozish  va  saqlash  foydalanuvchidan  qo‘shimcha hisoblash  manbalarini  talab  qiladi. Undo  ( Отмена )  buyrug‘i  «eng  muhim  izlarni»  bekor  qilish  imkoniyatini  beradi. Ammo  bu  usul  bilan  jarayonni  bir  necha  bor  bajarib  «bekor  qilish»  buyrug‘idan yaxshi  natija  olib  bo‘lmaydi.  CHunki  uning  yordamida  faqatgina  eng  muhim izlarni  bekor  qilish  mumkin  xolos.  Bundan  tashqari,  ayrim  buyruqlarni  bu  usul bilan  bekor  qilib  bo‘lmaydi.  Bekor  qilib  bo‘lmaydigan  buyruqlarni  orqaga qaytarish  yoki  ancha  oldin  bajarilgan  operatsiyalarni  qaytarish  uchun  File-  Revert ( Файл -   Вернуця   к   сохранненому )  buyrug‘idan  foydalanish  mumkin.  Bu  buyruq hujjatni  oxirgi  saqlangan  holatini  tiklab  beradi. Buyruqni  ishlatish  yo‘li  oddiy.  Qaytarib  bo‘lmaydigan  buyruqlar  mavjud  ketma- ketlikni  tiklashga  berishdan  oldin  hujjatni  diskka  saqlab  olish  kerak.   Agar  ish yaxshi  natija  bermasa ,  u holda  Revert  (Файл-  Вернуця  к сохранненому)  buyrug‘i hujjatni  o‘sha  holatida  tiklab  beradi. Dasturda  bajarilgan  operatsiyalarni  takrorlash  ham  mumkin.  Edit-  Redo  ( Правка - Повторит )  buyrug‘i  oxirgi  buyruqni  yoki  tahrirlash  ishlarini  takroran  bajaradi.  Bu buyruqni CTRL+Y  tugmalar  kombinatsiyasi  yordamida  ham  berish  mumkin.  (9.8- rasm). 9.8-rasm.  Edit  menyusi Shuni  esda  tutish  kerakki,  dasturning  ish  bayonnomasiga  faqatgina  natijaviy operatsiyalar  yoziladi,  masalan:  simvollarni  kiritish  va  o‘chirish,  ob’ektlarni qo‘yish,  formatlash  buyruqlari  va  boshqalar.  Faqat  shunday  holatlarni  bekor  qilish yoki  takrorlash  mumkin.  Ko‘plab  yordamchi  tipdagi  buyruqlarni  bekor  qilib  yoki takrorlab  bo‘lmaydi.  Kursorni  surish,  ob’ektlarni  belgilash,  hujjatni  saqlash  va boshqalar  shular  jumlasidan. Foydalanilgan   adabiyotlar M.Aripov,  M.Muhammadiyev.  Informatika,  informasion  texnologiyalar.  Darslik. T.:  TDYuI,  2004  y. С . С . Ғуломов   ва   бошқалар .   Ахботор   тизимлари   ва   технологиялари .   Дарслик . Тошкент ,  “ Шарқ ”,  2000   й . M.Mamarajabov,  S.Tursunov.  Kompyuter  grafikasi  va  Web-dizayn.  Darslik.  T.: “Cho‘lpon”,  2013  y. U.Yuldashev,  M.Mamarajabov,  S.Tursunov.  Pedagogik  Web-dizayn.  O‘quv qo‘llanma.  T.:  “Voris”,  2013  y.

Dreamweaver dasturida web-sahifa yaratish. dreamweaver dasturining asosiy oynasi elementlari

Купить