Dunyo mamlakatlari saylov tizimlari va xalqaro kuzatuvda OAV roli - Педагогика - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	10000UZS
Размер	488.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Педагогика

Dunyo mamlakatlari saylov tizimlari va xalqaro kuzatuvda OAV roli

Купить

Dunyo mamlakatlari saylov tizimlari va xalqaro kuzatuvda OAV roli
MUNDARIJA
KIRISH ……………………………………………………………………. 3
I BOB. Saylov jarayonlarini yortishda OAVning roli
1.1 OAVda saylov kampaniyasini yoritishning huquqiy asoslari………… 6
1.2 OAVning siyosiy vazifalari va siyosiy tasiri ……………………………. 10
Birinchi bob bo’yicha xulosa………………………………………………. 13
II BOB. Dunyo mamlakatlari saylov tizimi va xalqaro kuzatuvda OAV
roli.
2.1 O’zbekiston fuqarolarni saylov huquqini taminlashda av xalqaro
kuzatuvda AOVning roli………..……………………………………… …… 15
2.2 Saylov jarayonida belgilangan mudatlarga rioya qiilmaslik oqibatlari
Rossiya misolida…........................................................................................... 19
Ikkinchi bob bo’yicha xulosa………………………………………………… 22
XULOSA …………………………………………………………………. 24
ADABIYOTLAR …………………………………………………………. 25

1

KIRISH
Ayni paytda saylovlar demokratiyaning namoyon bo’lish shakli sifatida
mamlakatlar hayotida, xususan, davlat hokimyati institutlarining aksariyatini
shakillantirishida muh rol o’ynaydi. Shuning uchun ham qonun chiqaruvchi jamoat
munosabatlarining ushbu sohani tartibga solishga katta e’tibor beradi.
Jamoat va xususiy, davlat va mustaqil, bosma va eliktiron ommaviy
axborot vositalari hamisha jamoatchilik fikrini shakilantirishda yetakchi o’rin
tutadi. OAV saylovlarni o’tkazishda, va saylov oldi tashvi qotni olib borishda faol
ishtirok etadi. Bu ko’pgina davlatlar Konstitutsiyasida e’lon qilingan va
buzulmasligi shart bo’lgan so’z erkinligi kabi prinsipning amalga oshishi bilan
bog’liq chunki u qonun ustuvorligining asosiy tamoyilaridan biridir.
Saylov oldi tashviqot olib borishda OAVning ishtiroki qonun ustuvorligini
taqazo etadi, chunki saylov oldi tashviqoti tartibini buzilishiga OAV tomonidan
ruxsat berilsa yanada hafliroq bo’ladi chunki ular fuqarolarning yakuniy tanloviga
ta’sir qiladi.
Saylovlarning o’tkazishning umumiy qoidalrini buzish har qanday jamiyatning
barcha demokratik asoslariga putir yetkazadi.
Mavzuning dolzarblig i. Saylovlar jarayonida OAV vakilari milliy va xalqaro
kuzatuvchilar, ishonchli vakillar, saylov shtablarining vakillari bilan birgalikda
saylov jarayonining oshkoraligi va shafofligini taminlab, aholini saylov natijalari
bilan tanishtiradiladi. Demokratik tamoilga asoslangan dunyo standartlariga mos
saylov tizimida OAV rolini aniqlash.
Kurs ishning maqsadi . OAV keng jamoatchilikni saylov jarayonlari
to’g’risida izchil va tizimli tarizda xabardor qilib borish bilan birga deputatlikka
nomzodlar va ularni ko’rsatgan siyosiy partiyalarining saylov oldi dasturlarini
eliktoratga yetkazish uchun minbar vazifasini bajaradi . Fuqarolik jamiyati
instutlaridan biri sifatida saylov utkazish jarayoni ustidan nazoratni amalga
oshirishini davlatlar kesimida ko’rib chiqish.
Kurs ishining vazifasi. Yuqorida aytib o‘tilgan maqsaddan kelibchiqib
2

quyidagilarni kurs ishimizning asosiy vazifasi etib belgiladik:
- saylov tizimi va xalqaro kuzatuvda OAV roli haqida qisqacha ma’lumot
berish
- OAVning imkoniyatlari bilan tanishib chiqish.
- rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlardagi saylov tizimining o’ziga
xosligini yoritish
Kurs ishining predmeti. Saylov tizimi va xalqaro kuzatuvda OAVrolini
o’ziga xos xususiyatlarini Ishning predmeti sifatida oldik.
Kurs ishining obyekti. Saylov tizimi obyekti vazifasini bajaradi.
Ilmiy ishning o ‘rganilish darajasi . Ixtisoslashgan jurnalistika Toshkent
22“O’zbekiston”2019. Topref. ru
Ishda quyidagi metodlar qo‘llanildi.
- analiz va sintez metodi
- qiyoslash metodi
- tasvirlash metodi
Ishning yangiligi . 1 OAVning siyosatdagi ahamyatini tahlil qilish;
2 zamonaviy saylov jarayonlarning mazmun mohiyatini va unda OAVning
ishtirok etish imkoniyatlar aniqlash;
3 Saylov jarayonida oavning samara dorligini tafsiflab birishi; bilan bu ish
yangi hisoblanadi.
Ishning nazariy ahamiyati. Sylov tizimini jarayonlarni yoritish uchun oav
eng asosiy vosita hisoblanib bugungi kungacha qator ilmiy ishlar yozilgan. Chunki
demokratik jamiyatda saylovlar oavda yoritilmasa davlat va fuqarolar, xalqaro
kuzatuvchilar o‘rtasida tushunmovchilikni keltirib chiqarishi mumkin.
Ishning amaliy ahamiyati. Rivojlangan mamlakatlar tajribasi bugungi kun
saylovlari uchun qolip vazifasini bajargan holda ham O’zbekiston ham chet el
saylovlari takomilashuviga katta hissa qo‘shmoqda. Shularni inobatga olgan holda
ishimizni ham shunday malumotlar tuplami vazifasini bajaradi degan umiddamiz.
Ishning tuzilishi. Kurs ishi 25 sahifadan iborat bulib, kirish, 2 bob, Xulosa,
Foydalanilgan adabiyotl ar
3

I BOB Saylov jarayonlarini yoritishda OAVning roli
1.1 OAVda saylov kampaniyasini yoritishning huquiy asoslari.
OAVda keng jamoatchilikni saylovjarayonlari to’g’risida izchil va tizimli tarizda
xabardor qilib boorish bilan birga deputatlikka nomzodlar va ularni ko’rsatgan
siyosiy partiyalarining saylov oldi dasturlarini eliktoratga yetkazish uchun minbar
vazifasini bajaradi.
Fuqarolik jamiyati institutlaridan biri sifatida saylov utkazish jarayoni ustidan
jamoatchilik nazoratini oshiradi.
O’zbekiston Respublikasining “O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga
saylov to’g’risida”gi qonunining saylov tashkilotiga oid 271- moddasidaalohida
qayt etilgandek, saylov oldi tashviqoti oav shu bilan birga televideniyadan umumiy
foydalanishdagi axborot- telekommunikatsiya tarmoqlari, shu jumladan, internet
orqali amalga oshiriladi.
OAV saylov jarayonidagi asosiy faoliyat yunalishlari:
1. Manaviy -marifiy yunalish
2.Qonunchilik targ’boti
3. Axborot tarqatish yunalishi
4.Saylovoldi tashviqoti
5. Saylov jarayoni tahlili
6. Jamoatchilik nazorati yunalishi
Hozirgi paytda dunyoda insoning saylov huquqlari va erkinliklarini taminlash,
erkin va demokratik adolatli saylovlarni tashkil etish va o’tkazish, shuningdek,
ularni OAVda yoritish bilan bog’liq 30 dan ziyod xalqaro narmativ- huquqiy
xujjatlar mavjud.
Saylovchilarni saylovga tayorgarlik ko’rish va uni o’tkazishga doir barcha tadbirlar
hususidagi axborot bilan taminlab boorish uchun saylov kamissiyalari OAVda:
- Fuqarolarni o’z faoliyatlari;
- Saylov uchaskalarining chegaralari, uchastka saylov komissiyalarining
tarkibi
- Xududiy saylov komissiyalari tarkibi ularning joylashgan manzili va ish
5

vaqti
- Nomzodlarni ruyxatga olinganligi xususidagi malumotlar
- Uchrashuv joyini ko’rsatgan xolda nomzodlarning saylovchilari bilan
uchrashish jadvali;
- Saylovchilarning ruyxatlari;
- Saylovda ishtrok etayotgan siyosiy partiyalarning ruyxati bilan tanishtirish
- Deputatlika nomzodlar xususidagi malumotlar, ovoz berish va saylov
yakunlarini yoritadilar.
Majburiy axborot materialari mahalliy ijro organlar tomonidan tasis etilgan
OAVda O’zbekiston Respublikasi Markaziy saylov kamissiyasi va uning xududiy
bulinmalari Markaziy saylov kommisiyasi va uning xududiy bo’limalari tomonida
saylov tadbirlarni amalga oshirish uchun ajratilgan mablag’ evaziga chop etiladi.
Markaziy va mahalliy ijro organlarining davriy bosma nasherlari saylov
kamisiyasining xabarlari saylovda qatnashayotgan nomzodlar tog’risidagi
malumotlarni o’z sarlavhalarida berib borishga majburlar. OAV zarur xolatlarda
zudlik bilan tegishli saylov komissiyalariga saylov oldi kampaniyasi haqidagi
xabarni yoritishga imkon beradi.
Shu bilan birgalikdaOAVsaylovga tayorgarlikning borishi va saylov qanday
o’tganligini yoritib boradi.
Saylovchilarga o’z huquqlarini qay tartibda amalga oshirishlarini tushuntirishga
ko’maklashib, saylovlarning mamlakatimiz siyosiy xayotidagi ahamyati haqida
saylovga tayorgarlik ko’rishva uni o’tkazish bo’yicha shakilangan
amaliyotimizning xususiyatlari va xorijiy tajriba haqida keng ko’lamli axborot va
amaliyotlar beradi.

Shu bilan birga O’zbekiston Saylov kodikisining 46- moddasiga ko’ra tashviqot
olib borayotganda davlat OAVdan foydalanishda hajimga ko’ra bir xil bo’lgan efir
vaqtini va nashr maydonini bepul berish yo’li bilan teng sharoitlar taminlanadi.
Davlat OAVda haq evaziga ham efir vaqti va nashr maydoni ajratilishi mumkin.
OAV tomonidan efir vaqti nashir maydoni ucun bilgilanadiga haq to’lash shartlari
6

hamda boshqa talablar barcha uchun teng va bir xil bo’lishi kerak.
Ushbu qoida saylov huquqi to’g’risidagi xalqaro standartlarga to’liqmos keladi.
Jumladan, Yevropada xafsizlik va hamkorlik kengashi insoniylik mezoni
bo’yoicha konferensiyasi Konpengagen hujjati 7- bandida universal saylov
standartlariga qo’shimcha tarizda bilgilanganki, qonun va davlat saylovlarining
erkin hamda halol o’tkazilishni, saylov jarayonida ishtirok etuvchi barcha siyosiy
partiya va nomzodlarga OAVdan to’siqsiz foydalanish imkoniyatini taminlash
kerak. O’zbekiston Respublikasi Markaziy saylov kommisiyasining matboat
xizmati mustaqil bo’lib xisoblanadi va o’z faoliyatini oav bilan o’zaro hamkorlik
qilish vazifalarini hal qilishga qaratgan O’zbekiston Respublikasi Markaziy saylov
kommisiyasining AOV bilan o’zaro hamkorlikni taminlash, AOV avvalam bor
kamisiya faoliyatini xolisona va tezkor ravishda faoliyatini har tomonlama
ommaga yetkazish milliy saylov tizimi haqida jamoatchilikda ijobiy fekrini
uyg’otish uning asosiy vazifasi hisoblanadi. Albatta jurnalistlar tomonidan saylov
jarayoni hususida to’liq malumot olishga jamoatchilik bilan aloqalarni
mustahkamlash bilan shug’ilanuvchi Markaziy saylov kommisiyasining matboat
xizmati shug’lilanadi. Markaziy saylov kommisiyasi majlislarida OAV
vakilarining qatnashishi shuningdek kommisiya faoliyatida oshkoralik roya
etilishini taminlash;
- Markaziy saylov kommisiyasining faoliyatini saylov va referndumga
tayorgarlik ko’rish hamda uni o’tkazish borasida amalga oshirilayotgan
ishlarni yoritish uchun OAV bilan aloqa o’rnatish saylov kampaniyasi
referndun davrida ush bu jarayoni yoritadigan jurnalistlarni akredatsiyadan
o’tkazishni taminlash;
- Saylov kamisiyasi va referndumni yoritish bo’yicha Respublika matbuot
markazini tashkil etish va uni ish rejasi bo’yicha tashkil etish;
- Saylov oldi tashviqoti ishlarini o’tkazish bo’yicha uslubiy tafsiyalar ishlab
chiqish va bu tadbirlaeni qonuniyligi ustidan nazoratni oshirishda Komisiya
azolariga komaklashish;
- Qoida tariqasida matbuot markazi boshlig’I uning o’rin bosarlari va
7

xodimlari tarkibida ish olib boradi hamda Markaziy saylov kommisiyasi
Matbuot xizmati bilan o’zaro hamkorlikda faoliyat ko’rsatadi. Matbuot
markazi huzurida jamoatchilik asosida jurnalistlar ekspertlar va
mutaxasisislari tarkibida turli ishtimoiy guruhlar tashkil etishi mumkin.
- Telivideniya va radioning axborot dasturlarida tarqatiladigan axborot
haqiqatga to’g’ri kelishi, Qonunchilik palatasi deputatligiga nomzodlar,
siyosiy partiyaning huquqlari va qonuniy manfaatlariga zid bo’lmasligi
kerakligi;
- Saylov oldi tashviqoti matiriallari ularni taqdim qilgan Qonunchilik palatasi
deputatligi nomzodlar siyosiy partiyasining tahrir qilishi mumkin emasligi;
- Saylov tashviqoti materiallarini e’lon qiladigan davriy matbuot nashrining
taxririyatlari biror-bir Qonunchilik palatasi deputatligiga nomzodga,siyosiy
partiyaga ustunlik berishga haqli emasligi(siyosiy partiyaning nashrlari
bundan mustasno)
Yuqoridagilar bilab birga, omaviy axborot vositalarining taxririyatlari
ishonchli bo’lmagan , shuningdek, Qonunchilik palatasi deputatligiga nomzodlar
shani va qadir-qiymatiga putur yetkazadigan malumotlarni tarqatishdan o’zlarini
teyishlari lozim. O’z o’rnida Qonunchilik palatasi deputatligiga nomzod OAV da
e’lon qilingan, ishonchli bo’lmagan hamda uning va qadir- qiymatiga putur
yetkazadigan malumotlarga padiya bildirishini talab qilishga haqli.
O’zaro tenglik tamoilini taminlash maqsadida saylov kampaniyasi paytida
muassislari (Kuzatuv kengashlari va boshqa organlarning azolari) tegishliligi
bo’yicha siyosiy partiyalar, Qonunchilik palatasi deputatligiga nomzodlar va
ularning ishonchli vakillari bo’lgan kampaniyalar, tashkilotlarning xayriya
faoliyati ommaviy axborot vositalarida yori tilmaydi.
2- qoida. OAV saylov oldi tashviqotida ishtirok etish uchun barcha ro’yxatdan
o’tgan nomzodlar uchun teng imkoniyatlarni yaratib berishlari lozim.
Nomzodlarni ro’y xatdan o’tkazish mudati tugagan kunidan boshlab saylov
oldi tashviqoti tugaguncha nomzodlar o’z dasturlarini bosma va eliktron OAVda,
chiqish qilish huququqiga egalar. Nomzodlarning yoki siyosiy partiyalarning
8

OAVda chiqishlarning ketma ketligi Markaziy saylov kommisiyasi tomonidan qua
tashlash yuli bilab yoki alifbo tartibida amalga oshiriladi. Ularga Markaziy saylov
kommisiyasi av OAVda bilgilangan tartibda telivedinda va radio eferlarda hamda
bosma OAVda bepul bush joy ajratiladi. Shuni ham takidlash kerakki, saylov oldi
tashviqoti uchin ajratilgan bepul efer vabosma maydonida boshqa deputatlikka
nomzod, siyosiy partiya foydalanishi mumkin emas.
Xususan, Germaniya qonunchiligida saylov jarayonida
Shevetsiya qoninchiliga ko’ra OAV saylov jarayonini yoritishda holislik
OAVlarning ishtirokini bevosita shart ekanligi to’g’risida qonunchilik normalari
mavjud emas. Lekin, nomzodlar tomonidan tashviqot materiallarini radio va
televidinyada joylashtirishni tartibga soluvchi muayyan qoidalar mustahkamlangan
tamoyiliga qatiy amal qilishi lozim.
Buyub Britaniyaning siyosiy tizimi Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya
birlashgan quroligi Konititutsion monarxiya davlat parlamint tomonidan
boshqariladi. Parlamint 2 palatadan iborat
Aqsh jurnalistikaning revoji ham saylov bilan bog’liq bo’lgan
2016- yildagi perzident saylovida jurnalistlarni no holislikda ayiblagan
Usha yili O’zbekistondagi saylovda
1.2 AOVning siyosiy vazifalari va siyosiy tasiri
Ba’zi olimlarning fekriga ko’ra siyosat dastlab o’zaro munosabatlarning
aniq tarixiy shakilarida siyosatning turli sub’ektlari shaxslar, ijtimoiy guruhlar va
jamiatdatda hokimyatning o’rnatilishi bo’yicha o’z mafaatlarni ifodalovchi
muloqotda namoyon bo’ladigan aloqa tamoilini o’z ichiga oladi.
Siyosiy habarlarni ishlab chiqish, qabul qilish, amalga oshirishda o’zaro tasit
bo’lmasa jamiatda to’g’ri idrok bo’lmaydi.
Siyosiy faoliyatning barcha bosqichlarida fekir mulohazalarning mavjudligi
qarorni hukumron elita uchun foidali qarorsifatida emas balki jamoat manfaati
sifatida ko’rishga imkon beradi.
Shubhasiz, siyosiy hukumat hozirda OAVda ijtimoiy sohani tartibga
solishda asosiy vositalardan biri sifatida foydalanilmoqda.
9

Tatqiqotchilar axborot muhitini boshqarish jamiatni boshqarishning kaliti deb
hisoblashlari bejiz emas. Hokimyat qarorlari va xatti-harakatlar to’grisidagi
malumotlarni aholiga yetkazish uchun hokimyat organlarining o’zlari ommaviy
axborot vositalarini tashkil etish tashabusi bilan chiqishadi. Hokimyat esa muayyan
ommaviy axborot vositalarini qo’llab-quvatlash uchun bevosita moliyaviy
zahiradan foydalanishi mumkin ommaviy axborot vositalariga nisbatan
hokimyatning asosiy vazifalaridan biri mavjud siyosiy rejimini saqlab qolish ichun
ulardan foydalanishadir.
Boshqacha qilib aytganda, hukumat axborot tarqatishda monopoliyaga
davo qiladi. Bu holat ob’ektiv ravishda rivojlanadi, chunki u hukumat imjdjini
shakillantirishda eng muhim samarali vositadir.
Taxmin qilish mumkinki, hokimyat aholining siyosiy yo’nalishidan manfaatdor,
tabbiyki, hukumatning o’zi uchun foydali bo’lgan yo’nalishda. Likin ayni paytda
OAVga o’z tasiridan foydalanib, voqealarni har tomonlama , puyuralistik
yoritishga intilmayapti, balki voqealarni o’zlari buyurgan yo’nalshda efirga
uzatishdan mafaatdor.
G. S. Melnkning so’zlariga ko’ra hukumat nafaqat jamiyatga balki ommaviy
axborot vositalari yordamida uni turli maqsadli guruhlarga ajratadi. Shunday qilib
muayyan jamiyat uchun eng muhim guruhlarga ta’sir I butun jamiyatga tasirini
sizilarli darajada oshiradi. Shunday qilib ommaviy axborot vositalarini siyosiy
jarayondagi ishtiroki hokimyatning o’zlarining aloqa vositalarida foydalanish
ihtiyojlari bilan bog’liq.
Axborot texnaloyiyalari va texnalogiyalarning ruvojlanishi bilan ommaviy axborot
vositalari urush maqsadlariga erishish vositasiga aylanib bormoqda, bu esa
rasmiylar tomonidan faol qo’llaniladi. Ular siyosiy maqsadlarga erishish uchun
foydalanishmoqda, buning natijasida ko’plab qudratli davlatlar o’q uzmasdan yo’q
bo’lib ketadi va dunyoning siyosiy manzarasi o’zgaradi.
OAVning siyosiy jarayondagi ishtiroki muammosining ikki jihati bilan bogliq
holda ularning funksiyalari haqida savol tug’iladi.
L.N. Fedotova.I.D. Fomicheva va boshqa olimlar jurnalistikaning funksiyalari
10

haqida emas, balki OAVning (komunikatsiyalar) funksiyalari haqida gapirishni
avzal ko’rdilar.
L.N. Fedotova ommaviy axborot vositalarning quydagi funksiyalarini
ta’kidlaydi:
xabardor qilish;
tarbiya;
xulq- atvorni tashkil etish;
stressdan xalos bo’lish;
aloqa.
I.D. Fomicheva ommaviy axborot vositalatining funksiyalari orasida
kommunikatv. kongnitiv, qiymatga yo’naltirilgan ijtimoiy tashkiliy funksiyalarni
ko’rib chiqadi. Unimg bu funksiyalari ommaviy axborot vositalarining “kongnitv
qiymatga yunal terilgan, kommunikativ ijtimoiy- tashkiliy (o’zgaruvchan)
faoliyatni axborot bilan taminlashda ishtirok etish vas hu sababli ulardan
foydalanadigan sub’ektlar uchun tegishli bo’lgan funktsiyalarga ega bo’lishi
asoslari bilan ajralib turadi.
Mintaqaviy ommavi yax borit vositalari asosa mahaliy raxboarlarga bo’lgan
bo’lgan mumosabatga tasir qiladi mahaliy ommaviy axborot vositalari esa rahbarni
baholashga kamroq tasir qiladi.
O’tkazilgan tatqiqot bo’yicha hamon matbouatdagi nashirlar birinchi o’rini egalab
turibdi. Tatqiqotlar shuni ko’rsatadiki nomzod haqidab birornasa o’qish istagi
dearli barcha saylovchilarga xosdir pirnsipal tarizda ovoz berishga tayyor
bo’lmaganlar bundan mustasno. Shunday qilib matbuot saylov kommisiyasi
haqidagi malumot manbalari orasida yetakchi hisoblanadi. Saylovchilar uchun
ahamyati bo’yicha 2- o’rinda telivedinya turadi teledasturlar teledebatlar va
telereportajlarga ustunlik beradi.
Telivizorning inson ongiga tasiri mavjudlikefekti deb atalgan narsa bilan
bog’liq tomoshabin ekranda ko’rgan narsasinin haqiqatdan ko’rgandek idrok etadi,
o’zini shunchaki tomoshabin ems, balki ekranda bo’layotgan voqeaga sherik deb
hisqiladi.
11

Tevediniyaning o’ziga xos xususiyatlari siyosatning shahslantirish jarayonini
bilgilaudi bu nomzodning potinsial saylovchining mehrini uyg’ata oladigan
xarakter xususiyatlari, qobiliyatlari, tashqi korinish rolini sezilarli darajada oshiradi
vas hu bilan birga uning partiyaviy mansubligi rolini yumshatadi, telvezion tasver
yaratish uchun cheksiz imkoniyatlarga ega so’ngi paytda saylov oldi poygasida
kenga foydalanilmoqda. Ayrim vijdonsiz saylovchilar siyosiy bo’lmagan gazetalar
sifatida keng tarqalib , o’z nomzodini o’z vaqtida samarali targ’ib qiladigan
shunday gazetani oldindan “sotib oladilar” maxsus tekin saylovoldi gazitalar kenga
tarqaladi .
Saylovolidi tashviqoptida OAVdan foydalanish turli shakilarga eaga bo’lib ularni
ham mavzu ham mazmunuga kora tasniflash mumkin mavzuga keladigan bo’lsak
ular quydagilarni o’z ichiga oladi:
-saylov kommisiyalari;
-mahaliy hokimyat organlari;
-nomzodlar saylov birlashmalari va buloklari va boshqalar.
OAVdan foydalanish shakilari orasida:
-axborotlashtirish (nashir qilish va xabar berish)
- saylov oldi tashviqotni olib boorish uchun bosmam maydon efir vaqtini (pulik
yoki bepul tag’dim etish).
Ishtirok etuvchi barcha siyosiy partiya va nomzodlarga OAVdan tusiqsiz
foydalanish imkoniyatini taminlash kerak.
I.BOB bo’chayicha xulosa
Xulosa qilib aytganda, saylovlar mamlakatlarming xalqaro maydonda va jahon
hamjamiyati nazarida obru etiborini bilgilab mamlakatning demokiratik
islohatlarining xalqaro andoza talablarga to’la hamohang ekanligini yana bir bor
sinovdan o’tkaziladi. Ishonchimiz komilki, komilki OAV bu boradagi
zamonaviy imkoniyatlardan fodalanib perzident saylovi umu insomiy
prinsiplar utishiga munosib xisa qoshadi .
12

II BOB Dunyo mamlakatlari saylov tizimi va xalqaro kuzatuvda
OAVning roli
2.1 O’zbekistonda fuqarolarning saylov huquqini
taminlashda va xalqaro kuzatuvdaOAVning roli.
Fuqarolar saylovga tayorgarlikning borishini va soylovda qanday o’tayotganligi
salov kommissiyalarining ishini, ularning, qarorlarini, saylov okruglari,
uchaskalari tuzilganligi haqida saylov kamisiyasining tarkibi , ularning joylashgan
o’rni ishvaqti oav orqali habardor bo’ladilar saylovda ishrirok etayotgan siyosiy
partiyaning ro’yxati bilan tanishish imkoniga ega bo’ladilar ,nomzodlar
to’g’risidagi shuningdek ovoz berish va saylov yakunidagi malumotlarni OAV
orqali bilib oladilar.
OAV ning saylov jarayonidagi yana bir muhim ishtiroki ularning saylovga
tayorgarlik ko’rish va uni otkazish bian bog’liq. Saylov kodekisining 8,35-
moddalariga asoslangan OAVning vakillari saylovga tayorgarlik ko’rish va uni
o’tkazish doir barcha tadbirlarni yoritiush, shu jumladan ovozlarni sanabchiqish
jarayonida hozir bo’lish huquqiga ega.
OAV vakillarining vakolatlari markaziy saylov komissiyasi viloyat tuman Shahar
saylov komissiyalari tomonidan berilgan hujat bilan tasdiqlangan bo’lishi kerak
boshqa davlatning OAV vakillarini Markaziy saylov kamissiyasi ning 2019- yil 5
oktiyabirdagi qarori bilan saylov kampaniyasi davrida OAV vakillarini
akkredatsyadan otkazish tartibi to’grisidaNizom tasdiqlangan ю
OAV vakillari saylov kampaniyasining boshlanganliga rasman elon qilingan
kundan boshlab qoida tariqasida,saylovga kamida 15 kun qolganga qadar MSK,
viloyat tuman Shahar saylovkamisiyalariga ularni akkredatsiyadan o’tkazish
to’g’risida murojaat qilshlari mumkin .
Jumladan yevropa hamkorlik kengashining isoniylik mizoni bo’yichakanfirinsiya
Kampingagen hujjati 7- moddasida davlatlar ommaviy axborotot vositalaridan
moniyliksiz foydalana olishi uchun saylov jarayonida ishtirok etishni xohlovchi
barcha siyosiy guruhlar va alohida shaxslarga kamsitilmaslik asosida qandaydir
yuridik yoki mamuriy to’siqlar o’rnatmaslikni taminlashlari kerakligi bilgilangan.
14

2002 yilda Vinitsiya komissiyasi tomonidan qabul qilingan saylovlarga nisbatan
raxbariy prinsiplarning2.3 bandiga mofiq, barcha partiya va nomzodlarga teng
imkoniyatlar kafolatlangan bo’lishi kerak, bu eas davlat hokimyati organlaridan
OAVda, xususan davlatga tegishli OAVda partiya va nomzodlarni yoritishga xolis
munosabatda bo’lishni nazarda tutadi.
Saylovga oid huquqiy targ’ibot vositasi sifatida OAVning aholining saylov
qonunchiligia oid bilimlarini oshirishga qaratilgan maqolalar, tok-shovlar ijtimoiy
ro’liklar, ko’rsatuvlar va eshtirishlar tashkil qiladilar OAV shu jumladan hamma
foydalanadigan teli kommunikatsiya tarmoqlarida deputatlikka nomzodlar va
siyosiy partiyalarni yoritish jarayonining mohiyatini olibv boorish O’zbekiston
Respublikasi Perizdenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy
kommunikatsiyalar agintligi tomonidan amalga oshiriladi.
Yuqoridagilarning barchasi shuni ko’rastadiki, saylov jarayonining barcha
bosqichlari ochiq va oshkora, barcha partiyalar va nomzotlar uchun teng va adolatli
o’tkazilishi uchun zarur qonunchilik bazasi yaratilgan.
Saylov jarayonida ommaviy axborot vositalarining ishtirok etishi fuqorolarning
so’z va axborot erkinligini, o’z fikrini erkin bildirish, axborot olish huquqlarini
ta’minlashga, saylov qonunchiligi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga
oshirishga, pirovardida esa chinakam demokratik fuqorolik jamyiati barpo etishga
xizmat qiladi.
Kuzatuvchilarninig huquqlari:
Saylov komissiyalarining majlislarida hozir bo’lish;
Nomzodlar ko’rsatishga bag’ishlangan yig’ilishlarda bilan uchrashuvlarida
ishtirok etish;
Saylov uchaskasida hozir bo’lish tayorgarlik ishlarining borishini yashirin ovoz
berish kabinalarining yoki xonalarining joylashtirilishini va savlov qutilarining
muhrlanishini, fuqarolarning ro’yxatga olinishini, saylov bulitenlarining ularga
berilishini kuzatish;
Saylov kuni ovoz berish jarayonini kuzatish;
15

Mudatidan oldin ovoz berishni o’tkazish vaqti va joyi haqida xabardor bo’lish
hamda ushbu jarayoni kuzatish;
Saylovchilarning turgan joyida uning ruxsati bilan ovoz berish jarayonini kuzatish;
Ovozlarni sanab chiqilayotganda va saylov komissiyasining bayonnomasi
tuzilayotganda hozir bo’lish saylov natijalari to’g’risidagi xujjatlarning tegishli
saylov komissiyasi tomonidan tasdiqlangan ko’chirma nusxalarini so’rash va olish;
saylov jarayoni va ovoz berishning yashirinligini buzmasdan foto, vedio, audio
yozuvlarini amalga oshirish (qamoqda saqlash va ozodlikda maxrum etish joylari,
harbiy qisimlar, davolash muassasalari bundan mustasno);
okrug saylov komissiyasi tomonidan uchaska saylov komissiyalaridan ovozlarni
sanab chiqish natijalari to’g’risidagi bayonnomalarni qabul qilib olish hamda
okrug bo’yicha saylov natijalarini aniqlash jarayonida hozir bo’lish;
agar saylov uchaskasida saylov qonunchiligi talablari buzilishiga yo’l qo’yilgan
deb hisoblash uchun asoslar bo’lsa, o’z kuzatuvlari to’g’risida ushbu uchaska
saylov komissiyasi azolariga ularning ishiga aralashmagan holda ma’lum qilish,
shuningdek yuqori turuvchi saylov komissiyalariga xabar berish;
Saylov to’g’risisdagi qonunchilik hujjatlari haqida hamda saylovga tayyorgarlik
ko’rish va uning o’tkazilishi bo’yicha o’z fikrini bayon qilish huquqiga ega.
Kuzatuvchi saylov komissiyalarining qarorlari ustidan ushbu qarorlar qabul
qilishganidan keyin o’n kun ichida yuqori turuvchi saylov komissiyasiga yoki
sudga shikoyat qilish mumkin. Kuzatuvchi shikoyatini ko’rib chiqishda bevosita
ishtirok etishi mumkin.
Kuzatuvchilarning majburiyatlari:
Xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlarning kuzatuvchilarini akkredatsiya qilish
tartibi
Saylov kompaniyasi boshlanganligi e’lon qilinganidan so’ng MSK xorijiy davlatlar
saylov organlari va xalqaro tashkilotlarga Tashqi ishlar vazirligi orqali taklifnoma
yuboriladi.
Tashqi ishlar vazirligi o’z tashabbusiga ko’ra yoki davlat hokimyati organlari,
vazirlar, idoralar, ilmiy tadqiqot institutlari, boshqa tashkilotlar va muassasalar
16

takliflariga ko’ra saylovlarga xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilarni taklif etadi.
Xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlar ham saylovlarda xorijiy xalqaro
kuzatuvchi sifatida ishtirok etish uchun taklif etilgan, shuningdek bunday istakni
izhor etgan xorijiy davlatlar, xalqaro tashkilotlar o’z kuzatuvchilarining ro’yxati,
shaxsni tasdiqlovchi hujjatlari nusxalari elektron foto suratlari (ipeg formatda,
kamida 100kv, 600x600px) hamda anketalarni Tashqi ishlar vazirligiga taqdim
qiladi.
Xorijiy davlatlar, xalqaro tashkilotlar tegishli hujjatlarni kamida o’n besh kun oldin
taqdim etishi lozim.
Tashqi ishlar vazirligi tegishli xorijiy davlatlar, xalqaro tashkilotlar kuzatuvchilarni
hujjatlarini ilova qilgan holda MSK ga taqdimnoma kiritadi. MSK besh kunlik
muddatda xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilarni akkredatsiya qilish to’g’risida qaror
qabul qiladi.
Akkredatsiya qilingan xorijiy kuzatuvchilarning ro’yxati MSk ning rasmiy web
saytida e’lon qilinadi.
Quyidagi hollarda xalqaro kuzatuvchilarni akkredatsiya qilish rad etilishi mumkin:
Akkradatsiya qilish uchun taqdim etilgan hujjatlar O’zbekiston Respublikasi
saylovlarida xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlardan qatnashadigan
kuzatuvchilar to’g’risidagi nizom talablariga javob bermasa;
Hujjatlar belgilangan muddatdan kech taqdim qilinsa;
Xorijiy xalqaro kuzatuvchilarning yoki uning nomzodini ko’rsatgan tashkilotning
faoliyati milliy qonunchilikka zid bo’lsa yoki O’zbekiston Respublikasining
suverentiti xavfsizligi va milliy manfaatlariga xavf solsa
MSK akkredatsiya qilingan xorijiy xalqaro kuzatuvchiga saylovlarga tayyorgarlik
ko’rish va uni o’tkazish davrida o’z faoliyatini amalga oshirish uchun asos
hisoblanadigan muddat beriladi.
Xorijiy xalqaro kuzatuvchilarning vakolat muddati ularga mandat berilgan kundan
boshlanadi va saylov yakunlarini rasman e’lon qilgan kuni tugaydi.
MSK tomonidan takroriy ovoz berish yoki saylov o’tkazish to’g’risida qaror qabul
qilingan taqdirda xorijiy kuzatuvchilar muddati tegishli tartibda o’zgartiriladi.
17

Kuzatuvchilarning huquqlari va faoliyatlaring kafolatlari O’zbekiston Respublikasi
saylovlarida xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlardan qatnashadigan
kuzatuvchilar to’g’risidagi nizomga muvofiq xorijiy kuzatuvchilar vakolatlari
doirasida quyidagi huquqlarga ega:
Saloy komissiyalarining majlislarida hozir bo’lish;
Nomzodlar ko’rsatishda bag’ishlangan yig’lishlarda nomzodlarning saylovcilar
bilan uchrashuvlarida ishtirok etish;
Saylov uchastkasida hozir bo’lish, tayyorgarlik ishlarining borishini, yashirin ovoz
berish kabinalari yoki xonalarining joylashtirilishini va saylov qutilarining
muhrlanishi, fuqorolarning ro’yxatga olinishi, saylov bulletenlarining ularga
berilishini kuzatish:
Saylov kuni ovoz berish jarayonini kuzatish:
Muddatidan oldin berishni o’tkazish vaqti va joyi haqida xabardor bo’lish hamda
ushbu jarayonni kuzatish;
Saylovchilarni turgan joyida uning ruxsati bilan ovoz berish jarayonini kuzatish:
Ovozlar sanab chiqiliyotganda va saylov komissiyasining bayonnomasi
tuzilayotganda hozir bo’lish:
Saylov natijalari to’g’risidagi hujjatlarning tegishli saylov komissiyasi tomonidan
tasdiqlangan ko’chirma nusxalarini so’rash va olish:
Xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilar O’zbekiston respublikasi hududida bo’lishi
vaqtida O’zbekiston himoyasi ostida bo’ladilar va ularning qonun hujjatlarida
bilgilangan huquq va erkinliklari taminlanadi.
Saylov kamisiyalari xorijiy xalqaro kuza tuvchilarni mandate va shaxsini
tasdiqlovchi xujatiga asosan ro’yxatga olgandan kiyin unga o’z vakolarlaarini
to’laqonli hamda to’siqlarsiz amalga oshirilishi uchun sharoit yaratib beradi.
2.2. Saylov jarayonida bilgilangan mudatlarga rioya qilmaslik
oqibatlari Rossiya misolida
Saylov harakatlarining bilgilangan mudatlarga roya qilnaslik butun saylov
jara yonini buzilishi va natijalarning haqiqiy emasligiga olib kilishi mumkin.
Natijada, saylov qonunchiligi saylov jarayonining vaqt parametrlarini, qoida
18

tariqasida, uni tashkil etuvchi munosabatlarining paydo bo’lisi o’zgarishi yoki
tugashini aniq sanalar bilan bevosita bog’lab har tomonlama batafsil tartibga
solinadi.
Saylov to’g’risidagi qonun hujjatlarini buzganligi uchun yuridik
javobgarlik choralarini qo’llash huquqbuzarlarga shaxsiy yoki mulkiy xarakterdagi
muayan huquqiy cheklovlarni qo’llash tushiniladi. Yuridik javobgarlik choralari
qonun hujjatlati bilan tartibga solinadigan jazo choralari bo’lib ular ilmiy
adabiyotlarda ananaviy tarizda jazo deb ataladi.
Har bir saylov oldi tashviqoti jarayonida saylovga oid nizolar keltirib
chiqaradi. Ular ham mamuriy ham sud tartibida hal etiladi. Davlat ayiblovchisi
birinchi va kasatsiya stansiyalarida ko’psud muhokamalarida ishtirok etadi.
Senatda berilgan vakolatlarini amalga oshirish uchun Art “Prokrotura to’grisida “gi
qonunning 26-28 -moddalariga asosan so’ngi bir yarim yil davomida 4000 dan
ortiq saylov qonunchiligi buzulish holatlari aniqlanib ularga chek qo’yildi.
Prokratura tashabbusi bilan 800 dan ortiq qonunga xilof qonun hujjatlari bekor
qilindi.
Qonuniy jihatdan saylov oldi tashviqoti vakolatli organ yoki mansabdor
shaxs tomonidan saylov sanasini belgilash to’g’risidagi qaror rasmiy e’ lon
qilingan paytdan e’tiboran boshlanadi.
Saylovni qat’iy belgilangan muddatlarda tayinlash vakolatli organlar va
mansabdor shaxslarning burchidir. Ushbu muddatni hisoblash saylangan organlar
va mansabdor shaxslarning vakolatlari tugatilgan paytdan boshlanadi. Ularning
vakolat muddatini uzaytirishga yo’l quyilmaydi. Senatning birinchi qismiga
binoan. “Saylov huquqlarining asosiy kafolatlari va Rossiya Federatsiyasi
fuqorolarning referendumda ishtirok etish huquqi to’g’risida “ Federal qonunning
8- moddasi davlat hokimyati va boshqaruv organlarining mahalliy o’zini o’zi
boshqarish organlarining belgilangan vakolat muddati. Bir marta saylangan vakolat
muddati besh yildan oshmasligi kerak.
Bunday organlar va mansabdor shaxslarning vakolat muddatini direktiv
tartibda uzaytirishga urinishlarga prokurorlar qat’iy chek quyishi shart, chunki bu
19

fuqorolarning davlat organlarini shakllantirishda bevosita ishtirok etish huquqini
buzadi. Tegishli organlar va mansabdor shaxslarga qat’iy belgilangan muddatga
vakolatlar faqat aholining xohish- irodasi natijasida berilishi mumkin. Shu sababli,
Tula viloyatida mintaqaviy dummaning vakolat muddatlarini uzaytirish
to’g’risisdagi qonun sud tomonidan haqiqiy emas deb toplidi.
Prokroturalar barcha hollarda federatsiya tasis subektlarining saylangan
organlari yoki saylangan deputatlar vakolatlarini uzaytirish to’g’risidagi normativ
hujjatlarga e’tiroz bildirishi shart. Agar bunday akt hali qabul qilinmagan bo’lsa-
da, davlat organini uni muhokama qilishga tayyorlanayotgan bo’lsa saylangan
organlar va mansabdor shaxslarning vakolat muddatlarini o’zgartirish
tashabbuskori bo’lgan mansabdor shaxslarga ogohlantirish e’lon qilishdan kengroq
foydalanishi lozim.
Shu bilan birga, hech kim, asosan, kelajakda saylanadigan organlar va
mansabdor shaxslarning vakolat muddatlarini uzaytirishga qaratilgan hujjatlarni
qabul qilish mumkinligi bilan bahslashmaydi. Barcha hollarda bu aktlar faqat
saylangan hokimyat yoki mansabdor shaxsning vakolat muddati tugagandan keyin
qo’llanilishi kerak.
Rossiya Federatsiya subektlarining davlat hokimyatining qonun chiqaruvchi
vakillik va ijro etuvchi organlarining tashkil etilishi umumiy tamoyillari
to’g’risida “Federal qonun ushbu masala bo’yicha bir qator yangiliklarni o’z
ichiga oladi. Xususan, Federatsiya subektining qonun chiqaruvchi vakili yoki oliy
mansabdor shaxsning vakolatlari birinchisining o’z o’zin tarqatib yuborish,
ikkinchisining istifoga chiqish munosabati bilan vakilatlari tugatilagan taqdirda
muddatidan oldin saylovni tayinlash bilan bog’liq vaziyat.
O’z iltimosiga ko’ra, shuningdek hokimyat vakillik organlarini o’zi tomonidan
qonunga xilof huquqiy hujjatni bekor qilish to’g’risidagi sud qarorini bajarishdan
bosh tortgan taqdirda hokimyat vakillik organlarining tarqatib yuborish, davlat
hokimyati vakillik organlarining qonunga xilof ravishdagi qonun hujjatlarini bekor
qilish to’g’risisdagi qarorni bajarishdan bosh tortgan taqdirda vakillik organi
tomonidan Federatsiya qonun doirasida ish ko’radi.
20

Bunday hollarda yangi saylov tayinlanadi, sanab o’tilgan organlar va mansabdor
shaxslarning vakolatlari tugaganidan keyin olti oydan kechiktirmay saylangan
mansabdor shaxs tomonidan talablarni qasddan bajarmaslikfaktlari yuzasidan
majburiy tugatishga bog’liq bo’lgan organlarni keng xabardor qilish imkoniyatini
beradi.
Vakolatli organlar va mansabdor shaxslar saylov sanasini belgilash buyicha o’z
majburiyatlarini bajarmagan taqdirda nima qilish kerak?
Ayrim prokurorlar taqdimnomalar kiritish, ogohlantirishlar berish orqali
ushbu organlarning yoki mansabdor shxslarning bunday hollarda saylov kunini
tayinlash to’g’risida mustaqil qaror qabul qilish huquqiga ega bo’lgan saylov
komissiyalarining ushbu saylovlariga jalb etish orqali harakat qilishdan bosh
tortishga undash orqali ta’sir o’tkazishga harakat qiladi (Asosiy kafolatlar
to’g’risisdagi qnunning 10- moddasi ) bu yordam beradi, lekin har doim emas.
Shuni bilish kerakki, sud faqat saylov sanasini belgilash to’g’risidagi masalani
belgilashga haqli va saylanadigan organlarning tuzulishini, ularning turlarini va
tarkibini mustaqil ravishda belgilashga hech qanday vakolatli emas.
II BOB buyicha xulosa
Xulosa qilib aytganda:
Saylovlar mamlakarimizning xalqaro maydonda va jahon hamjamiyati
nazarida obro’etiborini, yurtimizda amalga oshirilayotgan demokratik
islohatlarning xalqaro andozalar va talablariga tula hamohang ekanligini
kuzatuvuchilar takidlashgan va ularni saylov jorayon boshlanishida
akkredatsiyadan o’tgan oavning vakillar haq huquqlari himoya qilinadi. Ular
O’zbekiston himoyasida bo’ladilar. Saylov huquqlari va majburiyatlarining vaqt
o’tishi bilan amalga oshirilishi saylov huquqiy munosabatlarining aniqligi va
barqarorligini ta’minlash uchun ularning paydo bo’lishi o’zgarishi yoki to’xtatilishi
vaqtlarini umumiy vaqt davomida belgilasg zaruriyatini keltirib chiqaradi. Shu
maqsadda kategoriya atamasi qo’llaniladi. Aksariyat saylov qonunlarida saylov
jarayonlarining turli tafsilotlarini belgilovchi juda kup atamalar mavjud.
21

Rossiya Federatsiyasida saylov jarayoni qonun bilan belgilangan muayyan saylov
tartib- qoidalari va saylov harakatlaridan iborat bo’lgan bosqichlar to’plamini o’z
ichiga oladi. Saylov jarayonining bosqichlari bu saylovlarni tashkil etish va
o’tkazish bosqichlari uning doirasida qonunlarda shuningdek, RFSR ning
huquqlarini amalga oshirishni ta’minlaydigan saylov jarayonlari.
Saylov sanalari Rossiya fuqorolarining saylov huquqlarini amalga oshirishda juda
muhim rol o’ynaydi. Saylovga tayyorgarlik ko’rish va uni o’tkazishda barcha
ishtirokchilarning saylov harakatlarining asosiy boshlang’ich elementlaridan biri
hisoblanadi va ularni o’tkazish ketma – ketligini oldindan belgilaydi.
22

Xulosa
Xulosa qilb umumiy aytganda :
“So’nggi yillarda demokrati talablarga javob beradigan zamonaviy saylov tizimini
yaratish, fuqorolar va siyosiy partiyalarning saylov jarayonlarida erkin va faol ishtirokini
ta’minlash, saylov huquqlari to’liq ro’yobga chiqishining ishonchli kafolatlari
mamlakatimizda amalga oshirilayotgan modernizatsiya qilish siyosatning muhim ustuvor
yo’nalishlaridan biriga aylangan”. Sir emaski saylov yaqinlashgani sari aholining
axborot va yangiliklarga qiziqishi yanada kuchayadi. Bu boradagi ehtiyojini to’liq
ta’minlash uchun, o’z navbatida OAV ning ham faolligi ortib boraveradi. Akkredatsiya
qilingan xorijiy kuzatuvchilarning ro'yxati MSKning rasmiy web saytida e’lon qilinadi.
OAV vakillariga saylovchilarga ta’sir o’tkazish qonunga xilof tarzda tashviqot materiali
yoki adabiyotlarini tarqatish saylovchi saylov byulletingga o’z belgisini quyayotgan
paytida ovoz berish kabinasida yoki xonasida bo’lish man etiladi. Saylov harakatlarining
belgilangan muddatlariga rioya qilmaslik butun saylov jarayonini buzishi va natijalarning
haqiqiy emasligiga olib kelishi mumkin.
Zamonaviy siyosatni OAV siz tasavur etib bo’lmadi. . Hozirgi paytda dunyoda
insoning saylov huquqlari va erkinliklarini taminlash, erkin va demokratik adolatli
saylovlarni tashkil etish va o’tkazish, shuningdek, ularni OAVda yoritish bilan bog’liq 30
dan ziyod xalqaro narnativ huquqiy hujjatlat mavjud. Fuqarolar saylovga tayorgarlikning
borishini va soylov oldi tashviqoti qayday o’tayotganligi, salov kommissiyalarining
ishini, ularning, qarorlarini, saylov okruglari, uchaskalari tuzilganligi haqida saylov
kamisiyasining tarkibi, ularning joylashgan o’rni ishvaqti OAV orqali habardor
bo’ladilar. saylovda ishrirok etayotgan siyosiy partiyaning ro’yxati bilan tanishish
imkoniga ega bo’ladilarnomzodlar to’g’risidagi shuningdek ovoz berish va saylov
yakunidagi malumotlarni OAV orqali bilib oladilar. Xususan, Germaniya va Shevetsiya
qoninchiliga ko’ra OAV saylov jarayonini yoritishda holislik OAVlarning ishtirokini
bevosita shart ekanligi to’g’risida qonunchilik normalari mavjud emas. Lekin, nomzodlar
tomonidan tashviqot materiallarini radio va televidinyada joylashtirishni tartibga soluvchi
muayyan qoidalar mustahkamlangan tamoyiliga qatiy amal qilishi lozim.
Zamonaviy siyosatni OAV siz tasavur etib bo’lmaydi
23

Foydalaniladigan adabiyotlar ro’yxati
1.Annikova V.A Hokimiyat munosabatlari munosabatlari tizimida axborot
siyosati: mintaqaviy aspekt: Diessertatsiya avtoreferati. dis. samimiy. Polit. Fanlar.
– M., 2001-12b
2.Vershinin M.N. Axborot jamiyatidagi siyosiymutloq. – Sankt-Petrkburg.2001.-
253p
3. Gerchiyiv.M. N siyosiy aloqa: nazariy tushunchalar, modellar, revojlanish
vekitorlari- M.: Prometey 2004-327b
4. Dobroxotov R.A. Axborot jamiyatining siyosat// Siyosat.tatqiqot- 2004.-3 son .-
S.154 161 b
5. 1993- yil Rossiya Federatsiyasi Kos. M.: Yurist 2000- yil
10.12. 1948- yildagi inson huquqlari umumumjahon deklaratsiyasi//
6. “Rossiyskaya gazeta” kutubxonasi. Shaxsning huquqlari va erkinliklari: xalqaro
hujjatlar.1998-yil 19-son
7. Topref. Ru
8. Ixtisoslashgan jurnalistika Toshkint 2017
24

Dunyo mamlakatlari saylov tizimlari va xalqaro kuzatuvda OAV roli

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish