Dunyo okeani suv va uning inson hayotidagi ahamiyati - География - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1,013.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	География

Dunyo okeani suv va uning inson hayotidagi ahamiyati

Купить

Dunyo okeani suv va uning inson hayotidagi ahamiyati Reja 1. Atmosfera havosida is gazining tõplanishi bilan boğliq bõlgan hodisalar va ularning oqibatlari. Dunyo “issiqhonasi” inson xayotiga tasiri 2.Ozon “tuynugi” nima? Chõllashishning sayyoramiz bõylab hujumi. 4.Dunyo okeani suvining ifloslanishi inson xayotidagi ahamiyati. 6.Dunyo miqyosidagi ekologik - geografik muammolarning yechimi . www.arxiv.uz

Atmosfera havosida is gazining tõplanishi bilan boğliq bõlgan hodisalar va ularning oqibatlari. Dunyo “issiqhonasi” Atmosferaning quyi qatlami- troposferaning qalinligi 10-12 km dan iborat b õ lib , unda havoning 80% massasi mavjud . Maskur qatlamda barcha iqlim hodisalari, suv va boshqa kimyoviy elementlarning aylanma xarakati sodir bõladi. Atmosfera havosining yer ustidagi õrtacha harorati Quyosh radiatsiyasining intensivligi bilan, yani quyoshdan shu joygacha bõlgan masofa, al’bedo (Yer sathidan koinotga qaytgan radiatsiya miqdori) bilan aniqlanadi. Bu borada boshqa omillar qatori troposferada mavjud bõlgan turli moddalarning oz yoki kõpligi “issiqhona” samarasini belgilaydi. Masalan, troposferada suv buğlari, uglerod ikki oksidi, metan, xlor, ftor, uglerod, azot oksidi, ozon va boshqa

Malumotlarga kõra, aynan bu moddalarning troposferada mavjudligi sababli xozirda yerning quyi qismidagi havoning õrtacha xarorati 150ni tashkil qiladi, aks holda harorat-300 bõlishi mumkin edi. Atmosferaning yuqori qatlamlarida Yerdan qaytgan radiatsiya hisobiga havo ma’lum darajagacha isiydi, binobarin, sayyora sathi qõshimcha issiqlik oladi. Bu hodisa “issiqxona samarasi” deb ataladi.Malumotlarga kõra, aynan bu moddalarning troposferada mavjudligi sababli xozirda yerning quyi qismidagi havoning õrtacha xarorati 150ni tashkil qiladi, aks holda harorat-300 bõlishi mumkin edi. Atmosferaning yuqori qatlamlarida Yerdan qaytgan radiatsiya hisobiga havo ma’lum darajagacha isiydi, binobarin, sayyora sathi qõshimcha issiqlik oladi. Bu hodisa “issiqxona samarasi” deb ataladi. www.arxiv.uz

• Dunyo bõyicha 50-yillardan boshlab mineral yoqilğilardan energiya olish maqsadlarida keng foydalanishga õtilishi atmosferaga katta miqdorda turli chiqindilarni chiqarishga olib keldi. 80-yillarning boshlarida elektroenergiya ishlab chiqarish, põlat quyish va avtomobillarning harakati natijasida atmosferaga 5 mlrd t. uglerod, taxminan 100 mln t. oltingugurt va azot oksidichiqarigan. Uglerodning chiqarilishi asosan kõmirning kõplab yoqilishi bilan boğliq, neft va tabiiy gazdan uglerod nisbatan kam ajralib chiqadi. – Endilikda uglerodning atmosferaga chiqarilayotgan jami miqdori 6 mlrd tonnage yetdi. – Tabiiy õrmonzorlarning yõq qilinishi ham is gazining hajmi kõpayishiga sabab bõlmoqda. • -Atmosferaga kõp miqdorda turli chiqindilarning chiqarilishi Yerda havoning õrtacha haroratini 1890- y

• Havo haroratining tobora oshib borishi turli ekologik va ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlarga olib kelishi mumkilii mutaxasislar tomonidan asoslanmoqda. • Havo harorati kõtarilishining oqibatlari. Dunyo miqyosida havo haroratining 1-2 darajaga kõtarilishioqibatida K.Ikoban va N.YU.Kondrasheva (1992 y.)ning tasdiqlashicha, Yevropada Arktika kontinentaltundraning tõliği bilan yõqolishi, Osiyoda uning janubiy chegarasi sezirarli darajada shimolda tomon surilishi kutilmoqda. Shu bilan birga tayga mintaqasining shimoliy chegarasi 60-650 shimoliy kenglik orasida joylashishi taxmin qilinmoqda. Hozirgi ignabargli õrmonlarning janubiy qismi aralash õrmonlar bilan qoplanadi. Havo harorati 20 ga ortganda aralsh õrmonlar shimol tomon, Rossiya tekisligining õrmon-dasht mintaqasi shimol va sharqtomon sezirl

Ozon “tuynugi” nima? Xlor, ftor va yglerod gazlari freon guruhini tashkil qilib, “issiqxona samarasi” ni vujudga keltirishda faol qatnashmoqda. Bu gazlar atmosferada 50-yillardan boshlabtõplanib, yiliga 5-10 foiz kõpayib bormoqda. Ylar odatda havoni sovutishda, sovitgich va penoplastik mahsulotlar tayyorlashda foydalaniladi. Yer sathidan 15-25 km balandlikda ozon (O3) qatlami tarqalgan. U õziga xos “ozon ekrani”ni hosi qiladi. Bu qatlam Quyoshdan keluvchi ultrabinafsha nurlarni yutib, Yer yuzasiga õtkazmaydi. Amerikalik mutaxasislarning fikricha atmosferaga chiqarilgan turli texnogen chiqindilar tarkibida freon gazlar atomlari Yer yuzasidan kõtarilgan issiqlikni is gaziga nisbatan 20 ming marta samaraliroq tõxtatib qolar ekan. Xlor atomi 100 ming ozon molekulasini yõq qilishga qodir. Hozir

• Chõllashishning sayyoramiz bõylab hujumi. • Quruq iqlim mintaqasida chõllar maydonining 60-yillardan boshlab keskin kengayishi, avvalo rivojlanayotgan mamlakatlarda aholi sonining tõxtovsiz oshib borishi mamlakatlarning kõpchiligi shu davrdan boshlab mustaqillikka erishish, qishloq xõjaligini rivohlantirishga va ma’lum ma’noda qurğoqchilikning tez-tez sodir bõlganligi bilan boğliqdir. BMT ning atrof muhit masalalari bilan shuğullanuvchi tashkiloti ma’lumotiga qaraganda hozirgi quruq iqlim mintaqasidagi 95% maydon chõlga aylanish havfi ostida turibdi • XX asr tarixida Sahroi Kabirning janubidahi Sohil mintaqasida 1968-1974 yillarda bõlib õtgan falokat chõllanish hodisasi õlcham iz qodirdi. Hududdagi eng katta Chad qõli sathining 2/3 qismi quridi, Niger va Senegal dartolarining õzlarida su

Orol dengizining yillar mobaynida o’zgarishi www.arxiv.uz

Dunyo okeanidagi dengiz planktoni va suv õtlari har yili barcha is gazining 2/3 qismini yutib, 3/4 qism kislorod ishlab chiqaradi. Lekin keyingi vaqtlarda dunyo okeani ulkan “kir õraga” aylanib bormoqda. Rasmiy ma’lumotlarga qaraganda unga har yili 320 mln. t. temir, 6.5mln. t. fosfor, 2.3 mln. t. qõrğoshin va boshqa metallar tashlanadi. Dunyo okeanidagi dengiz planktoni va suv õtlari har yili barcha is gazining 2/3 qismini yutib, 3/4 qism kislorod ishlab chiqaradi. Lekin keyingi vaqtlarda dunyo okeani ulkan “kir õraga” aylanib bormoqda. Rasmiy ma’lumotlarga qaraganda unga har yili 320 mln. t. temir, 6.5mln. t. fosfor, 2.3 mln. t. qõrğoshin va boshqa metallar tashlanadi. Dunyo okeani suvining ifloslanishi. Dunyo okeani insonga nafaqat baliq va boshqa kõplab mahsulotlar yetkazib bermoqda, u

Inson xozirgacha dunyo okeaniga jami bõlib 20 mlrd. t. turli chiqindilar- konserva bankasidan tortib to radioaktiv moddalarigacha tashladi yoki boshqacha aytganda, xar bir kv. km. Maydonga 17 t. turli hil chiqindilar tashlangan endilikda har yili okean unga tashlanayotgan 1,2 mlrd. t. miqdordagi turli chiqindilar bilan ifloslanib bormoqda. 80- yillarning boshlarigacha har yili tahminan 6 mln . t . neft tushgan b õ lsa , 1986- yilda bu miqdor 4,4 mln . t . gacha kamaydi . Umuman olganda , okeanlarning 20% maydoni neft mahsulotlari bilan ifloslangan . Neftning zararli oqibatlarni quyidagi malumotlardan bilib olish mumkin : 1 litr neft 40 ming litr dengiz suvining kislorod bilan ta ’ minlanishini ishdan chiqaradi . 1 t . neft 12 kv km suvli maydonni ifloslaydi , 1 gektar maydonda neft pardasi

• Dunyo okeani suvining ifloslanishi. • Dunyo okeani insonga nafaqat baliq va boshqa kõplab mahsulotlar yetkazib bermoqda, uning ostidan neft, gaz va boshqa homashyolar ham qazib olinmoqda. Keyingi yillarda butun dunyo okeani bõyicha, jumladan Shimoliy, Boltiq, Õrta, Qizil, Karib dengizlari, Meksika, Fors qõltiqlari va boshqa ekvoterial regionlarda turli geoekologik muammolar yuzaga kelmoqda. Dunyo okeanidagi dengiz planktoni va suv õtlari har yili barcha is gazining 2/3 qismini yutib, 3/4 qism kislorod ishlab chiqaradi. Lekin keyingi vaqtlarda dunyo okeani ulkan “kir õraga” aylanib bormoqda. – Rasmiy ma’lumotlarga qaraganda unga har yili 320 mln. t. temir, 6.5mln. t. fosfor, 2.3 mln. t. qõrğoshin va boshqa metallar tashlanadi. Inson xozirgacha dunyo okeaniga jami bõlib 20 mlrd. t. turli c

• 1.Rafiqov A, Azimov SH, “Amaliy Geografiya” 10-sinf, Toshkent 2000. • 2.A.Qayumov, I.Safarov, M.Tillaboyeva. • “ Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi”. Toshkent-2002 • I.A.Karimov. O’zbekiston XXI asr busagasida xavsizlikka taxdid, barkarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari.T. Baratov P. Tabiatni muhofaza qilish. T. O’qituvchi. 1983 y. • Egamberdiyev R. Ekologiya. T. 1993 y. • Ergashev A. Ergashev T. Ekologiya, biosf е ra va tabiatni muxofaza q ilish. Toshkеnt “yangi asr avlodi” 2005 y. www.arxiv.uz

Купить