Egizaklarda irsiy kasalliklarni paydo bo’lishi va kechishi - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Egizaklarda irsiy kasalliklarni paydo bo’lishi va kechishi

Купить

MM avzu:avzu: Egizaklarda irsiy kasalliklarni paydo bo’lishi va kechishi Bosh sahifa Keyingisi www.arxiv.uz

Reja: • 1.Egizaklarda irsiy kasalliklarni paydo bo’lishi va kechishi • 2.Dermatoglifikani tekshirish usuli Bosh sahifa Keyingisi Oldingisi www.arxiv.uz

Egizaklar usulini birinchi bo'lib, Egizaklar usulini birinchi bo'lib, ingliz olimi F. Galton fanga ingliz olimi F. Galton fanga kiritgan. kiritgan. Bu usul egizaklarning Bu usul egizaklarning bir-biridan farqlarini bir-biridan farqlarini o'rganishga asoslangan bo'lib, o'rganishga asoslangan bo'lib, turli xil anomaliya hamda turli xil anomaliya hamda patologik belgilarning kelib patologik belgilarning kelib chiqishida irsiyat va muhitni chiqishida irsiyat va muhitni o'rganadi.o'rganadi. Oldingisi Bosh sahifa Keyingisi www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Egizaklarning paydo Egizaklarning paydo bo‘lishibo‘lishi Oldingisi Bosh sahifa Keyingisi www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

DZ egizaklarDZ egizaklar Oldingisi Bosh sahifa Keyingisi www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

MZ egizaklarMZ egizaklar Oldingisi Bosh sahifa Keyingisi www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 Egizaklar ikki xil bo'ladi: monozigotali Egizaklar ikki xil bo'ladi: monozigotali (Mz) (Mz) va va dizigotali dizigotali (Dz). (Dz). Monozigotali egizaldar bitta Monozigotali egizaldar bitta otalangan tuxumdan rivojlanadi va doimo bir xil otalangan tuxumdan rivojlanadi va doimo bir xil jinsli, bir xil genotipli bo'ladi. Dizigotali egizaklar jinsli, bir xil genotipli bo'ladi. Dizigotali egizaklar ikkita otalangan tuxumdan rivojlanadi va har xil jinsli ikkita otalangan tuxumdan rivojlanadi va har xil jinsli bo'lishi mumkin. Bunda Hasan — Husan, Fotima — bo'lishi mumkin. Bunda Hasan — Husan, Fotima — Zuhra yoki Hasan — Zuhra, Fotima — Husan tipidagi Zuhra yoki Hasan — Zuhra, Fotima — Husan tipidagi egizaklar bo'ladi.egizaklar bo'ladi.  Egizaklarni tekshirishd

 Genlarni organizmda qanday namoyon bo'lishi, tashqi Genlarni organizmda qanday namoyon bo'lishi, tashqi muhit ta'siriga qanchalik bog'liq ekanligini bir tuxumdan muhit ta'siriga qanchalik bog'liq ekanligini bir tuxumdan rivojlangan egizaklarni tekshirib batafsil o'rganish rivojlangan egizaklarni tekshirib batafsil o'rganish mumkin. Genetik ta'sir natijasida kelib chiqqan kasalliklar mumkin. Genetik ta'sir natijasida kelib chiqqan kasalliklar bir tuxumli egizaklarning ikkalasida ham baravar bir tuxumli egizaklarning ikkalasida ham baravar rivojlanadi. Ikkita jinsiy hujayradan o'sgan egizaklarda rivojlanadi. Ikkita jinsiy hujayradan o'sgan egizaklarda esa, kasallanishda katta farq bo'ladi. Bu holni quyidagi esa, kasallanishda katta farq b

Boshqa mualliflarning kuzatuviga binoan ham bir-biridan Boshqa mualliflarning kuzatuviga binoan ham bir-biridan uzoq shaharlarda yashovchi bir tuxumli egizaklarda uzoq shaharlarda yashovchi bir tuxumli egizaklarda epilepsiya xurujlari bir vaqtda boshlanib, bir vaqtda epilepsiya xurujlari bir vaqtda boshlanib, bir vaqtda tugagani qayd qilingan. Sankt-Peterburgdagi Bexterov tugagani qayd qilingan. Sankt-Peterburgdagi Bexterov nomli psixonevrologiya instituti professori G.Z. Levinning nomli psixonevrologiya instituti professori G.Z. Levinning kuzatuvida bir tuxumli, yuz bichimi, gavda tuzilishlari kuzatuvida bir tuxumli, yuz bichimi, gavda tuzilishlari bo'yicha, bir-biriga juda ham o'xshash, opa-singil bo'-lib, bo'yicha, bir-biriga juda ham o'xshash, opa-singil bo'-li

• Shunday qilib, bir-biriga juda ham o'xshaydigan, qon guruhlari ham Shunday qilib, bir-biriga juda ham o'xshaydigan, qon guruhlari ham bir xil bo'lgan bir tuxumli egizak ayollarning ikkovi ham allergiya bir xil bo'lgan bir tuxumli egizak ayollarning ikkovi ham allergiya kasalligiga uchragan, bir vaqtda hayz ko'rish to'xtagan, bir vaqtda kasalligiga uchragan, bir vaqtda hayz ko'rish to'xtagan, bir vaqtda klimoterik sindromi va bir vaqtda miya insulti paydo bo'lgan. klimoterik sindromi va bir vaqtda miya insulti paydo bo'lgan. Monozigot egizaklarda qandli diabet kasalligi bilan og'rish 42 % Monozigot egizaklarda qandli diabet kasalligi bilan og'rish 42 % egizaklarning har ikkisida ham ro'y beradi. Har xil tuxumdan paydo egizaklarning har i

• Egizaklarni tekshirishda konkordantlik (egizaklarning Egizaklarni tekshirishda konkordantlik (egizaklarning ma'lum belgi jihatdan bir xil bo'lishi) va diskordantlik ma'lum belgi jihatdan bir xil bo'lishi) va diskordantlik (egizaklarda har xil belgilar, kasalliklarni namoyon bo'lishi) (egizaklarda har xil belgilar, kasalliklarni namoyon bo'lishi) farqi aniqlanadi. Agarda, farqi aniqlanadi. Agarda, Mz — Mz — egizaklar biron-bir belgi egizaklar biron-bir belgi yoki kasallik bo'yicha yuqori konkordantlikka (80 % gacha) yoki kasallik bo'yicha yuqori konkordantlikka (80 % gacha) Dz Dz — egizaklar esa, past konkordantlikka (20 % gacha) — egizaklar esa, past konkordantlikka (20 % gacha) ega bo'lsa, demak, bu belgi yoki kasallik irsiy bo'lib ega bo'lsa,

Ayrim vaqtlarda bunday aralashmalar birga Ayrim vaqtlarda bunday aralashmalar birga tarbiyalangan va yoshligida ajratilgan tarbiyalangan va yoshligida ajratilgan Mz — Mz — egizaklarni solishtirganda to'g'rilab egizaklarni solishtirganda to'g'rilab yuboriladi.yuboriladi. Maxsus ifodadan foydalanib ayni belgining shakllanishida irsiyat va muhitning ro’lini baholash mumkin. Irsiyatning ro’lini baholashda Xelsinger ifodasi qo’llaniladi. Oldingisi Keyingisi Bosh sahifa www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Agar H 70 % va yuqoriroq bo'lsa, belgining paydo bo'lishida irsiy omillar asosiy rol o'ynaydi. W 40 % dan kam bo'lsa, tashqi muhit asosiy omil bo'ladi, agar H 40 % dan 70 % cha bo'lsa, belgining shakllanishida irsiy omillar va muhitning ahamiyati barobar bo'ladi. Demak, belgini shakllanishiga irsiyatning rolini baholashda mono va dizigotali egizaklarning % konkordantligini taqqoslash kerak. Masalan, biz bilamizki, qon guruhi genotip tomonidan belgilanadi, muhitning ta'siriga bog'liq bo'lmaydi, shuning uchun ham Mz egizaklar gumhida to'la konkordantlik 100 % bo'ladi. Dz egizaklar guruhida esa, konkordantlik ota-onasining genini mos kelishiga bog'liq bo'ladi, shuning uchun ham uncha katta bo'lmaydi, masalan, 35 % bo'lsa, unda: O

Oldingisi Keyingisi Bosh sahifa Dermatoglifikani tekshirish usuli Dermatoglifika maxsus fan bo'lib, odamlarning barmoq, kaf va tovon terisidagi naqshlar tasvirlari yuzaga chiqishida irsiyatning rolini o'rganadi. Dermatoglifika (ikki yunoncha «derma» — teri, «qlyphe» — rasm so'zidan olingan) tushunchasini fanga Kammins va Midlolar kiritishdi. Teridagi tasvirlarni o'ganish juda qadimdan boshlangan bo'lib, Malpigi (1686) va Purkinelar (1823) o'zlari-ning anatomiya sohasidagi ishlarida barmoqlardagi tasvirlarning xillarini ko'rsatishgan. Teridagi murakkab tasvirlar epidermisda derma qavatidan hosil bo'lgan burtmachalar hisobiga paydo bo'ladi. Barmoqlar ichida hosil bo'lgan naqshlar esa, har bir irqqa mansub kishilarda o'ziga xos ko'rinishga ega.

Oldingisi Keyingisi Bosh sahifa Dermatoglifikani tekshirish usuli www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Oldingisi Keyingisi Bosh sahifaKaft va barmoq izlari www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Dermatoglifika uch bo'limdan iborat: • Palmoskopiya; . • Plantoskopiya; • Daktiloskopiya. • Palmoskopiya — kaft terisidagi naqshlar tasvirini o'rganadi. Kaft terisida ko'pincha yostiqchalar, burmalar, maydonchalar va turli chiziqchalar bor. Ularni farqlay olish uchun kaftning topografiyasini yaxshi bilish lozim. Kaftning katta barmoq yonidagi chegarasi radial, uning qarama-qarshi tomoni esa, ulnar qism-lar, deyiladi. Kaftning yuqori chegarasi kaft- falangalar burmasi bilan, pastki chegarasi kaft orti (braslet) burmasi bilan chegara-langan. Uchta asosiy bukuvchi burmalar mavjud, katta barmoq burmasi, distal (uch barmoqli) va proksimal (besh barmoqli) burmalar. Oldingisi Keyingisi Bosh sahifa www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

• Markaziy kaft chuqurchasini 6 ta kaft yostiqchalari o'rab turadi. Katta barmoq asosidagi yostiqchani tenar, unga qarama-qarshi qirradagisi esa, gipotenar, deyiladi. Barmoqlar orasida 4 ta yostiqchalar mavjud 2, 3, 4, 5 barmoqlar asosida a, b, c, d barmoq triradiuslari joylashgan. Triradius (delta), deb uch tomonga yo'nalgan kapillar chiziqlar yo'nalishlarining uchragan nuqtasiga aytiladi. Kaft orti burmasi yaqinida, 4- kaft suyagidan uzunasiga yo'nalgan chiziqda asosiy o'zak triradius (t) joylashadi. Agar (a) va (d) triradiuslaridan (t) triradiusiga chiziqchalar o'tkazsak aid kaft burchagi hosil bo'ladi. Me'yoriy holatlarda uning kattaligi 57 dan ortmaydi, har xil xromosoma kasalliklarida esa, kattala-shishi yoki kichrayishi mumkin • Daktiloskopiya — barmo

• Yoylar eng kam tarqalgan variant bo'lib (6 %), triradiuslari bo'lmaydi. Uning qirralari barmoq yostiqchasini ko'ndalangiga kesib o'tadi. • Sirtmoqlar eng ko'p tarqalgan variant (60 % ga yaqin) hisob- lanadi. Barmoqning bir tomonidan boshlanib ikkinchi tomoniga yetmasdan yana boshlang'ich nuqtaga — orqaga qaytadi. Sirtmoq- larda bitta delta bo'ladi. Sirtmoq radial tomonga ochilsa radial sirtmoq, deyiladi. (L), ulnar tomonga ochilsa, ulnar sirtmoq, deyiladi (L). • O'ramalar sirtmoqsimonga nisbatan kamroq uchraydi (34 %). Yoysimon tasvirda triradius bo'lmaydi. Sirtmoqlarda bitta o'ramada ikkita triradius bo'ladi. Barmoq uchlaridagi chiziqchalar tasviri irsiy kasalliklari bor kishilarda o'zgaradi. Barmoq uchlari terisida yuqo- ridagi tasvirlar

Shu tutashtiruvchi chiziq barmoq uchidagi bo'rtib chiqqan chiziqlarning nechtasini kesib o'tgani hisoblanadi. Yoysimon ko'- rinishdagi tasvirda triradius bo'lmaganligi uchun undagi chi ziqchalar soni «0», deb olinadi. Sirtmoqsimon tasvirda esa, chiziqchalarning soni eng ko'pi 25 tagacha yetadi. O'ramasimon tasvirda triradius ikkita bo'lganligi uchun har ikkala tomondan chiziqchalar sanaladi va asosiy hisobga qaysi birida chiziqchalar soni ko'p bo'lsa, ushanisi olinadi. Hamma (10 ta) barmoqlardagi chiziqchalar soni erkaklarda 130—150, ayollarda 110—135 ta bo'ladi. Odatda, X xromosoma soni kamayganda, chiziqchalar soni ko'payadi, ya'ni XO— 178; X xromosoma soni ko'payganda (XXXY) chiziqchalar soni kamayadi — 43 ta. Oldingisi Keyingisi Bosh

• Barmoq terisidagutasvirlarning hosil bo'lishini maxsus genlar boshqarib turadi. Yoysimonlar E (17—18) guruhiga kiruvchi xromosomalardagi genlar, sirtmoqsimonlar (L) G (21) guruhiga kiruvchi xromosomalardagi genlar, o'ramasimonlar D (13,15) guruhiga kiruvchi xromosomadagi genlar orqali yuzaga chiqadi, deyiladi. • X xromosomada esa, bu genlarning modifikatori joylashgan bo'lib, u yoysimon tasvirni ko'proq hosil bo'lishini ta'minlaydi. Teridagi naqshlar tasviri embrional rivojlanishning 10—19 haftali-gida paydo bo'ladi. 20 haftalik embrionda teridagi hamma chiziq chalar paydo bo'lgan bo'ladi. Teridagi tasvirlar esa, 6 oyligida hosil bo'ladi va butun umr saqlanadi. • Plantoskopiya — oyoq tovoni chiziqlarining o'ziga xosligini 6'rganishga aytila

• 1964-yilda Baird tomonidan ayrim odamlarda dermatoglifik naqshlar qo'l va oyoqlarda umuman bo'lmasligi aniqlangan. Autosom- dominant tipda nasllanadi. • Keyingi yillarda dermatoglifika usuli tibbiyot genetikasida keng qo'llanilmoqda. Bu usul xromosoma sindromlariga tashxis qo'yishda qo'shimcha usul sifatida foydaniladi. Quyida berilgan jadvalda xromosomalar soni o'zgarishi natijasida qo'l chiziqlarini qanday o'zgarishi berilgan: Oldingisi Keyingisi Bosh sahifa www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Oldingisi Keyingisi Bosh sahifaXromosomalar soni o'zgargan kishilardagi asosiy dermatoglifik belgilar Xromosoma kasalligi Dermatoglifikbelgilar Trisomiya 13 (Patau sindromi) Asosiy triradius kaftning distal tomo-niga surilgan (atd — 108). To'rt bar-moqli ko'ndalang egiluvchan burma-lari bor. Barmoqlar uchida yoysimon chiziqlar ko'proq bo'ladi. Trisomiyal8 (Edvars sindromi) Barmoqlar uchida yoysimon chiziq lar bo ' lib , to ' rt barmoqli ko ' ndalang egiluvchan burma uchraydi . Asosiy triradius kaftning distal tomonida bo' ladi. Trisomiya 21 (Daun sindromi) Barmoq uchida chiziqchalar sirtmoq - simon bo ' lib , ulnar tomonga ochil - [ ganbo ' ladi . To ' rt barmoqli ko ' nda - dalang egiluvchan egatcha bor . Asosiy triradius kaftning distal

Oldingisi Keyingisi Bosh sahifa« Mushukchinqirig'i » sindromi Barmoq uchlarida o ' ramasimon va yoysimon chiziqlar ko ' proq uchraydi . Asosiy triradius kaftning distal tomo nida . Barmoq asosidagi C - triradiusi bo ' lmaydi . Barmoqlardagi umumiy chiziqlarning soni kamaygan. Klaynfelter sindromi (XXY) Barmoq uchlarida yoysimon chiziqlar ko ' proq uchraydi . Barcha barmoq lardagi teridan bo ' rtib chiqqan soni kamaygan . Asosiy triradius kaftning proksimal tomonida. Shereshevskiy-Terner sindromi (XO) Barmoq uchlarida sirtmoqsimon va o ' ramasimon chiziqlar ko ' p uchraydi . Asosiy triradius kaftning distal qismi - ning ulnar tomonida joylashgan . Bar - moqlarda teridan bo ' rtib chiqqan chi - ziqchalarning soni ko ' paygan . Bar moq asosidagi C-trira

E’TIBORINGIE’TIBORINGI ZZ UCHUNUCHUN RAHMAT!!!RAHMAT!!! www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar