EHM larda axborotni tashuvchi vositalar - Информатика и ИТ - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	328.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	05 Февраль 2024
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Информатика и ИТ

EHM larda axborotni tashuvchi vositalar

Купить

EHM larda axborotni tashuvchi vositalar Reja: Kirish Asosiy qism: 1. Axborotlarni qayta ishlash 2. Kompyuterlarda axbrotlarni kodlash 3. Kompyuterlarda axbrotlarni qayta ishlash 4. A (25,9), V (28,9), S (23,9) – massivlarda har bir guruh baholaridan tuzilgan ma’lumotlar bo’lsin, faqat “a’lo” n i va “a’lo” va “yaxshi” n j baholarida o’qiydigan talabalar sonini aniqlash dasturini tuzing Xulosa Foydalanilgan adabiyotlar

Kirish Iqtisodiyotimizning barcha sohalarida samarali ishni tashkil etish va uni boshqarishni zamonaviy kompyuterlarsiz tasavvur qilish qiyin. XXI asr axborot asri deb atalmoqda. Jamiyatimizning rivojlangan kishisi bo’lish uchun bugungi axborot asrida informatika va axborot texnologiyalarini puxta egallamog’i lozim. Har bir mutahassis, u qaysi sohada ishlashidan qatiy nazar, o’z vazifasini zamon talabi darajasida bajarishi uchun axborotni qayta ishlovchi vositalar va ularni ishlatish uslibiyotini bilish va ishlash ko’nikmalariga ega bo’lishi zarur. Shu sababli bugungi kunda mustaqil Respublikamizda ta’lim sohasida amalga oshirilayotgan tub islohotlar, jumladan, “Kadrlar tayorlash milliy dasturi” da “Kadrlar tayyorlash tizimi va mazmunini mamlakatning ijtimoiy va iqtisodiy taraqiyoti istiqb

Asosiy qism Axborot deganda atrof muhit oby’ektlari va xodisalari, ularning o’lchamlari, xususiyatlari va holatlari to’g’risidagi ma’lumotlar tushuniladi. Axborot so’zi lotincha «informasiya» so’ziga mos kelib, tushuntirish, tavsiflash degan ma’nolarni bildiradi. Axborot bu - biz barcha sezgi a’zolarimiz orqali qabul qila oladigan ma’lumotlar to’plamidir. Axborot atrofimizdagi har xil voqea xodisalar haqidagi ma’lumotlar yig’indisidir. Shuning uchun axborotni kitoblarda, jurnallarda, yozuvimizda, o’zaro muloqotimizda, radio va televideniyelar kabilarda uchratish mumkin. U quyidagi uchta muhim sifatga ega bo’lishi lozim: 1. Axborot o’rganilayotgan narsa yoki hodisani har taraflama to’liq ifodalashi lozim, ya’ni axborot to’liqlik sifatiga ega bo’lishi lozim. 2. Axborot ma’lum ma’noda qiymatl

«Kompyuter» so’zi inglizcha so’z bo’lib, «hisoblovchi» ma’nosini anglatadi. Hozirgi kunga qadar elektron hisoblash mashinasi (EHM), shaxsiy elektron hisoblash mashinasi (ShEHM), personal kompyuter tushunchalari hayotimizga kirib kelgan. U hozirda faqat hisoblash ishlarini bajaribgina qolmasdan, balki matnlar, tovush, video va boshqa ma’lumotlar ustida ham amallar bajaradi. Texnologiya so’zi lotincha ikki so’zdan, «thexnos» - san’at, mahorat, hunar, soha va «logos» - fan kabilardan olingan. Axborot texnologiyalari axborotlarni yig’ish, saqlash, uzatish, qayta ishlash usullari va vositalari majmuidir. Axborot haqida tushuncha Axborotlar ustida biror kerakli amallarni bajarish uchun tashkil qilingan jarayon axborot texnologiyasi deb ataladi. Axborotlashgan jamiyat - jamiyatning ko’pchilik a’

Axborotlarni qayta ishlash EHM - bu elektron raqamli qurilma. yelektron qurilma deyilishiga sabab, u har qanday axborotni elektron signallar yordamida qayta ishlaydi. Raqamli qurilma deyilishiga sabab, har qanday axborot sonlar ko’rinishida beriladi. EHM larda axborotlar ikkilik sanoq sistemasida kodlanadi va uzatiladi buning asosiy sabablaridan biri tarmoqdan impulsning o’tishining ikki holati bo’lishi bilan bog’liqdir. Bu yeHM da axborotning saqlanishi va uzatilishining fizik mazmunini bildirsa, tarmoqdan impulsning o’tishiga 1 ni o’tmasligiga 0 ni mos qo’yilishi uning matematik mazmunini bildiradi. yeHM qurilmalarining aksariyat qismi ikki xil - “yopiq” va “ochiq”, “ha” va “yo’q” kabi xolatlarda bo’ladi. Bu xolatlarning biriga 0 raqamini ikkinchisiga 1 raqamini mos qo’ysak yeHM ning ikk

simvolga bayt deb ataluvchi 8 ta nol va birlardan tashkil topgan ketma-ketlik mos keladi. Baytlar va simvollar mosligini jadval yordamida bergan ma’qul. Bu jadvalda har bir bayt yonida unga mos simvol ko’rsatiladi. Shunday jadvalli KOI-8 ni kodlash uchun mo’ljallangan qismini keltiramiz. Ushbu jadvalda 00100000 kodiga bir so’zni ikkinchi so’zdan ajratish uchun qo’llaniladigan bir simvol kattaligidagi bo’sh oraliq (probel) mos keladi. O’zbek harflarinng kodlari lotin harflarining kodlaridan farq qiladi. 0 va 1 larni tuzilgan ma’lumotlar uchun undagi bitlar sonini sanab, sonli o’lchov kiritish, axborot hajmini baholash mumkin. Masalan, "ILMLI KIShI" ma’lumot KOI-8 kodida 10 bayt yoki 80 bit axborot hajmga ega. Ma’lumotlarni ifodalashda ishlatadigan belgilarga mos keluvchi kodlar quyi

Kompyuterlarda axbrotlarni kodlash Zamonaviy axborot texnologiyalaridan biri bo’lgan kompyuterda axborotlarni saqlash, qayta ishlash va bir joydan ikkinchi joyga uzatish ishlari bajariladi. Bunda axborotlar miqdorini bilish uchun uning o ’ lchov birliklaridan foydalaniladi . Axborotning eng kichik o ’ lchov birligi – bit hisoblanadi . Bit so’zi inglizcha «birlik» ma’nosini bildiradi. Bundan tashqari axborotning boshqa birliklari ham mavjud bo’lib, ular bir-biri bilan quyidagicha bog’langan: 1 bit = 0 yoki 1 1 bayt = 8 bit 1 kilobayt (1 Kbt) = 2 10 bayt = 1024 bayt 1 megabayt (1 Mbt) = 2 10 Kbayt = 2 20 bayt = 1048576 bayt 1 gigabayt (1 Gbt) = 2 10 Mbayt = 2 30 bayt = 1073741824 bayt 1 terabayt (1 Tbt) =2 10 Gbayt Kompyuter xotirasiga kiritilayotgan har bir harf, raqam va belgilar xotiradan

II lik sanoq tizimi – 0 va 1 dan iborat ikkita raqam. VIII lik sanoq tizimi – 0,1,2,3,4,5,6,7 dan iborat sakkizta raqam. Kompyuterlarda axbrotlarni qayta ishlash XVI lik sanoq tizimi – 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9, A, B, C, D, E, F dan iborat o’n oltita raqam va harflar ishlatiladi. Shu raqamlar orqali ixtiyoriy sonlar yoziladi. Bu sanoq tizimlari orasidagi bog’lanishlar quyidagi jadvalda keltirilgan: X 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 X VI 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F 10 VI II 0 1 2 3 4 5 6 7 10 11 12 13 14 15 16 17 20 II 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 1 1 0 0 1 0 1 1 1 0 1 1 1 10 00 10 01 10 10 10 11 11 00 11 01 11 10 11 11 100 00 Triada Tetrada Ixtiyoriy 10 lik sanoq tizimida berilgan sonni 2 lik, 8 lik va 16 lik sanoq tizimiga o’tkazish uchun berilgan sonni talab qilingan sanoq tizim asosiga

Umumiy holda biror N sonini ixtiyoriy asosli sanoq tizimida ifodalash uchun quyidagi formuladan foydalanish mumkin : N=amgm+am-1gm-1+am-2gm-2+…+a1g1+a0g0+a-1g-1+…+a-kg- k=∑ aigi i=k Bunda, a i - 0 dan 9 gacha bo’lgan ixtiyoriy son. g - sanoq tizimning asosi. m va k - lar musbat sonlar. Bu formuladan tashqari quyidagi formula orqali ixtiyoriy asosli sonni o’nli sanoq tizimiga o’tkazish mumkin: N= {[(am g + am-1) g + am-2] g + am-2} g + … + a0 Misol uchun: Sakkizlik sanoq tizimida berilgan 256 sonini o’nlik sanoq tizimiga o’tkazish talab qilingan bo’lsa, yuqoridagi (2) formuladan foydalanish mumkin: 256 8 = [(2*8+5) *8] + 6 = 168+6= 174 10 Insonlar o’zining hayoti davomida qadim zamonlardan boshlab, hisoblash ishlarini olib borishgan va bu hisoblash ishlarini ma’lum texnik vositalar orqali y

natijalarini qayd etish mexanizmidan tuzilgan edi. U qurilma bevosita qo’shish va ayirish amallarini bajargan. 1673 yilga kelib yana bir hisoblash mashinasi nemis matematik olimi G. V. Leybnis tomonidan kashf qilindi. Bu mashina to’rtala (qo’shish, ayirish, ko’paytirish va bo’lish) arifmetik amallarni bajarar edi. Taniqli ingliz olimi Ch. Bebbidj tomonidan yaratilgan mexanik arifmometr XIX asrning yana bir kashfiyoti bo’ldi. Bu mashina murakkab masalalarni yechadigan matematik mashinalarning paydo bo’lishiga asos soldi. Bu mashina xotirasi sanoq g’ildiraklari to’plami tarzida tuzilgan, dasturni esa perfokartalarda kiritish ko’zda tutilgan. O’sha davrda yetarli darajada texnika rivojlanmaganligi bois Bebbidj bu ajoyib mashina yaratilishini oxirigacha yetkaza olmadi. Lekin uning g’oyasi XX a

institutida S. A. Lebedev rahbarligida “BESM” (Bol’shaya elektronno – schyotnaya mashina) katta elektron hisoblash mashinasi yaratildi. Bu mashinalar elektron lampalardan tashkil topib, 2048 ta xotira yacheykasiga ega va sekundiga 9 ming amalni bajarar edi. EHM ning rivojlanish taraqqiyotida ularni avlodlarga ajratish qabul qilingan bo’lib, ularning har biri elementlarining tayyorlanish texnologiyasi, jihozlarining parametrlari, xotirasining hajmi, ishlash tezligi va boshqa jihatlari bilan ajralib turadi. Kompyuterlarning birinchi avlodi 50 – yillarda ishlab chiqarilgan bo’lib, ularning asosi elektron lampalar bo’lgan. Bu avlod vakillariga yuqoridagi barcha EHM lar kiradi. Kompyuterlarning ikkinchi avlodi 60 – yillarning boshida ishlab chiqarilgan bo’lib, ularning asosini yarim o’tkazgichl

ommaviy foydalanish mumkin bo’lgan dasturli vositalarni o’zida mujassamlashtirgan. Hozirgi kunda beshinchi va oltinchi avlod Kompyuterlari yaratilmoqda hamda ular ustida tadqiqotlar olib borilmoqda. Bu borada yapon olimlari yetakchi o’rinda turibdi. Ushbu avlod vakillari oddiy so’zni «tushunadigan», chizma va tasvirlarni «ko’ra oladigan», tovushlarni «eshita oladigan», sekundiga 1 mlrd. atrofida amal bajara oladigan, katta hajmdagi xotiraga ega bo’lgan ixcham bo’lishi kerak. EHM tuzilishi qanday bo’lishini 1945 yilda mashhur matematik Jon fon Neyman asoslab bergan va uning ko’rsatmasi ya’ni fon Neyman tamoyili bo’yicha EHM(Kompyuter)lar tarkib topadi va ishlaydi. Fon Neyman tamoyili bo’yicha Kompyuter tuzilishi quyidagicha tasvirlanadi: Boshqaruv qurilma Boshqaruv qurilmasi – dastur bajari

Triger – deb ikki turg’un holatning birida turgan hamda teskari aloqa vositasiga ega bo’lgan Kompyuter elementlariga aytiladi. Asosan trigerlardan arifmetik va mantiqiy amallarni bajarishda xotira elementi, oraliq natijalarni qisqa muddatda xotirada saqlash hamda registrlar va hisoblagichlar yaratishda foydalaniladi. Chiqaradigan signallarning ko’rinishiga qarab ular statik va dinamik trigerlarga ajratiladi. Registrlar – deb bir necha sondagi trigerlar, mantiqiy elementlar birlashmasidan tashkil topib, berilgan axborotni o’z xotirasida saqlash, kerak bo’lgan holda o’zgartirish va uzatish uchun mo’ljallangan tezkor xotira qurilmasiga aytiladi. Registrlar vazifasiga ko’ra axborotni qabul qiluvchi, saqlovchi, uzatuvchi, sonli kodlarni o’zgartiruvchi, mantiqiy amallarni bajaruvchi turlarga bo’

oxiriga kelib mustaqil ravishda ikki amerikalik olim J. Kilbi va R. Noys integral mikrosxemalarni yaratdilar. Integral sxemalar asosida 1965 yilda Digital Eguipment firmasi tomonidan PDP-8 rusumli kichik hajmli Kompyuter yaratildi. Shu davrga kelib, integral sxemalarga asos solindi va 1968 yilda Burroughs firmasi integral sxemalar asosida dastlabki Kompyuterni ishlab chiqardi. 1969 yilda Intel firmasi muhim ixtiro kashf qilib, mikroprosessorlarni kichik hajmli ko’rinishga olib keldi. 1981 yilga kelib, shu mikroprosessorlarda ishlaydigan zamonaviy shaxsiy Kompyuterni AQSh ning IBM (International Business Mashines Corpation) firmasi ishlab chiqara boshladi va u IBM PC Kompyuteri deb atala boshladi. Hozirgi kunda mamlakatimizda qo’llanilayotgan IBM PC tipidagi Kompyuterlar AQSh dagi mashhur I

Kompyuterlarni xotirasining hajmi, amallar bajarish tezligi, ma’lumotlarning razryad to’rida(yacheykalarda) tasvirlanishiga qarab besh guruhga bo’lish mumkin: - super Kompyuterlar (Super Computer); - katta Kompyuterlar (Manframe Computer); - mini Kompyuterlar (Minicomputer); - shaxsiy Kompyuterlar (PC – Personal Computer); - boloknot (notebook) Kompyuterlar. Super Kompyuterlar amal bajarish tezligi va xotira hajmining kengligi eng yuqori bo’lgan Kompyuterlardir. Bu Kompyuterlar bir sekundiga 10 trilliardlab amal bajaradi. Hozirda bu kabi Kompyuterlardan AQSh va Yaponiyada foydalanilmoqda. Misol tariqasida 9472 prosessorli Intel ASCI Red va 128 prosessorli SGI ASCI Blue Kompyuterlarini keltirish mumkin. Hozirgi vaqtda chiqarilayotgan Kompyuterlarning deyarli barchasi foydalanuvchilar tomon

Tizimli plata – maxsus materialdan yasalgan plastinada joylashgan mikrosxemalardan iborat bo’lib, ular o’zaro bog’lovchi elektr toki o’tkazuvchi yo’llari bilan bog’langan. Tizimli plata Kompyuterning eng muhim elementlarini o’zida jamlaydi, jumladan: • Markaziy prosessor; • Tezkor xotira mikrosxemalari; • Doimiy xotira qurilmasi; • Taymer (joylashtirilgan soatlar); • Kengaytirish tutashmalari va boshqalar. markaziy proosessordir - tizimli plataning eng muhim elementlaridan biri Dastur bilan berilgan ma’lumotlarni o’zgartiradigan, barcha hisoblash jarayonlarini boshqaradigan hamda hisoblash ishlariga tegishli moslamalarning o’zaro aloqasini o’rnatadigan qurilma prosessor deb ataladi. Tezkor xotira - o’zida ayni vaqtda Kompyuter ishlayotgan dasturlar uchun ma’lumotlar shu bilan birga ishnin

saqlanadigan mikrosxemalardan tashkil topgan. Doimiy xotira BIOS (Basic Input-Output System – kiritish va chiqarishning baza tizimi) Kompyuterdagi asosiy dasturlar to’plamini saqlovchi mikrosxemadir. Uning tezkor xotiradan farqi shuki, Kompyuter tok manbaidan o’chirilganda ham axborotni doimiy saqlaydi. Qattiq disk (vinchestr) – axborotni o’qish, yozish va saqlash qurilmasidir. Vinchestrning axborot sig’imi 20 Mbaytdan 120 Gbaytgacha bo’lishi mumkin. Ayniqsa, «Vinchestr» markaziy prosessorga axborotni disk yurituvchiga qaraganda tezroq uzatadi. Tizimla platada yana boshqa ko’plab qurilmalar joylashgan bo’lib, ular haqidagi ma’lumotlar bilan mustaqil tanishib olish tavsiya etiladi. Diskyurituvchi va yumshoq disk - kompyuterda dastur, matn, rasm va boshqa ko’rinishdagi ma’lumotlarni saqlash

monoxrom va rangli monitorlar mavjud. Klaviatura – ma’lumotlarni Kompyuterga kiritish qurilmasidir. Klaviaturada bir qancha tugmachalar joylashgan bo’lib, ular bajaradigan funksiyasiga qarab to’rt guruhga ajratiladi: • Asosiy tugmachalar; • Boshqaruv tugmalari; • Tahrir qilish tugmalari; • Funksional tugmachalar. Asosiy tugmachalarga - harflar, raqamlar joylashgan tugmachalar kiradi. Bu tugmachalar yordamida kerakli ma’lumotlar Kompyuterga kiritiladi. Boshqaruv tugmalariga - Enter, Esc, Ctrl, Alt, CapsLock, NumLock, Shift, Tab va kabi tugmachalar kiradi. Ularda turli boshqaruv ishlarini amalga oshirish mumkin. Tahrir qilish tugmalariga - Delete, Insert, Home, End, PageUp, RageDown kabi tugmachalar kiradi. Ular yordamida kiritilgan matnlar ustida tahrirlash ishlari olib boriladi. Funksiona

103 va 105 ta bo’lishi mumkin) Bundan tashqari klaviaturalar lotin xarflarining joylashuviga ko’ra ham farqlanadi: 1. Amerika va Angliya standarti - QWERTY 2. Fransuz standarti - AZERTY. Klaviaturadan foydalanish tartibi quyidagicha: Klaviaturadan kichik harflarni kiritish uchun harf joylashgan tugmacha o’zi bosiladi, katta qarflarni kiritish uchun kiritilishi kerak bo’lgan harf Shift tugmachasi bilan birgalikda bosiladi. (Bunda birinchi Shift bosilib, qo’yib yubormasdan kerakli harf bosiladi). Maxsus tugmachalar vazifasi: Tab - kursorni bir oynadan ikkinchi oynaga o’tkazish, matn dasturlarida abzasdan yozishga o’tkazish. Caps Lock - bosh harflar bilan yozishga o’tkazish. ↵ (Enter) - berilgan buyruqni kiritish va bajarish, matn dasturlarida kiritilayotgan satrni tugatish keyingi satrga ku

Pause Break - bajarilayotgan dastur ishini to’xtatadi. Tugmachalar majmui: Ctrl+Break - ishlayotgan dasturning tugashini ta’minlaydi. Ctrl+Alt+Delete - Operasion sistemani qayta yuklash, komp’yu- terni qayta o’chirib yoqish. Ctrl+C – buyruq yoki dastur ishini tugatish. Ctrl+P - ekrandagi ma’lumotni printerga chiqarish. Kompyuterning yanada samarali ishlashini kengaytirish maqsadida ularga qo’shimcha qurilmalar ulanadi. Qo’shimcha qurilmalarga quyidagilar kiradi: Sichqoncha; Printer; Skaner; Plotter; Modem; Kompakt disklar va h.k. Sichqoncha – Kompyuterga axborot kiritishni va murakkab dasturlar bilan ishlashni yengillashtiruvchi qurilma. Albatta, barcha dasturlar sichqoncha bilan ishlashga mo’ljallangan emas, lekin shunday dasturlar borki, ularning ishini sichqonchasiz boshqarish juda qiy

Bunday printerlar boshqa printerlarga qaraganda sekinroq ishlaydi, chop qilish sifati uncha yaxshi emas va chop qilish tezligi ham katta emas. Ularning asosan 28 va 48 ignalilari keng tarqalgan. Ignalar son ko’pligi printerning yaxshi ekanligidir. Lazerli printerlar – ma’lumotlarni sifatli chiqarishi va tezligining yuqori ekanligi bilan boshqa prinerlardan ajralib turadi. Uning rangli va rangsiz turlari mavjud. Lazerli printerlarda chop qilish juda qulay bo’lib, u minutiga 8-15 varaqni ba’zilari esa 40 varaqqacha bo’lgan ma’lumotlarni chop etishi mumkin. Bu printerning bir kamchiligi – unda ishlatiladigan toner(rang) va katrijning tez almashtirilib turilishidadir. Siyohli printerlar – maxsus siyohlarni purkash yo’li bilan ishlagandigi uchun lazerli deb ataladi. Bu printerlarning rangli va

hisoblanadi. U telefon tarmog’i orqali Kompyuterdagi ma’lumotlarni boshqa bir Kompyuterga jo’natish va qabul qilish imkoniyatini beradi. Modemlarning ichki va tashqi turlarga bo’linadi. Ichki modem plata ko’rinishida Kompyuter ichiga maxsus joyga o’rnatiladi. Tashqi modem esa, ham faks ham modem rolini o’ynaydi va alohida qurilma sifatida Kompyuterga ulanadi. Kompakt disk – bu axborot saqlashda qo’llaniladigan plastik disk bo’lib, o’zida katta hajmdagi axborotni saqlay oladi. Kompakt disklarning axborot sig’imi 650 Mbayt va undan yuqori bo’lishi mukin. Hozirda kompakt disklarning bir qancha turlari ishlab chiqilmoqda. Jumladan, CD ROM (Compact Disk Read Only Memory – faqat o’qish uchun lazerli disk) va CD Writer (yozuvchi) kabi turlaridan hujjatlarning elektron versiyalarini saqlashda bu k

Xulosa Men kurs ishini bajarish davomida axborot tushunchasi, axborotlarni kompyuterda ifodalash, axborotlarni kodlanishi, kompyuterda axborotlarni almashishlari to’g’risidagi ma’lumotlarga ega bo’ldim. Mashina muhitida ma’lumotlarni tashkil etish mantiqiy va fizik bosqichlar bilan tasvirlanadi. Ma’lumotlarni tashkil etishning mantiqiy usuli ma’lumotlar tuzilishining foydalanayotgan turi hamda dastur vositalari orqali ta’minlanadigan model shaklida ifodalanadi. Ma’lumolar modeli bu o’zaro bog’langan ma’lumotlar tuzilishi va ular ustida bajariladigan operasiyalar majmuidir.

Foydalanilgan adabiyotlar 1. S. S. G’ulomov va boshqalar Iqtisodiy informatika. O’zbekiston, Toshkent, 1999 2. S. S. G’ulomov va boshqalar Axborot tizimlari va texnologiyalar. Sharq, Toshkent, 2000 3. R. X. Alimov va boshqalar Milliy iqtisodda axborot tizimlari va texnologiyalari. 4. N. V. Makarova tahriri ostida. Informatika. Talqin, Toshkent, 2005 5. T. X. Xolmatov va boshqalar Informatika, Uzbekiston milliy ensiklopediyasi, Toshkent, 2003

Купить

Похожие документы
Operatsion tizimlarda journaling file system
I/O scheduling algoritmlari
O‘rta Osiyo kutubxonalarining o‘rganilish masalalari
Funksiyalar va arrow function
Tashkilot xodimlari ma’lumotlarini jamlovchi tizim