Ekalogik omillar va ularning xilma-xilligi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Ekalogik omillar va ularning xilma-xilligi

Купить

MAVZU: Ekalogik omillar va ularning
xilma-xilligi

RE JA:
1. Ekalogik omillar tasnifi
2. Ekalogik omillar va ularning inson
salomatligiga ta’siri
3. O’simlik va hayvonlarga ekalogik
omilarning ta’siri

Ek alogik omillar t asnifi
Ekologik omillarning umumiy ta‘rifi. Omillar atamasi bilan muhit, atrofdagi organizm yoki
ularning
jamoasini sharoit va elementlarining vaqt va makonda dinamik xilma-xilligi
tavsiflanadi.
Omil-jarayon yoki uning sharoitini , jarayonga ta‘sir etuvchi harakat kuchini yoki
qandaydir
jarayon yoki hodisaning mavjudlik shart-sharoitini ifodalaydi.
Ekologik omil – muhitning har qayday elementi (yoki sharoiti) bo’lib, tirik
organizmlarning hech bo’lmaganda bir rivojlanish fazasiga bevosita yoki bilvosita ta‘sir
ko’rsatish qobiliyatiga ega. Ekologik omilga nisbatan tirik organizmlar moslashishiga
harakat qiladi.
3.2 Ekologik omillar tasnifi. Ekologik
omillar odatda jonsiz (abiotik) tabiat omillari, jonli
(biotik)
tabiat omillari turkumga bo’linadi. Muhitning ekologik omillarini batafsil tasniflash
I.N.
Ponomaryova (1978) tomonidan taklif etilgan.

Abiotik omillar . Muhitning muhim (asosiy) abiotik omillari iqlim
(harorat,
yorug’lik, havo, bosim), tuproq, muhitning kimyoviy tarkibi
va
tabiiy, oziq-ovqat resurslarining mavjudligidir. Lekin aslida epitet
g’oyatda
shartli ravishda «muhim» hisoblanadi, shunday qilib, qayd
etilgan
abiotik omillar shu ma‘noda teng huquqligi, hattoki ulardan
birontasi
bo’lmasa tirik organizmlar uchun halokat hisoblanadi
(istisno
tariqasida: masalan, geterotrof - o’simliklar yorug’lik
bo’lmasa
ham rivojlanadi). Abiotik omillar

Bi ot i k om i l l ar
Biot ik om illar. Bir organizm hayot
faoliyatining boshqalariga tasiri va ularni orab
turgan muhiti biotik omillar deyiladi
(sinonimlar: biogen, biologik, biotsenotik
omillar). Biotik omillarni antagonistik va
noantagonistik qismlarga bolish mumkin.

Ek alogik omillar v a ularning inson
salomat ligiga t a’siri
Atrof-muhitning inson salomatligiga ta’siri. Inson hayoti tabiat bilan
uyg‘unlikda
kechadi, degan qarash yetakchi sanaladi, binobarin ro'y beradigan
tabiiy
ofatlar inson tomonidan sodir etilgan salbiy xatti-harakatlar uchun tabiiy
kuchlar
yuborgan jazo sifatida talqin etilgan. Ana shunday halokatlarning oldini
olishda
eng maqbul yo‘l - tabiatga ziyon yetkazmaslik, uni asrab-avaylash va
boyitishdan
iborat. Mazkur g'oya mohiyatida sog'lom turmush tarzining asosiy
kategoriyalaridan
biri o'z ifodasini topadi. Darhaqiqat , tabiat, shuningdek ,
atrofmuhit
musaffoligiga erishish kishilar o'rtasida keng tarqaladigan va inson
salomatligiga
jiddiy xavf soladigan yuqumli xastaliklar kelib chiqishining oldini
oladi.

O’simlik v a hay v onlarga ek alogik
omilarning t a’siri
Hayvonot dunyosining ekologik muammolari
Har yili hayvonlarni yo'q qilish ko'lami tobora jiddiylashib bormoqda va butun dunyo
bo'ylab ofatlar geografiyasi kengayishda davom etmoqda. O'tgan asr bilan
taqqoslaganda ularning yo'q bo'lib ketish darajasi deyarli 1000 barobar oshdi, bu
sutemizuvchilarda har to'rtinchi tur, amfibiyalarda har uchdan biri va qushlarda har
sakkizinchisi ko'rinishida qaytarilmas yo'qotishlarga olib keladi.
Minglab o'lik baliqlar va boshqa dengiz hayvonlarini oqim tomonidan yirik shaharlar
yaqinidagi plyajlar qirg'og'iga olib borilayotgani to'g'risida tobora ko'proq yangiliklar
mavjud. Havoning ifloslanishidan tezda o'layotgan qushlar osmondan tushadi va
asalarilar o'zlari yashagan joylarni abadiy tark etib, asrlar davomida o'simliklarni
changlatadilar.

At rof muhit ni ng y omonl ashi shi v a agrok imy ov iy v osit alardan k eng foy dalanish
bil an asal arilar ommav iy rav ishda o'li shni boshl ay di
Ushbu misollar atrofdagi dunyodagi global o'zgarishlar tufayli yuzaga kelgan ekologik
ofatlarning kichik bir qismidir. Mavjud vaziyatni to'g'irlash uchun nafaqat odamlarga, balki
Erdagi hayotning o'zi uchun ham foydali bo'lgan hayvonot dunyosining ahamiyatini anglab
etish kerak.
Har qanday turdagi hayvonlar boshqa bir tur bilan qandaydir tarzda bog'lanib, ma'lum bir
muvozanatni vujudga keltiradi, bu ulardan bittasi yo'q qilinganda qaytarilmas darajada
buziladi. Hech qanday zararli va foydali mavjudotlar yo'q - ularning barchasi hayot
aylanishida o'zlarining aniq maqsadlarini bajaradilar.
Hayvonlarning avlodlari bir-birlarini kerakli vaqtda almashtirishdi, tabiiy rivojlanishni saqlab
qolishdi va aholini tabiiy ravishda cheklashdi, ammo inson o'zining atrof-muhitga zararli
ta'siri tufayli bu jarayonni minglab marta tezlashtirdi.

Insoniyatning atrof-muhitga ta'siri
Inson qadimdan o'zini o'rab turgan hamma narsani o'z maqsadlari va
istaklariga qarab o'zgartirishga odatlangan va insoniyat qancha rivojlansa, bu
istaklar shunchalik katta bo'lib, ular tabiatga ko'proq ta'sir qiladi .

E’TIBORINGIZ
UCHUN
RAHMAT

Ekalogik omillar va ularning xilma-xilligi

Купить

Похожие документы
Buchara
Bug‘lanish va unga ta’sir etuvchi omillar
Bulutli hisoblash ma’lumotlarni saqlash
Burchak turlari
Burchaklar Burchaklarning turlari . Burchaklarni o‘lchash