Eksperimental tadqiqotlar - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Eksperimental tadqiqotlar

Купить

MAVZU : EKSPERIMENTAL TADQIQOTLAR.
REJA:

1. EKSPERIMENTAL TADQIQOTLAR.
2. EKSPERIMENTAL PSIXOLOGIYA.
3. EKSPERIMENT VA UNING TURLARI.
4. EKSPERIMENTNI REJALASHTIRISH VA TASHKIL
QILISH.
5. EKSPERIMENT NATIJALARINI TAHLIL QILISH VA
BAHOLASH.

EKSPERIMENTAL PSIXOLOGIYA —
PSIXIK HODISALAR VA JARAYONLARNI
ILMIY METODLAR YORDAMI BILAN
TADQIQ QILISH. PSIXOLOGIYANING
FAN SIFATIDA
FALSAFADAN AJRALIB CHIQISHIDA
EKSPERIMENTAL
TADQIQOTLAR O TKAZISH ASOSIY ROL ʻ
O YNAGAN.
ʻ
19-ASRNING O RTALARIDA ILK BOR
ʻ
SEZGI, IDROK YUZASIDAN
TADQIQOTLAR OLIB BORILGAN.
EKSPERIMENTAL PSIXOLOGIYANING
FAN SIFATIDA AJRALIB CHIQISHIGA
NEMIS OLIMI V. VUNDT KATTA HISSA
QO SHGAN. ILK EKSPERIMENTAL
ʻ
TADQIQOTLAR O ZINI O ZI KUZATISH
ʻ ʻ
USLUBI YORDAMI BILAN SHAXSNING
ICHKI MAYLLARI, MOTIVLARI,
FIKR YURITISHIGA BAG ISHLANGAN.
ʻ

KEYINCHALIK TEKSHIRISHLAR TURLI
HAYVONLARDA O TKAZILA BOSHLAGAN. KO P ʻ ʻ
TADQIQOTLARNI AQSHLIK T.L.MORGAN, E. L.
TORNDAYK VA BOSHQALAR OLIB
BORGANLAR. EKSPERIMENTAL PSIXOLOGIYA
MURAKKAB TADQIQOT (KO P SHKALALI, KO P
ʻ ʻ
BOSQICHLI) METODLARI, METODIKALARI
(ISHONCHLILIGI, KAFOLATLILIGI, TEST YOKI
RETEST XUSUSIYATIGA EGALIGI)DAN
TASHQARI ELEKTRON HISOBLAGICHLAR,
TEXNIK ASBOBLAR VA MOSLAMALAR, SODDA
YOKI MURAKKAB TUZILGAN MAXSUS
APPARATLAR, ZAMONAVIY TEXNIKA VA
TEXNOLOGIYALARGA ASOSLANADI.

EKSPERIMENTAL PSIXOLOGIYA YORDAMIDA PSIXIK
FUNKSIYALARGINA EMAS, SHU BILAN BIRGA SHAXS HISSIYOTI,
EMOTSIYASI, INDIVIDUAL XUSUSIYATI, DIQQAT, XOTIRA, IDROK
SINGARI BILISH JARAYONLARI HAM TADQIQ QILINADI.
EKSPERIMENTAL PSIXOLOGIYA TADQIQOTLARI NATIJALARI
PSIXOLOGIYA SOHALARI NAZARIYASINI ISHLAB CHIQISHDA ASOS
BO LIB XIZMAT QILADI. OLIMLARDAN F. GALTON (1822-1911), D. ʻ
KETTEL (1905-1998), E. TOLMEN (1886-1959), G.RORSHAX
(1884-1984), A. BINE(1857-1911), P.JANE (1859-1947), J. PIAJE
(1896—1980) VA BOSHQALAR EKSPERIMENTAL PSIXOLOGIYANING
RIVOJLANISHIGA MUHIM ULUSH QO SHGANLAR.
ʻ

1874 YILDA DJ. STONEY ELEKTR TOKI
MANFIY ZARYADLANGAN ZARRACHALAR
OQIMI, DEB FARAZ QILDI. 1891 YILDA
OLIM BU ZARRACHALARNI ELEKTRONLAR,
DEB ATADI. BU KO‘RINMAS ZARRACHALAR
HAQIDAGI ILMIY FARAZNI FAKTGA
AYLANTIRISH UCHUN EKSPERIMENT
O‘TKAZISHGA TO‘G‘RI KELDI.

ENDI «EKSPERIMENT» TUSHUNCHASINI TALQINIGA O‘TAMIZ.
EKSPERIMENT LOT. «EXPERIMENTUM» SO‘ZIDAN OLINGAN
BO‘LIB, «SINOV», «TAJRIBA» MA’NOLARINI ANGLATADI. TAJRIBA
VOQELIKNI EMPIRIK BILISH TURI BO‘LIB, UNDA BILISH, TADQIQOT
AMALIYOTI VA TADQIQOTCHINING MOHIRLIGI BIRLASHADI.
EKSPERIMENTAL ILMIY YO‘NALISH VUJUDGA KELGANDAN
KEYIN «EKSPERIMENT» TUSHUNCHASI YANGI MA’NOGA EGA
BO‘LDI. YA’NI, EKSPERIMENTNI SHUNCHAKI SINOV YOKI TAJRIBA
(TADQIQOT AMALIYOTI) EMAS, BALKI OB’EKT SUN’IY SHAROITGA
QO‘YILIB, UNGA TURLI TA’SIR KO‘RSATISHDAN KELIB
CHIQADIGAN OQIBATLARNI O‘RGANISH USULI SIFATIDA TALQIN
QILINA BOSHLANDI.

EKSPERIMENTGA XOS BO‘LGAN ASOSIY HISLATLAR
QUYIDAGILARDAN IBORAT:
1) IKKINCHI DARAJALI YOKI HALAQIT BERADIGAN
OMILLARNI SUN’IY YO‘L BILAN BARTARAF QILIB,
XODISANI «SOF» HOLDA O‘RGANISH;
2) OB’EKTNI SUN’IY TARZDA YARATILGAN
EKSPEREMAL (ENG PAST YOKI ENG YUQORI
DARAJADAGI KO‘RSATKICHGA EGA BO‘LGAN)
SHAROITGA QUYIB TEKSHIRISH;
3) IZLANAYOTGAN NATIJAGA ERISHISH UCHUN
OB’EKTGA KO‘RSATILADIGAN TA’SIRNI REJA
ASOSIDA O‘ZGARTIRISH;
4) EKSPERIMENTAL JARAYONNI QAT’IY
BELGILANGAN VA QAYTARILADIGAN SHAROITDA
KO‘P MARTA TAKRORLASH.EKSPERIMENTNING
MANNA SHU HISLATI MIKRO-,MAKRO-VA MEGA
OLAMLARGA KIRISH,ULARNI HAR TOMONLAMA
O‘RGANISH IMKONIYATINI BERADI.

EKSPERIMENT TASNIFI. FAN TARMOQLARI, TARKIBI,
NAMOYON BO‘LISHI VA FUNKSIYALARIGA QARAB
EKSPERIMENT BIR QATOR TURLARGA BO‘LINADI:
- TARMOQLAR BO‘YICHA: FIZIK, KIMYOVIY,
BIOLOGIK, PSIXOLOGIK, IJTIMOIY VA HOKAZO
EKSPERIMENTLAR;
- SHAROITNI TASHKIL QILISH BO‘YICHA: TABIIY,
SUN’IY EKSPERIMENTLAR;
- TADQIQOT MAQSADIGA QARAB:
O‘ZGARTIRUVCHI, ANIQLASHTIRUVCHI, NAZORAT,
HAL QILUVCHI, XULOSA YOKI FARAZNI
TO‘G‘RILIGINI TEKSHIRUVCHI EKSPERIMENTLAR;
- OB’EKT VA TADQIQOT TARKIBIGA QARAB:
SODDA, MURAKKAB EKSPERIMENTLAR;
- OB’EKTGA KO‘RSATILAYOTGAN TA’SIRNI
XUSUSIYATIGA QARAB: MODDIY, ENERGETIK VA
AXBOROTLI (AXBOROTNI AYLANISHINI
TEKSHIRUVCHI )EKSPERIMENTLAR;
- O‘RGANILAYOTGAN MODELLAR TURI BO‘YICHA:
MODDIY, MUSHOHADALI VA KOMPYUTERLI
MODELLASHTIRILGAN EKSPERIMENTLAR;
- OB’EKTGA KO‘RSATILAYOTGAN TA’SIRLAR
MIQYOSI BO‘YICHA: BIR YOKI KO‘P FAKTORLI
EKSPERIMENTLAR;
- OB’EKTNI XUSUSIYATIGA QARAB: MATEMATIK,
TEXNOLOGIK, SOTSIOMETRIK EKSPERIMENTLAR

EKSPERIMENTNI REJALASHTIRISH VA
TASHKIL QILISH.
XX ASRNI O‘RTALARIDA AYRIM FAN
TARMOQLARIDA MEHNAT TAQSIMOTI
YUZ BERIB, TADQIQOTCHILAR 2
GURUHGA, NAZARIYOTCHILAR VA
EKSPERIMENTATORLARGA BO‘LINIB
KETDI.
YIRIK ILMIY MARKAZLARDA BITTA
NAZARIYOTCHIGA 20 DAN 30 GACHA
EKSPERIMENTATORLAR TO‘G‘RI
KELADI. SHU BOIS,
EKSPERIMENTATORLAR JAMOASINING
SAMARALI FAOLIYATI KO‘P JIHATDAN
ILMIY TADQIQOT NATIJASI VA SIFATINI
BELGILAYDI. BUNDAY SHAROITDA
EKSPERIMENTNI O‘TKAZISH REJASINI
ISHLAB CHIQISH MUHIM AHAMIYATNI
KASB ETADI.

REJADA ASOSAN QUYIDAGI
ISHLAR BELGILANADI:
- EKSPERIMENT MAQSADI
VA VAZIFALARI;
- EKSPERIMENTNI
ASOSLANISHI VA
PARAMETRLARI;
- OB’EKTGA
O‘TKAZILADIGAN TA’SIRLAR
TURI VA KETMA-KETLIGI;
- O‘TKAZILADIGAN
EKSPERIMENTNI TAVSIFI;
- EKSPERIMENT
NATIJALARINI TAHLIL QILISH
METODIKASI VA QAYTA
ISHLASH YO‘LLARINI
ASOSLAB BERISH.

TASDIQLANGAN REJANI BAJARISHGA KIRISHISHDAN
OLDIN BIR QATOR TAYYORGARLIK ISHLARINI
AMALGA OSHIRISH KERAK:
- TEKSHIRISH KERAK BO‘LGAN GIPOTEZA YOKI
NAZARIY G‘OYANI EKSPERIMENTGA
MUTANOSIBLIGINI KO‘RIB CHIQISH, MIQDORIY
QIYMAT VA KO‘RSATKICHLARNI ANIQLASH;
- EKSPERIMENT DASTURI VA METODIKASINI
ISHLAB CHIQISH;
- OB’EKTGA KO‘RSATILADIGAN TA’SIRNING USULI,
VOSITALARI VA CHORALARINI BELGILAB OLISH;
- EKSPERIMENT UCHUN ZARUR BO‘LGAN SHART-
SHAROITLARNI TAYYORLAB QO‘YISH;
- EKSPERIMENT JARAYONI VA NATIJALARINI QAYD
QILADIGAN VOSITALAR BILAN TA’MINLASH;
- EKSPERIMENT O‘TKAZADIGAN XODIMLAR
FAOLIYATINI BELGILAB QUYISH.
EKSPERIMENT MAKONI STATSIONAR, SHARTLI
STATSIONAR (KO‘CHMA LABORATORIYA),
HARAKATCHAN (STANSPORT VOSITASI BILAN
KO‘CHIRILADIGAN LABORATORIYA) BO‘LISHI
MUMKIN

EKSPERIMENT SAMARADORLIGINI
OSHIRADIGAN TEXNIK
VOSITALARDAN BIRI
MONITORINGDIR. MONITORING
( LOT. MONITOR-ESLATADIGAN,
NAZORAT QILADIGAN )
VIDEONAZORAT YOKI DISPLEYDAN
IBORAT TEXNIK TUZILMA BO‘LIB,
EKSPERIMENTNI QANDAY
O‘TAYOTGANLIGINI KUZATISH
IMKONIYATINI BERADIGAN
VOSITADIR. MONITORING OB’EKTDA
SODIR BO‘LAYOTGAN
O‘ZGARISHLARNI, UNGA
KO‘RSATILAYOTGAN TA’SIR
NATIJASINI QAYD QILISH, NAZORAT
OSTIGA OLISH UCHUN ZARUR
BO‘LGAN MA’LUMOTNI BERADI.

EKSPERIMENT QANCHALIK
PUXTA VA ANIQ O‘TKAZILMASIN
BA’RI-BIR MA’LUM NUQSON YOKI
XATOLIK PAYDO BO‘LADI,
XATOLIKLARNING MIQDORIY
KO‘RSATKICHLARI:
A) EKSPERIMENT QILINAYOTGAN
OB’EKTNING TARKIBI;
B) OB’EKT UNSURLARINI
O‘ZGARISHI TEZLIGI, UNING
PARAMETRLARI;
V) TA’SIR KO‘RSATAYOTGAN OMIL
YOKI KUCHNING QIYMATI;
D) JALB ETILGAN TEXNIK
ASBOBLARNING TAKOMIL
DARAJASI BILAN BELGILANADI.

EKSPERIMENTAL TADQIQOT USULI.
EKSPERIMENTAL TADQIQOT USULI BILIM DOIRASI VA MAQSADIGA BOG'LIQ.
U BOSHQARISH, MUSTAQIL O'ZGARUVCHILAR BILAN ISHLASH VA
KUZATISHGA ASOSLANGAN. BU QUYIDAGI USLUBIY KETMA-KETLIKDA AKS
ETISHI KERAK:
1. MUAMMO BAYONOTI. BOSHLANG'ICH O'ZGARUVCHILARNI
KO'RSATIB, MUAMMO BAYONOTINI TAYYORLANG.
2. GIPOTEZA. ANIQLANGAN MUAMMODAN GIPOTEZA BAYONINI
TUZING.
3. O'ZGARUVCHILAR . O'ZGARUVCHILARNI ANIQ BELGILANG.
4. O'ZGARUVCHILARNI BOSHQARISH. TAJRIBA NATIJALARINI
O'ZGARTIRISHI MUMKIN BO'LGAN O'ZGARUVCHILAR UCHUN BOSHQARUV
PROTOKOLINI TUZING.
5. DIZAYN. MAQSADLARGA MUVOFIQ TADQIQOT LOYIHASINI
TANLANG.
6. AHOLISI VA NAMUNASI. AHOLINI CHEGARALASH VA KUZATUV
OSTIDA TANLAB OLISH.
7. IJRO. JARAYONNI ISHGA TUSHIRING VA MA'LUMOTLARNI OLING.
8. STATISTIK MA'LUMOTLARNI DAVOLASH. OLINGAN
MA'LUMOTLARNI STATISTIK YOKI MATEMATIK JIHATDAN TAHLIL QILING.
9. UMUMLASHTIRISH. OLINGAN NATIJALARNI, AGAR ULAR
ISHONCHLI BO'LSA, KO'PROQ AHOLIGA LOYIHALASH.
10. BASHORAT QILISH. HALI O'RGANILMAGAN STSENARIYLARNI VA
ULARNING NATIJALARINI BASHORAT QILING.
11. REPLIKATSIYA. EKSPERIMENTNI TURLI MAVZULAR YOKI
NAMUNALAR BILAN TAKRORLANG.

EKSPERIMENTAL TADQIQOTLAR MISOLLARI.
1. YANGI PREPARATNING YON TA'SIRINI O'RGANISH. HUDUDI:
FARMAKOLOGIYA. NAZORAT GURUHI PLATSEBO ISTE'MOL
QILADI. BOSHQA GURUH PREPARATNI EKSPERIMENT
BOSQICHIDA ISTE'MOL QILADI. ISHTIROKCHILARNING HECH
BIRI QAYSI GURUHGA TAYINLANGANLIGINI BILMAYDI. SHU
TARZDA, UNING TA'SIRI TEKSHIRILAYOTGAN DORI TOMONIDAN
KELIB CHIQQANLIGINI KO'RISH MUMKIN.
2. O'SIMLIKLAR O'SISHIDA SUBSTRATNING PAYDO BO'LISHINI
ANIQLANG. YO'NALISHI: TABIIY FANLAR. TAJRIBA SIFATIDA
BITTA O'SIMLIK SUBSTRATSIZ, BOSHQASI SUBSTRAT BILAN
EKILGAN BO'LADI. BIROZ VAQT O'TGACH, NATIJALAR
KUZATILADI.
3. ALKOGOLLI ICHIMLIKLARNING SOG'LIQQA SALBIY TA'SIRINI
ANIQLANG. SOHASI: SOG'LIQNI SAQLASH FANLARI.
TADQIQOTCHI ALKOGOLNING SUTEMIZUVCHILAR TANASIGA
TA'SIRINI BILISHGA IMKON BERADIGAN TAJRIBA PROTOKOLINI
TUZISHI KERAK.
4. JINSIY STEREOTIPLARNI DAVOM ETTIRISH UCHUN
KATTALARDA MOYILLIK MAVJUDLIGINI TEKSHIRING.
YO'NALISHI: IJTIMOIY FANLAR. 1-GURUHGA KO'K RANGDA
KIYINGAN CHAQALOQ SOVG'A QILINADI. 2-GURUHGA XUDDI
SHU BOLA PUSHTI KIYIMDA TAQDIM ETILADI. IKKALA
GURUHDAN HAM TAASSUROTLARINI KIYIMDAN BOSHQA
MA'LUMOTGA EGA BO'LMAGAN HOLDA SO'RASHADI. JAVOBLAR
YOZIB OLINADI VA TAQQOSLANADI.

EKSPERIMENTNI REJALASHTIRISHNI IKKI KO‘RINISHI MAVJUD;
BULAR PASSIV VA AKTIV EKSPERIMENTLARDIR.
PASSIV VA AKTIV EKSPERIMENTLAR:
PASSIV EKSPERIMENTDA OBYEKT YOKI JARAYON
KO‘RSATKICHLARI HAQIDAGI AXBOROT - OBYEKTNI QANDAYDIR
SUN’IY TA’SIRLAR KIRITILMAGAN XOLDAGI, NORMAL ISHLASHI
MOBAYNIDA OLINADI. KO‘PGINA XOLLARDA, PASSIV EKSPERIMENT
MA’LUMOTLARI SIFATIDA, TEXNOLOGIK JIHOZLARNI ISHLATISH
JURNALLARI YOKI TEXNIKAVIY NAZORAT JURNALLARIDAGI
YOZUVLARDAN FOYDALANILADI. PASSIV EKSPERIMENTLARNING
MA’LUMOTLARI SIFATIDA SHUNINGDEK, QAYDLOVCHI O‘LCHOV
ASBOBLARIDAN OLINGAN DIAGRAMMALARDAN HAM
FOYDALANISH MUMKIN
AKTIV EKSPERIMENTDA JARAYON KO‘RSATKICHLARI HAQIDAGI
AXBOROT TA’SIRLARNI SUN’IY KIRITISH YO‘LI ORQALI OLINADI,
YA’NI KIRISH KO‘RSATKICHLARI OLDINDAN REJALASHTIRILGAN
DASTURGA (REJALASHTIRISH MATRITSASIGA) MOS RAVISHDA
O‘ZGARTIRILADI. TADQIQOTLARNING AKTIV USULLARI, HOZIRDA
PASSIV USULLARIGA NISBATAN YAXSHI ISHLAB CHIQILGAN VA ULAR
UNIVERSAL BO‘LIB, FAKTORLAR DARAJASINI O‘ZGARTIRISH
DIAPAZONINI TANLASHDA BIR QATOR ERKINLIKNI VA
ISHONCHLIROQ NATIJALAR OLINISHINI KO‘ZDA TUTADI.

FOYDALANILGAN MANBALAR RO’YXATI:

1. “ILMIY IJODIY IZLANISH ASOSLARI” FANIDAN
O’QUV USLUBIY MAJMUA. I.Z.NOSIROV,
T.ALMATAYEV, ANDMI, 2017.
2. “ILMIY IJODIY IZLANISH ASOSLARI” FANIDAN
AMALIY MASHG’ULOTLARINI BAJARISH
BO’YICHA USLUBIY KO’RSATMA. I.Z.NOSIROV,
T.ALMATAYEV, ANDMI, 2017.
3. PEREGUDOV L.V., SAIDOV M.X., ALIQULOV
D. Е. ILMIY IJOD METODOLOGIYASI.-TOSHKENT:
«MOLIYA» NASHRIYOTI, 2002.
4. ШТОФФ В.А. ВВЕДЕНИЕ В МЕТОДОЛОГИЮ
НАУЧНОГО ПОЗНАНИЯ. М., 1998
ПЕРЕГУДОВ Л.. МЕТОДОЛОГИЯ НАУЧНЫХ
ИССЛЕДОВАНИЙ.- ТАШКЕНТ, 2002
5. КАРА-МУРЗА С.Г. ПРОБЛЕМЫ
ИНТЕНСИФИКАЦИИ НАУКИ. ТЕХНОЛОГИЯ
НАУЧНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ. М., 1989.


https://uz.warbletoncouncil.org/investigacion-experimental-4020

MUSTAQIL ISHLASH UCHUN
SAVOL VA TOPSHIRIQLAR

1. Ilmiy dalil nima?

2. Dalilning ishonchliligi ko‘p jihatdan nimaga bog‘liq?

3. Dallillamnig qanday turlarini bilasiz?

4. Empirik, ilmiy va imtiyozli dalillaming o‘zaro aloqasi va farqini
tushuntiring.

5. Dalillaming ahamiyatini Medel ta’limoti misolida asoslang.

Bilim va ko‘nikmalarni baholash materiallari
1. Empirik daraja eksperiment va kuzatishlar natijasida olinadigan dalil b u
___
A) Obyektiv dalil B) Subyektiv dalil V) Ilmiy dalil G) To‘g‘ri javob yo‘q

2. Empirik bilishning natijasi.... dalil hisoblanadi.
A) Obyektiv dalil B) Subyektiv dalil V) Ilmiy dalil G) To‘g‘ri javob yo‘q

3. Dalil bu....
A) A) Ilmiy tadqiqotning zaruriy shartidir

Eksperimental tadqiqotlar

Купить