Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 268.5KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение ppt
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Elektr qarshilik.O‘tkazgichning solishtirma qarshiligi.Zanjirning bir qismi uchun OM qonuni. O‘tkazgich qarshiligining temperaturaga bog‘liqligi. O‘ta o‘tkazuvchanlik

Купить
MAVZU:MAVZU: Elektr qarshilik.O'tkazgichning Elektr qarshilik.O'tkazgichning solishtirma qarshiligi.Zanjirning bir qismi solishtirma qarshiligi.Zanjirning bir qismi uchun OM qonuni. O'tkazgich uchun OM qonuni. O'tkazgich qarshiligining temperaturaga bog'liqligi. qarshiligining temperaturaga bog'liqligi. O'ta o'tkazuvchanlik.O'ta o'tkazuvchanlik. REJA:REJA: 1.Elektr qarshiligi.1.Elektr qarshiligi. 2.Zanjirning bir qismi uchun OM qonuni.2.Zanjirning bir qismi uchun OM qonuni. 3.Qarshilikning temperaturaga bog'liqligi.3.Qarshilikning temperaturaga bog'liqligi. O'tkazgichning zanjirda toq o'tishiga O'tkazgichning zanjirda toq o'tishiga qarshilik qilish xossasiga elektr qarshilik qarshilik qilish xossasiga elektr qarshilik deyiladi.deyiladi. Elektr qarshiligining fizikaviy belgisi qilib Elektr qarshiligining fizikaviy belgisi qilib RR harfi qabul qilingan. harfi qabul qilingan. Qarshilikning asosiy o'lchov birligi qilib esa Qarshilikning asosiy o'lchov birligi qilib esa fizika faniga qarshilik tushunchasini fizika faniga qarshilik tushunchasini kiritgan va elektr zanjirning asosiy kiritgan va elektr zanjirning asosiy qonunini yaratgan nemis fizigi Georg qonunini yaratgan nemis fizigi Georg Simon Om sharafiga Om(Simon Om sharafiga Om( ΩΩ ) deb qabul ) deb qabul qilingan. qilingan. Georg Simon Om 1787-1854 yillarda yashab Georg Simon Om 1787-1854 yillarda yashab o'tgan fizik olim bo'lib hisoblanadi.o'tgan fizik olim bo'lib hisoblanadi. U o'zining fizik qonunlaridan biri ya'ni elektr U o'zining fizik qonunlaridan biri ya'ni elektr qarshiligi haqidagi qonunini yaratib fizika qarshiligi haqidagi qonunini yaratib fizika faniga o'z hissasini qo'shgan.faniga o'z hissasini qo'shgan. Georg Simon Om zanjirning bir qismi uchun, Georg Simon Om zanjirning bir qismi uchun, to'liq zanjir uchun qonunlar yaratib va bu to'liq zanjir uchun qonunlar yaratib va bu qonunlari yordamida elektr qarshiligi qonunlari yordamida elektr qarshiligi haqida to'liqroq ma'lumot berib o'tgan. haqida to'liqroq ma'lumot berib o'tgan. O'tkazgichning qarshiligining bir qancha O'tkazgichning qarshiligining bir qancha turi bor. Shulardan biri o'tkazgichning turi bor. Shulardan biri o'tkazgichning solishtirma qarshiligi.solishtirma qarshiligi. O'tkazgichning solishtirma qarshiligi O'tkazgichning solishtirma qarshiligi o'tkazgich uzunligiga to'g'ri, ko'ndalang o'tkazgich uzunligiga to'g'ri, ko'ndalang kesimi yuzasiga teskari proporsionaldir.kesimi yuzasiga teskari proporsionaldir. R=R= ρρ l/s R~l R~1/sl/s R~l R~1/s l=Rs/l=Rs/ ρρ s= s= ρρ l/Rl/R O'tkazgichning elektr qarshiligi o'tkazgich O'tkazgichning elektr qarshiligi o'tkazgich tayyorlangan materialning elektr tayyorlangan materialning elektr xossasiga ham bog'liq.xossasiga ham bog'liq. ρρ - o'tkazgichning elektr xossasini - o'tkazgichning elektr xossasini ifodalovchi fizik kattalik.ifodalovchi fizik kattalik. ρρ =Rs/l=>[Ωm]=Rs/l=>[Ωm] Tok kuchi bilan zanjirning bir qismi-Tok kuchi bilan zanjirning bir qismi- o'tkazgichdagi kuchlanish va shu o'tkazgichdagi kuchlanish va shu o'tkazgich qarshiligi orasidagi o'tkazgich qarshiligi orasidagi bog'lanish Georg Om sharafiga qo'yilib, bog'lanish Georg Om sharafiga qo'yilib, fizika fanida Om qonuni deb yuritilib fizika fanida Om qonuni deb yuritilib kelmoqdakelmoqda Zanjirning bir qismi uchun Om qonuni:Zanjirning bir qismi uchun Om qonuni: O'tkazgichdagi to'k kuchi uning uchlari O'tkazgichdagi to'k kuchi uning uchlari orasidagi kuchlanishga to'g'ri, orasidagi kuchlanishga to'g'ri, o'tkazgichning qarshiligiga teskari o'tkazgichning qarshiligiga teskari proporsionaldir.proporsionaldir. I=U/R=>[v/m]=A U=IR=>[AI=U/R=>[v/m]=A U=IR=>[A Ω]=VΩ]=V R=U/I=>[v/A]=R=U/I=>[v/A]= ΩΩ Bundan kelib chiqib shuni aytish mumkinki Bundan kelib chiqib shuni aytish mumkinki 11 ΩΩ deb shunday o'tkazgichning qarshiligi deb shunday o'tkazgichning qarshiligi qabul qilinganki, uning uchlaridagi qabul qilinganki, uning uchlaridagi kuchlanish 1v bo'ganda undan 1A tok kuchlanish 1v bo'ganda undan 1A tok oqib o'tadi.oqib o'tadi. Masala yechish:Masala yechish: O'tkazgich uchlari orasidagi kuchlanish O'tkazgich uchlari orasidagi kuchlanish 150v ga teng.O'tkazgichdagi tok kuchi 150v ga teng.O'tkazgichdagi tok kuchi 15A bo'lsa, o'tkazgich qarshiligini toping.15A bo'lsa, o'tkazgich qarshiligini toping. Berilgan: Yechilishi:Berilgan: Yechilishi: U=150v I=U/RU=150v I=U/R I=15A R=U/I=150/15=10I=15A R=U/I=150/15=10 ΩΩ R=?R=? R A v O'tkazgich qarshiligi va temperatura orasidagi O'tkazgich qarshiligi va temperatura orasidagi bog'lanish:bog'lanish: O'tkazgich qarshiligi va temperatura orasidagi O'tkazgich qarshiligi va temperatura orasidagi bog'lanish o'tkazgichning turiga bog'liq bog'lanish o'tkazgichning turiga bog'liq hisoblanadi.hisoblanadi. Ms:Ms: 1.Metal o'tkazgichlarda: 1.Metal o'tkazgichlarda: RR R=R R=R oo (1+(1+ αα ∆∆ T) T) αα >0>0 Bu yerda Bu yerda αα o'tkazgichning o'tkazgichning TT o'tkazgichning termik o'tkazgichning termik koeffitsiyenti.koeffitsiyenti. 2.Yarim o'tkazgichlar:2.Yarim o'tkazgichlar: RR αα <0 R=R<0 R=R oo (1-(1- αα ∆∆ T)T) TT 3.Elektrolitlarda:3.Elektrolitlarda: RR αα <0 R=R<0 R=R oo (1-(1- αα ∆∆ T)T) T T O’ta o’tkazuvchanlik. Metallarning elektr O’ta o’tkazuvchanlik. Metallarning elektr to’kini o’tkazish qobiliyati ularning to’kini o’tkazish qobiliyati ularning solishtirma qarshiligi va solishtirma solishtirma qarshiligi va solishtirma elektr o’tkazuvchanligiga bog’liq.elektr o’tkazuvchanligiga bog’liq. Qarshilikning temperaturaga bog’liqligini Qarshilikning temperaturaga bog’liqligini har doim ham R=Rhar doim ham R=R oo (1+(1+ αα ▲▲ T) formula T) formula yordamida hisoblash mumkin emas.yordamida hisoblash mumkin emas. Past temperaturalarda (o kelvinga yaqin) ba’zi Past temperaturalarda (o kelvinga yaqin) ba’zi materiallarning qarshiligi nolga intiladi, ba’zi materiallarning qarshiligi nolga intiladi, ba’zi metallarda qandaydir chegaraviy qiymatga metallarda qandaydir chegaraviy qiymatga yaqinlashadi.yaqinlashadi. 1911-yilda golland fizigi Kamerling-Onnes 1911-yilda golland fizigi Kamerling-Onnes simobni suyuq geliyda sovitganida uning simobni suyuq geliyda sovitganida uning qarshiligiboshda asta-sekin o’zgarganligini, qarshiligiboshda asta-sekin o’zgarganligini, so’ngra 4.2 K (-269ºC) da birdaniga sakrab so’ngra 4.2 K (-269ºC) da birdaniga sakrab nolga tushib qolganligini aniqlaydi. nolga tushib qolganligini aniqlaydi. Kemberling-Onnes R=0 bo;lgan bu hodisani Kemberling-Onnes R=0 bo;lgan bu hodisani o’ta o’tkazuvchanlik deb ataydi.o’ta o’tkazuvchanlik deb ataydi. Kryinchalik juda past temperaturalarda o’ta Kryinchalik juda past temperaturalarda o’ta o’tkazuvchanlik holatiga o’tadigan juda o’tkazuvchanlik holatiga o’tadigan juda ko’p toza metall va ko’p toza metall va qotishmalarnianiqlaydi.qotishmalarnianiqlaydi. ρρ 0 1 2 3 4 50 1 2 3 4 5 T T

Elektr qarshilik.O‘tkazgichning solishtirma qarshiligi.Zanjirning bir qismi uchun OM qonuni. O‘tkazgich qarshiligining temperaturaga bog‘liqligi. O‘ta o‘tkazuvchanlik

Купить