Elektroliz jarayonlari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	6.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Elektroliz jarayonlari

Купить

Elektroliz
jarayonlari.

Elek t rolizning qo‘llanilishi
1. Elektrolizdan foydalanib, ishqoriy va ishqoriy yer metallari
hamda ayrim aktiv metallar ularning birikmalaridan ajratib olinadi.
Misol,
2NaCl
(suyuq)  2Na(katod) + Cl
2 (anod)
2. Elektrolizdan foydalanib, gazlar, ayrim kislotalar va boshqa
moddalarni ajratib olish mumkin. Masalan,
2H
2 0== 2H
2 (katod) + 0
2 (anod)
3. Metallarni ustki qismini boshqa metallar bilan qoplashda
elektrolizdan foydalaniladi.
4. Elektroliz sanoatda nihoyatda katta ahmiyatga ega. Usiz hozirgi
kimyo sanoatining juda ko‘p sohalarini tasavvur qilib bo‘lmaydi.

Elektroliz jarayoni maxsus qurilmalar – elektrolizerlar yoki
elektrolitik vannalarda olib boriladi. Agar elektrolitning suvdagi
eritmasiga o'zgarmas tok manbaiga ulangan elektrod tushirilsa,
eritmada tartibsiz harakatda bo'lgan ionlar bir tomonga
yo'naladi: kationlar katodga, anionlar esa anodga tomon
yo'naladi. Elektr toki manbaining ishlashi natijasida elektronlar
anoddan katodga uzatiladi, shu sababli anodda elektronlar
yetishmay qoladi, katodda esa ko'payib ketadi. Elektronlar
katoddan musbat zaryadlangan ionlarga o'tadi va ularni neytral
atomlarga aylantiriladi. Manfiy zaryadlangan ionlar anodga
kelib unga o'z elektronlarini beradi va o'zi zaryadsizlanadi.
Shunday qilib, elektrolizning mohiyati shundaki, katodda
qaytarilish anodda esa oksidlanish jarayoni boradi. 3
2 1
1


Elektrolizning sxematik
tasviri:

anod katod
diafragmae
NaCl = Cl + Na

anod katodNa
Cl
Na
2 Cl

0 1 Na e Na  

0
222 CleCl 
 
  Cl Na NaClK(-) qaytarilish
0
1 Na e Na  
 A(+) oksidlanish 0
2 2 2 Cl e Cl  

2 2
1 0
222 NaeNa 
0
2 2 2 Cl e Cl  

   
 0
20 2 2 2 Cl Na Cl Na
  0
20
22 ClNaNaCl Elektrtoki
eritma


NaCl elektrolizi

O H2
O H
2
anod katod
2
Cu
2
Cu
O H 2
H
H
OH
OH
O H 2
O H 2
2 O
CuCu

   2
4
2
4 SOCuCuSO
 
  OH H HOH
K(-) qaytarilish A(+) oksidlanish
02
2 Cu e Cu   
    H O e H O H 4 4 2 0
22
0 2 2 Cu e Cu   
8 4
2 0 2 2 4 2 Cu e Cu    
 HOeHOH 442 0
2
 HOeHOH 442 0
22 2
1

 HOCuHOHCu 4222 0
202
   
     
2
4
0
2
0
2
2
4
2
2 4 2 2 2 2 SO H O Cu O H SO Cu
420
20
24
2 2 2 2 SO H O Cu O H CuSO Eltoki       

CuCl
2 elektrolizi

anod katod
diafragmae
NaCl = Cl + Na
HOH = OH + H

Cl
OH
2
anod katod
Cl
OH
2
Cl
H
H
OH

OH

2 Cl
2 H


   OH H e HOH 2 2 2
0
2
 
  Cl Na NaCl
 
  OH H HOH
K(-) qaytarilish A(+) oksidlanish
    OH H e HOH 2 2 2 0
2
0
2 2 2 Cl e Cl  

0
2 2 2 Cl e Cl  

0
2
0
2 2 2 2 Cl OH H Cl HOH    
 
0
2
0
2
22222 ClOHNaHClNaHOH 
   
NaOHClHNaClOH токЭл
222
22.
2  


Deyarli barcha metallarning sirtqi qavati
shu metallar turgan gazsimon yoki suyuq
muhit ta‘sirda ma‘lum darajada yemiriladi.

Metallning atrofdagi muhit ta‘sirida
yemirilish jarayoni k orroziy a deb ataladi.

Temirning suvdagi kislorodli korroziyasi:
4Fe + 2Н
2 О + ЗО
2 = 2(Fe
2 O
3 +Н
2 О)


Metallar korroziyasi ham oksidlanish-
qaytarilish jarayonidir. Tabiatda ko’p
kuzatiladigan temir buyumlarning
korroziyasi odatda havo kislorodi yoki
kimyoviy jihatdan temir bilan oson
reaktsiyaga kirishadigan (ya‘ni aktiv
metallmaslar, kislotalar va boshqalar)
moddalar va havo nami ishtirokida yuzaga
keladi:


Korroziyaga qarshi kurash choralari
bir necha xil bo’ladi:

а ) metallning yuza qatlamini boshqa metall atomlari bilan
boyitish;

b) yuqorida aytilgani kabi metall qoplamalar yasash;

v) elektrkimyoviy himoyani amalga oshirish;

g) metallmaslar (bo’yoq, lak, polimerlar) qoplamasini
amalga oshirish;

d) korroziyaga olib keluvchi muhitni o’zgartirish (korroziyani
susaytiradigan yoki batamom to’xtatadigan ingibitorlar – aldegidlar,
geterotsiklik birikmalar, ba‘zi aminlarni qo’shish) kabi choralari
ko’riladi;

e) korroziyadan saqlash uchun ba‘zi protektor himoyani
amalga oshirish qulay bo’ladi.

Tayanch so'z va iboralar:
Elektroliz, suyuqlanma elektrolizi, eritmalar elektrolizi, elektroliz qonunlari,
elektrodlar turi, eriydigan elektrodli elektroliz

Foydalanilgan adabiyotlar:
1. YU.T.Toshpo'latov, SH.YE.Ishoqov. Anorganik kimyo. Toshkent.
«O'qituvchi». 1992 y.
2. N.A.Parpiyev, H.R.Rahimov, A.G.Muftaxov. Anorganik kimyo nazariy
asoslari. Toshkent. «O'zbekiston». 2000 y.
3. Q.Ahmerov, A.Jalilov, R.Sayfutdinov Umumiy va anorganik kimyo.
Toshkent. «O'zbekiston» 2003 y.

Elektroliz jarayonlari

Купить