Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 29.6KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Elektron darsliklarning turlari. Elektron o‘qitish vositalarining didaktik xususiyatlari

Купить
Elektron darsliklarning turlari. Elektron o‘qitish vositalarining didaktik xususiyatlari. Reja: 1. Elektron darsliklarning turlari. 2. Elektron o’qitish vositalarining didaktik xususiyatlari. 3. Amaliy ishlanmalar. Elektron o’quv adabiyotlari bilan bog’liq bo’lgan ko’pgina tushunchalarning keng ma’nodagi izohli talqini kompyuter va axborot texnologiyalari rivojlanib borishi bilan yanada kengayib borayotgan bilimlar bilan to’ldirilib borilmoqda. SHuning uchun elektron o’quv adabiyotlari yaratish va ulardan foydalanish bilan bog’liq bo’lgan asosiy tushunchalar va terminlarga izohlar quyidagi mulohazalarda keltirilgan.. Tajribaviy-amaliy avtomatlashtirilgan tizim – bevosita fizik ob’ektlar va yoki matematik modellar yordamida tajriba ishlari, va eksperimental izlanishlar o’tkazishni ta’minlaydigan texnik va dasturli vositalar majmuasi. Elektron nashr - bu grafikli, matnli, raqamli, nutqli, musiqali, videofoto va boshqa axborot ob’ektlaridan iborat bo’lgan jamlanma hisoblanadi. Elektron nashr magnitli (magnit tasmalarda, magnit disklarda), optik (CD-ROM, CD- I, CD+, CD-R, CD-RW, DVD) elektron axborot tashuvchi vositalarida hamda kompyuter tarmog’ida chop etilishi mumkin. Bitta elektron nashrda axborotli manbalar, axborotga ishlov berish, boshqarish tuzilmasi ajratilgan bo’lishi mumkin. Elektron nashr istalgan elektron tashuvchida bajarilishi mumkin, shuningdek elektron kompyuter tarmog’ida chop etilish mumkin. Elektron o’quv nashri - ta’lim oluvchilar tomonidan bilimlar, ko’nikmalar va mahoratlarni ijodiy va faol egallashlarini ta’minlaydigan ilmiy amaliy bilim sohasiga mos ravishdagi tizimlashtirilgan o’quv materialga ega bo’lgan elektron nashr. Elektron o’quv nashri muallifi – ijodiy faoliyati natijasida elektron o’quv nashrini yaratadigan jismoniy shaxs. Agar elektron o’quv nashri ikki yoki undan ortiq jismoniy shaxslarning birgalikdagi ijodiy faoliyatida yaratilgan bo’lsa, unda ularning har biri elektron o’quv nashrining muallifi bo’lib hisoblanadi. Aprobatsiya - ob’ekt, mahsulot yoki texnologiyani, ilmiy, o’quv-uslubiy ishlarni amaliy ishlatish jarayonida nazoratdan o’tkazish va tasdiqlash. Vizual muhit - insonga ko’rish organlari orqali qabul qilinadigan axborot oqimi. Insonga umumiy psixologik ta’sir o’tkazishi bo’yicha vizual muhitning komfortli, me’yoriy, gomogenli va agressiv turlari mavjud. Virtual ob’ektlar yoki jarayonlar-haqiqiy mavjud bo’lgan, shuningdek tasavvur qilinadigan ob’ektlar yoki jarayonlarning elektron modeli. «Virtual» so’zi elektron tashuvchilarida ko’rsatiladigan ta’lim yoki boshqa ob’ektlarning elektron analoglari tavsifini ko’rsatish uchun qo’llaniladi. Bundan tashqari ushbu ibora elektron model bilan ishlash paytida, haqiqiy fazoviy metaforani davom ettiruvchi interfays texnologiyalari multimediyasiga asoslangan miqdorini bildiradi. Gipermatn- elektron shaklda taqdim etilgan hamda tarmoqlangan bog’lanishlar tizimi bilan ta’minlangan va uning bir fragmentidan boshqasiga darhol o’tish imkoniyatlari oldindan berilgan matn. Gipermatn   - elektron shaklda va tarmoqlangan aloqalar sistemasi bilan ta’minlangan matn bo’lib, matnning bir joyidan boshqa joyiga bir zumda o’tish vazifasini bajaradi. Gipermediya – tarkibiga turli tipdagi tuzilgan axborot vositalaridan (matn, illyustratsiya, tovush, video va boshqalar) tuzilgan gipermatn. Giper murojaat-bir elektron axborot ob’ektidan boshqasiga murojaat qilish (masalan, matndan izoh, lug’at yoki adabiyot ro’yxatiga, bir maqoladan boshqasiga). Global kriteriyalar – sifatni baholashning tizimiga sezilarli ta’sir ko’rsatadigan kriteriyalar. Global kriteriyaga mos kelmaslik odatda, ekspertning salbiy baholashiga olib keladi. Uzoqlashtirilgan kompyutor dasturi-avtomatlashtirilgan tajribaviy- amaliy harakatlanish tizimi bo’lib, unda jismoniy ob’ekt bilan ish ob’ekti joylashgan o’rindan katta masofada uzoqlashtirilgan kompyuter bilan amalga oshiriladi. Elektron xrestomatiya-elektron axborotli o’quv nashrining muhim turi bo’lib, o’zida gipermediya ob’ektlarning tashkillashtirilgan jarayonini namoyon qiladi. Xrestomatiya mazmunida qo’llanma, mualliflar, nomlanishlar, jumlalar va boshqalar bo’yicha izlash mexanizmlari mavjud. Elektron kutubxona-o’quvchi hamda pedagoglar uchun hujjatlashtirish va xavfsizlikning xususiy tizimi bilan ta’minlangan, to’liq matnli elektron axborotni resurslar, telekommunikatsiya vositalari asosida jamlash va yetkazish imkoniyatini ta’minlovchi dasturli majmuadir. Elektron tajriba – real ob’ektlar, mahsulotlar va mavjudotlar ko’rgazma modellarini yaratish va izlanish imkonini beruvchi elektron muhit. Elektron uslubiy qo’llanma - pedagogik tajribani umumlashtirish va uzatish hamda ta’lim faoliyatining yangi modellarini shakllantirish va tarqatish shakli. Elektron uslubiy qo’llanmada pedagogik tajriba mashg’ulotlarning raqamlashtirilgan video-lavhalari, elektron yoki unga o’girilgan shaklda yaratilgan o’quvchilar ishlarini darslar bo’yicha rejalashtirilgan shaklida ko’rsatiladi. Elektron uslubiy qo’llanma qog’ozli komponentni o’z ichiga olishi mumkin. Elektron lug’at-an’anaviy «qog’ozli» lug’atga mos keluvchi elektron axborot manbai. Kompyuter versiyada so’z yoki so’zlar guruhiga maxsus ajratilgan ko’rsatma bilan istalgan dasturdan chaqarilishi mumkin. An’anaviy lug’atlardan farqli ravishda eletron lug’at matn va grafikaviy tasvirlar bilan bir qatorda video va animatsion lavhalar, tovush, musiqa va boshqalar bilan birga media-ob’ektlarning butun spektrlarini o’z ichiga olishi mumkin. Elektron nazoratdan o’tkazish (testlashtirish) - elektron o’quv nashrining komponenti bo’lib, an’anaviy kompyutersiz testlashtirishning analogidir. Elektron testlashtirish holatida kompyuter test va uning natijalarini ko’rsatib beradi, bu bilan bog’liq bo’lgan algoritmlarni joriy qiladi. (Masalan, bajarilgan yoki o’tkazib yuborilgan topshiriqlarga qaytish imkoniyatining borligi yoki yo’qligi, bitta testga vaqtning chegaralanganligi va hokazo). Elektron o’quv qo’llanmasi-darslikni qisman yoki to’liq almashtira oladigan yoki to’ldiradigan rasmiy tasdiqlangan elektron o’kuv nashri Elektron testlar-saqlangan, ishlov berilgan va testlashtiruvchiga kompyuter yoki telekommunikatsion texnikasi yordamida taqdim etiladigan testlar. Testlashtiruvchi «qog’oz» blankalarni to’ldirib, so’ngra unga kompyuterda ishlov bersa, bular kompyuterli test bo’lib hisoblanmaydi. Elektron tashuvchi-raqamlashtirilgan axborotni saqlash vositasi. Eng ko’p tarqalganlari magnitli (magnit tasma, magnitli disk va boshqalar) va optik (CD-ROM, DVD, CD-R, CD-I) elektron tashuvchilardir. Pedagogik sahna-pedagogik maqsadlarga erishish uchun yo’naltirilgan, metodik jihatdan pedagogik uslublarning ketma-ketligining o’rnatilishi. Pedagogik test-ma’lum shakl va mazmundagi topshiriqlarning murakkablik darajasi bo’yicha tabaqalashtirilgan tizim bo’lib, ta’lim oluvchining aniq soha bo’yicha bilim, ko’nikma va mahorat darajasi va tuzilmasini samarali baholash imkonini beradi. Elektron amaliyot-tajribada yaratilgan, ta’lim sohasining ma’lum mavzusini qamrab oladigan, saqlanadigan, ishlov beriladigan va ta’lim oluvchilarga elektron ko’rinishida namoyish qilinadigan modellar tizimi yoki real ob’ektdan uzoqda joylashgan ta’lim oluvchilar tomonidan individual tuzilgan, ta’lim berish sharoitlari bo’yicha uzoqlashtirilgan kompyuter dasturining elektron vositalari yordamida o’tkaziladigan real eksperimental ishlar. Elektron muharrir-yaratilgan, o’zgartirilgan, birlashtirish, ajratish, uzoqlashtirish, saqlash, vizuallashtirish va boshqa vertual olam ob’ektlariga ishlov berish turlarini amalga oshirish imkonini beruvchi elektron muhit. Matn, grafik, video, animatsion va fototasvir, tovush, musiqa, gipermedia va hokazo muharrirlari keng tarqalgan. Tarmoqli vositalar-o’quv jarayonining telekommunikatsion komponentlarini qo’llab quvvatlash uchun, shuningdek elektron o’quv nashrlarni yaratishda telekommunikatsion texnologiyalardan foydalanish imkoniyatini ta’minlash uchun qo’llaniladi. Tarmoqli vositalar tarkibiga telekommunikatsiyaning standart vositalari kiradi va ularning yordami bilan joylashish o’rnini ko’rsatish yo’li bilan o’quv materiali sifatida lokal va global kompyuter tarmoqlarining axborot resurslari jalb qilinishi mumkin. Bilimlar, ko’nikmalar va mahoratlarni pedagogik testli nazorat qilish tizimi – test nazoratida harakatga keltirilgan pedagogik, uslubiy, texnikaviy, tashkiliy resurlar birligi. Gipermatnning ma’lumotli (axborotli) maqolasi –maqola mavzusi, matnning o’zi va tegishli axborot maqolalariga giper jo’natish ro’yxati belgilangan sarlavhadan tuzilgan gipermavzuli hujjatning komponenti. Elektron nashr sahnasi-mazmunida alohida tuzilish komponentlari aniq bo’lgan mazmuniy, mantiqiy jixatdan foydalanuvchi bilan elektron nashr o’zaro harakatining dasturiy rejasi. Atama – berilgan fan sohasiga moslashtirilgan va yirik ilmiy aniqlovchiga ega bo’lgan maxsus tushunchani aks ettiradigan so’z yoki so’z birikmasi. Testlashtirish-statik asoslangan shkala va me’yorga tayanadigan, miqdoriy baho bilan yakunlanadigan testlar asosida o’lchash yoki shakllantirilgan baholash. Test topshirig’i-testning minimal tashkil etuvchi birligi bo’lib, top Test topshirig’i-testning minimal tashkil etuvchi birligi bo’lib, topshiriq turiga bog’liq ravishda tanlash uchun javoblar to’plamiga ega bo’lishi yoki bo’lmasligi mumkin. Masofadan o’qitish-o’quv yurtidan uzoq masofadagi jismoniy shaxsga o’qituvchilarning doimiy maslahat olish bilan ta’lim olish imkoniyatini ta’minlaydigan zamonaviy pedagogik, kompyuterli va telekommunikatsion texnologiyalar, uslublar va vositalar majmuasi. Yagona axborotli ta’lim fazasi-ta’lim oluvchilar, o’qituvchilar va ta’lim muassasalari boshqaruvi va jamiyatni axborotli ta’minlashning yagona texnologik vositalari bilan ta’minlaydigan kompyuterli texnikadan foydalanishga asoslangan dasturli telekommunikatsion muhit. Ushbu muhit ta’lim jarayoni va ta’lim muassasasini boshqarishni axborot bilan qo’llab- quvvatlashga, ta’lim jarayonining borishi va natijalari, shuningdek ta’limdan tashqari tadbirlarni axborotlashtirishga mo’ljallangan. Gipermatnning axborotli maqolasi sarlavhasi-gipermatnning axborotli maqolasi, maqolada yozilgan axborot ob’ektining nomlanishi berilgan sarlavha bilan ta’minlanadi. Elektron topshiriqlar-o’qituvchiga ta’lim oluvchilarning individul imkoniyatlarini hisobga olgan holda mustaqil va nazorat ishlari uchun tartibga keltiradigan topshiriqlar majmuini o’zida aks ettiruvchi axborot manbasining muhim ko’rinishidir. Yaratilgan topshiriqlar ta’lim oluvchilarga an’anaviy «qog’oz» li va elektron variantlarida tavsiya etilishi mumkin. Illyustratsiya-matnni tushunishga yordam beruvchi, o’rganilayotgan ob’ekt, jarayonni tasvirlab beruvchi rasmlar, sxemalar, diagrammalar, fotografiklar va boshqa grafik tasvirlar. Elektron vosita-ta’lim jarayoni qatnashchilariga ishlab chiqish, o’zgartirish, bog’lash, uzatish, uzoqlashtirish, saqlash va axborot agentlari ustida boshqa faol harakatlarni amalga oshirish imkonini beruvchi vosita. Ta’limni axborotlashtirish-o’qitish va tarbiyalashning psixologik- pedagogik maqsadlarini joriy qilishga mo’ljallangan zamonaviy axborot texnologiyalarni ishlab chiqish va foydalanishning nazariyasi va amaliyoti bilan ta’lim sohasini ta’minlash jarayoni. Axborotli ta’lim muhiti-o’quv faoliyatini joriy qilish uchun qo’llaniladigan kompyuter vositalari va ularni harakatlanish usullari birikmasi. Axborot tizimi-axborotni uzatish va qabul qilish tizimi bo’lib, axborot manbai, uzatish, aloqa kanali va axborotni qabul qiluvchilardan iborat. Axborotli va kommunikatsion texnologiyalar-axborotga ishlov beruvchi turli xildagi qurilmalar, mexanizmlar, usullar, algoritmlarni tasvirlovchi umumlashtirilgan tushuncha. Axborotli va telekommunikatsion texnologiyalarning muhim zamonaviy qurilmalari bo’lib, mos ravishdagi ta’limot bilan ta’minlangan kompyuter va o’zida joylashtirilgan axborotlar bilan birga telekommunikatsion vositalar hisoblanadi. Axborotli ob’ekt-turli xildagi ob’ektlarni, ya’ni tovush, tasvir, matn, son va majmuaviy tuzilgan elementlar, jadval, gipermatn, gipermediani tasvirlovchi umumlashtiruvchi tushuncha bo’lib, ular bevosita yoki algoritmli ko’rinishlarda tasvirlanishi mumkin. Axborot –inson tomonidan og’zaki (nutq shaklida), yozma (matn, jadval, rasm, chizma, shartli belgilar ko’rinishida) yoki boshqa usulda (masalan, tovushli yoki yorug’lik signallari, elektrik yoki asabli impulslar yordamida) uzatiladigan ma’lumotlar birikmasi. XX asr o’rtasidan boshlab –insonlar, inson va avtomatika o’rtasida ma’lumot almashish, hayvonot va o’simlik olamida signal bilan almashishni o’z ichiga oladigan umumilmiy tushuncha. Mezon-muhokama uchun mo’ljallangan vosita bo’lib, uning asosida biror ob’ekt, maxsulot yoki jarayonni baholash, aniqlash yoki sinflashni amalga oshirilishi mumkin. Mantiqiy urg’u-foydalanuvchi diqqatini kompyuter ekranidagi ma’lumot ob’ektiga qaratish uchun yo’naltirilgan psixologik apparatli usul. Model-kompyuter texnikasi vositalari yordamida matematik uslublar asosida ifodalangan, vizuallashtirish mumkin bo’lgan loyihaviy ko’rinish. Modellashtirish-ob’ektlarining kompyuterli modellarida izlanishlar olib borish, real mavjud bo’lgan narsalar, mavjudot va loyihalanayotgan ob’ektlar kompyuterli modellarini qurish va o’rganish. Multimediali vositalar-turli tipdagi axborotlarni: matn, rasm, sxema, jadval, diagramma va boshqalarni yaratish, saqlash, ishlov berish va raqamlashtirilgan ko’rinishida amalga oshirishning kompyuterli vositasi. Intellektual yadro-matematik amallarni sonli (raqamli) va simvolli ko’rinishda amalga oshiruvchi maxsus dasturlar majmuasi. Ochiq ta’lim –masofali o’qitish texnologiyasi va uslubini qo’llaydigan, ta’lim oluvchi uchun qulay ritmda ta’lim berishni ta’minlaydigan, istalgan xohlovchi uchun boshlang’ich bilim darajasini tahlil qilmasdan erishish mumkin bo’lgan o’qitish tizimi. Ochiq test tizimlari-o’qituvchi, uslubchi, darslik muallifi uchun yangi test yaratish yoki mavjud testni o’zgartirish imkoniyatini beruvchi tizimlar.

Elektron darsliklarning turlari. Elektron o‘qitish vositalarining didaktik xususiyatlari

Купить