Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 34.9KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Elektron hukumat konsepsiyasi.Elektron hukumat tizimi joriy etilishini taqoza qiluvchi omillar

Купить
Mavzu:Elektron hukumat konsepsiyasi.Elektron hukumat tizimi joriy etilishini taqoza qiluvchi omillar. Reja: 1. Elektron hukumat. 2. Davlat xizmati. 3. Elektron davlat xizmati. 4. Davlat interaktiv xizmatlari, elektron hukumatning yagona identifikatorlari. 5. Elektron hukumatning muloqot maydoni. Kirish Elektron hukumat tushunchasi dastavval XX asrning 90-yillari boshida AQSHda paydo bo‘lgan. Mazkur tushuncha, 1991 yilda, AQSHning o‘sha vaqtdagi prezidenti Bill Klinton davrida, internet va umuman axborot kommunikatsiya texnologiyalarining rivojlantirishga davlat darajasida, alohida e‘tibor qaratgan paytda yuzaga kelgani ma‘lum. Klinton ma‘muriyati davrida davlat idoralari hujjatlari orqali OAVga tarqalgan «Elektron hukumat» tushunchasi, 1999 yildan boshlab, okean orti va Yevropaning yetakchi nashrlarida davriy ravishda va tez-tez uchray boshladi. Aynan shu davrda, «Elektron hukumat» va unga bog‘liq tamoyillar tahlil va tadqiq qilingan ilmiy ishlar ham paydo bo‘ldi. Misol uchun: Bellami Teylorning « Axborot asrida hukumat boshqaruvi » asarida davlat boshqaruviga elektron axborot kommunikatsiya vositalari, xususan internetni tadbiq etishning nazariy masalalari ko‘rib chiqilgan bo‘lsa; 2002 yilda chop etilgan « Elektron hukumat strategiyasini baholash mezonlari: strategik tahlil xulosasi » nomli risolada, elektron hukumatning joriy qilishning istiqbollari, uning texnik va ijtimoiy talablari asosida tahlil qilingan edi. Keyingi davrda, axborot kommunikatsiya texnologiyalari borasida rivojlangan, yetakchi davlatlar hukumatlarining maxsus qarorlari orqali amaliy ishga o‘tildi. Davlat boshqaruvi sohasiga axborot kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etishni ko‘plab nufuzli xalqaro tashkilotlar ham qo‘llab quvvatlay boshlashdi. Elektron hukumat. Elektron hukumat (ingl. e-Government) – bu fuqarolar, biznes, davlat hokimiyati boshqa tarmoqlari va davlat amaldorlariga axborot taqdim etish hamda avvaldan shakllangan davlat xizmatlarini ko’rsatish bo’lib, bunda davlat va fuqaro o’rtasidagi shaxsiy aloqa minimallashtirilgan bo’ladi va axborot texnologiyalaridan maksimal darajada foydalaniladi. Dunyoning taraqqiy topgan mamlakatlarida 318 «Elektron hukumat» milliy tizimini faol tatbiq qilinmoqda. Bu tizim davlat tuzilmalarini boshqarishni, davlat va tadbirkorlar o’rtasidagi aloqani mustahkamlash orqali biznes-jarayonlarni samarali rivojlantirishni ta'minlabgina qolmay, fuqarolarga davlat xizmatlarini internet orqali hammabop interaktiv shaklda taqdim etish imkonini ham yaratadi. Mamlakatimizda ham bir necha yillardan buyon, maqsadli ravishda interaktiv davlat xizmatlarini aholi va yuridik shaxslarga davlat organlari veb- saytlari va O’zbekiston Respublikasi Hukumat portali orqali taqdim etish uchun axborot-kommunikatsiya texnologiyalari joriy etilmoqda. 2007 yildayoq, 49ta Bazaviy interaktiv davlat xizmatlari reestri (BIDXR) tasdiqlangandi. 2009 yilda u 94taga kengaytirilgan bo’lib, hozirda esa BIDXR 195dan ziyod ko’rinishni qamrab oladi. O’zbekiston matbuot markazida ―Elektron hukumat tizimi va interaktiv davlat xizmatlarining rivojlanishi mavzusida matbuot anjumani o’tkazildi. ‖ O’zbekiston Respublikasi aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalari davlat qo’mitasi raisi o’rinbosari Sherzod Shermatov OAV vakillariga Elektron hukumat tushunchasi, uning mazmun mohiyati, amalga oshirilgan ishlar va kelgusidagi vazifalar haqida ma'lumot berdi. Bugungi kunda ushbu yo’nalishda Korea Respublikasi ekspertlari bilan hamkorlikda ish olib borilayotganiga to’xtaldi. Qo’mitaning Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari boshqarmasi boshlig‗i Olimjon Umarov mavzu bo’yicha batafsil ma'ruza qildi. Ma'ruzachi Elektron hukumat tizimining ustuvor vazifalari haqida to’xtalar ekan, davlat data- markazini, interaktiv davlat xizmatlarining yagona portali hamda davlat organlari axborot tizimi majmuasini tashkil etish kabi masalalar ustida olib borilayotgan ishlar haqida ma'lumot berdi. Ma'lum qilinishicha, shu yilning 1 iyulidan interaktiv davlat xizmatlarining yagona portali ishga tushiriladi. Mamlakatning 2012 yildagi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi yakunlari va 2013 yilgi iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo’nalishlariga bag’ishlangan 2013 yil 18 yanvardagi Hukumat majlisida Prezidentimiz Islom Karimov mamlakatda 319 «Elektron hukumat» tizimini shakllantirish Konsepsiyasi va kompleks dasturini ishlab chiqish muhimligini qayd etib o’tgandi. Davlat organlari rahbarlari va mutaxassislaridan tuzilgan maxsus ishchi guruhi tomonidan mazkur yo’nalishda dunyo yetakchisi bo’lmish Korea Respublikasi va boshqa xorijiy mamlakatlarning «elektron hukumat» borasidagi ilg’or tajribalarini inobatga olinib, «Elektron hukumat» tizimini shakllantirish bo’yicha Konsepsiya va Kompleks dasturni, shuningdek, 2013-2017 yillarda O’zbekiston Respublikasida Milliy axborot-kommunikatsiya tizimini rivojlantirish Kompleks dasturini ishlab chiqish amalga oshirilmoqda. Loyihalarni ishlab chiqishda koreyalik va boshqa xorijiy ekspertlar faol qatnashmoqdalar, ushbu yo’nalish bo’yicha O’zbekistonning turli vazirliklari va idoralari mutaxassislari bilan davra suhbatlari, uchrashuvlar, seminarlar va yig’ilishlar o’tkazilapti. Ishlab chiqilayotgan O’zbekiston Respublikasida 2013-2017 yillarda «Elektron hukumat» tizimini shakllantirish bo’yicha Konsepsiya va Kompleks dastur davlat organlarining o’zaro va aholi hamda tadbirkorlik subyektlari bilan munosabatlarining bugungi holati va yo’nalishlarini inobatga olgan holda, «Elektron hukumat» tizimini shakllantirish va rivojlantirish bo’yicha asosiy vazifalarni belgilaydi. «Elektron hukumat» tizimini joriy etish bo’yicha taklif etilayotgan chora-tadbirlarning samaradorligini baholash uchun davlat organlari interaktiv xizmatlarining turli sohalari va yo’nalishlari bo’yicha maqsadli ko’rsatkichlar va indikatorlar ishlab chiqilgan. «Elektron hukumat» tizimi joriy etilishi natijasida to’liq tranzaksiyalangan xizmatlarga o’tilishi kutilmoqda, bu esa, aholi va biznes vakillarining davlat xizmatidan foydalanishda turli instansiyalarga qatnashni va davlat xizmatchilari bilan bevosita muloqotda bo’lishni istisno etadi. Bu, o’z navbatida, aholiga qo’shimcha qulayliklar yaratishga va biznes yuritish sharoitlarini yaxshilashga xizmat qiladi. Bugungi kunda, «Elektron hukumat»ning samarali unsurlari sifatida, 20dan oshiq loyihalar amalga oshirildi. Gov.uz O’zbekiston Respublikasi Hukumat portali, u tashkilotlar, shuningdek, yuridik shaxslar va jismoniy shaxslar o’rtasidagi elektron-axborot munosabatlari infratuzilmasining tizim tashkil etuvchi unsuri sanaladi. Har qanday fuqaro yoki korxona, tashkilot, muassasa vakili bu yerdan O’zbekiston davlat hokimiyatining barcha unsurlari haqida to’liq ma'lumot olishi, shuningdek, bevosita gov.uz portali orqali u yoki bu hokimiyat organiga elektron shaklda rasmiy so’rov yuborishi mumkin. Bu portalda, shuningdek, Bazaviy interaktiv davlat xizmatlari to‗liq reestri chop etilgan. Elektron hukumat – axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng‖ qo`llash hisobiga tashkilotlar va fuqarolar tomonidan davlat xizmatlari hamda davlat organlarining faoliyati natijalari to`g`risida axborot olish tezkorligi va qulayligining sifat jihatdan yangi darajasini ta`minlovchi davlat loyihasi. Aholi farovonligini yanada oshirish, mamlakatning iqtisobiy barqarorligini mustahkamlashning muhim omili sifatida aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish O’zbekiston hukumati siyosatining ustuvor vazifalari qatoriga kiradi. Mazkur vazifaning mohiyati, maqsadi va istiqboldagi rivoji O’zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan 2013 yilning 27 iyunida qabul qilingan O’zbekiston Respublikasining Milliy axborot-kommunikatsiya tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risidagi qarorida ham o’z ifodasini topdi. Mazkur qarorga muvofiq, 2013- 2020 yillarda O’zbekiston Respublikasida telekommunikatsiya texnologiyalari, tarmoqlari va aloqa infratuzilmasini rivojlantirish dasturi tasdiqlandi. Elektron hukumat tizimining axborot tizimlari komplekslari va ma‘lumotlar ‖ bazalarini yaratish bo’yicha chora-tadbirlar hamda loyihalar ro’yxati Kompleks dasturi tasdiqlangan. Kompleks dastur – O’zbekistonda ―Elektron hukumat tizimini joriy‖ etishning o’ta muhim ahamiyatga ega bo’lgan 22 ta loyiha va 6 ta tadbirlarni o’z ichiga oladi. Milliy axborot-kommunikatsiya tizimini yanada rivojlantirishning Kompleks dasturini amalga oshirishni muvofiqlashtiruvchi Respublika komissiyasi tashkil qilingan. Shu bilan birga Vazirlik qoshida 2 ta yirik ―Elektron hukumat tizimini ‖ rivojlantirish markazi va Axborot xavfsizligini ta‘minlash markazlarini tashkil 322 etish belgilangan. O’zbekistonda ―Elektron hukumat tizimini joriy etishning o’ta muhim ‖ ahamiyatga ega bo’lgan loyihalarni amalga oshirish bo’yicha grafiklar ishlab chiqilgan. Mazkur grafiklarda loyihalarni amalga oshirish yuzasidan quyidagilarni amalga oshirish belgilangan: Dastlabki loyiha oldi tadqiqotlarni o’tkazish, bunda interaktiv xizmatlar bo’yicha xalqaro tajribani o’rganish, mavjud holatini o’rganish, va takliflar ishlab chiqish.  -Loyihani amalga oshirish konsepsiyasini ishlab chiqish.  -Dastlabki texnik iqtisodiy hisob-kitoblarni ishlab chiqish.  -Dastlabki texnik iqtisodiy hisob-kitoblarni ekspertizadan o’tkazish.  -Texnik topshiriq ishlab chiqish.  -Loyihani amalga oshiruvchini aniqlash bo’yicha tanlovlar o’tkazish.  -Loyihani amalga oshirishdan iboratdir. Davlat interaktiv xizmatlari, elektron hukumatning yagona identifikatorlari. Elektron hukumatni rivojlantirish indeksi (EGDI) quyidagi usul bilan hisoblanadi: EGDI = 1/3 (OSI normallashtirilgan + TII normallashtirilgan + HCI normallashtirilgan) Dunyo bo ylab 100 nafar onlayn ko ngilli tadqiqotchilar guruhi ʻ ʻ Birlashgan Millatlar Tashkilotining Iqtisodiy ishlar departamenti (BMT DESA) bilan 2016-yilda BMTning elektron hukumat so rovi bo yicha BMTga a zo 193ʻ ʻ ʼ davlatda o tkazilgan 386 ta tadqiqot so rovlarini qayta ishlash uchun jalb qilingan. ʻ ʻ Onlayn ko'ngillilarning millatlari va tillarining xilma-xilligi - 65 dan ortiq til, 15 millat, ularning yarmi rivojlanayotgan mamlakatlardan - so'rovning vazifasini mukammal aks ettiradi.So'rovda raqamli inklyuziya darajasi indeksini o'z ichiga olmaslik tanqid qilindi. Elektron hukumatning yetkazib berish modellari va faoliyati Elektron hukumatning asosiy yetkazib berish modellarini quyidagilarga bo'lish mumkin: Hukumatdan fuqaroga yoki hukumatdan iste'molchiga (G2C) yondashuvlar, masalan, fuqarolar shakllarni, hukumat ma'lumotlarini va hokazolarni yuklab olishlari mumkin bo'lgan veb-saytlarni o'rnatish.Ushbu modelda G2C modeli biznes kontseptsiyasi bilan mijozlar bilan munosabatlarni boshqarish (CRM) strategiyasini qo'llaydi .Ularning "mijoz" (fuqaro) munosabatlarini boshqarib, korxona (hukumat) mijozning (fuqaroning) ehtiyojlarini qondirish uchun zarur bo'lgan mahsulot va xizmatlarni taqdim etishi mumkin.Qo'shma Shtatlarda NPR ( Hukumatni qayta kashf qilish bo'yicha Milliy hamkorlik ) 1993 yildan boshlab joriy qilingan.  Hukumatdan biznesga (G2B)  Hukumatdan hukumatga (G2G)  Davlatdan xodimlarga (G2E) Ushbu o'zaro ta'sir doiralarining har birida to'rt turdagi faoliyat amalga oshiriladi: Internet orqali ma'lumotlarni uzatish, masalan: tartibga solish xizmatlari, umumiy bayramlar, jamoat muhokamalari jadvallari, brifinglar, bildirishnomalar va boshqalar agentlik va fuqaro, korxona yoki boshqa davlat organi o'rtasidagi ikki tomonlama aloqa. Ushbu modelda foydalanuvchilar agentliklar bilan muloqot qilishlari va agentlikka muammolar, sharhlar yoki so'rovlar yuborishlari mumkin. operatsiyalarni amalga oshirish, masalan: soliq deklaratsiyasini taqdim etish, xizmatlar va grantlar uchun ariza berish. Boshqaruv, masalan: Fuqarolarga passiv ma'lumot olishdan faol fuqarolar ishtirokiga o'tishni ta'minlash:  Fuqaroni xabardor qilish  Fuqaroning vakili  Fuqarolarni ovoz berishga undash  Fuqaro bilan maslahatlashish  Fuqaroni jalb qilish Elektron hukumatning muloqot maydoni. Elektron hukumatlarda qo'llaniladigan onlayn tranzaksiya xizmatlariga misollar:  Tug'ilganlik haqidagi guvohnoma uchun ariza  Qurilishga ruxsat olish uchun ariza berish  Tadbirkorlik litsenziyasi uchun ariza berish  O'lim to'g'risidagi guvohnoma uchun ariza  Haydovchilik guvohnomasini olish uchun ariza berish  Ekologik ruxsat olish uchun ariza berish  Davlat bo'sh ish o'rinlariga onlayn ariza berish  Erga egalik huquqini ro'yxatdan o'tkazish uchun ariza  Nikoh guvohnomasini olish uchun ariza berish  Shaxsiy guvohnoma olish uchun ariza berish  Ijtimoiy himoya dasturlariga murojaat qilish  Viza uchun ariza berish  Politsiyaga bayonot berish  Jarimalarni to'lash  Kommunal to'lovlar (suv, gaz, elektr energiyasi)  Biznesni ro'yxatdan o'tkazish  Avtotransport vositasini ro'yxatdan o'tkazish  Erni ro'yxatga olish to'g'risidagi ma'lumotlarni qidirish  Onlayn telefon ma'lumotnomasida manzil va telefon raqami ma'lumotlarini qidiring  Manzil o'zgarishini yuborish  Daromad solig'ini taqdim etish  Qo'shilgan qiymat solig'ini topshirish  Qarama-qarshiliklar Elektron hukumatning ko'plab afzalliklaridan foydalanish umidida Daniels Indiana farovonlik dasturlari uchun ro'yxatga olish xizmatini xususiylashtirish va avtomatlashtirish bo'yicha qonun loyihasini imzoladi . Daniels imtiyozlarni qo'llashni soddalashtirish, ishlarni xususiylashtirish va firibgarlikni aniqlashni maqsad qilgan. Yuzma-yuz ish yuritishdan voz kechish va elektron muloqotga o'tish yuqorida aytib o'tilgan muammolarni hal qiladi va samaradorlikni oshiradi, deb ishonilgan edi. Indianadagi ijtimoiy ro'yxatga olish muassasalari IBM tomonidan boshqariladigan onlayn ilovalar va qo'ng'iroq markazlari bilan almashtirildi . Bular deyarli darhol muammolarga duch keldi. Asosan yuzma-yuz va shaxsiylashtirilgan amaliyot asosan bir kechada modernizatsiya qilindi va bu xususiyatlarga tayangan ko'plab odamlarni ko'r qildi. Bitta o'lchamda ishlagan avtomatlashtirilgan tizim barcha yondashuvlarga mos keladi, bu esa qabul qiluvchiga boshqa hamma narsadan ko'ra xatoliklarni keltirib chiqaradi. Ilgari qabul qiluvchining xodimi bilan bitta telefon qo'ng'irog'i orqali hal qilinadigan muammolar xususiy qo'ng'iroq markazi xodimlarining yetarli darajada o'qilmaganligi sababli tobora murakkablashdi. Farovonlik oluvchilar to'g'ridan-to'g'ri yordam yo'qligi, tizimdagi xatolar ularning nazorati ostida bo'lmagani yoki jarayonni tezlashtirish uchun texnologiyadan foydalana olmasliklari sababli imtiyozlardan mahrum bo'lishdi. O'tish nafaqat oluvchilarni, balki xodimlarni ham bosib oldi. 2009 yil oktyabr oyida hatto Daniels ham loyihaning nuqsonli va muammoli ekanligini tan oldi va IBM bilan shartnomani bekor qildi. Indiana 2010-yildan boshlab gibrid tizimni ishlab chiqarishni boshladi, jumladan, ish bo'yicha ishchilar va kerak bo'lganda ba'zi avtomatlashtirish. Elektron hukumatning pirovard maqsadi fuqarolarga ko‘paytirilgan davlat xizmatlari portfelini samarali va tejamkor tarzda taklif qilishdir. Elektron hukumat hukumatning shaffofligini ta’minlaydi. Hukumatning shaffofligi muhim ahamiyatga ega, chunki u jamoatchilikni hukumat nimalar ustida ishlayotgani va ular amalga oshirishga harakat qilayotgan siyosatlar haqida xabardor qilish imkonini beradi. Elektron hukumatga kirish orqali oddiy vazifalarni bajarish osonroq bo'lishi mumkin. Oilaviy ahvol yoki manzilni o'zgartirish kabi ko'plab o'zgarishlar uzoq jarayon bo'lib, fuqarolar uchun juda ko'p hujjatlarni talab qilishi mumkin. Elektron hukumat ushbu vazifalarni jismoniy shaxslarga yanada qulaylik bilan samarali bajarish imkonini beradi. Elektron hukumat jamoatchilikni siyosiy kampaniyalarga ko‘proq jalb qilishning oson yo‘lidir. Bu saylovchilarning xabardorligini oshirishi mumkin, bu esa fuqarolarning saylovlardagi ishtirokini oshirishga olib kelishi mumkin. Bu biznes uchun qulay va tejamkor bo'lib, uni olish uchun vaqt, kuch va pul sarflamasdan mavjud bo'lgan eng dolzarb ma'lumotlarga osonlik bilan kirish orqali davlatga foyda keltiradi. Elektron hukumat jarayonlarni soddalashtirishga yordam beradi va davlat sektori idoralari va fuqarolar uchun hukumat ma'lumotlarini yanada qulayroq qiladi. Misol uchun, Indiana avtotransport byurosi okrug sudida ko'rib chiqilishi uchun haydovchi yozuvlarini tasdiqlash jarayonini soddalashtirdi. Indiana elektron pochta markasi texnologiyasidan foydalangan holda hukumat yozuvlarini raqamli imzolash, qonuniy sertifikatlash va elektron shaklda etkazib berishga ruxsat bergan birinchi shtat bo'ldi. Elektron demokratiya xizmatlari soddaligidan tashqari, xarajatlarni kamaytirishi mumkin. Alabama tabiatni muhofaza qilish va tabiiy resurslar departamenti, Wal-Mart va NIC litsenziyalash jarayonini avtomatlashtirish uchun mavjud kompyuterdan foydalangan holda onlayn ov va baliq ovlash litsenziyasi xizmatini ishlab chiqdi. Birinchi ov mavsumida Wal-Mart do'konlarida 140 000 dan ortiq litsenziyalar sotib olindi va agentlik bu har yili xizmatdan 200 000 dollar tejash imkonini beradi. Elektron hukumatning kutilayotgan afzalliklari samaradorlik, xizmatlarni yaxshilash, davlat xizmatlaridan foydalanish imkoniyatlarini yaxshilash, jamiyatning barqaror rivojlanishi hamda oshkoralik va javobgarlikni o‘z ichiga oladi. Elektron hukumatning so'nggi sinovlari jamoatchilik tomonidan qabul va ishtiyoq bilan kutib olindi Fuqarolar tobora ortib borayotgan siyosiy masalalar bo yicha onlayn muhokamalarda qatnashmoqda va an anaviy ravishda davlatʻ ʼ ishlariga minimal qiziqish ko rsatuvchi yoshlar elektron ovoz berish tartib- ʻ qoidalariga jalb qilinmoqda.Internetga asoslangan davlat dasturlari ishonchli maxfiylik siyosati yo'qligi uchun tanqid qilingan bo'lsa-da, tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, odamlar shaxsiy maxfiylikdan ko'ra huquqbuzarlarni jinoiy javobgarlikka tortishni qadrlashadi. Qo'shma Shtatlardagi katta yoshlilarning 90 foizi jinoyatchilarni Internetda kuzatish tizimini ma'qullaydi va 57 foizi jinoyatchilar yoki terrorchilarni jinoiy javobgarlikka tortishga olib keladigan bo'lsa, shaxsiy internet maxfiyligidan voz kechishga tayyor. Xulosa: Elektron hukumat tarafdorlarining ta'kidlashicha, onlayn davlat xizmatlari qog'oz shakllarga bo'lgan ehtiyojni kamaytiradi. Yaqinda atrof-muhitni muhofaza qiluvchi guruhlar, ommaviy axborot vositalari va jamoatchilik tomonidan qilingan bosimlar tufayli , ba'zi hukumatlar va tashkilotlar qog'ozdan foydalanishni kamaytirish uchun Internetga murojaat qilishdi. Amerika Qo'shma Shtatlari hukumati Agentlik tomonidan hukumat shakllari veb-saytidan foydalanadi A | USAGov "federal xodimlar uchun ichki hukumat shakllarini" taqdim etadi va shu tariqa "qog'ozda sezilarli tejamkorlik qiladi. Shuningdek, agar fuqarolar davlat xizmatlari yoki ruxsatnomalar uchun onlayn ariza berishlari mumkin bo'lsa, ular davlat idorasiga borishlari shart emas. gaz va dizel yoqilg'isi bilan ishlaydigan transport vositalaridan havoning kamroq ifloslanishiga olib keladi . Foydalanilgan adabiyotlar 1 . Ходиев Б . Ю . ва бошқалар . “Информатика” Олий ўқув юртлари учун дарслик -Т.: ТДИУ. 2007й. 2 . Алимов Р.Х., Юлчиева Г.Т., ва бошқалар “Ахборот технологиялари ва тизимлари” дарслик-Т.: ТДИУ, 2010й. 3 . Ғуломов С.С, Алимов Р.Х, ва бошқалар. “Ахборот тизимлари ва технологиялари” “Шарқ”, Т-2000 й.

Elektron hukumat konsepsiyasi.Elektron hukumat tizimi joriy etilishini taqoza qiluvchi omillar

Купить