Elektron raqamli imzo va ulardan foydalanish - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	33.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Elektron raqamli imzo va ulardan foydalanish

Купить

Mavzu;Elektron raqamli imzo va ulardan foydalanish
Reja
1.Elektron raqamli imzo tushunchasi
2. Elektron raqamli imzo modulini o’rnatish tartibi
3.Elektron raqamli imzoni imkoniyatlari
4. Elektron raqamli imzo turlari va ularda ishlash

Elektron raqamli imzo — Elektron hujjatdagi mazkur elektron hujjat
axborotini
elektron raqamli imzoning yopiq kalitidan foydalangan holda maxsus
o zgartirish
natijasida hosil qilingan hamda elektron raqamli imzoning ochiq kaliti ʻ
yordamida
elektron hujjatdagi axborotda xatolik yo qligini aniqlash va elektron ʻ
raqamli
imzo yopiq kalitining egasini identifikatsiya qilish imkoniyatini beradigan
imzo.
(qonun)Qonunda talab etilgan shartlarga rioya etilgan taqdirda elektron
raqamli
imzo qog oz hujjatga shaxsan qo yilgan imzo bilan bir xil ahamiyatga ʻ ʻ
egadir.
Elektron ma lumotlarni kriptografik o zgartirish natijasida hosil qilingan ʼ ʻ
belgilar
ketma-ketligi. Elektron raqamli imzo ma lumotlar blokiga qo shib ʼ ʻ
qo yiladi
va blokni qabul qiluvchiga, manbani va ma lumotlarning butunligini ʻ ʼ
tekshirish
hamda soxtalashtirishdan muhofazalanish imkonini beradi. Hozirgi
kunga
kelib, ayrim mamlakatlar qonunchilik yo li bilan raqamli imzodan ʻ
foydalanishni
layoqatliligini qonunlashtirib qo yganlar. Elektron raqamli imzo ʻ
kalitlari
sertifikatlari ro yxatga olish markazlari tomonidan beriladi. ʻ Elektron
raqamli
imzo - yopiq kalitini qo‘llagan holda axborotning kriptografik o‘zgarishi
natijasida
olingan va imzoning shakllanish vaqtidan boshlab elektron hujjatdagi
axborotda
xatolik yo‘qligini aniqlovchi hamda imzo kaliti sertifikatini imzo
egasiga
taalluqligini tekshiruvchi elektron hujjatning rekviziti hisoblanadi;
elektron
raqamli imzo - elektron hujjatdagi mazkur elektron hujjat axborotini
elektron
raqamli imzoning yopiq kalitidan foydalangan holda maxsus o‘zgartirish
natijasida
hosil qilingan hamda elektron raqamli imzo ochiq kaliti yordamida
elektron
hujjatdagi axborotda xatolik yo‘qligini aniqlash va elektron raqamli imzo
yopiq
kalitining egasini identifikatsiya qilish imkoniyatini beradigan imzo;
elektron
raqamli imzoning yopiq kaliti - elektron raqamli imzo kalit vositalaridan
foydalangan
holda hosil qilingan, faqat imzo qo‘yuvchi shaxsning o‘ziga ma’lum
bo‘lgan
va elektron hujjatda elektron raqamli imzo yaratish uchun mo‘ljallangan
belgilar
ketma-ketligi;
elektron
raqamli imzoning ochiq kaliti - elektron raqamli imzo kalit vositalaridan
foydalangan
holda hosil qilingan, elektron raqamli imzo yopiq kalitiga mos
keluvchi,
axborot tizimining har qanday foydalanuvchisi foydalana oladigan va
elektron
hujjatdagi elektron raqamli imzo kalit haqiqiyligini tasdiqlash uchun
mo‘ljallangan
belgilar ketma-ketligi;
elektron
raqamli imzo kalitining sertifikati - elektron raqamli imzoning ochiq kaliti
elektron
raqamli imzoning yopiq kalitiga mosligini tasdiqlaydigan va elektron
raqamli
imzo yopiq kalitining egasiga vakolatli organ tomonidan berilgan elektron
yoki
qog‘oz shaklidagi hujjat;
elektron
raqamli imzo yopiq kalitining paroli - elektron raqamli imzoning yopiq
kalitidan
ruxsatsiz tarzda foydalanishdan himoya qilish uchun mo‘ljallangan shartli
belgilar
ketma-ketligi.
elektron
raqamli imzoning yopiq kaliti egasi - elektron raqamli imzo kalitini
yaratgan
(elektron hujjatga imzo qo‘ygan) va vakolatli organ tomonidan uning
nomiga
elektron raqamli imzo kaliti sertifikati berilgan jismoniy shaxs.
elektron
raqamli imzo kalit sertifikatini boshqarish - elektron raqamli imzo
kalitining
sertifikati amal qilishini to‘xtatib turish yoki qayta tiklash yoxud uni
bekor
qilish.

elektron raqamli imzo kalit sertifikatining amal qilish muddati - elektron raqamli
imzo
kaliti ro‘yxatga olingan vaqtdan boshlab 24 oydan oshmasligi kerak.
ERI OLISH TARTIBI
ERI
O zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo’mitasi ʻ ning Yangi texnologiyalar
ilmiy-axborot
markazi va uning hududiy boshqarmalari tomonidan 2 yilga beriladi.
ERIni
yaqin atrofdagi tuman Davlat soliq inspektsiyasi (DSI)da to lov asosida ʻ
olish
mumkin. ERI uchun eng kam oylik ish haqining 10% miqdorida to'lov
summasi
undiriladi.
ERI
olish uchun quyidagi hujjatlarni taqdim etish lozim:
-
ERI kaliti sertifikati va kalitini olish to g risidagi imzolangan hamda zarur ʻ ʻ
hollarda
muhr bilan tasdiqlangan ariza ( 1-ilova );
-
arizada ko rsatilgan jismoniy shaxs yoki yuridik shaxs vakilining pasporti; ʻ
-
ERI kalitlarini yaratish xizmati uchun to lov to langanligi to g risidagi ʻ ʻ ʻ ʻ
kvitantsiya.
Eslatma. Aholiga
qulaylik yaratish maqsadida ERI kalitlarini ro yxatdan o’tkazish ʻ
uchun
CLICK tizimi orqali to lovni amalga oshirish yo lga qo yilgan. Buning ʻ ʻ ʻ
uchun
telefonda *880*0113*STIR*to lov summasi# USSD-buyrug i teriladi. ʻ ʻ
Bunda:
STIR
– bu soliq to lovchining identifikatsion raqami; ʻ
To lov
summasi – eng kam oylik ish haqining 10% miqdorida (2016 yil 1 oktyabr ʻ
holatiga
ko ra eng kam oylik ish haqining 10 foizi 14 977 so mni tashkil etadi). ʻ ʻ
CLICK
orqali to lov xizmati faqatgina jismoniy shaxslar uchun mavjud bo lib, u ʻ ʻ
O zR
DSI va uning hududiy boshqarmalari tomonidan beriladigan ERI uchun ʻ
amalga
oshiriladi.
To lov
amalga oshirilgandan so ng yaqin o rtadagi DSIga tashrif buyuring. ERI ʻ ʻ ʻ
kalitlarini
yozish uchun USB flesh-kartasini olib borishni unutmang.
ERI MODULINI O`RNATISH TARTIBI
Yagona
interaktiv davlat xizmatlari portalida (Yagona portal) elektron raqamli
imzodan
(ERI) foydalanilanish uchun E-IMZO maxsus moduli shaxsiy (ish yoki
uy)
kompyuteriga o’rnatilishi lozim. E-IMZO modulini o’rnatish yo’riqnomasi
bilan bu
yerda tanishish mumkin.
Shuningdek,
foydalanuvchi o’zining shaxsiy kompyuterida JRE ning 1.7-
versiyasidan
kam bo’lmagan versiyasi o’rnatilganligiga ishonch hosil qilishi
kerak. Kompyuterda
ORACLE JRE komponentlari mavjudligi qanday
tekshiriladi? Agar
Sizning kompyuteringizda JRE ilovasi mavjud bo’lmasa, uni
ushbu
havola orqali yuklab olishingiz mumkin https://java.com/ru/download/ .
Eslatma!!! Elektron
murojaatni imzolashda, DSQ tomonidan berilgan ERI
(elektron
raqamli imzo) "DSKEYS" nomi ostidagi papkada komyuterning C yoki
D
disk xotirasida (yoki USB fleshkada) saqlangan bo'lishi lozim.
ELEKTRON
MUROJAATNI ELEKTRON RAQAMLI IMZO ORQALI
IMZOLASH
TARTIBI
Murojaatni
ERI bilan imzolash uchun elektron murojaatni yuborishning so ngi ʻ
qadamida «Imzo chekish» tugmasiga
bosing.
1. «Imzo
chekish» tugmasi bosilganida dialogli oyna ochiladi, bunda tegishli ERI
tanlanishi
lozim.

2. Imzolash muvaffaqiyatli yakunlangan taqdirda ekranda «Shakl muvaffaqiyatli
imzolandi» oynasi
paydo bo’ladi. Keyin «Yuborish» tugmasini bosing.
Elektron imzo nima?
Elektron
imzo olish mumkin bo'lgan narsa emas, balki elektron raqamli imzoga
egasiga
egalik huquqini tasdiqlash, shuningdek imzolangan vaqtdan boshlab
elektron
hujjatda ma'lumot / ma'lumotlarning holatini (o'zgartirishlar mavjudligi
yoki
yo'qligi) qayd etish imkonini beradigan hujjat tafsilotlari.
Imkoniyatlar elektron
imzo
ERI
jismoniy shaxslarga Internet orqali davlat, ta'lim, tibbiy va boshqa axborot
tizimlari
bilan masofaviy aloqani ta'minlaydi.
Yuridik
shaxslar uchun elektron imzo elektron kim oshdi savdolarida qatnashishga
ruxsat
beradi, yuridik ahamiyatga ega bo'lgan elektron hujjat aylanishini (EDF) va
tartibga
soluvchi organlarga elektron hisobotlarni topshirishni tashkil qiladi.
ERI
foydalanuvchilari uchun taqdim etayotgan imkoniyatlar uni oddiy fuqarolar va
kompaniya
vakillarining kundalik hayotining muhim qismiga aylantirdi.
elektron
imzo vositasi, ya'ni kriptografik algoritmlar va funktsiyalar to'plamini
amalga
oshirish uchun zarur bo'lgan texnik vositalar. Bu kompyuterga o'rnatilgan
kriptografik
provayder (CryptoPro CSP, ViPNet CSP) yoki o'rnatilgan kriptografik
ta'minotchi
(Rutoken EDS, JaCarta GOST) bilan mustaqil token yoki "elektron
bulut"
bo'lishi mumkin. "Elektron bulut" dan foydalanish bilan bog'liq bo'lgan ERI
texnologiyalari
haqida ko'proq ma'lumotni Yagona elektron raqamli imzo
portalining
navbatdagi maqolasida o'qishingiz mumkin. Elektron imzo bilan
faylni qanday imzolash kerak?
EDS faylini imzolash uchun siz bir necha bosqichlarni bajarishingiz kerak .
Bir
misol
sifatida, Yagona elektron imzo portalining .pdf formatidagi savdo markasi
sertifikatiga
malakali elektron imzoni qanday qo'yish kerak.
Elektron raqamli imzo nimaga kerak va undan foydalanish muddati qancha?
Misol
uchun, uning yordamida bugun Yagona bportal orqali ko‘rsatilayotgan 240
dan
ziyod interaktiv xizmatlardan foydalanish mumkin.
ERI
kaliti foydalanuvchisi o‘zining kalitidan 24 oy muddat mobaynida foydalana
oladi.
Uni uzaytirish uchun siz elektron raqamli imzo kalitini olingan Ro‘yxatga
olish
markaziga murojaat qilishingiz zarur.
Elektron raqamli imzo kimlarga beriladi?
ERI
kalitlarning sertifikatlari yuridik va jismoniy shaxslarning murojaatlari
bo‘yicha
beriladi. Murojatt qilgan shaxs ro‘yxatdan utish va ERI kalitining
sertifikatini
olish uchun soliq xizmatlari organlarida hisobda turishi zarur (soliq
to‘lovchining
identifikatsiya raqami -STIRbo‘lish kerak)
Elektron raqamli imzoni qayerdan olish mumkin?
Bugungi
kunga kelib, 6 ta rasmiy davlat ro‘yxatidan o‘tgan (amaldagi) elektron
raqamli
imzo kalitlarini ro‘yxatga olish markazlari faoliyat yuritib kelmoqda:
o Davlat
soliq qo‘mitasi huzuridagi Yangi texnologiyalar ilmiy-axborot markazi;
o Markaziy
bank Xavfsizlik va axborotni muhofaza qilish departamenti;

o Davlat bojxona qo‘mitasi;
o Fan-texnika
va marketing tadqiqotlari markazi “UNICON.UZ” Davlat unitar
korxonasi;
o Moliya
vazirligi huzuridagi Axborot-hisoblash markazi Davlat unitar
korxonasi;
o “INTELLECT
SOFT” xususiy korxonasi.
Siz
shu markazlardan biriga murojaat qilishingiz mumkin.
Raqamli
imzo
O‘zbekiston
Respublikasining “Elektron raqamli imzo to‘g‘risida”gi Qonuniga
muvofiq,
elektron raqamli imzo — elektron hujjatdagi mazkur elektron hujjat
axborotini
elektron raqamli imzoning yopiq kalitidan foydalangan holda maxsus
o‘zgartirish
natijasida hosil qilingan hamda elektron raqamli imzoning ochiq kaliti
yordamida
elektron hujjatdagi axborotda xatolik yo‘qligini aniqlash va elektron
raqamli
imzo yopiq kalitining egasini identifikatsiya qilish imkoniyatini beradigan
imzo.
Elektron
raqamli imzoning yopiq kaliti — elektron raqamli imzo vositalaridan
foydalangan
holda hosil qilingan, faqat imzo qo‘yuvchi shaxsning o‘ziga ma’lum
bo‘lgan
va elektron hujjatda elektron raqamli imzoni yaratish uchun mo‘ljallangan
belgilar
ketma-ketligi.
Elektron
raqamli imzoning ochiq kaliti — elektron raqamli imzo vositalaridan
foydalangan
holda hosil qilingan, elektron raqamli imzoning yopiq kalitiga mos
keluvchi,
axborot tizimining har qanday foydalanuvchisi foydalana oladigan va
elektron
hujjatdagi elektron raqamli imzoning haqiqiyligini tasdiqlash uchun
mo‘ljallangan
belgilar ketma-ketligi.
Mazkur
Qonunga ko‘ra elektron raqamli imzodan foydalanish sohasini davlat
tomonidan
tartibga solishni O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va u
maxsus
vakolat bergan organ amalga oshiradi. Aloqa, axborotlashtirish va
telekommunikatsiya
texnologiyalari sohasida O‘zbekiston Respublikasi aloqa,
axborotlashtirish
va telekommunikatsiya texnologiyalari davlat qo‘mitasi ERIni
ro‘yxatga
oluvchi vakolatli davlat organi hisoblanadi. Mazkur vazifa Qo‘mita
tizimidagi
« UNICON.UZ » – Fan-texnika va marketing tadqiqotlari markazi Davlat
unitar
korxonasi qoshidagi Elektron raqamli imzolar kalitlarini ro‘yxatga olish
markazi
tomonidan amalga oshiriladi.
Elektron
raqamli imzolar kalitlarini ro‘yxatga olish markazi elektron raqamli
imzoning
ochiq kalitlari va shifrlash sertifikatlaridan quyidagi maqsadlarda
foydalanishni
ta’minlash uchun mo‘ljallangan:
-
uzatiladigan elektron hujjatlar va ommaviy axborot resurslarining butunligini,
shuningdek
ularning ishonchli autentifikatsiya qilinishini nazorat qilish;
-
axborot o‘zaro hamkorligi sub’ektlarining yuridik jihatdan ahamiyatli elektron
identifikatsiyalash
tizimini yaratish;
-
tizim sub’ektlarining axborot o‘zaro ishlashida xavfsizlik va foydalana olishning
ajratilishini
ta’minlash;
-
axborot o‘zaro hamkorligi sub’ektlarining elektron raqamli imzo kalitlarini
boshqarish
tizimini yaratish.

Kalitlarni ro‘yxatga olish markazi «Elektron raqamli imzo to‘g‘risida»gi Qonun
talablariga
muvofiq vazifa va funksiyalarni bajaradi.
Kalitlarni
ro‘yxatga olish markazi tomonidan tayyorlanadigan elektron raqamli
imzo
kalitining sertifikati ITU-T X.509, RFC3279, RFC3280 xalqaro tavsiyalarida
belgilangan
formatdan foydalanadi.
Dasturiy ta’minot o‘z ichiga Sertifikatlashtirish markazi va ma’muriy
boshqaruvni oladi. Sertifikatlashtirish markazining serveri ERI kalitlarini
ro‘yxatga olish markazi funksiyalarining kompleksini ta’minlaydi va ERI
ochiq kalitlari sertifikatlarining muhofazalangan saqlash joyidan iborat.
Ma’muriy boshqaruvning dasturiy ta’minoti o‘z funksiyalarini bajarishlari
uchun Kalitlarni ro‘yxatga olish markazini uzoqdan turib boshqarilishini
ta’minlaydi.
Elektron
imzoning qanday turlari mavjud?
San'at
bo'yicha. N 63-FZ Federal qonunining 2-qismi elektron imzo - bu elektron
shakldagi
boshqa ma'lumotlarga (imzolangan ma'lumotlar) biriktirilgan yoki ular
bilan
boshqa tarzda bog'langan va ma'lumotni imzolagan shaxsni aniqlash uchun
foydalaniladigan
elektron shakldagi ma'lumot.
Malumot
uchun. Federal qonunning 1-FZ-sonli 3-moddasi elektron raqamli imzoni
elektron
raqamli imzoning shaxsiy kalitidan foydalangan holda ma'lumotni
kriptografik
o'zgartirish natijasida olingan va qalbakilashtirishdan himoya qilish
uchun
ishlab chiqilgan elektron hujjatning zarurati sifatida tavsiflaydi va imzo
kaliti
sertifikati egasini aniqlashga imkon beradi, shuningdek ma'lumot
buzilishining
yo'qligini aniqlaydi. elektron hujjatda.
San'at
qoidalariga muvofiq. 63-FZ-sonli Federal qonunining 5-bandida elektron
imzo
ikki xil bo'lishi mumkin: oddiy va takomillashtirilgan. O'z navbatida,
takomillashtirilgan
elektron imzo malakasiz yoki malakali bo'lishi mumkin. Shuni
ta'kidlash
kerakki, 1-FZ-sonli federal qonun, yuqorida aytib o'tganimizdek, shunga
o'xshash
bo'linishni nazarda tutmaydi.
Oddiy elektron imzo. Oddiy
elektron imzo - bu kodlar, parollar yoki boshqa
vositalar
yordamida ma'lum bir shaxs tomonidan elektron imzoning
shakllantirilganligini
tasdiqlovchi elektron imzo (63-FZ Federal qonunining 5-
moddasi
2-qismi).
Elektron
raqamli imzo tizimi nima
Maxsus matematik sxema bo'lgan elektron raqamli imzoning asosiy maqsadi
elektron hujjatlar yoki xabarlarning haqiqiyligini tasdiqlashdir. Xavfsiz
raqamli imzo oluvchiga hujjat jo'natuvchi tomonidan yaratilganligi va uni
uzatish paytida o'zgartirilmaganligini kafolatlaydi.

Elektron raqamli imzodan foydalanish xususiyatlari
Hujjatni
tasdiqlash uchun ERIdan foydalanishdan oldin siz quyidagilarni hisobga
olishingiz
kerak.
1. Imzoning
haqiqiyligi hamma uchun ochiq bo'lgan ma'lumotlar asosida tekshirilishi
mumkin.
Shu bilan birga, u qayd etilgan xabardan va elektron raqamli imzoning
shaxsiy
kalitidan yaratiladi.

2. Yashirin kalitisiz imzo soxtalashtirish yoki tanlash imkonsiz.
ERIdan
foydalanish nafaqat yuridik shaxslar ishini tashkil qilishda (hujjatlarning
haqiqiyligini,
muallifligini, shaxsini va holatini tasdiqlashda), balki jismoniy
shaxslar
uchun ham maqsadga muvofiq va dolzarbdir. Masalan, uni imzolagan
tomonlardan
biri xabardor qilingan rozilikni yoki tasdiqlashni tasdiqlash uchun
foydalanish
mumkin.
Elektron
raqamli imzo xat manbasini tasdiqlash uchun ishlatiladi. Buning sababi,
hujjatda
barcha kerakli ma'lumotlar mavjud bo'lsa ham, jo'natuvchining
haqiqiyligini
kafolatlash qiyin. Elektron raqamli imzo kaliti ma'lum bir
foydalanuvchiga
beriladi. Ushbu mexanizm xatni elektron raqamli imzoning egasi
tomonidan
yuborilishini ta'minlaydi. Bu, ayniqsa, moliya va bank tashkilotlari
uchun
to'g'ri keladi.
ERIdan
foydalanishning yana bir yo'nalishi bu xat xavfsiz va ishonchli tarzda
etkazilganligini
tasdiqlashdir va uni topshirish paytida tajovuzkorlar tomonidan
biron
bir tuzatish kiritilmagan. ERI kalitidan foydalangan holda shifrlash ruxsatsiz
foydalanuvchilar
tomonidan asl xabarni o'zgartirishdan 100% himoya qilmaydi.
Ammo
xatni ochishda adresat xatning yaxlitligi buzilgan taqdirda ma'lumot oladi.
Buning
sababi, elektron raqamli imzo bilan imzolangan xabar bilan qilingan har
qanday
harakatlar uning o'chirilishiga olib keladi. O'zgartirilgan hujjatni qayta
imzolash
uchun siz unga kirish huquqiga ega bo'lishingiz kerak. Shuning uchun
voqealarning
bunday rivojlanishi ehtimoli juda kichik.
Shuningdek,
elektron raqamli imzo hujjat yoki xabarning kelib chiqishini
tasdiqlashning
eng samarali vositalaridan biridir. Ya'ni, yuridik shaxslar uchun
elektron
raqamli imzo rad etmaslik kafolati yoki tashkilot elektron hujjatni
imzolaganligini
rad etishning mumkin emasligi. Elektron raqamli imzoning ushbu
printsipi
jismoniy shaxslarga nisbatan qo'llaniladi.
Shuni
yodda tutish kerakki, elektron raqamli imzo bilan imzolangan xatning
haqiqiyligi
va ishonchliligi faqat maxfiy kalit foydalanishdan oldin bekor
qilinmasa
amalga oshiriladi. Bunday holda, ochiq kalitlar maxfiy bilan bir vaqtda
bekor
qilinadi. Dastlabki so'rov bo'yicha elektron imzo chaqirib olinishi
mumkinligi
tekshiriladi.
Ochiq
yoki shaxsiy kalitdan foydalanishga asoslangan har qanday kriptotizim
ushbu
ma'lumotlarning maxfiylik darajasiga bevosita bog'liq. Foydalanuvchi
elektron
raqamli imzo kalitini o'z kompyuterida parol bilan himoya qilib, saqlashi
mumkin.
Ammo bu variantning kamchiliklari bor:
Elektron
raqamli imzolar moliyaviy bitimlarda, dasturiy ta'minotni tarqatishda,
shuningdek
elektron xabarning haqiqiyligini tasdiqlashni talab qiladigan boshqa
loyihalarda
faol qo'llaniladi.
"Elektron
raqamli imzo" va "elektron imzo" tushunchalarini farqlash kerak.
Birinchi
atama umumiyroq, chunki u har qanday elektron ma'lumotlarga
taalluqlidir.
Biroq, elektron imzolarning hammasi ham raqamli emas.
Raqamli
imzolarda assimetrik kriptografiya qo'llaniladi. Ular xavfli kanal orqali
uzatiladigan
elektron xabarlarni himoya qilish uchun mo'ljallangan. Barcha
qoidalarga
muvofiq yaratilgan raqamli imzo, xabarni jo'natuvchi tomonidan

yuborilishini ta'minlaydi. Aslida, raqamli imzolar va muhrlar jismoniy muhrlar va
qo'lda
yozilgan imzolarning to'liq o'rnini bosadi. Farqi shundaki, raqamli pulni
qalbakilashtirish
qiyinroq.
Elektron
raqamli imzolarni qo'llash sohalaridan biri kriptografik protokol
yordamida
elektron pochta orqali yuborilgan xabarlar va hujjatlarning haqiqiyligini
tasdiqlashdir.
Elektron raqamli imzo ishonchlilik tamoyiliga asoslanadi, unga ko'ra
hujjatni
imzolagan kishi u yuborilgan xabarni imzolamaganligini isbotlay olmaydi.
Elektron
raqamli imzoning qaysi turlari qonuniy kuchga ega
63-FZ-sonli
"Elektron imzolar to'g'risida" Federal qonun elektron imzolarning ikki
turini
ajratib turadi: oddiy va takomillashtirilgan. Kuchli imzolar malakali va
malakasiz
bo'lishi mumkin.
Oddiy ERI.
Bunday
imzoni yaratish uchun parollar, kodlar va boshqa vositalardan
foydalaniladi.
Oddiy elektron raqamli imzo - bu elektron ma'lumotlarning
haqiqiyligini
tasdiqlovchi vosita. Agar quyidagi shartlar bajarilsa, u haqiqiy
hisoblanadi.
 elektron
hujjat elektron raqamli imzo bilan imzolanadi;
 elektron
imzo kaliti ma'lumot tizimining talablariga muvofiq yaratilgan bo'lib, u
elektron
xabarlarni jo'natuvchi tomonidan tasdiqlash va yuborish uchun ishlatilgan.
Normativ-huquqiy
hujjatlar va shartnomalarda qatnashchilar oddiy elektron
raqamli
imzodan foydalanishning asosiy qoidalarini belgilashlari kerak:
 elektron
hujjatdagi imzo muallifini aniqlash mexanizmi;
 mas'ul
shaxslarning elektron imzolaridan foydalanishda maxfiylik talablariga
majburiy
rioya qilinishi;
 oddiy
elektron raqamli imzodan foydalanish bo'yicha 63-FZ Federal qonunining
talablarini
bajarish;
Elektron
raqamli imzoning ishonchli himoyasi qanday amalga oshiriladi
Zamonaviy
kriptografiyani amaliy qo'llashning dolzarb muammolaridan biri bu
elektron
raqamli imzoda, birinchi navbatda ES kalitidagi ma'lumotlarning
himoyasi.
Kriptografik algoritmlarning, shu jumladan mamlakatimizda ishlab
chiqilgan
xavfsizlikning yuqori darajasi kiber jinoyatchilarni kalitlari bo'lgan
elektron
raqamli imzo faylini o'g'irlashga majbur qiladi, chunki bu buzilishning
yagona
yo'li. Oddiy tugmachalarni tanlash juda ko'p vaqt talab etadi va katta
hisoblash
resurslarini talab qiladi.
GOST
R 34.10-2001 ga muvofiq elektron raqamli imzoning maxfiy kaliti 256 bit
ma'lumotdir.
Buzg'unchilar ushbu ma'lumotlarni foydalanuvchi fayllaridan
o'g'irlashadi,
uni RAM yoki tizim registridan chiqarib olishadi. EHS maxfiy
kalitlarini
o'g'irlash uchun dasturiy ta'minot ishlab chiqarish uchun haqiqiy xakerlik
sanoati
paydo bo'ldi: turli xil troyanlar, rootkitlar, viruslar, ekspluatatsiyalar.
Kalitni
o'g'irlash uchun siz professional bo'lishingiz shart emas, shunchaki u
saqlanadigan
FLASH-vositasiga kirishingiz kerak.
Elektron
raqamli imzolarni yaratuvchilar maxfiy kalitlarning zaruriy himoyasini
ta'minlashga
harakat qilmoqdalar. Faylda saqlanadigan ERI kalitini shifrlash uchun
turli
xil usullar mavjud. Foydalanuvchi maxsus algoritm asosida haqiqiy
kriptografik
shifrlash kalitiga aylanadigan parolni ishlab chiqadi. Uning yordami

bilan kalit idishi shifrlangan. Salbiy tomoni shundaki, bunday himoya oddiy parol
yordamida
parol yordamida juda tez buzilishi mumkin. Buzg'unchilar uchun bonus
-
bu cheksiz urinishlar va to'g'ri bo'lishning yagona mezoni (maxfiy va ochiq
kalitlarning
mos kelishi).
Elektron
raqamli imzoning maxfiy kalitini tizim registridan o'g'irlash oson, chunki
faylning
kalit konteyneridan.
ERI
kalitini saqlash xavfsizligini ta'minlashda yana bir qiyinchilik mavjud.
Windows
operatsion tizimida kalit idishini ma'lum bir "bog'lash" mavjud. Masalan,
birinchi
marta ulanganda, elektron raqamli imzo bilan FLASH-tashuvchisi
"olinadigan
disk G", keyingi ish paytida "olinadigan disk K" sifatida belgilanadi.
Natijada,
kripto provayderi yangi yo'l bo'ylab asosiy konteynerlarni topa olmaydi.
Bundan
tashqari, agar elektron raqamli imzoning maxfiy kaliti tizim registrida
bo'lsa,
uni boshqa kompyuterga o'tkazish qiyin bo'lishi mumkin.

Elektron raqamli imzo va ulardan foydalanish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish