Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 455.0KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение doc
Раздел Рефераты
Предмет Информатика и ИТ

Продавец

Bohodir Jalolov

Elektronics Workbench dasturida generatorlarni loyixalash va optimallashtirish Lab

Купить
4-Laborat oriy a ishi. Mavzu: Elektronics Workbench dasturida generatorlarni loyixalash va optimallashtirish. Kirish. Axborotni eltuvchi asosiy vosita bu sinusoidal elektromagnit to’lqinlar bo’lib qolmoqda. Zamonaviy elektronikada qo’llaniladigan generatorlarning turlari va vazifalari turli tumandir. Ular axborot tashishdan tashqari elektr sxemalarni yoki obektlarni tekshirish, kuzatish uchun ham ishlatiladi. Shuning uchun eng sodda va ko’p foydalaniladigan elektr signallar generatorlarini yig’ishni va loyixalashni o’rganish juda muhim hisoblanadi. Ishning maqsadi. Elektronics Workbench dasturida sinusoidal generatorni loyixalashni va optimallashtirishni, uning asosiy parametrlarini an iql ashni o’rganish. Topshiriq. 1. Elektronics Workbench dasturida tranzistorli LC va RC sinusoidal generatorlar loyihalang. 2. LC generatorning chastotasini 10 MGs va RC generatorning chastotasini 100 kGs gacha optimallashtiring. 3. Generatorlarning AChX larini oling. 4. Mazkur generatorlarning qo’llanilish mumkin bo’lgan bironta soha yoki uskunani ko’rsating. LC v a RC sinusoidal generat orlar t o’g’risida umumiy ma’lumot lar. Tashqi davriy ta’sir bo’lmagnda va kuchlanishning sinusoidal o’zgarishlari yuz berdigan zanjirlarga avtotebranishlar zanjirlariular asosida tuzilgan qurilmalarga esa avtogeneratorlar yoki sinusoidal tebranishlar generatorlari deyiladi. Bu zanjirlarning o’zgarmas tok manbai energiyasini davriy elektr tebranishlar energiyasiga aylantiruvchi sifatida qarash lozim. H ar qanday so’nmas elektrtebranishlarni hosil qilish va saqlab turish uchun elektr zanjirining tarkibida aktiv element bo’lishi shart. Biror sabablarga ko’ra passiv zanjirda uyg’otilgan elektr tebranishlari vaqt ztishi bilan so’nadi. Har qanday avtogeneratorni uch qismga ajratish mumkin ya’ni, tebranuvchi sitema, aktiv element, va o’zgarmas tok yoki kuchlanish manbai. U yoki bu elektr zanjirdn, avtogenerator sifatida foydalanish mumkin ekanligini aniqlash uchun, shu elektr zanjirini ifodalovchi matematik differensial tenglamalar sistemasini yechish bilan xulosa chiqarish mumkin. Tenglamalar sistemasini yechish ntijasida elektr zanjiri bir yoki bir nechta qat’iy muvozanat vaziyatiga ega ekanligi va bu vaz i yatlar tashqi yoki ichki uyg’otuvchi ta’sir natijasida chiqarilgan elektr zanjiri vaqt o’tishi bilan shu yoki boshqa muvozanat holatini egallash uchun harakat qilsa, bunday elektr zanjiridan avtogenerator sifatida foydalanib bo’lmaydi. Avtogeneratorli zanjirlarda har qanday jkda kichik usg’otuvchi ta’sir unda davriy elektr tebranishlarni yuzaga keltiradi va bu tebranshlar amplitudasi zanjirning nochiziqliliklari bilan chegaralanmaguncha ortib boradi. Bu analizning mohiyatini transformatorli teskari bog’lanishli maydonli tranzistorda tuzilgan avtogenerator misolida ko’rib chiqamiz. Analizni soddalashtirish uchun maydonli tranzistorni ideal deb qaraymiz, ya’ni tranzistorning stok toki stok- istok va zatvor – istok kuchlanishlari oniy qiymatning uzluksiz funksichsi deb qaraladi: (1.0) Avtogenerator xususiyatlarini (povedeniye) quyidagi tenglamalar sistmasi bilan ifodalash mumkin: (1.1) Bunda L, R, C mos ravishda stok zanjiriga ulangan tebranish konturining induktivligi, aktiv qarshiligi va kondensator sig’imi, M – tebranish konturidagi va teskari bog’lanish zanjiridagi g’altakning o’zaro induktivligi, – ta’minlochi kuchlanish, - zatvordagi siljish kuchlanishi, – induktivlik toki. Yuqoridagi (1.1) tenglamalar sistemasidagi ikkinchi tenglamadan - ni aniqlab (1.2) Sistemadagi birinchi tenglamaga qo’yamiz va undan - ku ch lanishni aniqlaymiz (1.3) Bu ifodani fiferensiallab va (1.1) tenglamalar sistemas i dagi uchinchi tenglamaga qo’yish bilan quyidagiga ega bo’lamiz: Hosilalarga nisbatan yechilgan (1.1) tenglamadar sistemasini quyidagi ko’rinishda yozish mumkin: (1.4) (1.5) Agar zanjir qat’iy holatga ega bo’lsa, u holda tenglamalar sistemasining yechimi vaqtga bog’liq bo’lmaydi. Bu bo’lganda o’rinli bo’ladi. U holda bo’ladi va (1.1) tenglamalar sistemasidagi birinchi tenglamam yoki ko’rinishni oladi. Tenglamaning chap qismi bo’lganda manfiy bo’ladi. Tokning ortib borishi bilan tenglamaning birinchi a’zosi ortib boradi, ikkinchisi esa kamayadi. Bundan ma’lum musbat qiymati birinchi tenglamani qanoatlantiruvchi yechim bo’ladi. Shunday qilib, ko’rilayotgan elaktr zanjiri bitta muvozanat vaziyatiga ega. Bu holatning qat’iyligini tekshiramiz. Faraz qilaylik elektr zanjiriga uyg’otuvchi ta’sir ko’rsatadi va natijida tok ga o’zgarib qiymatga ega bo’ldi va zatvor kuchlanishi esa ga o’zgaradi. U holda hosilalarga nisbatan yechilgan (1.4) va (1.5) tenglamalr (5.3) ni hisobga olgan holda quyidagicha yozish mumkin: (1.6) (1.7) Agar va yetarli darajalarda kichik bo’lsa, u holda ikkinchi tartibli qiymatlarini hisobga olmagan holda (5.6) ni quyidagicha yozish mumkin: bunda va hosilalar nuqtalarda olingan Ifodadagi va deb belgilab olib, quyidagi boimiy koeffisiyentli tenglamalar sistemasini hosil qilamiz: (1.8) Ikkinchi tenglamadan ni aniqlab birinchi tenglamaga qo’yish bilan quyidagiga ega bo’lamiz: (1.8) Bu tenglamaning yechimi quyidagi ko’rinishda bo’ladi: (1.10) bunda A va V – doimiy koeffisiyentlar. Agar bo’lsa, boshlang’ich uyg’otilgan tebranishlar va qancha kichik bo’lmasin, vaqt o’tishi bilan uning qiymati dastlabki tenglamalarda hisobga olinmagan zanjirning nochiziqliklari qadar o’sib boradi. Agar bo’lsa, uyg’itilgan tebranishlar vaqt o’tishi bilan so’nib uning qiymati 0 ga intilib boradi, ya’ni sistema dastlabki holatiga qaytadi. Shunga ko’ra avtotebranishlar yuz berishi uchun bo’lishi kerak. Bu esa va shart bajarilganda amalga oshadi. O’zaro induksiya M musbat teskari bog’lanish bo’lgan manfiy qiymat qabul qiladi. Bu vaqtda induktivlikdan o’tayotgan tokning ortishi tranzistor zatvorida tranzistor orqali o’tayotgan tokning ortishiga va induktivlik tokining ortishiga olib keluvchi qo’shimcha kuchlanishni hosil qiladi. Agar zatvorga ulangan induktivlik uchlarini almashtirilsa, u holda va teskari bog’lanish manfiy bo’ladi. Bu holda bo’lib avtotebranishlar yuz bermaydi. Shunday qilib, elektron zanjir muvozanat holati o’zining parametrlariga bog’liq holda turg’un yoki turg’unmasligi mumkin. Muvozanat vaziyati turg’un bo’lmagan har qanday real zanjirdagi yetarli darajada kichik ta’sir tayinli chastotadagi elektr tebranishlarni yuzaga keltiradi va tebranishlar amplitudasi tayinli qiymatga qadar ortib boradi. Agar va - qiymatlari va shartlar bajariladigan darajada kichik bo’lsa, u holda tebranishlar chastotasi aktiv elementning parametrlariga va induktiv g’altakning parametrlariga bog’liq bo’lmagan holda ifoda bilan aniqlanadi. Agar bo’lsa, u holda tebranishlar chastotasi tranzistorning parametrlariga, induktiv g’altakning aktiv qarshiligiga va teskari bog’lanish chuqurligiga bog’liq bo’ladi. Avtotebranishlar zanjirlarini analiz qilishning yuqorida ko’rilgan usuli amalda qo’llash uchun juda qiyin va ko’p vaqt talab qiladi. Љisqartirilgan holda analiz qilish uchun teskari bog’lanishlar haqidagi umumiy nazariyalardan foydalanish yetarlidir. Bunga ko’ra avtotebranishlar yuz berishi uchun teskari bog’lanish musbat va halqaviy kuchaytirish bo’lishi yetarlidir. Bundan tashqari elektron zanjir birorta ham muvozanat vaziyatiga ega bo’lmasligi lozim. Oxirgi aytilgan shart teskari bog’lanishga ega bu zanjirning umumiy tenglamasidan kelib chiqmaydi. Biroq bu shart bajarilmasa masbat teskari bog’lanish va bo’lgan holda ham avtotebranishlar yuz bermaydi. Elektr tebranishlari yuz berishi mumkin bo’lgan zanjirda qat’iy muvozanat vaziyatning bo’lmasligining asosiy sabablaridan biri unda energiya to’plash xususiyatiga ega bo’lgan reaktiv (kondensator, induktiv g’altak) elementlarning mavjudligidir. Shunga ko’ra avtotebranishlarni analiz qilishda oldindan avtotebranishlar yuz berishi aniq bo’lgan konfigurasiyadagi elektron zanjirlarni ko’rish kerak. Tayinli avtotebranishlar mavjud bo’ladi agar (1.11) shart bajarilsa. Bu ifodadagi va kompleks kattaliklar bo’lganligi sababli (1.11) ifoda ikkiga bo’linadi ya’ni, amplitudalar balans sharti va fazalar balans sharti, bunda Real zanjirlarda bo’lgandan ulardagi elektr tebranishlar amplitudasi uzluksiz ortib boradi. Amplitudaning ma’lum bir qiymatida kuchaytirgich kaskadi tavsifnomasining nochiziqli qismiga chiqadi va kuchaytirish koeffisiyenti kamayib (1.11) tenglik bajariladi. Boshqacha aytganda kuchaytirish koeffisiyenti avtomatik ravishda o’zgaradi. Buning asosiy sababi aktiv element ishchi nuqtasining nochiziqli qismiga ko’chganligidir. Elektr tebranishlari generatorini uch turga bo’lish mumkin: 1. Yuqori chastotali tipdagi generator. 2. Past chastotali generator. 3. Tebranishlar chastotasi kvars bilan stabillashtirilgan generator. Topshiriqning bajarilish k et ma-k et ligi. 1. 1- va 3 -rasmda keltirilgan sxemalarni Elektronics Workbench dasturida yig’ing. 2. Sxemalarning to’g’ri ishlayotganligini tekshiring. 3. Generatorlar chastotalarini topshiriqda berilgan chastotalarga maksimal yaqinlashishini ta’minlang(buning uchun kerakli kondensator sig’imi, induktivlik yoki qarshilikni tanlang). 4. Generatorlarning optimal parmetrlarini va xarakteristikasini tanlang. 5. Har bir sxema uchun elementlar ro’yxati va parametrlarini tanlang hamda nima uchun shunday parametrlarda generatorlar optimal ishlashini aniqlang. 1-rasm. LC sinusoidal generat or. 2-rasm. To’g’ri t o’rt burchak signallar generat ori. 3-rasm. 10 k Gs sinusoidal generat or. Nazorat sav ollari: 1. Sinusoidal generatorlarning asosiy parametrlarini keltiring. 2. Sinusoidal generatorlarning asosiy turlarini keltiring. 3. Sinusoidal generatorlarni modulyasiyalashning asosiy turlarini keltiring. 4. RC va LC generatorlarning bir bidan farqi nimada. 5. RC va LC generatorlarda chastotani tanlash qaysi elementning parametrini tanlash bilan olib boriladi. 6. RC va LC generatorlarning qo’llanlishi sohalarini keltiring. A dabiy ot lar 1. EWB (htt:/www.interactive.com) 2. Пряшников В. А., Петров Е. А., Осипов Ю. М. Электроника и ТОЭ в примерах и задачах. СПб.:Изд. Корона принт.2002. 3. Домашная библиотека радиолюбителя. Вып.3.(электронная версия) 4. Моргунова Н. Я. Конспект лекций по курсу «Конструирование радиоаппаратуры» М.1979 5. Электронная лаборатория в программах EWB. Под редакцией Карлащук С. А. М.: Горячая линия, 2001, 620 с.

Elektronics Workbench dasturida generatorlarni loyixalash va optimallashtirish Lab

Купить