Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 3.1MB
Покупки 0
Дата загрузки 23 Сентябрь 2019
Расширение ppt
Раздел Презентации
Предмет Медицина

Продавец

Bohodir Jalolov

Эндокрин системанинг марказий аъзолари

Купить
ЕНДОКРИН СИСТЕМАНИНГ МАРКАЗИЙ АЪЗОЛАРИ УКУВ МАШГУЛОТИНИНГ МАКСАДИ : ЕНДОКРИН СИСТЕМАСИ ХАКИДА УМУМИЙ МАЬЛУМОТ БЕРИШ. ЕНДОКРИН СИСТЕМАНИНГ МАРКАЗИЙ АЬЗОЛАРИНИНГ ТУЗИЛИШИ, ТАРАККИЁТИ ВА ВАЗИФАЛАРИ БИЛАН ТАНИШТИРИШ. WWW.ARXIV.UZ Олдинги булалиги Кринотроп гормони Соматотроп гормони Усиш гармони Гонадотроп Тиреотроп Адренокортикотроп Фоликулни стимулловчи лютеинловчи Лютеотроп ёки пролактин WWW.ARXIV.UZ УРГАНИЛАДИГАН САВОЛЛАР: Ендокрин системанинг умумий таьснифии Гипофиз тараккиёти Гипофизнинг тузилиши Гипоталамо - гипофизар богланиш WWW.ARXIV.UZ Ўзининг секретор маҳсулотини қонга ажратадиган безларга эндокрин безлар деб аталади. Бу маҳсулотлар ёки гормонлар турли аъзолардаги маълум ҳужайраларга танлаб таъсир ўтказади, бу ҳужайралар гормонлар учун махсус рецепторларга эга. Масалан, адреналин турли аъзолардаги силлиқ мушак тўқимасига турлича таъсир ўтказади. У тери қон-томирларини қисқартирса, бронх томирларини кенгайтиради. Шунга ўхшаш турли эффектларнинг бўлиши икки хил рецепторларнинг борлиги билан тушунтирилади: альфа ва бетта, улар адреналиннинг таъсирини қарама- қарши қабул қилади. Кўплаб гормонлар нишон ҳужайраларга билвосита таъсир кўрсатади, яъни шу ҳужайралардаги АТФдан ҳосил бўлган циклик АМФ орқали. У гормонга жавобан реакцияни стимуллайди. Гормонларнинг ортиқча ёки етарли бўлмаган секрецияси ҳар бир гормон учун хос бўлг Кимёвий таркибига кўра гормонлар фарқланади: оқсил табиатли (полипептидли), унчалик кўп бўлмаган липидлар, гликопротеинлар, стероидлар, аминлар, йодтиротенлар. Гормонларнинг кўп қисмини полипептидлар ва стероидлар ташкил қилади. Эндокрин системага марказий бошқарувчи безлар: (гипофиз, эпифиз, гипоталамус) ва периферик безлар (қалқонсимон, қалқон олди ва буйрак усти безлари), бундан ташқари қисман эндокрин функцияни бажарувчи аъзолар (тимус, меда ости бези) ва диффуз эндокрин системага тааллуқли ички аъзоларда жойлашган якка эндокрин ҳужайралари киради. WWW.ARXIV.UZ ЭНДОКРИН СИСТЕМАСИНИНГ МАРКАЗИЙ АЪЗОЛАРИ Эндокрин системасининг марказий аъзоларига гипофиз, эпифиз ва гипоталамус киради. Гипофиз бошқа эндокрин безларнинг фаолиятини бошқаради. Гипоталамус ҳамма эндокрин система бошқарувида олий марказ ҳисобланади. WWW.ARXIV.UZ ЕНДОКРИН СИСТЕМАСИ WWW.ARXIV.UZ Гипофиз Бу 1,5 х 1,0 см ҳажмда, турк эгарчасида жойлашиб қаттиқ мия пардаси билан ўралган ва ташқи муҳит таъсирларидан мустаҳкам ҳимояланган. Гипофиз турли манбалардан пайдо бўлган иккита қисмдан иборат: эндокрин қисмга тааллуқли аденогипофиз ва оралиқ мия ўсиғи ҳисобланган нейрогипофиз. Аденогипофиз олдинги, оралиқ ва туб е рал қисмларга бўлинади. Тараққиёти. Аденогипофизнинг куртаги бирламчи оғиз бўшлиғи томидан эпителийнинг ботиб кириши натижасида пайдо бўлади, яъни келиб чиқиши бўйича эктодерманинг ҳосиласи ҳисобланади. Орқа бўлак-нейрогипофиз эса оралиқ мия воронкаси тубидан, нейроглиядан ҳосил бўлади. Эбриогенез иккинчи ойлари охирида эпителий чўнтак оғиз бўшлиғидан ажралади, ҳамма томонидан мезинхема билан ўралади, фақат миянинг пастки томонидан ўралмайди. Чўнтакнинг олдинги қисмида Гипофиз Олдинги булаги Урта булаги Орка булаги WWW.ARXIV.UZ 1 – оғиз бўшлиғи 2 – мия қоринчаси 3 – Ратке чўнтаги 4 – оралиқ мия дивертикул и 5 – тил , 6 – оғиз бўшлиғи эпителий си , 7 – мезенхима, 8 – қон томир , 9 – гипофиз нин олдинги бўлаги , 10 – оралиқ бўлаги , 11 – орқа бўлаги , 12 – туберал қисми , 13 – эпендима, 14 – қаттиқ мия пардаси , 15 – юмшоқ мия пардаси . 17 – гипофиз оёқчасиГИПОФИЗГИПОФИЗ ТАРАҚҚИЁТИ ТАРАҚҚИЁТИ WWW.ARXIV.UZ ГИПОФИЗ НИНГ ОРҚА БЎЛАГИ 1- питуицитлар, 11синусоид капиллярлар, 12- Герринг таначалари WWW.ARXIV.UZ Тузилиши. Олдинги бўлак тармоқланган ҳужайра тортмаларидан тузилган (яъни трабекуляр тузилишга эга), уларнинг оралари эса сийрак бириктирувчи тўқимада жойлашган синусоид типдаги капиллярлар билан банд. Эпителиал тортмалар ва базал мембрана орасидаги капиллярлар прекапилляр соҳага эга. Эпителия ҳужайраларининг секрети шу жойдан базал мембрана ва эндотелийдан ўтиб, қонга тушади. Олдинги бўлакда бир неча хил ҳужайралар фарқ қилинади: уларнинг маълум бир қисми яхши бўялади ва хромофил ҳужайралар деб аталади; қолган қисми эса яхши бўялмайди ва хромофоб ҳужайралар деб аталади. Хромофоб ҳужайралар функционал фаол бўлмаган ёки кам дифференциаллашган ҳужайралар деб ҳисобланади, секрет тўплана бошлагандан сўнг улар хромофил ҳужайраларга аланади. Хромофил ҳужайралар ўз навбатида ацидофил ва базофилла ГИПОФИЗ НИНГ ОЛДИНГИ БЎЛАГИ Хромофоб хужайралар (кора стрелка), ацидофил хужайралар (кизил стрелка), базофил хужайралар (кук стрелка) WWW.ARXIV.UZ Базофил (4-10%) Г онадотропоци т ФСГ 1.Уру ғ донда сперматогенез жараёни 2. Тухумдонда фолликулаларнинг етилиши ва эстроген ажралиши ЛГ 1.Уруғдонда тестостерон ажралиши 2. Тухумдонда – сариқ тана хосил бўлиши Т иреотропоцит ТТГ 1. Қалқонсимон без фаолиятини бошқаради; 2. Тиреоид гормонлар синтезини кучайтиради Ацидофи л (35-40%) С оматотропоц ит СТГ 1. мушак, суяк, тоғай, жигар ва бошқа аъзоларда оқсил синтезини кучайтиради. 2. суякларни бўйига ўсишини кучайтиради. Л актотропоци т Про - лактин 1 . сут безларида сут синтезини кучайтиради ; 2 . сариқ тана хосил бўлишини ва прогестерон ажралишини кучайтиради Адренокортик о - тропоцит АКТГ 1.буйрак усти бези пўстлоқ моддасида стероид гормонлар синтезини кучайтиради; 2. терида меланин тўпланиши куча йтиради; 3. ёғ тўқимасида липолиз жараёнини к Ацидофил ҳужайралар: 1) саматотроп ҳужайралар , ўсиш гормонини ишлайди (саматотроп гормони – СТГ). Бу гормоннинг бўлмаслиги ёшларда ўсишни тўхтатади, унинг ортиқча секрецияси эса (ўсмаларда) – гигантизмни келтириб чиқаради. Агар ўсма инсон ўсишини тўхтагандан сўнг юзага келса унда суяклар қалинлашиши кузатилади, айниқса қўл бармоқларида, товонда, пастки жағда, бурунда (акромегалия). Бу ҳужайралар учун хос: силлиқ эндоплазматик тўр, Гольжи апарати яхши ривожланган, кам миқдорда митохондриялар кўплаб 300-400 нм ўлчамдаги доначалар. Болаларнинг ўсиши жараёнида СТГ таъсир этадиган асосий жой эпифизар пластинка ҳисобланади, яъни у эпифиз ва диафиз орасидаги тоғайнинг ўсишини стимуллайди ва натижада суяк узунлашади. Бунга қарама-қарши СТГнинг бўлмаслиги эпифизар пластинканинг юпқалашишига олиб к Базофил ҳужайралар 3) гонадотроп ҳужайралар – уларнинг гормонлари гликопротеид табиатига эга. Бу юмалоқ ҳужайраларда донадор ЭПТ нисбатан яхши ривожланган, марказда Гольжи комплекси, юмалоқ майда (200-250 нм) доначалар жойлашган. Доначалар билан бир қаторда йирик зич гликопротеид томчилари кўринади. Тахминан бу ҳужайраларнинг бир тури фолликулостимулловчи гормон (ФСГ), бошқаси эса – лютеинловчи гормон (ЛГ) секреция қилади. Улар эркакларда ҳам, аёлларда ҳам ишлаб чиқарилади, фақат аёлларда улар циклик ажралиб туради. Бу гормонлар жинсий ҳужайраларнинг ривожланиши ва етилишини, жинсий гормонларнинг секрециясини, иккиламчи жинсий белгиларни ривожланишини стимуллайди. Жинсий безлар олиб ташланганда гонодотроп ҳужайралар катталашади, донадор ЭПТ ҳажми нисбатан ошади, улар кескин кенгаяди, Гольж 5) Кортикотроп ҳужайралар асосан олдинги бўлакнинг марказида учрайди, адренокортикотроп (АКТГ) гормони ишлаб чиқаради. Улар нотўғри шаклда, ядроси бўлакланган, митохондриялари кўп, майда (200 нм) гардишли доначаларга эга. АКТГ буйрак усти бези пўстлоғининг тутамли ва тўрсимон қаватлари фаолиятини бошқариб туради. Pars tuberalis – дўмбоқ қисм, гипофиз олдинги бўлаги ўсимтаси, кубсимон шаклдаги донасиз ҳужайралар сақлайди. Уларнинг цитоплазмаси базофил. Бу ерда жуда кўп қон томирлар бўлади, уларнинг фаолияти номаълум. Оралиқ қисм кучсиз ривожланган коллоид сақловчи, кучсиз бўяладиган ҳужайралардан ҳосил бўлган фоликулалардан тузилган. Бундан ташқари, цитоплазмаси да базофил донадор ҳужайралар ҳам учрайди. Бу ерда меланостимулловчи гормон ва липид алмашинувини стимуллайдиган лепотроп гормонла Орқа бўлак (нейрогипофиз) капиллярларга бой кўп сонли бириктирувчи тўқимали қатламлардан иборат. Уларнинг орасидан нерв толаларининг тутамлари ў тади, улар майда секрет доначалар тутади. Бу доначалар аксонларнинг охирги бўлимларида йиғилиб, тўғноғичсимон кенгаймалар – Херринг таначаларини ҳосил қилади. Орқа бўлакда нейроглиал типдаги ҳужайралар – питуицитлар бўлиб, улар филаментлар, пигмент доначалари ва липид киритмалари сақлайди. Улар строма вазифасини бажаради ва тахмин қилинишича, Херринг таначаларидан секретнинг ажралишига таъсир кўрсатади. Нейрогипофизда гипоталамуснинг супраоптик ва паравентрикуляр ядроларидаги нерв ҳужайраларидан ҳосил бўлган вазопрессин (антидиуретик -АДГ) ва окситоцин гормонлари тўпланади. Нейросекретор ҳужайраларнинг аксонлари оёқчалардан ўтиб орқа бўлакка борад ГИПОТАЛАМО – ГИПОФИЗАР МУНОСАБАТ WWW.ARXIV.UZ Гипофизнинг устида ва ундан сал орқароқда гипоталамус жойлашади, у эндокрин системанинг марказий бошқарув аъзоси ҳисобланади. Унинг олдинги қисми кулранг моддада жуфт ядрони сақлайди: супраоптик ва паравентрикуляр ядролар дейилади. Улар нейросекретор ҳужайралардан ҳосил бўлади, аксонлари эса оёқча орқали гипофизнинг орқа бўлагига киради ва капиллярларда кенгаймалар (Херринг таначалари) ҳосил қилиб якунланади. Шу ерда уларнинг секрети – ваз о пре сс ин ва окситоцин тўпланади, кейин эса улар қонга ажралади. WWW.ARXIV.UZ Аденогипофиз гипотоламуснинг медиобазал қисми билан боғланган. Унда инфундиб у ляр, аркуат, вентромедиал, д о рсомедиал ядролар жойлашган. Уларнинг сейросекретор ҳужайраларидаги калта аксонлар шу ернинг ўзида бирламчи капиллярлар тўрига етиб боради, уларнинг гормонлари қон орқали аденогипофиздаги иккиламчи капиллярлар тўрига келиб тушади ва аденогипофизнинг стимулловчи (либеринлар) ва пасайтирувчи (статинлар) фаолиятига таъсир кўрсатади. Бирламчи капиллярлар нормал веналарда йиғилади, гипофиз оёқчаси орқали олдинги бўлакка ўтади ва яна капиллярларга тармоқланади, сўнг олиб кетувчи веналар гормонларни умумий циркуляция учун олиб кетади. WWW.ARXIV.UZ Либеринлар – рилизинг омиллар бўлиб гипофиздаги ўзига мос гормонларга таъсир кўрсатади ва худди шундай номланади: 1. Соматокринин (самотолиберин) ёки ЎГ (ўсиш гормони) – рилизинг гормони, ЎБ нинг секрецияси ва синтезини стимуллайди, соматотроп ҳужайраларидаги цАМФни кучайтиради; 2. Тиреотропин – рилизинг гормон нафақат ТТГ секрециясини стимуллайди, балки пролактиннинг, ҳатто акромегалия билан хасталанганларда ўсиш гормонининг секрециясини ҳам стимуллаши мумкин. 3. Гонадотропин – рилизинг гормон ФСГ, ЛГ ва пролактин секрециясини стимуллайди, унинг секрециясидаги бузилишлар организмда кенг спектирдаги ўзгаришларга олиб келади: гипогонадизм, аменореядан то сохта ҳомиладорликкача (унинг аналоги простата ва сут безларининг ракида даволаш учун қўлланилади). 4. Кортикотропин – рилизин гормон (кор Статинлар: 1. Соматостатин – СТГ, ТТГ, АКТГ, глюкогон, инсулин, гастрин, секретин, ВИП, холецистокинин, кальцитонин, паратгормон, иммуноглобулин, ренин, меъда кислотаси секрециясини, бикорбонатлар ва ҳазм ферментлари секрецияларини сусайтиради, ичакда глюкозанинг сўрилишини камайтиради, ошқозон ичак тракти ҳаракати фаолиятини тормозлайди, МНСга таъсир кўрсатади, ҳаракат координацияларини ўзгартиради; бу гормон нафақат гипоталамусда, балки, ҳазм тракти ва меда ости безининг эндокрин ҳужайраларида ҳам ишлаб чиқарилади. 2. Пролактинни – ингибирловчи омил (пролактиностатин) пролактиннинг секрециясини сусайтиради ва гонадотропинлар секрециясини стимуллайди; миянинг бошқа қисмларида ва йўлдошда ҳам топилган. 3. Дофамин гонодотроп гормони, ТТГ, полактин секрециясини сусайтиради. 4. Меланостатин м ГИПОФИЗДА Қ ОН АЙЛАНИШИ WWW.ARXIV.UZ
Купить
  • Похожие документы

  • Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
  • Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
  • Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
  • Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
  • Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha