Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 93.5KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Eng qаdimgi dаvrdа yozuvning pаydо bo‘lishi. “Avesto”dagi pedagogik qarashlar

Купить
Eng qаdimgi dаvrdа yozuvning pаydо bo’lishi. “Avesto”dagi pedagogik qarashlar 1 • Yozuvning paydo bo’lishi va uning turlari 2 • Avestoning tarkibiy qismlari 3 • Avestoda pedagogik g’oyalar Yozuvning paydo bo’lishi:Piktografiya va idiografiya  Yozuvning eng qadimgi shakllari piktografiya va ideografiya hisoblanadi. Piktografiya - bu g'oyalarni rasmlar orqali ifodalash usuli bo'lib, qadimgi odamlar tomonidan g'orlar devorlariga chizilgan tasvirlardan boshlangan. Bu usul oddiy va tushunarli bo'lsa- da, murakkab g'oyalarni ifodalashda cheklovlarga ega edi.  Ideografiya esa piktografiyaning rivojlangan shakli bo'lib, unda rasmlar ma'lum tushunchalarni ifodalay boshladi. Masalan, quyosh tasviri nafaqat osmon jismini, balki issiqlik, yorug'lik va kunni ham anglatishi mumkin edi. Bu yozuv tizimi Qadimgi Misr iyerogliflari va Xitoy yozuvida keng qo'llanilgan. Piktografiya • Oddiy rasmlar orqali g'oyalarni ifodalash. G'or san'atidan boshlangan Ideografiya • Rasmlar ma'lum tushunchalarni ifodalay boshladi. Misr iyerogliflari misol bo'ladi . Logografiya • Har bir belgi so'z yoki morfemani ifodalaydi. Xitoy yozuvi bunga misol. M i x x a t y o z u v i : Y o z u v n i n g í i v o j l a n i s h i d a m u h i m b o s q i c h  Mixxat yozuvi miloddan avvalgi 3 2 0 0 - yillarda Mesopotamiyada paydo bo'lgan bo'lib, yozuv tarixida muhim o'rin tutadi. Bu yozuv tizimi loy taxtachalarga o'tkir qamish qalam yordamida yozilgan va keyinchalik tosh va metall yuzalarga ham o'yib yozilgan.  Dastlab piktografik bo'lgan mixxat, vaqt o'tishi bilan fonetik tizimga aylandi. Bu esa yozuvning yanada samarali va moslashuvchan bo'lishiga olib keldi. Mixxat yozuvi Shumer, Akkad, Bobil, Ossuriya va boshqa qadimgi sivilizatsiyalar tomonidan keng qo'llanilgan va ularning madaniy, iqtisodiy va siyosiy hayotida muhim rol o'ynagan. Alifbo tizimining paydo bo'lishi yozuv tarixida inqilobiy o'zgarish bo'ldi. Miloddan avvalgi 2-ming yillik o'rtalarida Finikiya savdogarlari tomonidan ishlab chiqilgan bu tizim, har bir tovush uchun alohida belgi ishlatishni taklif qildi. Bu esa yozishni va o'qishni ancha osonlashtirdi. Finikiya alifbosi 22 ta undosh harfdan iborat edi va unli tovushlar yozilmasdi. Bu tizim keyinchalik yahudiy, yunon va lotin alifbolarining asosini tashkil qildi. Yunon alifbosi esa unli harflarni kiritish bilan yanada takomillashtirildi, bu esa yozuvni yanada aniq va tushunarli qildi. 1 2 3 F i n i k i y a a l i f b o s i 22 ta undosh harf, unlilar yozilmagan Y u n o n a l i f b o s i Unli harflar kiritildi, aniqlik oshdi L o t i n a l i f b o s i Yunon alifbosidan kelib chiqqan, hozirgi kunda keng tarqalganA l i f b o t i z i m i n i n g p a y d o b o ' l i s h i " A v e s t o " k i t o b i h a q i d a u m u m i y m a ' l u m o t  "Avesto" - zardushtiylik dinining muqaddas kitobi bo'lib, miloddan avvalgi birinchi ming yillikda Markaziy Osiyoda shakllangan. Bu kitob zardushtiylik ta'limotining asosiy qoidalari, diniy marosimlar, duolar va qadimgi eroniy xalqlarning afsonalari hamda tarixini o'z ichiga oladi.  "Avesto" aslida 21 kitobdan iborat bo'lgan, ammo bizgacha to'liq holda yetib kelmagan. Hozirgi kunda saqlanib qolgan qismlar: Yasna, Visperad, Vendidad va Yashts. Bu kitoblar nafaqat diniy, balki tarixiy, madaniy va pedagogik ahamiyatga ham ega bo'lib, qadimgi Markaziy Osiyo xalqlarining dunyoqarashi va hayot tarzini aks ettiradi.  „ Avesto“ oromiy va pahlaviy yozuvlari asosida yaratilgan maxsus alifboda dastlab to qqizta ho kiz terisiga yozilgan. ʻ ʻ Ilk nusxalari asosida sosoniylar (miloddan avvalgi IV-VIII- asr) davrida 21 kitob holida yig ilgan, bizgacha ularning ʻ chorak qismi (4 dan 1 qismi) yetib kelgan. Tiklangan matnga „Zand“ nomi bilan sharhlar bitilgan.  „ Avesto“ to rt qismdan iborat: ʻ • Yasna („Diniy marosimlar“), • Yasht (ma no jihatdan Yasnaga yaqin), ʼ • Visparad („Barcha Ilohlar haqidagi kitob“), • Vendidad („Yovuz ruhlarga qarshi qonunlar majmuasi“). Avestoning tarkibiy qismlari " A v e s t o " d a a k s e t g a n a s o s i y p e d a g o g i k g ' o y a l a í  "Avesto"da ta'lim- tarbiya masalalariga katta e'tibor qaratilgan. Kitobda insonning ma'naviy va jismoniy kamoloti, axloqiy tarbiya, mehnatsevarlik va bilimga intilish kabi g'oyalar ilgari surilgan. Zardushtiylik ta'limotiga ko'ra, inson hayotining asosiy maqsadi ezgulik va yovuzlik o'rtasidagi kurashda ezgulik tomonida turishdir. "Avesto"da ta'kidlanishicha, har bir inson uch asosiy fazilatni o'zida mujassam etishi kerak: ezgu fikr, ezgu so'z va ezgu amal. Bu uch fazilat insonning ma'naviy kamolotga erishishi uchun zarur deb hisoblangan. • Yaxshi niyatlar va ijobiy fikrlash. Aqlni pok saqlash va ezgulikka yo'naltirish.E z g u fi k í • To'g'ri va halol so'zlash. Yolg'on, g'iybat va bo'htondan saqlanish.E z g u s o ' z • Yaxshi ishlar qilish. Boshqalarga yordam berish va jamiyat farovonligi uchun mehnat qilish.E z g u a m a l Foydalanilgan adabiyotlar https://uz.wikipedia.org/wiki/Avesto https://soff.uz/product/tarix-eng-qadimgi-davrda-yozuvning-paydo-bol ishi-avestodagi-pedagogik-qarashlar http://xorazmiy.uz/oz/pages/view/285 https://cyberleninka.ru/article/n/avesto-da-ta-lim-tarbiyaga-oid-fikrla r

Eng qаdimgi dаvrdа yozuvning pаydо bo‘lishi. “Avesto”dagi pedagogik qarashlar

Купить