Erix Mariya Remark G‘arbiy frontda o‘zgarish yo‘q - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	33.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Erix Mariya Remark G‘arbiy frontda o‘zgarish yo‘q

Купить

Erix Mariya Remark G`arbiy frontda o`zgarish yo`q
Reja:
1.Asar haqida qisqacha ma`lumot.
2.Roman sujeti mohiyati.
3.Tahlil va mulohazalar.
4.Xulosa.

„ G arbiy frontda o zgarish yo qʻ ʻ ʻ “ ( nemischa : Im Westen nichts Neues ) — Erich
Maria Remarquening , 1929-yilda nashr etilgan mashhur asari. Bu roman, yosh
askar Paul Boymer va uning ulfatlari frontdagi hayoti va barcha ko rgan
ʻ
narsalari haqida hikoya qiladi. Remark, Ernest Hemingway kabi, „yo qotilgan
ʻ
avlod“ tushunchasini qo llagan. U Urushda olingan ruhiy shikastlanish sababli
ʻ
yosh odamlar, urushdan so nggi hayotda o z joyini topa olmaganlarini tasvirlab
ʻ ʻ
bergan. Urushdagi voqealar oddiy askar hayoti timsolida tasvirlanadi.
Ushbu romanni ilk bora bolalikda qiziqarli sarguzasht asar sifatida o‘qigan
bo‘lsam, oradan yillar o‘tib ulg‘aygach o‘qib chiqqanimda undan butunlay
boshqacha taassurot olganman. Remark ko‘z oldimda haqiqiy patsifist,
urushdan nafratlanadigan darajaga kelgan inson sifatida namoyon bo‘lgan.
Insoniyat tarixidagi urushlar oddiy xalq vakillari uchun hech qachon foydasi
yo‘qligi, aksincha, ular odamlarga faqat kulfat olib kelishi mumkinligini anglab
yetganman. Romanni dunyodagi jamiki insonlar o‘qib chiqib xulosa qilishini
xohlagan bo‘lar edim.
“G‘arbiy frontda o‘zgarish yo‘q” Erix Mariya Remarkning 1929-yilda nashr
etilgan romani. Kirish so‘zida muallifning “Bu kitob aybnoma ham, afvnoma
ham emas. Bu shunchaki urush dastidan juvonmarg bo‘lgan avlod haqidagi,
garchi zambarak o‘qidan omon qolsa-da, shu urushning qurboniga aylanganlar
to‘g‘risidagi ko‘ngil izhoridir”, degan so‘zlaridan-da sizni qanday qiyin asar
kutib turganini his etasiz. Urushga qarshi ruhda yozilgan romanda Birinchi
jahon urushi o‘z domiga tortgan o‘spirinlar obrazi orqali urush dahshatlarini
boshidan kechirgan, ruhan ezilgan, jamiyatdan begonalashgan va bolalik orzu-
umidlari chilparchin bo‘lgan butun bir “yo‘qotilgan avlod”ning ayanchli
qismati mahorat bilan aks ettirilgan. Asar yosh askar Paul Boymerning
boshidan kechirgan voqealar, shuningdek, uning Birinchi jahon urushidagi
frontdoshlari haqida hikoya qiladi.

Ernest Xeminguey singari, Remark ham “yo‘qotilgan avlod” tushunchasini
urushda olgan jarohatlari tufayli tinch hayotga kira olmagan yoshlarni
tasvirlash uchun ishlatgan. Remarkning ishi shu tariqa Veymar respublikasi
davrida hukmronlik qilgan o‘ng qanot konservativ harbiy adabiyotga nisbatan
keskin qarama-qarshi edi; ular qoida tariqasida Germaniya yutqazgan urushni
oqlashga va o‘z askarlarini qahramonlashtirishga harakat qilar edi. Remark esa
oddiy bir askar nomidan urush voqealarini haqqoniy tasvirlaydi.
Birinchi jahon urushi avjida. Germaniya allaqachon Fransiya, Rossiya, Angliya
va Amerikaga qarshi kurashmoqda. Hikoya nomidan olib borilayotgan
qahramon Paul Boymer o‘z sheriklarini tanishtiradi. Bu yerda maktab
o‘quvchilari, dehqonlar, baliqchilar, turli yoshdagi hunarmandlar to‘plangan.
Guruh tarkibining deyarli yarmini yo‘qotgan. Inglizlar bilan dahshatli jangdan
keyin harbiy harakatlar markazidan 9 kilometr uzoqlikda dam olishyapti.
Inglizlar hujumi paytida bo‘lgan yo‘qotishlar tufayli ular ikki marta ko‘proq
ovqat va sigaretaga ega bo‘ladi. Askarlar uxlaydi, to‘yib ovqatlanadi, chekadi
va qarta o‘ynaydi. Myuller, Kropp va Paul yarador sinfdoshining oldiga boradi.
To‘rt sinfdosh sinf rahbari Kantorekning “samimiy gaplari”ga ishonib, bitta
rotaga tushgan edi. Yozef Bem urushga borishni xohlamagandi, lekin
pirovardida rozi bo‘lishdan boshqa iloji qolmagan, aks holda uning uchun
hamma eshiklar bekilardi.
U birinchi bo‘lib o‘ldiriladi. Ko‘zlaridagi jarohatlar tufayli yashirinishga joy
topa olmaydi va otib tashlanadi. Kroppga yozgan xatida sobiq ustozi Kantorek
ularni “temir yigitlar” deb nomlab, salomlarini yo‘llaydi. Minglab Kantoreklar
shunday qilib yoshlarni aldaba urushga jo‘natgan.
Yigitlar boshqa sinfdoshi Kimmerixni dala shifoxonasida oyoqlarini kesib
tashlagan holda topadi. Frans Kimmerixning onasi Pauldan “axir u hali bola-
ku” deb, unga qarab yurishni so‘raydi. Ammo bu ishni qanday qilib eplab

bo‘ladi? Fransga bir qarash u yashab ketmasligini tushunish uchun yetarli edi.
Frans hushsiz yotganda uning eng sevimli sovg‘a sifatida olingan soati
o‘g‘irlanadi. Uning charmdan bo‘lgan ajoyib inglizcha etiklari joyida edi, biroq
endi ular unga kerak emas. U o‘rtoqlari ko‘z o‘ngida o‘ladi. Ruhan
tushkunlikda, ular Fransning etiklari bilan kazarmaga qaytadi.
Kazarmaga yangi-yangi askarlar kela boshlaydi. O‘lganlar tiriklar bilan
almashtiriladi. Yollanganlarning biri aytadiki, ular faqatgina sholg‘om bilan
kun ko‘rmoqda. Kropp urushning o‘ziga xos yo‘lini taklif qiladi: generallar
o‘zlari bir-biri bilan jang qilsin va yutgan o‘z mamlakatini g‘olib deb e’lon
qisin. Hozir urushni boshlamagan va unga umuman kerak bo‘lmagan boshqalar
ular uchun kurashmoqda.
Yangi askarlar bilan to‘ldirilgan rota sapyorlik ishlari uchun odimlaydi.
Tajribali Kat askarlarni o‘q va portlash ovozlarini aniqlashni va ulardan qanday
ehtiyot bo‘lish kerakligini o‘rgatadi. “Frontning noaniq ovozi”ni tinglab, u
tunda “chekib olishga vaqt berilishini” taxmin qiladi.
Paul oldingi chiziqdagi askarlarning xatti-harakatlari, ularning barchasi
instinktiv ravishda snaryad hushtak chalganda yotib oladigan yer bilan
bog‘liqligi haqida o‘ylaydi.
Kat kutganidek, qattiq otishma boshlandi. Kimyoviy bombalar portlaydi. “Gaz,
gaz!” qichqiriqlarini eshitgan hamma niqobning mustahkamligiga umid qiladi.
Askarlar tepalikka chiqib olishi kerak, ammo u yerda ham dahshatli otishma
ketmoqda.
Yigitlar sinfdan qancha odam qolganini hisoblaydi. Yetti kishi o‘lgan, biri
jinnixonada, to‘rt kishi yarador – sakkiz nafari qolgan. Dam olishadi. Ular
shamga qopqoq yopishtiradi, u yerga bitlarni tashlaydi, umuman, shu kabi
yo‘llar bilan ko‘ngil yozadi.

Hujum tayyorlanmoqda. Maktabda qatron hidi anqigan tobutlar ikki qavat qilib
yotqizilgan. xandaqda kalamushlar ko‘payib ketgan; ularga qarshi
kurashishning hech qanday yo‘li yo‘q. Otishma tufayli askarlarga ovqat
yetkazib bo‘lmaydi. Fransuzlarning hujumi tufayli ular zaxira chizig‘iga
tashlanadi. Kontrhujumdan so‘ng yigitlar konserva va ichimliklar
ko‘rinishidagi o‘ljalar bilan qaytib keladi. O‘lganlar katta o‘raga yotqizilgan, u
yerda ular allaqachon uch qavatni hosil qilgan.
150 kishilik guruhdan atigi 32 kishi qolgan.
Paulni ofisga chaqirishadi, unga ta’til guvohnomasi va safar hujjatlari beriladi.
U mashinaning derazasidan “yoshligining chegara postlari”ni hayajon bilan
kuzatadi. Mana uning uyi. Onasi kasal. Ularning oilasida his-tuyg‘ularni
ifodalash odatiy hol emasligi bois onasining “aziz o‘g‘lim” degan so‘zlarida
unga kuchli ta’sir qiladi. Otasi harbiy kiyimdagi o‘g‘lini do‘stlariga
ko‘rsatmoqchi, lekin Paul hech kim bilan urush to‘g‘risida gaplashmoqchi
emas. U restoranlarning sokin burchaklarida, pivo ustida yoki bo‘lmasa o‘z
xonasidan yolg‘izlik izlaydi. Nemis o‘qituvchisi uni pivoxonaga chaqiradi. U
yerda tanish vatanparvar o‘qituvchilar qanday qilib “fransuzlarni kaltaklash”
haqida munozara qiladi. Ular uni pivo va sigareta bilan mehmon qilishadi, shu
bilan birga, Belgiyani, Fransiyaning ko‘mirga boy hududlarini va Rossiyaning
yirik qismlarini egallashni rejalashtirishadi.
Paul do‘sti Kimmerixning onasini ziyorat qilib, o‘g‘lining yurakdan olgan
jarohatdan darhol o‘lim topgani haqida gapirib beradi. Uning hikoyasi
shunchalik ishonarli ediki, ona ishonadi.
O‘zini urushga tayyorlagan kazarmaga boradi. Uning yaqinda rus harbiy
asirlarining katta lageri joylashgan. Pol rus asirlari lagerida turib, bu
“bolalarining yuzlari va havoriylarning soqollari”ga ega odamlarga qarab,

oddiy odamlarni dushman va qotilga aylantirgan odamlar kimligi haqida
o‘ylaydi. U sigaretalarni sindirib, yarimtadan to‘r orqali ruslarga irg‘itadi.
Paul o‘z qismiga qaytib, eski do‘stlari bilan uchrashadi. Ular bir hafta parad
maydonchasida mashq qiladi. Kayzer kelishi munosabati bilan yangi kiyimlar
olishadi. Kayzer askarlarda hech qanday taassurot qoldirmaydi. Urushlarni
kimlar boshlagani va nima uchun urushlarga ehtiyoj borligi to‘g‘risida
tortishuvlar yana avj oladi. “Fransuz mehnatkashini oling, nega u bizga hujum
qilishi kerak! Bularning barchasi rasmiylar tomonidan o‘ylab topilgan”, kabi
so‘zlar yangraydi.
Mish-mishlarga ko‘ra, ular Rossiyaga yuboriladi. Lekin aslida ular juda qaynoq
nuqtalarga, oldingi chiziqqa yuboriladi. Yigitlar u yerda razvedkaga boradi.
Tun, raketalar, otishma. Paul adashib qoladi va ularning xandaqlari qaysi
tomondaligini bilmaydi. Paul kunni o‘ra ichida – suv va loyda o‘tkazadi. U
to‘pponchasini yo‘qotib qo‘ygan va mabodo qo‘l jangi bo‘lib qolsa deb
pichog‘ini tayyorlab qo‘ygan edi. Adashib qolgan fransuz askari u yotgan
chuqurlikka tushib qoladi. Paul unga pichoq bilan tashlanadi. Tun tushishi
bilan Paul o‘z xandaqlariga qaytadi. U hayratda – birinchi marta aslida unga
hech narsa qilmagan odamni o‘ldirdi...
Askarlar oziq-ovqat omborini qo‘riqlash uchun yuboriladi. Ularning tarkibidan
olti kishi tirik qoladi: Kat, Albert, Myuller, Tyaden, Leyer, Deterling – barchasi
shu yerda. Ular qishloqda eng ishonchli beton yerto‘lani topadi. Qochib ketgan
aholining uylaridan to‘shaklar va hattoki ko‘k ipakdan tikilgan choyshablar
bilan o‘ralgan krovatlar topib kelishadi. Paul va Kat qishloqni razvedka
qilishga boradi. Ular og‘ir artilleriya o‘qlari ostida omborxonadan ikkita
cho‘chqa bolasini topadi. Ajoyib tushlik tayyorlanadi. Qishloq o‘qqa tutilib
yonib ketadi, ombor esa xarob bo‘ladi. Endi bu yerdan xohlagan narsani olib

ketish mumkin. Bundan soqchilar ham, o‘tib ketayotgan haydovchilar ham
foydalanadi. Bu misoli o‘lat paytidagi bazm edi.
Bir oy o‘tgach, bazm tugaydi va ular yana oldingi chiziqqa olib ketiladi. Ular
ketayotgan kolonna o‘qqa tutiladi. Albert va Paul Kyoln monastiri
kasalxonasiga tushib qoladi. Bu yerga doimiy ravishda yaradorlarni olib
kelishadi, o‘liklarni olib ketishadi. Albertning oyog‘ini eng yuqori qismigacha
kesib tashlashadi. Sog‘ayib ketganidan keyin Paul yana birinchi qatorlarda
janga tashlanadi. Vaziyat umidsiz. Amerika, Angliya va Fransiya polklari
urushdan charchagan nemislar ustiga bostirib kelmoqda. Myuller yorituvchi
raketa bilan o‘ldiriladi. Boldiridan yaralangan Katni Paul orqasiga opichib
olovdan olib chiqishga yuguradi, ammo shu payt Kat bo‘yniga urilgan snaryad
parchasidan vafot etadi. Paul urushga borgan sinfdoshlarining ichida tirik
qolgan eng oxirgisi bo‘lib qoladi. Shu kunlarda hamma yaqinlashib kelayotgan
sulh haqida gapira boshlaydi.
Paul 1918-yil oktabrda o‘ldiriladi. U paytlarda front sokin va harbiy xabarlar
qisqa edi: “G‘arbiy frontda o‘zgarish yo‘q”.
Remarkning ushbu romanida urushga qarshi o‘ta kuchli protest bo‘lib, u
insoniyat tabiatidagi buzg‘unchilikka urg‘u beradi. Hikoya qiluvchi orqali
urush haqidagi romantik g‘oyalar, vatanparvarlik va sharaf haqidagi
balandparvoz nutqlar xandaqdagi dahshatli voqeliklar orasida yo‘qolib
ketishini juda katta mahorat bilan yoritib beradi.
Remark aslida askarlar vatanparvarlik ruhidagi abstrakt g‘oyalar uchun
kurashmayotganini, ular shunchaki tirik qolishga harakat qilayotganini
ta’kidlaydi. Oziq-ovqat, kiyim-kechak va boshpana topish muammolari ham,
dushman olovi va bomba portlashining oldini olish bilan bir qatorda,
askarlarning asosiy muammolaridir. Romandagi hech narsa urush tajribasini
ulug‘vor va romantik qilib ko‘rsatmaydi. Hatto Paul va uning hamrohlari

o‘rtasidagi samimiy do‘stlik ham. Chunki buning uchun siz dahshat va doimiy
azob-uqubatlar ko‘rinishidagi yuqori narxni to‘lashingiz kerakligi ta’kidlanadi.
Asar davomida Paul shaxsiyati urushning oldin unda kuzatilmagan holatlarni
his qilishga majburlashi bilan to‘qnash keladi. Urushdan oldingi voqealarni
eslab, oldin u umidsiz askar emas, mutlaqo boshqa odam bo‘lganini sezadi.
Paul mehribon va sohir qalb egasi edi. Urushdan oldin u oilasini sevgan va
she’rlar yozgan, ammo urush sabab paydo bo‘lgan dahshat tufayli aql-idrokini
saqlab qolish uchun his-tuyg‘ularidan chetga chiqishni va omon qolish
o‘rganadi.
Paulning boshidan o‘tgan voqealar o‘smirlik chog‘ida urushda jang qilishga
yuborilgan va kattalar bilan jang qilishni o‘rgangan, “yo‘qotilgan avlod” deb
nomlangan butun bir avlodning tajribasini aks ettiradi. Urushda qancha uzoq
umr ko‘rsa, shunchalik undan nafratlanadi va azoblanadi. Bu azoblar esa uning
tengdoshlarini urush xarob qilganiga va ularning ongini urush buzganiga
bo‘lgan ishonchdan kelib chiqadi.
Remark, shuningdek, ikki avlod o‘rtasidagi urush ochgan chuqur jarlikni
tasvirlaydi va urushni yosh avlodga xiyonat sifatida baholaydi. Paul davridagi
avlod o‘zi ishonadigan va obro‘li shaxslar deb hisoblaydigan odamlarning
bosimi tufayli urushga ketadi. Ularni yetuklikka olib borishi kerak bo‘lgan
odamlar aslida vatanparvarlik burchi haqidagi bo‘sh shiorlar ostida o‘limga
mahkum qiladi. Paul va uning do‘stlari dushmanlari haqida gaplashganda ular
boshqa tarafdagi askarlarni nazarda tutmaydi, aksincha, o‘zlarining yuqori
martabali boshliqlarini nishonga oladi. Ular uchun barcha askarlar, kelib
chiqishi va tomonidan qat’iy nazar, qurbonlardir.
Asarda simvolizm ko‘p ishlatilmasa ham, muhim belgilardan hisoblanadi.
Kimmerixning etiklari bo‘lib, ular o‘lgan askardan tirik askarga o‘tadi.
Kimmerixning o‘zi ularni o‘lik parashyutchidan oladi va u o‘lgan zahotiyoq

Myuller ularni qo‘lga kiritishga harakat qiladi. Paul ularni Myullerga topshiradi
va u o‘lgandan keyin o‘ziga meros qilib oladi. Shu ma’noda bu epizodlar bir
juft etik inson hayotiga qaraganda qimmatroq va uzoqroqligini, urushda inson
hayoti mutloq ahamiyatsizligini anglatadi. Ammo bu etiklar, shuningdek,
vayronagarchilik va o‘limdan kelib chiqadigan his-tuyg‘ularga berilib
qolmasdan, askar omon qolishi uchun kerak bo‘lgan pragmatizmni ham
anglatadi.
Paul josus sifatida biror davlatning yeriga kirishi u urush paytida amalga
oshirishi kerak bo‘lgan eng xavfli harakatlardan biri edi, chunki u har ikki
tomondan ham hujumlar nishoniga aylanadi. Qaysidir ma’noda bu
millatchilikning rad etilishini anglatadi: u Germaniya hududidan chiqib, boshqa
millat tomonidan boshqarilmaydigan makonga kiradi. Ushbu missiya,
shuningdek, Paul romandagi eng og‘ir voqealarni boshdan kechirishi uchun
sharoitlarni ta’minlaydi: birinchi marta u odamni yuzma-yuz jangda o‘ldiradi
va bu uni hayotga muhabbatning haqiqiy narxini tushunishga majbur qiladi.
Paul rus asirlari oldida bo‘lganida ular uning dushmanlari ekaniga deyarli
ishonmaydi. U va uning hamrohlari ikkala tomonning ham askarlariga bir xil
g‘oyalar uchun kurashish buyurilganini anglab yetadi. Bu fikrlardan keyin ular
uchun kim haq yoki nohaqligini aniqlashning iloji yo‘q edi. Oxir-oqibat,
milliyatchilik g‘oyalari shunchaki hokimiyatdagi va hokimiyatga kelishni
xohlovchi liderlar tomonidan fuqarolarni ishontirish va urushga olib borishda
ishlatadigan vositalar bo‘lib xizmat qilishini anglab yetishgan edi.
Urush aslida o‘zlari umuman jangga kirmaydigan bir necha erkaklar uchun
foydalidir; bu bema’nilikning eng yomon tarafi shundaki, bir necha kishining
qarori bilan urushda millionlab oddiy askar qurbon bo‘ladi. Mana bizga qanday
postulatlarni beradi bu ajoyib roman.

Romanning muvaffaqiyatini tushuntirish juda oson: Remark romanda nimani
o‘ylagan bo‘lsa, shuni yozgan. Nafaqat romanni yozayotganda, balki dushman
askarlari safidagi undan faqatgina kiyimlarini rangi bilan ajralib turadigan halol
odamlarni ko‘rganida ham ularga nimani o‘ylasa, shuni aytgan. Qanday qilib
hayot deb atalmish biz biladigan noaniq faoliyatda ba’zi bir aqlga
sig‘maydigan o‘simliklar qutblarning muzli yuzasiga moslashgani kabi,
insoniyat urushga ham moslasha olganini ro‘y-rost aytib bergan edi.
Romanning katta muvaffaqiyatiga qaramay, Germaniyada hokimiyat tepasiga
natsistlar kelgach, Remarkni o‘z mamlakatida shunchalik yomon ko‘ra
boshlashdiki, u avval Shveysariyaga, keyinchalik AQShga ko‘chishga majbur
bo‘ldi.
Birinchi jahon urushidan keyingi Germaniyada hech kim urushni eslashni
istamas edi. Remark odamlarni urush haqida yana bir jahon urushi
boshlanishidan oldin o‘ylashga majbur qildi. Ammo u natijaga erisha olmadi.
Erix Mariya Remark o‘zining eng katta yutug‘iga erisha olmadi. Gitler
hokimiyat tepasiga kelgach, Remark quvg‘inga uchradi, uning kitoblari
namoyishkorona yoqildi. Uning asarlarida urushning qoralanishi Vermaxt
uchun zarar edi. Aslida o‘sha paytdagi nemis xalqi ayni shu asardan xulosa
qilganlarida edi, asardagi kabi Paullar ikkinchi jahon urushida ham millionlab
jonlarini qurbon qilmasmidi...

Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Erix Mariya Remark “G`arbiy frontda o`zgarish yo`q”
Yangi asr avlodi. Toshkent. 2016 - 240 bet.
To`rtinchi nashri.
Rus tilidan Nizom Komil tarjimasi.
2. https://daryo.uz
3. uz.m.wikipedia.org

Erix Mariya Remark G‘arbiy frontda o‘zgarish yo‘q

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish