Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 23.3KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Ернинг магнит майдони

Купить
Ернинг магнит майдони.
Режа:
1.  Магнит майдони ҳақида тушунча. Ернинг маг нит майдони, унинг тузилиш
хусусиятлари ва ҳосил бўлиши. 
2.   Магнит   майдоннинг   элементлари     ва     уларнинг   ер   юзаси   бўйлаб
тарқалиши.  
3.   Е рнинг   умумий   магнит   тасвирланиши   ва   унинг   натижалари   билан
фойдаланиш.  Ер   –   ўз   айланиш   ўқига   нисбатан   тахминан   11,5   градусга   оғишган   ўқ
бўйича   магнитланган   магнит   майдонига   эга   гигант   шар.   Ер нинг   магнит
майдони  (геомагнит  майдон )  тўғрисида бир неча фикрлар бор .
Унинг   вужудга   келишига   сабаб   Ер   ядросидаги   электр   токи   бўлиши
эҳтимолдан   узоқ   эмас.   Сейсмологик   маълумотларга   кўра   Ернинг   ташқи
ядроси   суюқ   тана   хоссаларига   эга   бўлиб,   унинг   анча   қисми   бошқа
элементларнинг   (никел   ёки   олтингугурт)   қўшимчаларига   эга   темирдан
таркиб топган. Бошқа сабаблар  билан бир қаторда, Ернинг айланиши ташқи
ядрода плазма ҳолатидаги моддаларнинг турбулент оқимига олиб келади. Бу
ҳодиса   индукцион   табиатдаги   электр   токини   келтириб   чиқаради   ва   у   Ер
сиртида, унинг яқинидаги бўшлиқда магнит майдонини ҳосил қилади.
Геомагнит  майдон нафақат Ер сиртида, балки ундан  анча узоқда  ҳам
мавжуд бўлиб, у сунъий йўлдошлар орқали қайд этилган. 
Ер   сиртидан   узоқлашган   сари   геомагнит   майдон   Ер   марказигача
бўлган   масофанинг   кубига   пропорционал   ҳолда   аста-секин   сусайиб   боради.
Магнитосфера   Қуёш   йўналишида   чўзилган   шаклга   эга.   Кундузги   ёруғ
томонидан у Ер радиусидан 814 марта узоқ масофага чўзилган. 
Юқори   энергия   заррачалари   билан   тўлган   м агнитосфера   радиацион
қамбарларни ҳосил қилади .   Магнит майдони таъсирида бу ерда   электрон лар
ва   протон лар   каби   зарядланган   заррачаларнинг   ҳаракати   амалга   ошади .   Бу
заррачалар   электронли   ва   протонли   радиацион   қамбарларни   ҳосил   қилиб,
магнитосферада муайян траекториялар бўйича ҳаракатланади .
Магнит   мили   геомагнит   майдонда   унинг   куч   чизиқларига   параллел
мўлжалланади .   Магнит   милининг   учлари   Ернинг   шимолий   ва   жанубий
магнит   қутбларини   кўрсатади.   Магнит   қутблари   географик   қутблар   билан
мос   тушмайди.   Магнит   мили   шимолий   учининг   йўналиши   билан   географик
қутб йўналиши орасидаги бурчак  магнит оғиш бурчаги  дейилади.
Компас   мили   географик   қутб   йўналишидан   шарққа   оғса   шарқий
(мусбат) ва ғарбга оғса ғарбий (манфий) ҳисобланади. Магнит оғиши муайян пайтда   ер   шарининг   турли   нуқтларида   турлича   бўлади.   Магнит   оғиши
градусларда ўлчанади.
Магнит   мили   Ер   юзасига   муайян   бурчак   остида   жойлашган   бўлади.
Компас   мили   билан   горизонтал   текислик   орасидаги   бурчак   магнит
энгашиши   дейилади .   Агар   магнит   милининг   шимолий   учи   Ер   ичига
мўлжалланган бўлса энгашиш мусбат ҳисобланади. Шимолий яримшар учун
у   мусбат,   жанубий   яримшар   учун   эса   манфийдир .   Магнит   энгашиши   90°   га
тенг бўлган нуқталар  магнит  қутблари дейилади .
Юқорида   қайд   қилинганидек   магнит   қутблар   ўз   ўрнида   турмайди,
вақтлар ўтиши билан силжиб туради. Магнит харитасида бир хил энгашишга
эга нуқталарни туташтирувчи чизиқ  изоклин  дейилади. Нулли энгашишга эга
нуқталарни   туташтирувчи   чизиқ   магнит   экватори   дейилади.   Магнит
энгашиши I ҳарфи билан белгиланади.
Геомагнит   майдоннинг   хусусиятлари   нафақат   фазода,   балки   замонда
ҳам ўзгаради. Магнит майдонининг ўртача йиллик ўзгариши  асрий вариация ,
бир   йил   учун   ўзгариши   эса   аср   йўли   дейилади.   Магнит   оғиши   асрий
вариациянинг   энг   юқори   қийматига   эга.   Масалан   Лондон   учун   кейинги   400
йилда магнит оғиши 30° дан ошган.
Ер шари бўйича магнит оғиши ўзгаришини кўргазмали тасаввур этиш
учун изопоралар харитаси тузилади.
Изопорлар   -   бу   бир   хил   аср   йўли   қийматига   эга   бўлган   нуқталарни
туташтирувчи чизиқлардир. Аср йўлининг катталиги вақт давомида ўзгаради
ва унга ҳозирги вақтда геофизиклар катта эътибор беришади. 
Турли   геологик   эпохаларда   магнит   қутбларининг   ўрнини   аниқлаган
олимлар Ер юзаси бўйлаб қутблар  силжиб туради  деган  хулосага  келишган.
Бундан   ташқари,   магнит   майдонининг   инверцияси   ҳам   амалга   ошган:
шимолий   ва   жанубий   магнит   қутублари   ўзаро   ўрин   алмашган.   Инверция
даврийлиги   5   дан   20   млн   йилгача   ўзгаради.   Ҳозирги   вақтда   қутбларнинг
ўзаро ўрин алмашиш даврлари ошиб бормоқда. Геомагнит   майдоннинг   манбаи   ҳисобланган   Ер   ядросигача   бўлган
масофанинг   узоқлиги   туфайли   унинг   кучланганлиги   ер   юзасида   нормал
горизонтал градиентга боғлиқ ҳолда чизиқли қонун бўйича ўзгариши лозим.
Реал ўлчашлар натижаси нормал ўзгаришлардан фарқ қилади. Кучланганлик
нормадан   паст   ёки   юқори   бўлиши   мумкин.   Магнит   майдони
кучланганлигининг   муайян   жой   учун   кўрчаткичидан   четлашуви   магнит
аномалияси   дейилади.   Унинг   сабаби   ер   пўсти   кесмасида   тоғ   жинслари
таркибининг ўзгаришидир.
Магнит   аномалиялар   турли   қалинликлари   билан   ва   ҳар   хил
чуқурликларда   жойлашган   нотекис   магнитланган   тоғ   жинслари   томонидан
вужудга келтирилади. Шунинг учун ҳам квадрат километрнинг улушларидан
(маҳаллий   аномалиялар)   кўплаб   квадрат   километрларни   (минтақавий
аномалиялар)   эгаллаган   майдонларда   кузатилади.   Магнит   майдонининг
кучланганлиги   бўйича   аномалиялар   баъзан   нормал   майдонлардан   бир   неча
баравар   юқори   бўлади.   Масалан ,   Курск   магнит   аномалия си   (КМА)   нормал
майдондан тўрт марта ортиқ . 
Геомагнит майдон ер пўстини ташкил қилувчи тоғ жинсларига таъсир
қилади.   Барча   моддалар   уларга   магнит   майдонининг   таъсири   бўйича
ферромагнитларга,   парамагнитларга   ва   диамагнитларга   бўлинади.   Фақат
ферромагнитларгина   магнит   майдон   таъсирида   сезиларли   даражада
магнитланади ва ўзлари ҳам магнитга айланади.
Ферромагнитлар   ташқи   магнит   майдон   таъсиридан   чиққандан   сўнг
ҳам   ўзларида   қисман   магнит   хоссаларини   сақлаб   қолади.   Бу   ҳодиса   қолдиқ
магнитланиш   дейилади.   Агар   у   кейинги   даврларда   тоғ   жинслари   Кюри
нуқтасидан   (модда   тўлиқ   магнитсизланиш   ҳарорати)   ортиқча   қиздирилмаса
ҳамда агар бирламчи магнитли минераллар иккиламчи номагнит минераллар
билан ўрин алмашмаган бўлса, сақланиб қолади.  Кюри  нуқтасининг қиймати
турли   минералларда   бир-биридан   фарқ   қилади   ва   у   450   д ан   700   ° С   гача
ўзгаради . Тоғ   жинслари   турли   минераллар,   жумладан   ферромагнитлардан
таркиб   топган   бўлади.   Бундай   минералларга   магнетит,   гематит,   ильменит,
титаномагнетит,   пирротин   ва   бошқа   ба ъ зи   минераллар   киради .   Ушбу
минералларга эга бўлган тоғ жинслари бирламчи қолдиқ магнитланишга эга
бўлади .
Ернинг магнит майдони геофизика, атмосфера физикаси, астрофизика
ва бошқалар сингари кўпчилик фанларнинг ўрганиш объекти ҳисобланади.
Геология ва геофизикада геомагнит майдонидан ер пўстининг муайян
майдонларининг   геологик   тузилишини   (магнитометрик   суратга   олишнинг
турли   хиллари),   чуқурлик   геологик   тузилишни   (магнитотеллурик   зондлаш),
ёндош   жинслардан   ўзининг   магнит   хоссалари   билан   катта   фарқ   қилувчи
фойдали қазилма конларини қидиришда фойдаланилади.
Е р   м а г н е т и з м и .   Е р   ш а р и   м а г н и т   х у с у с и я т и г а   э г а   в а   ў з
а т р о ф и д а   м а г н и т   м а й д о н и ,   я ъ н и   м а г н и т   к у ч л а р и   р ў й   б е р а д и г а н
м а й д о н   ҳ о с и л   қ и л а д и .
М а г н и т л а н г а н   о с и ғ л и к   э р к и н   с т р е л к а   м а ъ л у м   ҳ о л а т   о л а д и :
с т р е л к а н и н г   б и р   у ч и   а л б а т т а   ш и м о л г а ,   и к к и н ч и   у ч и   э с а   ж а н у б г а
қ а р а б   қ о лади.   С т р е л к а н и н г   б у   ҳ о л а т и   м а г н и т   м е р и д и а н и н и н г
й ў н а л и ш и н и   к ў р с а т а д и ,   л е к и н   м а г н и т   м е р и д и а н и н и н г   й ў н а л и ш и
г е о г р а ф и к   м е р и д и а н   й ў н а л и ш и г а   т ў ғ р и   к е л м а й д и   в а   у н д а н   ғ а р б г а
ё к и   ш а р қ д а   б у р и л а д и ,   у л а р   о р а с и д а г и   б у р ч а к   б а ъ з а н   а н ч а   к а т т а
б ў л а д и .   М а г н и т   м е р и д и а н и   б и л а н   г е о г р а ф и к   м е р и д и а н   о р а с и д а г и
б у р ч а к   м а г н и т   о ғ и ш и   д е й и л а д и .   М а г н и т   о ғ и ш и   к а р т а л а р и   ( в а қ т
ў т и ш и   Б и л а н   о ғ и ш   б у р ч а г и   ў з г а р и б   т у р г а н л и г и д а н   б у н д а й
к а р т а л а р   м у т т а с и л   р а в и ш д а   қ а й т а д а н   т у з и л а д и )   н а в и г а т о р л а р н и н г ,
г е о д е з и с т л а р н и н г   а м а л и й   ф а о л и я т и д а   в а   д е н г и з д а ,   қ у р у қ л и к д а   ё к и
ҳ а в о д а   й ў н а л и ш н и   а н и қ л а ш   т а л а б   қ и л и н г а н   ҳ а м м а   х о л л а р д а
н и ҳ о я т д а   з а р у р .
М а г н и т   м е р и д и а н л а р и   м а г н и т   қ у т б л а р и   д е б   а т а л а д н г а и
и к к и   н у қ т а д а   б и р л а ш а д и .   1 9 5 2   й и л д а   ш и м о л и й   м а г н и т   қ у т б и   7 4 0 ш и м о л и й   к е н г л и к   в а   100°   ғ а р б и й   у з у н л и к   ( К а н а д а   а р х и п е л а г и ) д а ,
ж а н у б и й   м а г н и т   қ у т б и   68°   ж а н у б и й   к е н г л и к   в а   143°   ш а р қ и й   у з у н л и к
( А н т а р к т и д а ,   А д е л и   Е р и ) д а   б ў л г а н .
М а г н и т   қ у т б л а р и   е р н и н г   и ч и д а   б ў л г а н л и г и д а н   э р к и н   о с и л г а н
м а г н и т   с т р е л к а с и   г о р и з о н т а л   ҳ о л а т д а н   б и р   о з   б у р ч а к   ҳ о с и л   қ и л и б
қ и й ш а я д и .   Б у   б у р ч а к   м а г н и т   э н к а й и и ш   д е й и л а д и .   М а г н и т
қ у т б л а р и д а   б у   б у р ч а к   90 0
  г а   т е н г ,   я ъ н и   у   е р л а р д а   м а г н и т   с т р е л к а с и
в е р т и к а л   т у р а д и .
Е р н и н г   ю қ о р и д а   а й т и л г а н   м а г н и т   м а й д о н и   д о и м и й   ё к и
б а р қ а р о р   м а г н и т   м а й д о н и   д е й и л а д и .   М а г н и т   м а й д о н и н и н г
к у ч л а н и ш и   е р   ю з а с и н и н г   т у р л и   ж о й л а р и д а   т у р л и ч а   в а   у   н и ҳ о я т д а
с е к и н   ( « а с р и й » )   ў з г а р и б   т у р а д и .   Л е к и н   Е р д а   ў з г а р у в ч а н   м а г н и т
м а й д о н и   ҳ а м   б ў л и б ,   у   т е з - т е з   ў з г а р и б   т у р а д и .   Д а в р и й   ў з г а р у в ч а н
м а г н и т   м а й д о н и   ( с у т к а ,   м а в с у м   д а в о м и д а   в а   о р а д а н   м а ъ л у м   в а қ т
ў т г а н д а н   к е й и н   ў з г а р а д и )   в а   д а в р и й   б ў л м а г а н   ў з г а р у в ч а н   м а г н и т
м а й д о н и   б ў л а д и   ( м а г н и т   ғ а л а ё н л а р и ,   э н г   к у ч л и   м а г н и т   ғ а л а ё н л а р и
э с а   м а г н и т   б ў р о н и   д е й и л а д и ) .   Ў з г а р у в ч а н   м а г н и т   м а й д о н и   д о и м и й
м а г н и т   м а й д о н и н и н г   1   п р о ц е н т и д а н   о ш м а й д и .
Ў з г а р у в ч а н   м а г н и т   м а й д о н и н и н г   в у ж у д г а   к е л и ш   с а б а б и   м а ъ -
л у м :   у   а г м о с ф е р а н и н г   у с т к и   қ а т л а м л а р и д а г и   э л е к т р   т о к л а р и
т у ф а й л и   в у ж у д г а   к е л а д и .   Д о и м и й   м а г н и т   м а й д о н и г а   к е л г а н д а   ш у н и
а й т и ш   к е р а к к и ,   у н и н г   м о ҳ и я т и   ҳ а л и   а н и қ л а н г а н и   й ў қ ,   л е к и н
д о и м и й   м а г н и т   м а й д о н и н и н г   Е р   и ч и д а г и   қ а н д а й д и р   п р о ц е с с л а р
н а т и ж а с и д а   п а й д о   б ў л г а н л и г и г а   ш у б ҳ а   й ў қ .   Е р   я д р о с и н и н г   т у р л и
қ и с м л а р и д а   т е м п е р а т у р а н и и г   т у р л и ч а   б ў л и ш и   м у н о с а б а т и   б и л а н
Е р   я д р о с и   ю з а с и д а   ҳ о с и л   б ў л а д и г а н   э л е к т р   т о к л а р и   т у ф а й л и
в у ж у д г а   к е л г а н   б ў л с а   к е р а к   д е б   т а х м и н   қ и л а д и л а р . Асосий адабиётлар:
1. Воскресенский Ю.Н. Полевая геофизика. М.: Недра, 2010-478 с.
2.   Алексеенко   В.А.   Геохимические   методы   поисков   месторождений
полезных ископаемых. М.: Логос, 2000.
3.  William M. White. Geochemistry , Wiley-Blackwell, 2013.
4.  R.E. Sheriff. L P. Geldart. Exploration seismology/-2nded.p.cm. Includes 
bibliographical references. ISBN 0-521-46282-7. - ISBN 0-521-46826-a(pbk ) @ 
Cambridge University Press1982,1995
5. Абидов А.А., Атабаев Д.Х., Хусанбаев Д.Д. ва б.лар “Yer fizikasi”,   
“Fan va texnologiyalar markazi”. Tошкент, 2014
Қўшимча адабиётлар:
6.   Геофизические   методы   исследований .   Под   ред .   Хмеловского   В . К .,
Л .:  Недра , 1988.
7.  Знаменский   В . В .  Общий   курс полевой геофизики. М., Недра, 1989.
8 . Гравиразведка. Справочник геофизика. Под ред. Е.А. Мудрецовой и 
К.Е. Веселова. М., Недра, 1990.
9 .   Латышева   М.Г.   Практическое   руководство   по   интерпретации
диаграмм геофизических исследований скважин. М.: Недра. 1984.
10 . Логачев А.А., Захаров В.П. Магниторазведка. М., Недра, 1989.
11 .   Электроразведка.   Справочник   геофизика.   Под   ред.   В.К.
Хмелевского и В.М. Бондаренко. М., Недра, 1989.  
12.  Беус А. А. Геохимия литосферы. М., 1972.
13.  Гаврусевич Б.А. Основы общей геохимии-М., Недра, 1968.
14.  Справочник по геохимии. М., Недра, 1990.
15.  Перельман А.И. Геохимия. М., Высшая школа, 1979.
Электрон манбалар:
1.     http    ://    www    .   rsl    .   ru    /   ;
2.     http://www.msu.ru/ ;
3.     http://www.nlr.ru/ ;

Ернинг магнит майдони

Купить
  • Похожие документы

  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
  • Ahmad al-farg‘oniy
  • Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha