Farg’ona okrugi yer usti boyliklariga tabiiy geografik tavsif - География - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	5.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	География

Farg’ona okrugi yer usti boyliklariga tabiiy geografik tavsif

Купить

MAVZU : Farg’ona okrugi yer usti boyliklariga tabiiy geografik tavsif

REJA:REJA: KIRISH.KIRISH. I.Bob. Farg’ona okrugining tabiiy geografik tavsifiI.Bob. Farg’ona okrugining tabiiy geografik tavsifi .. 1.1. Geologik tuzilishi va rel’efi1.1. Geologik tuzilishi va rel’efi 1.2. Iqlimi1.2. Iqlimi 1.3. Ichki suvlari.1.3. Ichki suvlari. 1.4. Tuproqlari, osimlik va hayvonot dunyosi.1.4. Tuproqlari, osimlik va hayvonot dunyosi. II.Bob. Farg’ona okrugining tabiiy geografik rayonlarga va landshaftlarga II.Bob. Farg’ona okrugining tabiiy geografik rayonlarga va landshaftlarga bo’linishi.bo’linishi. 2.1. Markaziy Farg’ona tabiiy - geografik rayoni.2.1. Markaziy Farg’ona tabiiy - geografik rayoni. 2.2. Adirlar tabiiy –geografik rayoni.2.2. Adirlar tabiiy –geografik rayoni. XULOSA. XULOSA. Foydalanilgan adabiyotlar.Foydalanilgan adabiyotlar.

I.I. bb obob Farg’ona okrugining tabiiy geografik tavsifi.Farg’ona okrugining tabiiy geografik tavsifi. 1.1. Geologik tuzilishi va rel’efi1.1. Geologik tuzilishi va rel’efi Farg’ona tabiiy – geografik okrugi O’zbekistonning eng sharqida Tyanshan va Oloy tog Farg’ona tabiiy – geografik okrugi O’zbekistonning eng sharqida Tyanshan va Oloy tog tizmalari orasidagi Fargona vodiysida joylashgan. Bu okrugning atrofi tog’lar bilan tizmalari orasidagi Fargona vodiysida joylashgan. Bu okrugning atrofi tog’lar bilan o’ralgan.o’ralgan. Farg’ona okrugi janubi Turkiston va Oloy, sharqdan Fargona va Oto’ynoq, shimolldan Farg’ona okrugi janubi Turkiston va Oloy, sharqdan Fargona va Oto’ynoq, shimolldan Chotqol, shimoliy – garbdan esa Qurama va Qoramozor tog tizmalari, garbdan Mugiltog Chotqol, shimoliy –

Farg’ona botig’I esa yosh cho’kindi jinslardan iborat Farg’ona botig’I esa yosh cho’kindi jinslardan iborat bo’lib, neogen davrining oxiri va quyi antopagen bo’lib, neogen davrining oxiri va quyi antopagen davrida dengizdan bo’shagan. Lekin vodiyda quruqlik davrida dengizdan bo’shagan. Lekin vodiyda quruqlik hamma yerda bir vaqtda paydo bo’lmagan. Farg’ona hamma yerda bir vaqtda paydo bo’lmagan. Farg’ona okrugini o’rab turgan toglarda quruqlikning paydo okrugini o’rab turgan toglarda quruqlikning paydo bo’lish jarayoni poleozoy erasidan boshlansa, adirlar bo’lish jarayoni poleozoy erasidan boshlansa, adirlar qismida mezazoy erasidan boshlangan. Antropogen qismida mezazoy erasidan boshlangan. Antropogen davrda esa vodiyning tekislik qismi quruqlikka davrda esa vodiyning tekislik qismi quruq

1.2. Iqlimi1.2. Iqlimi Farg’ona okrugining iqlimi quruq, davomli, yozi issiq, qishi mo’tadil, Farg’ona okrugining iqlimi quruq, davomli, yozi issiq, qishi mo’tadil, shu kenglikda joylashgan qo’shni Toshkent – Mirzacho’l okrugidan bir oz shu kenglikda joylashgan qo’shni Toshkent – Mirzacho’l okrugidan bir oz farq qiladi. Okrugning atrofini o’rab olgan tog’lardan esadigan sovuq havo farq qiladi. Okrugning atrofini o’rab olgan tog’lardan esadigan sovuq havo qishda Farg’ona botig’ining markaziy qismida to’planib qoladi, natijada qishda Farg’ona botig’ining markaziy qismida to’planib qoladi, natijada yanvarning o’rtacha harorati – 30 S bo’ladi.yanvarning o’rtacha harorati – 30 S bo’ladi. Ba’zi yillari shimol va shimoli - sharqdan sovuq havo massalari esib, Ba’zi yillari shimol va shimoli - shar

Farg’ona tabiatiFarg’ona tabiati

1.3. Ichki suvlari.1.3. Ichki suvlari. Farg’ona okrugida daryo va soylarning barchsi o’rab olgan tog’ Farg’ona okrugida daryo va soylarning barchsi o’rab olgan tog’ tizmalaridan boshlanadi. Bu daryolarning ko’pchiligi Farg’ona vodiysida tizmalaridan boshlanadi. Bu daryolarning ko’pchiligi Farg’ona vodiysida butunlay sug’orishga sarf bo’lib, Sirdaryoga yetib kela olmaydi. butunlay sug’orishga sarf bo’lib, Sirdaryoga yetib kela olmaydi. Okrugdagi eng katta va sersuv daryolar Norin, Qordaryo va Okrugdagi eng katta va sersuv daryolar Norin, Qordaryo va Sirdaryodir.Sirdaryodir. Norin daryosi Markaziy Tyanshan tog’laridan boshlanuvchi Kichik va Katta Norin daryosi Markaziy Tyanshan tog’laridan boshlanuvchi Kichik va Katta Norinning daryolarining qo’shilshidan vujudga keladi. Norin qor va Norinni

Qoradaryo Farg’ona va Oloy tog’laridan boshlanuvchi Tor Qoradaryo Farg’ona va Oloy tog’laridan boshlanuvchi Tor va Qorag’o’lja daryolarining qo’shilishidan vujudga va Qorag’o’lja daryolarining qo’shilishidan vujudga keladi. Qoradaryo qor va muzlarning erishidan to’yinadi. keladi. Qoradaryo qor va muzlarning erishidan to’yinadi. Uning yillik o’rtacha suv sarfi Baliqchi qishlog’i yonida Uning yillik o’rtacha suv sarfi Baliqchi qishlog’i yonida sekundiga 123 m3 bo’lib, shuning 46,4 foizi mart – iyun sekundiga 123 m3 bo’lib, shuning 46,4 foizi mart – iyun oylariga, 14,4 foizi iyul - sentyabr oylariga va 39,2 foizi oylariga, 14,4 foizi iyul - sentyabr oylariga va 39,2 foizi oktyabr – fevral oylariga to’g’ri keladi.oktyabr – fevral oylariga to’g’ri keladi. Sirdaryo Norin va Qoradaryoning qo’shil

ICHKI SUVLARIICHKI SUVLARI

Turkiston va Oly Turkiston va Oly tog’laridan boshlanadigan daryolar. tog’laridan boshlanadigan daryolar. Bulardan eng kattalari – Xo’jabaqirg’on, Isfara, So’x, Bulardan eng kattalari – Xo’jabaqirg’on, Isfara, So’x, Shohimardonsoy, Isfayramsoy, Aravansoy, Oqbura, Shohimardonsoy, Isfayramsoy, Aravansoy, Oqbura, Qurshob. Bu daryolarning ko’pchiligi Oloy Qurshob. Bu daryolarning ko’pchiligi Oloy tizmasining qor - muzliklaridan to’yinganligidan suvi tizmasining qor - muzliklaridan to’yinganligidan suvi iyul – avgust oylarida to’lib oqadi, mart - aprelda esa iyul – avgust oylarida to’lib oqadi, mart - aprelda esa sayozlanib qoladi. Iyul – sentyabr oylarida yillik suv sayozlanib qoladi. Iyul – sentyabr oylarida yillik suv miqdorining 40foizi, ba’zi daryolarda So’x, Isfara miqdorining 40foizi, ba

1.4. Tuproqlari, osimlik va 1.4. Tuproqlari, osimlik va hayvonot dunyosi.hayvonot dunyosi. Okrug O’zbekistondagi eng muhim obikor dehqonchilik Okrug O’zbekistondagi eng muhim obikor dehqonchilik rayoni bo’lib, tuproq qadim zamonlardan beri ishlab rayoni bo’lib, tuproq qadim zamonlardan beri ishlab kelinganidan madaniy voha tuprog’iga aylangan. Shu kelinganidan madaniy voha tuprog’iga aylangan. Shu sababli, tuproqlar tabiiy holda ko’proq tuproqlar tabiiy sababli, tuproqlar tabiiy holda ko’proq tuproqlar tabiiy tabiiy holda ko’proq okrugning chekka qismidagi tabiiy holda ko’proq okrugning chekka qismidagi o’zlashtirlmagan yerlarda va ayniqsa Markaziy o’zlashtirlmagan yerlarda va ayniqsa Markaziy Farg’onadagi Qoraqalpoq cho’lida qisman saqlanb Farg’onadagi Qoraqalpoq cho’lida qisman saqlanb q

Okrugda eng ko’p uchraydigan hayvon Okrugda eng ko’p uchraydigan hayvon turlaridan kalamush, qo’shoyoq, ko’rsichqon, turlaridan kalamush, qo’shoyoq, ko’rsichqon, bo’rsiq, bo’ri, tulki, jayra, ilon, kaltakesaklar, bo’rsiq, bo’ri, tulki, jayra, ilon, kaltakesaklar, qushlardan esa chumchuq, chug’urchuq, qushlardan esa chumchuq, chug’urchuq, so’fito’rg’ay; to’qay hayvonlaridan chiyabo’ri, so’fito’rg’ay; to’qay hayvonlaridan chiyabo’ri, g’oz, loyxo’rak, o’rdak va qirg’ovullar uchraydi.g’oz, loyxo’rak, o’rdak va qirg’ovullar uchraydi. Farg’ona okrugining tabiati go’zal, shifobaxsh Farg’ona okrugining tabiati go’zal, shifobaxsh va tabiiy resurslari xilma – xil bo’lganligidan va tabiiy resurslari xilma – xil bo’lganligidan uni Turkistoning “durdonasi” deb aytishadi. uni Turkistoning “durdonasi” de

 1.1. Keyingi besh yillik mobaynida xo’jaliklar Keyingi besh yillik mobaynida xo’jaliklar bo’yicha yer turlarining eksplikasiyasi, yer turlari bo’yicha yer turlarining eksplikasiyasi, yer turlari to’g’risida ma’lumotlar yig’iladi. Agar xo’jalikning to’g’risida ma’lumotlar yig’iladi. Agar xo’jalikning yer turlarida juda katta o’zgarish bo’lsa va yerdan yer turlarida juda katta o’zgarish bo’lsa va yerdan foydalanish bo’yicha yetarli statistik ma’lumotlar foydalanish bo’yicha yetarli statistik ma’lumotlar bo’lmasa (hosildorlik, mahsulotining tannarxi va bo’lmasa (hosildorlik, mahsulotining tannarxi va boshqalar), bu xo’jalik baholash shkalasi tuzish boshqalar), bu xo’jalik baholash shkalasi tuzish uchun ma’lumotlarni qayta ishlashda uchun ma’lumotlarni qayta ishlashda ishlatilmaydi.ishlatilm

II.Bob. Farg’ona okrugining tabiiy geografik rayonlarga II.Bob. Farg’ona okrugining tabiiy geografik rayonlarga va landshaftlarga bo’linishi.va landshaftlarga bo’linishi. 2.1. Markaziy Farg’ona tabiiy - geografik rayoni.2.1. Markaziy Farg’ona tabiiy - geografik rayoni. Farg’ona okrugi o’z navbatida Markaziy Farg’ona Farg’ona okrugi o’z navbatida Markaziy Farg’ona va Adirlar deb ikkita tabiiy – geografik rayonga va Adirlar deb ikkita tabiiy – geografik rayonga bo’linadi.bo’linadi. Markziy Farg’ona tabiiy –geografik Markziy Farg’ona tabiiy –geografik rayoni o’z ichiga vodiyning akkumlyativ tekislik rayoni o’z ichiga vodiyning akkumlyativ tekislik qismini olib, atrofini adirlar o’rab olgan. Rayon qismini olib, atrofini adirlar o’rab olgan. Rayon yer usti tuzilishi jihatdan tekislik bo’lib, un

 5.5. Ko’p yillik mevali daraxtlarning turlari va Ko’p yillik mevali daraxtlarning turlari va navlari, yoshining tarkibi haqidagi navlari, yoshining tarkibi haqidagi ma’lumotlar va ularning tuproq agronomik ma’lumotlar va ularning tuproq agronomik ishlab chiqarish guruhlari bo’yicha jadval ishlab chiqarish guruhlari bo’yicha jadval tuziladi. Bu ma’lumotlar qoidaga ko’ra tuziladi. Bu ma’lumotlar qoidaga ko’ra ixtisoslashgan xo’jaliklar bo’yicha ixtisoslashgan xo’jaliklar bo’yicha to’planadi, shuningdek, mevali daraxtlar to’planadi, shuningdek, mevali daraxtlar mahsuloti tovar ahamiyatiga ega bo’lgan mahsuloti tovar ahamiyatiga ega bo’lgan xo’jaliklardan to’planadi.xo’jaliklardan to’planadi.

2.2. Adirlar tabiiy –geografik rayoni.2.2. Adirlar tabiiy –geografik rayoni. Adirlar tabiiy –geografik rayoni o’z ichiga Markaziy Adirlar tabiiy –geografik rayoni o’z ichiga Markaziy Farg’ona tabiiy –geogafik rayoning atrofini o’rab Farg’ona tabiiy –geogafik rayoning atrofini o’rab olgan adirlarni oladi.olgan adirlarni oladi. Adirlar paleogen – neogen Adirlar paleogen – neogen va antropogen davrlarning tog’ jinslaridan tashkil va antropogen davrlarning tog’ jinslaridan tashkil topgan bo’lib, mutloq balandliklari 400-500 chaqir topgan bo’lib, mutloq balandliklari 400-500 chaqir joylardan iborat bo’lib, ba’zi joylar lyoss bilan joylardan iborat bo’lib, ba’zi joylar lyoss bilan qoplangan. Adirlar past – baland bo’lib, eng ko’p qoplangan. Adirlar past – baland bo’lib, eng ko’p joylarini soy ha

Adirlar tabiiy – geografik rayonida Adirlar tabiiy – geografik rayonida quyidagi landshaft turlari uchraydiquyidagi landshaft turlari uchraydi 1.Farg’ona vodiysining shimoli va janubida joylashgan, 1.Farg’ona vodiysining shimoli va janubida joylashgan, asosan shuvoq o’suvchi, kshp qismlari shag’aldan iborat asosan shuvoq o’suvchi, kshp qismlari shag’aldan iborat bo’lgan chaqir toshli va skeletli tipik bo’z tuproqlar bo’lgan chaqir toshli va skeletli tipik bo’z tuproqlar tarqalgan adirlar landshafti.tarqalgan adirlar landshafti. 2. Farg’ona vodiysining shimoli, shimoli – sharqida joylashgan 2. Farg’ona vodiysining shimoli, shimoli – sharqida joylashgan efemer va efemeroid o’simliklari o’suvchi, yengil mexanik efemer va efemeroid o’simliklari o’suvchi, yengil mexanik tarkibga ega bo’lgan och

XULOSA.XULOSA. Farg’ona tabiiy – geografik okrugi O’zbekistonning eng sharqida Tyanshan va Farg’ona tabiiy – geografik okrugi O’zbekistonning eng sharqida Tyanshan va Oloy tog tizmalari orasidagi Fargona vodiysida joylashgan. Bu Oloy tog tizmalari orasidagi Fargona vodiysida joylashgan. Bu okrugning atrofi tog’lar bilan o’ralgan.Farg’ona okrugida bahor qisqa okrugning atrofi tog’lar bilan o’ralgan.Farg’ona okrugida bahor qisqa bo’lib, ob – havo tez –tez o’zgarib turadi, goh isib, goh sovib ketadi. bo’lib, ob – havo tez –tez o’zgarib turadi, goh isib, goh sovib ketadi. Harorat ba’zan aprel oylarida + 27, + 360 S gacha ko’tarilib. Ba’zan -3 – Harorat ba’zan aprel oylarida + 27, + 360 S gacha ko’tarilib. Ba’zan -3 – 5 gardusgacha pasayib ketishi mumkin. Bahorda ob –havoning bunday 5 gardusgac

 Dala ishlari mavjud tuproq, geobotanik, aerokosmik rasmlar Dala ishlari mavjud tuproq, geobotanik, aerokosmik rasmlar va boshqa hujjatlar asosida o’tkaziladi. Dala sharoitida bu va boshqa hujjatlar asosida o’tkaziladi. Dala sharoitida bu xujjatlarning yer baholash ishlarini bajarish uchun yaroqli xujjatlarning yer baholash ishlarini bajarish uchun yaroqli yoki yaroqsizligi aniqlanadi, shuningdek, yerning haqiqiy yoki yaroqsizligi aniqlanadi, shuningdek, yerning haqiqiy holati va undan foydalanish bo’yicha quyidagi qo’shimcha holati va undan foydalanish bo’yicha quyidagi qo’shimcha ma’lumotlar yig’iladi:ma’lumotlar yig’iladi:  yer to’g’risidagi hisob-kitob ma’lumotlari, yerdan yer to’g’risidagi hisob-kitob ma’lumotlari, yerdan foydalanishning yer turlari bo’yicha haqiqiy to’g’ri kelishin

 tuproq tekshiruv hujjatlari asosisda tuzilgan tuproq tekshiruv hujjatlari asosisda tuzilgan tuproqlarning agronomik ishlab chiqarish tuproqlarning agronomik ishlab chiqarish guruhlarini tekshirib aniqlash;guruhlarini tekshirib aniqlash;  yerdan foydalanishning asosiy texnologiya yerdan foydalanishning asosiy texnologiya sharoitlarini tekshirib ko’rish va aniqlash.sharoitlarini tekshirib ko’rish va aniqlash. Birinchi Birinchi navbatda konturlari relyefining nishabligi, toshlar navbatda konturlari relyefining nishabligi, toshlar bilan aralashgani. Tuproqning agronomik ishlab bilan aralashgani. Tuproqning agronomik ishlab chiqarish guruhlari bo’yicha asosiy qishloq xo’jalik chiqarish guruhlari bo’yicha asosiy qishloq xo’jalik ekinlarining joylashshini aniqlash va almashlab ekinlarining joy

 ayrim xo’jaliklardja mevali daraxtlar ekilgan ayrim xo’jaliklardja mevali daraxtlar ekilgan yerlardan foydalanish bo’yicha qo’shimcha yerlardan foydalanish bo’yicha qo’shimcha ma’lumotlar yig’ish (relyef belgilari bo’yicha ma’lumotlar yig’ish (relyef belgilari bo’yicha joylashtirilganligi tuproq agroguruhlari, yoshi joylashtirilganligi tuproq agroguruhlari, yoshi va nav tarkibi, agrotexnikasi va boshqalar; va nav tarkibi, agrotexnikasi va boshqalar; tabiiy yaylov yerlardan haqiqiy foydalanish tabiiy yaylov yerlardan haqiqiy foydalanish va madaniy texnik holatlari).va madaniy texnik holatlari).

IV. Tuproqlarni agronomik ishlab IV. Tuproqlarni agronomik ishlab chiqarish guruhlarga birlashtirish.chiqarish guruhlarga birlashtirish.  Tuproqlar agronomik ishlab chiqarish Tuproqlar agronomik ishlab chiqarish gurhlariga birlashtirilayotganda gurhlariga birlashtirilayotganda sug’oriladigan haydalma yerlar va lalmikor sug’oriladigan haydalma yerlar va lalmikor haydalma yerlar, aloihda «Yirik masshtabda haydalma yerlar, aloihda «Yirik masshtabda tuproq kartalari tuzish» qo’llanmasi asosida tuproq kartalari tuzish» qo’llanmasi asosida bajariladi. Tuproq ayirmalarini agronomik bajariladi. Tuproq ayirmalarini agronomik ishlab chiqarish guruhlarga birlashtirishning ishlab chiqarish guruhlarga birlashtirishning asosiy yo’llari quyidagilar:asosiy yo’llari quyidagilar:

1.1. bir tuproq - iqlim provinsiyasiga yoki tog’li maydonlarga bir tuproq - iqlim provinsiyasiga yoki tog’li maydonlarga mansubligi;mansubligi; 2.2. tuproq genetik kelib chiqishining, tuproq profilining tuproq genetik kelib chiqishining, tuproq profilining morfologik tuzilishi, ayniqsa, yuqori gorizontlarning bir-morfologik tuzilishi, ayniqsa, yuqori gorizontlarning bir- biriga o’xshashligi;biriga o’xshashligi; 3.3. tuproq paydo qiluvchi jinslar va tuproqning mexanik tuproq paydo qiluvchi jinslar va tuproqning mexanik tarkibi;tarkibi; 4.4. tuproqning asosiy fizik xususiyatlari, ularning suv, havo tuproqning asosiy fizik xususiyatlari, ularning suv, havo va issiqlik tartiblari;va issiqlik tartiblari; 5.5. tuproqdagi har xil shaklli ozuqa elementlarining miqdori tuproqdagi har xil shaklli oz

IIIIII .3. Dala sharoitida tuproq .3. Dala sharoitida tuproq tekshiruv ishlaritekshiruv ishlari  Sug’oriladigan maydonlarda tuproq tekshiruv ishlarini Sug’oriladigan maydonlarda tuproq tekshiruv ishlarini bajarishda karta hujjatlariga asos bo’lib xo’jalikning bajarishda karta hujjatlariga asos bo’lib xo’jalikning chegarasi aniq ko’rsatilgan 1:10 000 masshtabdagi yer chegarasi aniq ko’rsatilgan 1:10 000 masshtabdagi yer tuzish plani xizmat qiladi, lalmikor yerlar uchun va tog’li tuzish plani xizmat qiladi, lalmikor yerlar uchun va tog’li yaylovlar uchun esa, 1:25 000 masshtabdagi kartalar yaylovlar uchun esa, 1:25 000 masshtabdagi kartalar ishlatiladi.Tuproqni tekshirishdan oldin tekshiriladigan ishlatiladi.Tuproqni tekshirishdan oldin tekshiriladigan maydonni aylanib, tuproqlarning tarqal

Kameral ishlarKameral ishlar  Tugatish ishlari davrida quyidagilar bajariladi:Tugatish ishlari davrida quyidagilar bajariladi:  dala sharoitida olingan yer osti suvlari va tuproq dala sharoitida olingan yer osti suvlari va tuproq namunalari kimyoviy va boshqa laboratoriya namunalari kimyoviy va boshqa laboratoriya tekshiruvlaridan o’tkaziladi;tekshiruvlaridan o’tkaziladi;  analitik tekshiruv ma’lumotlari asosida tuproq-analitik tekshiruv ma’lumotlari asosida tuproq- tekshiruv hujjatlari qayta ishlanadi, solishtirib tekshiruv hujjatlari qayta ishlanadi, solishtirib ko’riladi va umumlashtiriladi;ko’riladi va umumlashtiriladi;  jamoa va davlat xo’jaliklarining yakuniy tuproq jamoa va davlat xo’jaliklarining yakuniy tuproq kartalari tuziladi;kartalari tuziladi;  tuproq kartasiga tushuntir

Sug’oriladigan yerlarni unumdorligi bo’yicha Sug’oriladigan yerlarni unumdorligi bo’yicha baholash G’bonitirovka qilishG’ tartibibaholash G’bonitirovka qilishG’ tartibi G’.A.Tolipov bo’yicha.G’.A.Tolipov bo’yicha. Tuproq unumdorligini belgilovchi xususiyatlarga qarab yerni Tuproq unumdorligini belgilovchi xususiyatlarga qarab yerni sifat jihatidan aniq baholash usullaridan biri-uning sifat jihatidan aniq baholash usullaridan biri-uning unumdorligini baholash «unumdorligini baholash « bonitirovkabonitirovka » qilish, ya’ni yerga » qilish, ya’ni yerga eng muhim agronomik xusuiyatlariga ko’ra ball bilan eng muhim agronomik xusuiyatlariga ko’ra ball bilan solshtirma baho qo’yish bo’lib, bu davlat kadastri ichida solshtirma baho qo’yish bo’lib, bu davlat kadastri ichida muhim o’rin tutadi.muhim

Baholash Baholash 100 balli100 balli shkala shkala bo’yicha o’tkaziladi. Eng bo’yicha o’tkaziladi. Eng yaxshi xususiyatlarga ega yaxshi xususiyatlarga ega bo’lgan va eng yuqori unum bo’lgan va eng yuqori unum beradigan tuproqlarga beradigan tuproqlarga 100 100 ballball qo’yladi. qo’yladi.

O’zbekistonning O’zbekistonning sug’oriladigan yerlarini sug’oriladigan yerlarini unumdorlik bo’yicha unumdorlik bo’yicha baholash shkalasi:baholash shkalasi:

Tuproqlar Tuproqlar bonitetining ballari Yuqori madaniy la s htirilgani O’rtacha madaniy- lashtirgan i Kam madaniy- lashtirgani 1 2 3 4 Eskidan sug’orilib kelinayotgan yerlardagi tuproqlar Bo’z 100 90 70 O’tloqi-bo’z 100 80 60 Bo’z tuproqlar mintaqasidagi o’tloq 100 80 60 Taqir 90 70 50 O’tloqi-taqir 100 80 60 Dasht mintaqasidagi o’tloq 100 80 60

Yangidan sug’orila boshlangan yerlardagi tuproqlar Och tusli bo’z 100 80 60 Tipik bo’z 100 80 60 O’tloqi bo’z 90 70 50 Bo’z-o’tloqi 90 70 50 Bo’z tuproqlar mintaqasidagi o’tloq 90 70 50 Bo’z tuproqlar mintaqasidagi botqoq o’tloq 90 70 50 Sur tusli qo’ng’ir 60 50 40 Sur tusli qo’ng’ir o’tloq 60 65 50 Taqir 80 60 50 Taqir o’tloqi 90 70 50 O’tloiq taqir 80 60 50 Dasht mintaqasidagi taqir 90 70 50 Dasht mintaqasidagi botqoq-o’tloqi 90 60 40

Yangi o’zlashtirilgan yerlardagi tuproqlar Och tusli bo’z 90 60 50 Tipik bo’z 90 60 50 O’tloqi bo’z 90 60 50 Bo’z o’tloqi 90 60 50 Bo’z tuproqlar mintaqasidagi o’tloq 90 60 50 Bo’z tuproqlar mintaqasidagi botqoq o’tloqi 90 60 40 Sur tusli qo’ng’ir 90 60 30 Sur tusli qo’ng’ir o’tloq 90 60 40 Taqir 90 60 50 O’tloqi-taqir 90 60 50 Taqir o’tloqi 90 60 50 Dasht mintaqsidag o’tloq 90 60 50 Dasht mintaqsidagi botqoq-o’tloqi 90 60 40 Dasht-qumlar 90 60 50 Qumli o’tloq 90 60 50

Iqlim koeffisiyenti yoki odatda bioiqlim deb Iqlim koeffisiyenti yoki odatda bioiqlim deb ataluvchi koeffisiyent hamma uchun rasm bo’lib ataluvchi koeffisiyent hamma uchun rasm bo’lib qolgan quyidagi formula bo’yicha hisoblab qolgan quyidagi formula bo’yicha hisoblab chiqariladi:chiqariladi:100     эtб эtф Б К  эtф bunda - haqiqatdan 100S dan yuqori bo’lgan foydalai harorat yig’indisi. -asosiy foydali harorat yig’indisi +2450 0S.  эtб

100 ball-birlik deb olingan holda 100 ball-birlik deb olingan holda raqamlarni beshgacha yaxlitlab, iqlim raqamlarni beshgacha yaxlitlab, iqlim koeffisiyentlari hisoblab chiqariladi.koeffisiyentlari hisoblab chiqariladi. Iqlim hisobga olingan holda tuproq Iqlim hisobga olingan holda tuproq mintaqalarini tabaqalashtirish tabiiy-mintaqalarini tabaqalashtirish tabiiy- qishloq xo’jaligini rayonlashtirish qishloq xo’jaligini rayonlashtirish nuqtai nazaridan amalga oshirildi.nuqtai nazaridan amalga oshirildi.

Sug’oriladigan dehqonchilikda tuproqni Sug’oriladigan dehqonchilikda tuproqni baholashda uning sho’rlanish darajasini va baholashda uning sho’rlanish darajasini va meliorativ holatini hisobga olish muhim meliorativ holatini hisobga olish muhim ahamiyatga ega. Yerning sizot suvlarini ahamiyatga ega. Yerning sizot suvlarini o’tkazuvchanligi va qay darajada o’tkazuvchanligi va qay darajada sho’rlanganiga qarab, bonitetni sho’rlanganiga qarab, bonitetni tabaqalashtirish raqamlari keltrilgan. tabaqalashtirish raqamlari keltrilgan. Bunda turlicha baholanishi kerak bo’lgan Bunda turlicha baholanishi kerak bo’lgan tuproqlar quyidagi guruhlarga ajratiladi:tuproqlar quyidagi guruhlarga ajratiladi:

1.1. Sho’rlanmagan va ikkinchi qayta sho’rlanishga Sho’rlanmagan va ikkinchi qayta sho’rlanishga uchramagan yerlar. Bu guruhga sizot suvlvri uchramagan yerlar. Bu guruhga sizot suvlvri chuchuk bo’lgan yoki chuqur joylashgan yerlar chuchuk bo’lgan yoki chuqur joylashgan yerlar kiradi.kiradi. 2.2. Sho’ri batamon yo’q bo’lib ketmaydigan yerlar. Sho’ri batamon yo’q bo’lib ketmaydigan yerlar. Bunga sizot suvlari chuqur joylashgan, sho’r Bunga sizot suvlari chuqur joylashgan, sho’r bo’lgan yerlar kiradi.bo’lgan yerlar kiradi. 3.3. Tez eruvchan tuzlar bilan sho’rlangan yerlar. Bu Tez eruvchan tuzlar bilan sho’rlangan yerlar. Bu guruhga kiruvchi yerlar sho’r yerlarning asosiy guruhga kiruvchi yerlar sho’r yerlarning asosiy qismini tashkil etadi. Agar sho’r sizot suvlari qismini tashkil etadi. Agar

3.3. Karbonat-magniy tuzlari bilan Karbonat-magniy tuzlari bilan sho’rlangan, zich gips va karbonatli sho’rlangan, zich gips va karbonatli qatlami bo’lgan yerlar. Bu guruhga qatlami bo’lgan yerlar. Bu guruhga kiruvchi tuproqlar chuchuk kiruvchi tuproqlar chuchuk gidrokarbonatli sizot suvlari yuza gidrokarbonatli sizot suvlari yuza joylashgan sharoitda rivojlanib boradi.joylashgan sharoitda rivojlanib boradi. 4.4. Sizot suvlarining oqib chiqib ketish Sizot suvlarining oqib chiqib ketish imkoni katta bo’lgan yerlar uchun imkoni katta bo’lgan yerlar uchun tuzatish koeffisiyentlari jadvalda tuzatish koeffisiyentlari jadvalda keltirilgan.keltirilgan.

Sizot suvlarning chiqib ketish imkoniyati katta Sizot suvlarning chiqib ketish imkoniyati katta bo’lgan yerlarda tuproq bonitetini bo’lgan yerlarda tuproq bonitetini tabaqalashtirishtabaqalashtirish Zaxi qochganlik darajasi Bonitetga koeffisiyent Qumloq va qumli bir xil yoki qatlamli tuproqlar 0,90 50 sm chuqurlikda qumoq tuproq bo’lgan toshloq tuproqlar 0,80 30 sm chuqurlikda qumoq tuproq bo’lgan toshloq tuproqlar 0,70

Umumgeografik va maxsus mavzuli kartalar Umumgeografik va maxsus mavzuli kartalar tuzishda aerokosmik ma’lumotlar quyidagi tuzishda aerokosmik ma’lumotlar quyidagi afzalliklarni beradi:afzalliklarni beradi: aerokosmik foto suratlar juda ko’p aerokosmik foto suratlar juda ko’p ma’lumotlar manbayi, ular tuzilayotgan ma’lumotlar manbayi, ular tuzilayotgan umumgeografik, tabiiy va sosial iqtisodiy umumgeografik, tabiiy va sosial iqtisodiy kartalar uchun kerakli axborotlarni tanlab kartalar uchun kerakli axborotlarni tanlab olish imkoniyatini beradi;olish imkoniyatini beradi; ma’lum geografik va sosial-iqtisodiy ma’lum geografik va sosial-iqtisodiy ma’lumotlarni qisqa vaqt ichida olish ma’lumotlarni qisqa vaqt ichida olish imkoniyatini beradi;imkoniyatini beradi; takroriy olingan kosmofotosurat

umumgeografik va mavzuli kartalarni umumgeografik va mavzuli kartalarni yangilashda katta imkoniyatlar yangilashda katta imkoniyatlar beradi;beradi; tabiiy va madaniy landshaftlar, tabiiy va madaniy landshaftlar, qishloq xo’jaligi ekinlari, o’rmonlar, qishloq xo’jaligi ekinlari, o’rmonlar, qishloq va shaharlar, avtomobil va qishloq va shaharlar, avtomobil va temir yo’llar va xokozolarning aniq temir yo’llar va xokozolarning aniq chegaralarini aniqlash.chegaralarini aniqlash.

Hozirgi vaqtda aerokosmik ma’lumotlardan Hozirgi vaqtda aerokosmik ma’lumotlardan foydalanish, natijasida xalq xo’jaligini quyidagi foydalanish, natijasida xalq xo’jaligini quyidagi tarmoqlarida kartashunoslikning yangi tarmoqlari tarmoqlarida kartashunoslikning yangi tarmoqlari vujudga keldi:vujudga keldi: 1.1. Kosmofotogeologik kartashunoslik;Kosmofotogeologik kartashunoslik; 2.2. Yer tuzish ishlari, tuproq va geobotanik Yer tuzish ishlari, tuproq va geobotanik kartashunoslik. Yerlarni hozirgi holatini kartashunoslik. Yerlarni hozirgi holatini baholash, tabiiy yem xashak boyliklarni baholash, tabiiy yem xashak boyliklarni hisobga olish, tuproqlarni holatini hisobga olish, tuproqlarni holatini o’rganish va ularni muhofaza qilish; Yer o’rganish va ularni muhofaza qilish; Yer kadastri ishla

3.O’rmonlarni hisobga olish 3.O’rmonlarni hisobga olish (inventarizasiya). Ularni hozirgi (inventarizasiya). Ularni hozirgi holatini aniqlash. holatini aniqlash. O’rmon kadastri O’rmon kadastri kartalarini yaratish;kartalarini yaratish; 4.Gidromeliorativ resruslarni 4.Gidromeliorativ resruslarni hisobga olish, qor va muzliklar hisobga olish, qor va muzliklar tizimini o’rganish.tizimini o’rganish. 5.Har xil mazmundagi, 5.Har xil mazmundagi, masshtabdagi va maqsaddagi masshtabdagi va maqsaddagi umumgeografik, topografik va umumgeografik, topografik va mavzuli kartalar tuzish va mavzuli kartalar tuzish va yangilash.yangilash.

Kartaga olinayotgan hududning tabiiy geografik xolati va Kartaga olinayotgan hududning tabiiy geografik xolati va shu davlat, viloyat yoki o’lkaning ixtiyojiga qarab shu davlat, viloyat yoki o’lkaning ixtiyojiga qarab TBO’MXXO tizimi kartalarining o’rtacha ro’yxati 12-20 TBO’MXXO tizimi kartalarining o’rtacha ro’yxati 12-20 nomdan iborat bo’lgan. nomdan iborat bo’lgan. Bu kartalar qatoriga O’zbekiston Bu kartalar qatoriga O’zbekiston uchun asosiylariga quyidagilar kirgan:uchun asosiylariga quyidagilar kirgan: 1.1. Landshaft.Landshaft. 2.2. O’simlik.O’simlik. 3.3. Tuproq.Tuproq. 4.4. Gidrologiya.Gidrologiya. 5.5. Sellar. Sellar. 6.6. Geologik.Geologik.

7.7. Geomorfologiya.Geomorfologiya. 8.8. O’rmon.O’rmon. 9.9. Tabiatni muhofaza qilish.Tabiatni muhofaza qilish. 10.10. Foydali qazilmalar.Foydali qazilmalar. 11.11. Yerlardan foydalanish.Yerlardan foydalanish. 12.12. Gidrogeologik.Gidrogeologik. 13.13. Linioment va xalqali strukturalar Linioment va xalqali strukturalar

I-I- bosqich. Tayyorgarlik ishlari.bosqich. Tayyorgarlik ishlari. Bo’lajak kartani dasturini yozish va tastiqlash;Bo’lajak kartani dasturini yozish va tastiqlash; Kartografik ma’lumotlarni to’plash, o’rganish;Kartografik ma’lumotlarni to’plash, o’rganish; Ilmiy adabiyotlar bilan tanishish va o’rganish;Ilmiy adabiyotlar bilan tanishish va o’rganish; Statistik va ekspedision ma’lumotlarni Statistik va ekspedision ma’lumotlarni o’rganish;o’rganish; Aerokosmik ma’lumotlarni o’rganish, to’plash Aerokosmik ma’lumotlarni o’rganish, to’plash va o’qish; o’qilish chizmalarini tayyorlash. va o’qish; o’qilish chizmalarini tayyorlash. Kerakli fotosxema. Fotomantaj va fotoplanlarni Kerakli fotosxema. Fotomantaj va fotoplanlarni tayyorlash;tayyorlash; Dala ishlariga tayyorgarlik ko’rish.Dala ishlariga t

II-II- bosqich. Dala ishlari.bosqich. Dala ishlari. Samalyot va vertalyotlar yordamida Samalyot va vertalyotlar yordamida kartaga olinayotgan xududni o’rganish;kartaga olinayotgan xududni o’rganish; Ma’lum mavzuli kartalar uchun Ma’lum mavzuli kartalar uchun tayyorlangan o’qilish (deshifrlash) tayyorlangan o’qilish (deshifrlash) chizmalarini sifatini va aniqligini dala chizmalarini sifatini va aniqligini dala sharoitida tekshirish, sharoitida tekshirish, tushunmovchiliklarni aniqlash;tushunmovchiliklarni aniqlash; O’zaro yaqin mavzudagi kartalar O’zaro yaqin mavzudagi kartalar ma’nosini va konturlarini solishtirish va ma’nosini va konturlarini solishtirish va kelishtirish;kelishtirish; Tabiiy boyliklarni hozirgi holatini va Tabiiy boyliklarni hozirgi holatini va ularga inson ta’sirini joyd

III-III- bosqich. Yakunlovchi kameral bosqich. Yakunlovchi kameral ishlar.ishlar. O’qilish chizmalaridagi konturlarni O’qilish chizmalaridagi konturlarni fotoplanlarga ko’chirish. fotoplanlarga ko’chirish. Ularga kirgazilgan Ularga kirgazilgan aniqliklarni o’zgartirish.aniqliklarni o’zgartirish. Karta legendalarini yakuniy nusxasini Karta legendalarini yakuniy nusxasini yaratish muallif, ilmiy redaktor va yaratish muallif, ilmiy redaktor va resinzentlar nazoratidan o’tkazish;resinzentlar nazoratidan o’tkazish; Kartalarni mualliflik nusxasini tayyorlash Kartalarni mualliflik nusxasini tayyorlash va ularni nashr qilish uchun kartografik va ularni nashr qilish uchun kartografik fabrikalarga o’tkazish.fabrikalarga o’tkazish.

E’TIBORINGIZ E’TIBORINGIZ UCHUN UCHUN RAXMAT!RAXMAT!

Купить