Firmaning ma’lumotlar bazasining ER-modeli va relyatsion modelini tuzish - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	2.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Firmaning ma’lumotlar bazasining ER-modeli va relyatsion modelini tuzish

Купить

Mavzu: Firmaning ma’lumotlar bazasining ER-modeli va relyatsion
modelini tuzish .
Reja:
1.ER-modeli tuzishning asosiy tushunchalari .
2.Relyatsion model tuzish.
3.Xulosa.
Firma ER-model va Relyatsion model tuzish. Axborot tizimlarini tarkibiy
ma'lumotlar bazalari bilan loyihalashda quyidagi rasmda ko'rsatilgan
modellarning tasnifidan foydalanish qulaydir. Barcha ma'lumotlar modellari
dizayni uch bosqichida amalga oshiriladi deb hisobanadi. Birinchi bosqichda
fan sohasi o'rganiladi, axborot tizimi ishlab chiqilayotgan muammolarni hal
qilishda unda axborot tizimida aks ettirish kerak bo'lgan obyektlar va jarayonlar
aniqlanadi. Ushbu bosqichda ishlatiladigan model mavzu sohasidagi semantik
munosabatlarni vizual ravishda namoyish etishga xizmat qiladi. Shuningdek bu
bosqichda ma'lumotlar tuzilishini qat'iy rasmiylashtirish talab qilinmaydi.
Bunday modellarga infologik modellar deyiladi.
Infologik modelni faqat ma'lumotlarning intuitiv ko'rinishi yordamida qurish
mumkin. Mantiqiy darajada loyihalashda ma'lumotlar bazasi sxemalarini
mavhum tasvirlashning eng keng tarqalgan usuli bu "mohiyat-aloqa" modeli.
Uni ba'zan ER modeli deb ham atashadi, bu erda ER inglizcha "Entity -
Relationship" iborasining qisqartmasi bo'lib, so'zma-so'z "mohiyat - aloqa" deb
tarjima qilinadi. Bunday modellarning elementlari mantiqiy sinflar, ularning
atributlari va munosabatlaridir. Biz ushbu elementlarning har birini
tushuntiramiz va aniqlaymiz.
Infologik Modeli:
Tavsif: Infologik model, ma'lumotlarni o'rganishda tavsiflash uchun ishlatiladi.
Bu modelda, tizimda qanday ma'lumotlarni saqlash kerakligi va ularga qanday
xil tashqi dunyoda ko'rsatish kerakligi ifodalangan.
Mazmun: Ma'lumotlar tavsiflangan holda, ularning o'zaro munosabatlarini
belgilash uchun foydalaniladi.
Xususiyatlar: Bu modelda, ma'lumotlar obyektlar, ularning xususiyatlari va
ularga oid munosabatlar orqali ifodalangan.
Masalan: Xodimlar, buyurtmalar va mahsulotlar Infologik modeli orqali
o'rganiladi.

ER (Entity-Relationship) Modeli:Tavsif: ER modeli, tizimda bor ma'lumotlarni
va ularning o'zaro munosabatlarini tavsiflashda foydalaniladi.
Mazmun: Bu modelda, "ob'yekt" deb ataladigan narsalar (entity) va ularning
o'zlariga oid xususiyatlar, shu bilan birga obyektlar o'rtasidagi munosabatlar
(relationship) ifodalangan.
Xususiyatlar: Obyekt va ularning xususiyatlari, shuningdek obyektlar o'rtasidagi
munosabatlar, xususiyatlarning qiymatlari va qo'shimcha ma'lumotlar ER
modeli tuzishda ahamiyat kasb etadi.
Masalan: o’qituvchi va talabalarning o'qitish dasturlari ER modeli orqali
tavsiflangan bo'lishi mumkin.
Tavsif: Relatsion model, ma'lumotlar bazasi tuzishda ishlatiladi. Bu modelda,
ma'lumotlar jadvalida ifodalangan bo'l ib, ularning o'zaro bog'lanishlari
ko'rsatiladi.
Mazmun: Relatsion modelda, ma'lumotlar jadval (table) shaklida ifodalangan
bo'lib, ularda ma'lumotlar qator (row) va ustun (column)lari orqali saqlanadi.
Xususiyatlar: Ma'lumotlar tuzilishi oson bo'lib, bu modelda ma'lumotlarga
qo'shimcha shakllar kiritish va ma'lumotlarni o'rganish uchun SQL (Structured
Query Language) ishlatiladi.Masalan: Xodimlar jadvali, buyurtmalar jadvali va
ularning o'rtasidagi bog'lanishlar Relatsion model orqali ifodalangan. Bu
modellarning har biri ma'lumotlar tuzilishi va o'rganilishi bo'yicha
xususiyatlarga ega. Infologik model o'rganishda tavsiflashni, ER model orqali
tavsiflangan ma'lumotlarni, va Relatsion model orqali ma'lumotlar bazasini
tuzishni o'rganish odatiy jarayon bo'lib keladi.
Ishning borishi:

Infologik modelni tuzishda wandershare edramax dasturidan foydalanamiz.
Quyidagi oyna ochildi
Create New tugmasini bosilganda 2-rasmdagi oyna ochiladi

3-rasmdagi shakllarning infologik modelini tuzish vazifasi quyidagicha:
To’g’ri to’rtburchak shakli
mohiyat
Romb shakli ikki mohiyatni
bog’lovchi

Ellips shakli attribut sifatida
hlatila ishlatiladi
Mohiyat, bog’lovchi(romb) va attribut shakllarni bir-biriga bog’lash uchun
quyidagi chiziqlardan foydalanamiz.
So’ngra biz Xususiy Bugalteriya Firmasining obyektlarini atributlarini
yaratamiz va ularning bir-biriga bog’lanish jihatdan o’xshashligini belgilab
beramiz.Keyingi bajaradigan vazifamiz mahsulot nomli obyektni atributlarni
yozamiz.

Quyidagi rasmlarda:
Firmaning bo’limlarini bir-biriga qay tartibda bog’lanishini ko’rsatib
o’tganman:
Firmaning Er-modeli barcha mohiyatlarni jamlanmasi
Modelning umumiy ko’rinishi.

Firmaning Relyatsion model tuzish.
Relyatsion (angl. Relation model) haqida to'liq ma'lumot berishim mumkin.
Relyatsion model, ma'lumotlar tuzilishi sohasida o'z markaziy o'rnini egallagan
muhim konseptlardan biridir. Relyatsion model ma'lumotlarni jadval (table)
shaklida ifodalaydi, jadval elementlari ustunlar va qatorlar bo'lib, ularda
ma'lumotlar saqlanadi. Jadvalidagi har bir ustunning nomi (field) bor, jumladan,
tadbir, yildiz, qiyalik, foydali miqdor, holat, amal, ma'naviyat, tuliq ism, shular
yoq, dota, o'zbekistonda joni barchani ba'zi ustunlar sovrinlarida yoki boshqa
shakilarda namoyon bo'lishi mumkin.
Relyatsion model jadvaldagi ma'lumotlar o'rtasidagi aloqalarni belgilab
bermoqda. Ushbu aloqalar orqali ma'lumotlar o'zaro bog'liqlikni ifodalaydi va
ma'lumotlar orasidagi aloqalarni boshqarishga yordam beradi. Relyatsion model
ma'lumotlar bazasining so'zlashtirilishi, so'rovlar yaratilishi, ma'lumotlar
bazasiga kirishni boshqarish uchun ko'p yuritilgan kasb etilgan texnologiyalar
(SQL va boshqalar) asosida ishlaydi.
Bu model yuqori darajada shiddatli, integrlangan ma'lumotlarga va kerakli
ma'lumotlar qo'shimcha ko'rsa, ko'p masalalar orqali eng sodda tuzuladigan
bo'lishi o'zi bilan manba ko'rsatadi. Relyatsion model sohasining rivojiga olib
kelgan va uning asosiy prinsiplari shu kunda ma'lumotlar tuzilishining
kengaytiriladigan ko'p vaziyatlari bo'yicha intensiv sifatida ishlab chiqilmoqda.
Online do’kon mavusidagi R-modeliga asosan Relyatsion modelni
“MySQLWorkbench 8.0 CE” dasturi asosida tuzamiz:

Biz dasturga kirganimizda 8-rasmdagi oyna hosil buladi. Biz bu yerdan fayl
menyusini tanlab u yerdan New model ustiga bosamiz.
So’ngra 9-rasmda strelka bilan ko’rsatilgan Add Diagram ni ustiga bossak 10-
rasmda ko’rsatilgan oyna ochiladi.

Keyin biz jadval hosil qilish uchun 12-rasmda strelka bilan ko’rsatilgan
amallarni bajaramiz:

Menyular qatoridan Jadvalni ustiga bosib belgilab olamiz oynaga o’tib
sichqonchani chap tugmasini bosilganda:

Hosil bo’lgan natija:

Relatsion modelning umumiy ko’rinishi :
Xulosa

Xususiy Bugalteriya Firmasining mavzusida Infologik modelni o'rganish, ER va
Relatsion model tuzish mavzusi ma'lumotlar tuzilishi va tadbir tizimlarini
o'rganishga oid muhim ko'nikmalar orttiradi. Bu modellar ma'lumotlar tuzilishi
jarayonida bir-birini o'z ichiga olgan o'rinda ishlaydi va qanday ma'lumotlarni
saqlash, o'rganish va tarqatishni tavsiflashda foydalaniladi.
Infologik Modeli: Infologik model, ma'lumotlarni tavsiflashda ishlatiladi.
Tizimda saqlanadigan ma'lumotlarni, ularning xususiyatlari va ularga oid
munosabatlar Infologik model orqali ifodalangan. Bu model, ma'lumotlarni
qanday shaklda tavsiflash va tushuntirishga yordam beradi.
ER (Entity-Relationship) Modeli: ER modeli, ma'lumotlarni o'rganishda o'ziga
xos usulda ishlatiladi. Bu modelda, ob'yektlar (entity) va ularning o'zlariga oid
xususiyatlar, shu bilan birga ob'yektlar o'rtasidagi munosabatlar (relationship)
tavsiflangan. ER modeli, ma'lumotlarning strukturasi va ularga oid
munosabatlar tuzishda yordamchi bo'ladi.
Relatsion Modeli: Relatsion model, ma'lumotlarni tizimda saqlash uchun
ishlatiladi. Bu modelda, ma'lumotlar jadvallar (tables) shaklida ifodalangan
bo'lib, ularda ma'lumotlar qator (row) va ustun (column)lari orqali saqlanadi.
Relatsion model, ma'lumotlarni o'rganish va ma'lumotlar bazasini tuzishda
sodda va samarali yechim sifatida taniladi.
Xususiy Bugalteriya Firmasi mavzusida Infologik modelni o'rganish, ER va
Relatsion model tuzish mavzusi, tizimni o'rganish, ma'lumotlarni saqlash va
ularga oid munosabatlarni tuzishda o'rganilgan modellarni tushuntiradi. Bu
mavzuga oid o'rganish, rahbar va ishchilar ma'lumotlar tuzilishi sohasida chuqur
tushuncha va amaliyot bilan tanishish imkoniyatini yaratadi.

Firmaning ma’lumotlar bazasining ER-modeli va relyatsion modelini tuzish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish