Foizlar va foizga doir turli matnli masalalarni yechish - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	887.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Foizlar va foizga doir turli matnli masalalarni yechish

Купить

Mavzu: Foizlar va
foizga doir turli matnli
masalalarni yechish

DARSNING MAQSADI
M1. Foizlar haqida umumiy tushunchani
takrorlash
M2. Foizga doir turli matnli masalalarning
qulay usulda yechimlari bilan tanishish
M3. Murakkab foizli masalalar bilan
tanishish

Foiz haqida umumiy tushuncha
A sonini 15 % ga oshirsak, ko‘rinishida yozish
mumkin. Miqdorning (sonning) yuzdan bir ulushi uning bir
foizi deb ataladi.
1 kg ning 1 % i 10 g, chunki 1kg =1000 g va 1000 ning
yuzdan bir ulushi => 1000 : 100 = 10.
A sonning 10 % ini ko‘rinishida yozish mumkin.
A sonini 25 % ga kamaytirsak, ko‘rinishida
yozish mumkin.

Foizli masalalar
40 soni 50 sonidan necha foiz kam?
A) 20 % B) 16% C) 25 % D) 10% 1-masala
40 sonidan 50 soni necha foiz ortiq?
A) 20 % B) 25 % C) 16 % D) 24%Yechish: Dastlab bu sonlar orasidagi farqni topib olamiz.
50 – 40 = 10.
Javob: 20 %
Yechish: 50 – 40= 10.

Javob: 25 %50 100 %
10 x %
Proporsiya yechsak
= 25 %40 100 %
10 x % Proporsiya yechsak
= 20 %

Foizli masalalar
Fermer 10 tonna tarvuz yig‘ishtirib
olib, yuk mashinalarida shaharga
jo‘natdi. Jo‘natish paytida
tarvuzdagi suv miqdori 99 % ga
teng edi. Tashish paytida tarvuzlar
birmuncha quruqlashib, undagi suv
miqdori 98 % bo‘lib qoldi. Shaharga
olib kelingan tarvuzlarning vazni
qanchaga teng? 2- masala
Yechish
:
99 %
1 % 98 %
2 %
100 kg
100 kg
2 % 100 kg
98 % x kg
100+4900 = 5000 kg
Javob: 5000 kg yoki 5 tonnaProporsiyani yechsak x = 4900 kg

Foizli masalalar
3 - masala
Ishchining maoshi dastlab 20% ga, so‘ngra yana 20% ga
oshirilgan bo‘lsa, uning maoshi necha foizga oshgan?
A) 40 B) 50 C) 42 D) 44
Yechish: Ishchining dastlab maoshi A ga teng bo‘lsin. Uning maoshi
20% ga oshgandan keyin ishchi A + 0,2 A = 1,2 A miqdorda maosh
oladi.
Ikkinshi marta 20% ga oshgandan keyin u
1,2 A + 0,21,2 A = (1,2 + 0,24) A = 1,44 A miqdorda maosh oladi.
Demak, uning maoshi jami 1,44 A - A = 0,44 A ga ortadi.

Javob: 44%

Foizli masalalar
4 - masala
Firma mahsulotni 380 so‘mga sotib, 4 (%) foiz zarar
qildi. Shu mahsulotning tannarxini toping.
A) 400 B) 495 C) 395 D) 395
Mahsulotning tannarxi x bo‘lsin, u holda
. bo‘ladi. Bu yerdan (so‘m)
Javob: (so‘m)

Foizli masalalar
To‘g‘ri to‘rtburchakning bo‘yi 10 % ga, eni 20 % ga
orttirildi. Uning yuzasi necha foizga o‘zgaradi? 5 - masala
10 % ga ortgan son berilgan sonning 110% iga teng bo‘ladi: 110% =1,1
20 % ga ortgan son berilgan sonning 120% iga teng bo‘ladi: 120% =1,2
1,32 ∙ 100 =132(%) 132 - 100=32
Javob: 32 % ga ortgan?????? = ?????? ∙ ?????? ?????? = ?????? ,?????? ?????? ∙?????? , ?????? ??????
??????
??????
1,1 ∙ ??????
1,2 ∙?????? 1,32

Foizli masalalar
6 - masala
Yechish: Dilso‘zning jami pulini so‘m, Boburning jami pulini esa so‘m deb
belgilaymiz. Masala shartiga ko‘ra,
tenglamalar sistemani hosil qilamiz. Uni hadma-had
qo‘shganimizda ga ega bo‘lamiz. Bundan
ni topamiz.
Javob: Ikkalasida 500000 so`m bo`lgan Agar Dilso‘zning 40 % puli bilan Boburning 45 % pulini qo‘shganimizda
215000 so‘m bo‘ladi. Agar Dilso‘zning 45% puli bilan Boburning 40% pulini
qo‘shganimizda esa jami pul 210000 so‘m bo‘lardi. Ikkalasida jami necha
so‘m pul bo‘lgan?

Foizli masalalar 7 - masala
Dildora opa bolalar kiyimining sotuvdagi narxini 10% ga
arzonlashtirib sotganida 8% foyda ko‘rdi. U arzonlashtirmay
sotganida necha foiz foyda ko‘rar edi?
A) 12% B) 20% C) 25% D) 18%
Yechish: Kiyimning sotuvdagi narxi b so‘m , tannarxi a
so‘m . Masalada kiyimning tannarxi bilan arzonlashtirmay
sotganidagi narxlarini bog‘lash kerak.
=> =>
bundan 20 % foyda ko‘rar ekan.
Javob: 20 %

Foizli masalalar 8 - masala
Massasi 400 g va konsentratsiyasi 8% bo‘lgan eritma massasi 600
g va konsentratsiyasi 13% bo‘lgan eritma bilan aralashtirildi. Hosil
bo‘lgan eritmaning konsentratsiyasini toping.
Yechish: 400:100 = 4 => 4 = 32 g
1-usul: 600:100 = 6 => 6 13 = 78 g
Umumiy eritmalar massasini va uning tarkibidagi jami moddalar massasini
topamiz. 600+400=1000 g 32+78=110 g.
Bundan ko‘rinadiki hosil bo‘lgan eritmaning konsentratsiyasi 11 % ekan.
2-usul: O‘rta vazn formulasiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri murojaat qilamiz:
bu yerda m
1 =400 g; m
2 =600 g; p
1 =8 %; p
2 =13 % ga teng.
Javob: 11 %

Foizli masalalar 9 - masala
Faraz qilaylik, tadbirkor 23000 AQSh dollari miqdorida qarzdan
qutulish uchun to‘lovlarni yilma− yil emas, oyma−oy teng
qismlarda amalga oshirishga qaror qildi. Agar to‘lov davri 6 yil ,
yillik foiz stavkasi 8% bo‘lsa, u har oyi qanday miqdordagi
to‘lovlarni amalga oshirishi kerak?
Yechish: Foiz to‘lov miqdorini hisoblaymiz.
Oshgan kapital mablag‘ miqdorini, ya’ni umumiy to‘lanadigan
summani hisoblaymiz: $ 23000+ $ 11040= $ 34040
Necha oy davomida to‘lanishi kerakligini hisoblaymiz:
6 ×12 = 72 oy Demak, har oyi to‘lanadigan summa
≈ $ 472.78 ga teng. Javob: $ 472,78

Qiziqarli foizlarga oid masalalar
10 -masala
Hisoblang:
A) 1 % B) 10 % C) 100 % D) 0,1 %
Hech o‘ylab ko‘rganmisiz ifodadagi x nimaga teng.

Javob : Yechish:

8 - Masala1. (M2) 600 ni 20% ga oshirib, so‘ngra 20% ga kamaytirsa qancha
bo‘ladi?
A) 600 B)576 C)584 D)580
2. (M1) Mahsulot avval 25% ga, so‘ngra 40% ga qimmatlashdi. Uni
dastlabki narxiga tushurish uchun necha foizga arzonlashtirish kerak?

A) 65 % B) 47 % C) 42% D) 38%
3. (M3). 20 litr tuzli suvning tarkibida 12% tuz bor. Bu eritmada tuz
miqdori 15% bo‘lishi uchun necha litr suv bug‘lantirilishi kerak?
A) 4 B) 5 C) 4,8 D) 3,8
4. (M2). Maktab o‘quvchilarining 56% i o‘g‘il bolalar. O‘g‘il bolalar
qizlardan 84 taga ko‘p bo‘lsa, qizlarning jami soni qancha?
A) 308 B)284 C)336 D)380 MUSTAQIL BAJARISH UCHUN TOPSHIRIQLAR

13 - Masala5. (M2) Bir ishchi 14 soat ishlab butun ishning 42% ni, ikkinchi ishchi 15
soat ishlab butun ishning 30%ni, uchinchi ishchi 18 soat ishlab butun
ishning 45% ni bajara oladi. Shu ishni uchalasi birga necha soatda
uddalay oladi?
A) 12 soat B) 13 soat C) 12 soat D) 13 soat
6. (M3) Massasi 36 kg bo‘lgan mis va rux qotishmasining tarkibida 45% mis
bor. Qotishma tarkibida 60% mis bo‘lishi uchun unga yana necha kg mis
qo‘shish kerak? A) 13,5 B) 14 C) 12 D) 15,3
7. (M1) Sement va qumdan iborat 30 kg qorishmaning 60 % ini sement
tashkil qiladi. Qorishmaning 40 % i sementdan iborat bo‘lishi uchun
qorishmaga qancha qum solish kerak?
A) 15 kg B) 22 kg C) 10 kg D) 7 kg MUSTAQIL BAJARISH UCHUN TOPSHIRIQLAR

8. (M2) Ikki son yig‘indisi 2490 ga teng. Birinchi sonning
8,5 % miqdori, ikkinchi sonning 6,5 % miqdoriga teng
bo‘lsa, bu sonlarni toping?
A) 1079 va 1411 B) 1200 va 1290
C) 1179 va 1311 D) 979 va 1511
9. (M3) Kreditor 4000 AQSh dollari miqdorida qarz berib 3
yilda 900 AQSh dollar daromad oldi. Yillik foiz stavkasi
nechaga teng? A) 10 % B) 12,5 % C) 15 % D) 7,5 %
10. (M3) ni hisoblang.
A) 4 % B) 40 % C) 16 % D) 0,4 %MUSTAQIL BAJARISH UCHUN TOPSHIRIQLAR

DARSNI YAKUNLASH
Bugungi darsimizda foizga doir
hayotiy masalalarni qiziqarli yo‘llar
bilan yechishni, foiz qatnashgan
nostandart misollarni yechish yo‘llarini
o‘rgandik.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. B. Q. Haydarov Matematika 5 -sinf. Umumiy o‘rta ta’lim
maktablari 5 -sinfi uchun darslik. –T.: “O‘qituvchi”, 201 5 y.
2. Matematika 2019-yil test topshiriqlari, Davlat test
markazi, Toshkent, 2019 y.

ARALASHMAGA OID MASALALAR
TAQDIMOTNI TAYYORLAGANLAR:
T.Umirzakov – Samarqand viloyati Ishtixon
tumanidagi 1-IDUM matematika fani o‘qituvchisi;
Taqdimot Toshkent shahar XTXQTUMOHM
professori B.Xaydarov umumiy tahriri ostida
tayyorlandi.

ARALASHMAGA OID MASALALAR
E’TIBORINGIZ UCHUN
RAHMATMatematika

Foizlar va foizga doir turli matnli masalalarni yechish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish