Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 851.0KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pdf
Раздел Рефераты
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Formalar bilan ishlash. Formaning xossalari va metodlar

Купить
               	Formalar	 bilan ishlash. 	Formaning xossalari va metodlari	 	
 	
 
                          	Reja:	 	
 
 
 
1.Formalar dizayneri bilan ishlash	 	
2.Loyihalarni ishda yurg	’azish	 	
3.Formaning xo	ssalari hodisalari	 va metodla	 	
 
1.Formalar bilan ishlash	  	
Dasturlash muhitining asosiy komponentasi 	– Form	a sinfini ko	ʻrib chiqamiz. Bundan 	
keyin  biz  ilovalar 	elementlarini  formalar  deb  ataymiz.  Bu  konteyner,  keyinchalik 	
yaratilgan  barcha  ilovalarda  hozirgi  ilovada  mavjud  bo	ʻlgan  barcha  funksiyani 	
joylashtiradi.  Tabiiyki,  ushbu  formalar  bilan  ishlash  uchun  biror  instrument  kerakdir. 
Bunday instrument muhitda mav	jud va u formalar dizayneri deb nomlanadi.   	 	
VC++  muhitida  yuqoridagi  mavzulardan  foydalanib,  muhitni  yuklaganimizda  bo	ʻsh 	
forma  hosil  bo	ʻladi.  Ekranda  joylashgan  Панель  элементов  qismida  esa  Formalar 	
dizayneri  joyladi.  Dizayner  bizga  formalar  bilan  ishla	shda:  komponentalarni  formaga 	
joylashtirish, ularni ko	ʻchirish, o	ʻchirish, belgilash, bir joydan ikkinchi joyga o	ʻtkazish, 	
formalarni yopish kabi imkoniyatlarni taqdim etadi. 	 	
Komponentalar Панель элементов qismida joylashgan bo	ʻlib, ular turli xil turkuml	ar 	
ajratilgan. Boshqa turkumdagi komponentani ko	ʻrish uchun sichqoncha tugmasini o	ʻng 	
tarafga qaragan uchburchak belgisiga bir marta bosish kerak.  	 	
Bu  komponentalar  eng  ko	ʻp  ishlatiladigan  komponentlar  hisoblanib,  bularning 	
roʻyxatiga  yana  boshqa  komponen	talarni  qo	ʻshish  mumkin.  Buning  uchun  Сервис 	
menyusida  joylashgan  Выбрать  элементы  панели  элементов  punktiga  o	ʻtish  kerak. 	
Bu  oynada  to	ʻliq  komponentalar  ro	ʻyxati  keltiraladi,  agar  siz  komponenta  to	ʻgʻrisiga 	
bayroqcha belgisini qo	ʻysangiz, formalar dizayne	riga yana bir komponeneta qo	ʻshiladi, 	
olib  tashlasangiz,  demak,  bu  komponenta  yo	ʻqoladi.  Aytib  o	ʻtilganidek,  muhit  bizga 	
dastlab  minimum  miqdorda  komponentalarni  taqdim  qiladi.  Biz  o	ʻzimizning 	
xohisihimizga ko	ʻra ularning sonini oshirishimiz mumkin ekan. 	 	
Komponentani formaga joylashtirish uchun quyidagi usullar mavjud: 	 	
- 	Komponentlar  ro	ʻyxatidan  kerakli  komponenta  sichqoncha  yordamida 	
belgilanadi.  Ushbu  komponenta  qayerga  joylashtirilmo	qchi  bo	ʻlsa,  sichqoncha 	
tugmachasini o	ʻsha yerga borib bir marta bosamiz. 	 	
- 	Kerakli  komponenta  ustiga  sichqoncha  tugmasini  ikki  marta  bosish 	
orqali 	 	
 Formaga  komponentani  joylashtirishdan  boshqa,  ilovalarning 	loyihalarni  yaratishga 	
doir talablar va boshqa vazifalarni biz quyida ko	ʻrib chiqamiz: 	 	
- 	Barcha  yechimlar  (Решения 	– berilgan  topshiriqqa  tuziladigan  barcha 	
dasturlar  to	ʻplami)  Файл 	→	 Закрыть  решения	 buyrulari  yordamida  yopiladi,  ochish 	
uchun esa Последные 	проекты и решения punkti tanlanadi. Boshqa barcha loyihalar 	
Файл 	→	 Открыть buyruqlari yordamida ochiladi. Bunda muloqot oynasi paydo bo	ʻladi 	
va bu oynadan loyihangiz joylashgan papkani qidirib topib,  	  piktogrammali  fa	ylni  ochish  kerak.  Butunlay  loyihani  yopmoqchi  bo	ʻlsak,  ushbu  menyudaga  Закрыть 	
buyrug	ʻini ishlatishimiz kerak. 	 	
- 	Bir  qancha  komponentalarni  quyidagi  usullar  yordamida  birlashtirish 	
mumkin: 	 	
- 	Shift  tugmasini  bosib  turgan  holda  sichqoncha 	tugmasi  yordamida 	
belgilash; 	 	
To	ʻgriburchak  paydo  bo	ʻlib,  belgilangan  obyektlarni  qamrab  oladi.  Undan  so	ʻng 	
sichqoncha  tugmasini  qo	ʻyib  yuborgandan  keyin,  sichqoncha  kursorini  belgilangan 	
obyektlarini  birortasiga  yo	ʻnaltirish  mumkin.  Bu  obyektni  u  bilan  bi	rgalikda  oldin 	
belgilangan  obyektlar  guruhiga  joylashtiramiz.  Barcha  guruhli  belgilashlarni  bekor 
qilish uchun, sichqoncha kursorini ekranning bo	ʻsh joyiga bir marta chertish kerak.   	 	
Formaga  joylashtirilgan  komponentaning  o	ʻlchamalarini  o	ʻzgartirish  uchu	n  uni 	
belgilab, kerakli nuqtalardan biri orqali kattalashtirish yoki kichiklashtirish mumkin.	 	
 
2.Loyihalarni ishga yurgizish	 	
Ko	ʻpgina  masalalarni  yechish  algoritmlariga  e’tibor  bersak,  ularda  bir  qancha 	
komponentlar  va  ushbu  komponentlarni  birlashtirg	an  juda  ko	ʻplab  formalar  kerak 	
bo	ʻlishiga guvoh bo	ʻlishimiz mumkin. Shuning uchun biz loyihalarni tuzish davomida 	
bir qancha formalar bilan ishlaymiz. Demak, bizda tabiiy savol tug	ʻiladi, loyihaga yangi 	
forma qanday qo	ʻshiladi? 	 	
Buning  uchun  Проект	 menyusi	ga  o	ʻtib,  Добавить  новый  элемент	… 	buyrug	ʻi 	
tanlanadi. Hosil bo	ʻlgan muloqot oynasidan UI punktiga o	ʻtib, Форма Windows Forms	 	
punktini	 tanlab Имя	 qismiga formani nomini kiritib, OK tugmasini bossak, bizda yana 	
bir forma hosil bo	ʻladi. Natijada Обозреватель 	решений	 oynasida bu forma va uning 	
fayllar paydo bo	ʻladi.  	 	
Hozir birinchi formani ishlatamiz.  	 	
Qachonki,  loyihaga  forma  qo	ʻshganimizda,  u  o	ʻz-oʻzidan  bizning  ilovamizga  jimlik 	
qoidasi bo	ʻyicha qo	ʻshilib ketmaydi 	– unga chaqiruvni amalga oshirish kerak. 	   	
  	
 Страницы свойств Решение oynasi	  	
  	
Agar Создaть проект	 rejimi orqali yangi yechim qo	ʻshganimizda jimlik holati bo	ʻyicha 	
birinchi  yaratilgan  yechim  ishga  yurgiziladi.  Xo	ʻsh  shu  o	ʻrinda  savol  tug	ʻiladi,  agar 	
bizda  bir  qancha  loyihalar  bo	ʻlsa	-yu,  ulardan  qaysidir  birini  birinchi  bo	ʻlib  ishga 	
yurigizishimiz lozim bo	ʻlsa buning uchun qanday amallarni bajarishimiz kerak.	  	
Biz bu savolga Visual Studio 2013 muhiti yordamida quyidagicha javob beramiz. Biz	 	
Forma1 va проект1 loyihalar mavjud bo	ʻlsin. Biz Forma11 ni ishga yurgizmoqchimiz. 	
Buning  uchun  Обозреватель  решений  bo	ʻlimidagi  Решение  punktini  tanlaymiz. 	
Uning Свойства	 bo	ʻlimiga o	ʻtamiz. Natijada bizda 4.14	-rasmdagi Страницы свойств 	
Решение oynasi ochi	ladi. Bu oynaning Запускаемый проект bo	ʻlimiga o	ʻtamiz. Один 	
запускаемый  проект  qismidan  istalgan  yechimni  tanlaymiz.  Зависимости  проектов 
bo	ʻlimida  esa  bir  nechta  loyihalarni  birlashtirishimiz  mumkin  bo	ʻladi.  Bu  loyihalarni 	
birlashtirish    natijasida  ulard	a  mavjud  bo	ʻlgan  Formalarga  murojaat  qilish  imkoniyati 	
paydo bo	ʻladi. Ya’ni birida yaratilgan sinflarga boshqasi orqali murojaat qilish, ulardagi 	
obyektlar o	ʻrtasidagi bog	ʻliqlik, komponentlarni bog	ʻlash imkoniyatlarini taqdim qilish 	
mumkin.  Agar  biz  bir  n	echta  loyihani  bir  vaqtning  o	ʻzida  kompilyatsiya  qilmoqchi 	
bo	ʻlsak, Запускаемый проект bo	ʻlimidagi Несколько запускаемых проектов qismini 	
tanlaymiz.  Qaysi  loyihalarimiz  bir  vaqtning  o	ʻzida  ishga  yuritishlarini  istasak, 	
Действие qismida Запуск qiymatini tan	lab chiqishimiz lozim bo	ʻladi. 	 	
Bu kabi amallarni o	ʻrganib olish juda muhimdir. Chunki katta masalalarni hal qilishda 	
bir nechta alohida	-alohida hosil qilingan loyihalardan foydalaniladi. Natijada bizda bir  nechta  loyihalar  paydo  bo	ʻladi.Biz  ulardan  qay  bi	rini  ishga  yurgizishimiz  lozimligini 	
bilishimiz kerak bo	ʻladi.  	 	
  	
3. Formaning xossalari, hodisalari va metodlari 	 	
 
Bu  xossalarni  ko	ʻplab  komponentlar  bilan  ishlaganimizda  uchratamiz,  shuning  uchun 	
bu mavzuda biz qisqacha ular bilan tanishib chiqaylik. 	  	
Biror obyektning barcha xossalarini ko	ʻrmoqchi bo	ʻlsangiz, uni sichqoncha yordamida 	
begilab  F1  tugmasini  bosish  kerak.  Mavjud  bo	ʻlgan  xossalar  esa 	Свойства 	oynasida 	
aks ettirilgan.  	 	
Formaning bir qancha xossalarini ko	ʻrib chiqaylik: 	 	
ApplicationSettings	 – ilovani o	ʻrnatish.  	 	
Bu  Windows  Forms  tiplarini  ishlatishga,  ilovalarni  saqlash  va  qo	ʻllashga  va  boshqa 	
foydalanuvchi  preferensiyalarini  ishlatishga  ruxsat  berish  imkoniyatidir.  O	ʻrnatish 	
jarayonida,  garchi  bu  haqida  aytish  hali  erta  bo	ʻlsada,  siz  faqat	gina  ilovaga  tegishli 	
ma’lumotlarni  saqlashingiz  emas,  balki  foydalanuvchiga  tegishli  ma’lumotlarni 
(ma’lumotlar  bazasi  qatori)  va  tipik  bo	ʻlmagan  (kamdan	-kam  uchraydigan)  afzal 	
ko	ʻrilgan  ma’lumotlarni  saqlashingiz  mumkin.  Yangi  ilova  o	ʻrnatayotganimizda,  uni 	
oʻqish  va  yozish  uchun  mo	ʻljallashimiz,  bizning  formalar  xossari  bilan  bog	ʻlashimiz 	
yuklanishi  aniqlashimiz  va  ilovani  saqlashimiz  mumkin. 	  Ilovani  faktik  uskunada 	
oʻrnatishi 	– bunday  ko	ʻrinishda  parametrlashtirish  ilovani  har  safar	 yangidan 	
kompilyatsiya qilmasdan ishlatishga imkoniyat beradi. 	 	
Bunday o	ʻrnatish qanday bajariladi?  Bizning Windows Formalarimiz deyarli har doim 	
shunday  ro	ʻyxatda  beriladi,  ularni  o	ʻzimining  ilovamizda  saqlanishini  istamasak, 	
kompilyatsiyadan oldin o	ʻziga xos o	ʻzgarishlarni amalga oshirishimiz kerak. Agar siz 	
oʻzingiz  ilovani  ekspluatatsiya  qilmasangiz,  uni  boshqa  foydalanuvchilar 
kompilayatsiya  jarayonida  mayda  o	ʻzgarishlar  bilan  ishga  layoqatsiz  qilib  qo	ʻyishlari 	
mumkin.  Axir  ular  bilishmaydiki,  siznin	g  dasturingizga  to	ʻgri  o	ʻzgartirishlar 	
kiritishyaptimi yoki yo	ʻq. Agar ular dasturning kodiga o	ʻzgartirish kiritishsa, nihoyatda 	
ko	ʻplab muammolar paydo bo	ʻladi.  	 	
Shunday  ekan,  bunday  sozlama  ma’lumotlarini  alohida  faylga  saqlashimiz  va  uni 
ilovaga  bog	ʻlab  qo	ʻyishimiz  kerak.  Agar  bu  jarayonni  ko	ʻrib  chiqsak,  xuddi  “mijoz	-	
server” texnologiyasiga asoslanadi.   	 	
Bu holatda biz o	ʻrnatishni aniqlashimiz, uning nomini ko	ʻrsatishimiz, ma’lumotlar tipi 	
va  kontekst  (bu  ilovalar  uchun  yoki  foydalanuvchi  uchun  yarati	ladi)  ni  aniqlashimiz 	
mumkin.  Bunday  ko	ʻrinishda  o	ʻrnatish  dasturni  o	ʻzgartirmaydi  va  uni  o	ʻqish  uchun 	
foydalanish  xotiradan  avtomatik  ravishda  dastur	-ilova  ko	ʻrinishda  ishlatish  imkonini 	
beradi. 	 	
Ko	ʻplab o	ʻrnatiluvchi dasturlar “faqat o	ʻqish uchun 	– read 	only” ko	ʻrinishida o	ʻrnatiladi. 	
Bunday  o	ʻrnatishda  sizning  dasturingiz  boshqalar  tomonidan  o	ʻzgartirilmaydi.  Aks 	
holda esa foydalanuvchi  dasturingizni o	ʻrnatishi va o	ʻqishi jarayonida uni o	ʻzgartirish 	
xavfi paydo bo	ʻladi.  	 	
Ilova  ikki  ko	ʻrinishdagi  XML  fay	lini  saqlaydi:  app.config 	– (app 	– bu  ilovaning  exe	-	
moduli  nomi)  formalar  dizayneri  bilan  ishlash  vaqtida,  ya’ni  ilovani  loyihalashda 
yaratiladi.  Bu  fayl  ilovani  ilk  marta  o	ʻrnatganda  tashkil  qilinadi.  Ikkinchi  fayl 	– 	
user.config (bu fayl ilovadan foydalan	ish vaqtida tashkil qilinadi). 	 	
Oʻrnatishni  aniqlashimiz  uchun 	Свойства 	oynasida  joylashgan  ApplicationSettings 	
xossasini  ko	ʻrib  chiqamiz.  Qachonki  biz  o	ʻrnatishni  aniqlamoqchi  bo	ʻlsak,  dasturlash 	
muhiti  avtomatik  ravishda  foydalanuvchiga  yo	ʻnaltirilgan  maxsus  ustki  sinfni  hosil 	
qiladi, har bir o	ʻrnatishda bu sinf xossalari bilan bog	ʻlanadi.  	  Qanday  qilib  formalar  dizayneri  yordami  bilan  o	ʻrnatishni  amalga  oshirish  mumkin? 	
Quyida  keltirilgan  amallarni  ketma	-ket  ravishda 	bajarsak  va  Windows  Formsning 	
xossalarini muharrir bilan bog	ʻlasak buni amalga oshirishimiz mumkin.  Biz qachonki 	
bu  muharrirdan  foydalanganimizda,  muhit  ustki  sinfni  generatsiya  qiladi, 
ApplicationSettingsBase  sinfi  paydo  bo	ʻladi  va  barcha  bizning  ustki  s	inflarimizning 	
xossalarini o	ʻrnatiluvchi sifatida aniqlaydi.    	 	
Yangi o	ʻrnatiladigan ilovani  yaratish uchun forma yoki komponentani belgilab, uning 	
xossalarini yangi o	ʻrnatiluvchi bilan o	ʻzimiz istagandek bog	ʻlaymiz.  	 	
Quyidagi qadamlarni bajaramiz: 	 	
Loyi	haga app.config faylini qo	ʻshamiz (Проект 	→ 	 	
Добавить новый элемент 	→ 	Служебная программа	→	Файл  	 	
 	
  Ilovani o	ʻrnatishni tashkil etish uchun muloqot oyna 	 	
конфигурации).  Uning  nomini  app.settings  deb  o	ʻzgartiram	iz.  ApplicationSettings 	
xossalarini  yonidagi  +  tugmachasini  bosish  orqali  ochamiz.  Bu  holatda 
PropertyBindings  xossaning  yonidan  joylashgan  …  piktogrammasini  bossak,  yangi 
muloqot oynasi ochiladi	.  	
Bu  muloqot  oynasida  xossalardan  birini  tanlab  ul	arning  pastga  qaragan  bayrochasini 	
bosib,  Создать  buyrug	ʻini  tanlab  obyekt  bilan  aloqa  o	ʻrnatishimiz  mumkin.  Bunda 	
Параметры  приложения  muloqot  oynasi  ochiladi.  Hosil  bo	ʻlgan  oynada  joylashgan 	
xossalardan birinchisida, nomi o	ʻrnatilishi kerak, uning qiymat	i jimlik bo	ʻyicha ataladi 	
(foydalanuvchi  yoki  ilova  uchun).  Agar  ilova  uchun  o	ʻrnatilsa,  bunda  ilovadan 	
foydalanishda  barcha  foydalanuvchilar  uchun  global  hisoblanib,  foydalanish  rejimida 
uni  o	ʻzgartirish  mumkin  bo	ʻlmaydi.    Agar  kontekstda  User  (Foydalanuv	chi)  deb 	
tanlansa,  o	ʻqish/yozish  (nafaqat  o	ʻqish,  balki  yozish,  o	ʻzgartirish)  amallarini  bajarish 	
mumkin. 	 	
3. Ket	-ket muloqot oynalaridan chiqish uchun OK tugmasini bosamiz. 	 	
AccessibleDescription 	– bu  xossa  ilova  uchun  komponentaning  vazifasi  haqidagi 	
ma’	lumotni aks ettiradi.  	  Mijozlarga  ilovaga  kirish  uchun  xizmat  qiladi.  Bu  xossa  biror  obyektning  vazifasi 
qandaydir noma’lum holatda (masalan OK tugmasini bossak, biror rasm ekranda paydo 
bo	ʻlsin,  bu  haqida  ushbu  tugmacha  ustiga  sichqoncha  olib  kelganimizd	a  qandaydir 	
ma’lumot  foydalanuvchiga  yetkazishda)  kerakdir.    AccessibleDescription  xossasida 
ifodalangan tugmachaning g	ʻoyasini AccessibleName va 	 	
AccessibleRole xossalarida maqsadini keltirish mumkin. 	 	
Bunda  AccessibleName  da  ilovadagi  komponentaning  nomi	,  AccessibleRole  esa 	
(keltirilgan  ro	ʻyxatdan  birortasini  tanlagan  holda)  foydalanuvchiga  yetkaziladigan 	
elementning tipi ko	ʻrsatiladi. Agar aniq bir xossa ko	ʻrsatilmasa, bunda Default belgisi 	
oʻrnatiladi.  	 	
AutoScaleMode 	– bu  xossa  avtomatik  ravishda  massh	tabni  aniqlaydi.  Avtomatik 	
masshtablash,  sizning  yaratgan  ilovangizni  boshqa  biror  kompyuterning  ekranida 
ochishni yoki shriftlarni ko	ʻrsatishni tashkillashtiradi. 	  	
Masalan, siz ilovani yaratgan kompyuter ekrani 96 dyum bo	ʻlsin. 	Boshqa kompyuterlar 	
esa 120, 133, 170 va undan  yuqori bo	ʻlishi  mumkin.  Bu holatda ilovangiz kompyuter 	
ekraniga  qarab  moslashishi  lozim.  Chunki  unda  mavjud  bo	ʻlgan  matnlar  rasmlar  va 	
boshqalar ekranda yomon holatda aks etishi mumkin.  	 	
Bu  xossaning  ro	ʻyxatida  avtomatik  rejim  asosida  masshtablanadigan  komponenta 	
ma’lumotlari joylashgan. 	 	
Agar masalan, biz Font (shrift) belgisini tanlasak, u holda formani yoki komponentani 
kattalashtirganda  avtomatik  ravishda  shrift  o	ʻlchamlari  ham  mos  operatsion  tizimga 	
qarab o	ʻzgaradi, ya’ni uning absolut o	ʻlchami bu holatda hech qanday rol o	ʻynamaydi.  	 	
Agar  DPI  belgisini  tanlaganimizda,  forma  yoki  komponentani  ekran  bo	ʻylab 	
oʻlchamlarini o	ʻzgartirish mumkin. Masalan, ekranda diagramma yoki qandaydir grafik 	
obyekt joyla	shishini istasak, uning o	ʻlchamlari foizlarda beriladi. Agar inherit tanlansa, 	
ilovangizda  ishlatilgan  shriftni  boshqa  kompyuter  bazasida  ishtishga  imkon  beradi. 
Buning uchun shu shriftdan vorisini boshqa kompyuter bazasiga joylashtiradi. 	 	
AutoScroll 	– for	maga  avtoskrolling,  ya’ni  aylantiruvchi  tasma  qo	ʻyishga  imkoniyat 	
beradi. Agar ilovani o	ʻlchamlarini kichiklashtirsak, u to	ʻliq holda emas, balki bir qismi 	
ko	ʻrinadi. Qolgan qismini esa mana shu avtoskrolling bilan pastga yoki tepaga o	ʻtkazib 	
ko	ʻrish mumki	n. 	 	
AutoScrollMargin 	– Bu ham yuqoridagi xossa bajargan vazifani bajaradi, faqat uning 	
oʻlchamlarini belgilash orqali.  	 	
AutoScrollMinSize 	– avtoskrollingning  eni  va  bo	ʻyining  minimal  o	ʻlchamini  kiritish 	
mumkin 	 	
AutoSizeMode 	– Formaning  o	ʻzining  o	ʻlchamini	 avtomatik  ravishda  o	ʻzgartiradi. 	
Keltirilgan  ro	ʻyxatdan  biror  belgini  tanlaymiz.  Uning  qiymati  AutoSize	 xossasi 	
qiymatlariga qarab turlicha bo	ʻladi.  	 	
BackColor 	– Formaga  fon  berish.  Masalan,  ko	ʻk  rangni  tanlasak,  formaning  barcha 	
bo	ʻsh maydoni ko	ʻk rangg	a kiradi. 	 	
BackgroundImage	 – Formaning foni sifatida biror tasvirni joylashtirish.  	 	
BackgrounImageLayout 	– Fon  sifatida  tanlangan  rasmni  forma  qay  tarzda  aks 	
ettirishni aniqlash. Keltirilgan ro	ʻyxatdan birortasi tanlanadi/ 	 	
CancelButton 	– bu  xossa  <Esc>  t	ugmasini  bosish  yordamida  bosilgan  tugmachani 	
imitatsiya  qilishni  aniqlaydi.  Ushbu  xossa  ilova  bilan  ishlashni  tezkorlikni  ta’minlash 
uchun qulay hisoblanadi. <Esc> klavishasini bosish orqali ilovadan bajarilayotgan biror 
jarayonni to	ʻxtatish mumkin.  	 	
Cus	esValidation 	– Komponentaning  fokusini  kiritish  vaqtida  kerakli  tekshiruvlarni 	
oʻchirish/yoqishni  man  qiladi  (faol  bo	ʻlgan  komponenta  uchun).  Aslida  bu  xossa 	
Validating	 hodisasining  mavjud  bo	ʻlishi  yoki  mavjud  bo	ʻlmasligiga  bog	ʻliqdir.  Agar  ushbu  hodisa  ma	vjud  bo	ʻlsa,  kerakli  ma’lumotlarni  shubhasiz,  qayta  ishlab  tekshirish 	
mumkin,  qachonki,  CausesValidation  xossasi  va  Validating  hodisasi  kirish  fokusidan 
oʻrnatilgan bo	ʻlsa. Masalan, komponentada elektron pochta manzili joylashgan bo	ʻlsin. 	
Qachonki  bu  komponenta  faollashtirilsa,  bu  holda  u  elektron  pochtaning  albatta  @ 
belgisi bilan boshlangani tekshirishi mumkin.   	 	
ContextMenuStrip	- bu xossa orqali komponentaga kontekst menyu o	ʻrnatish mumkin. 	
Menyu  (ContextMenuStrip  komponentasi)  fo	rmada  aniqlangan  bo	ʻlishi  kerak, 	
oʻshanda u bu xossaga ega bo	ʻladi.  	 	
Kontekst menyu biror komponentaning ustiga sichqoncha ko	ʻrsatkichi olib borib, so	ʻng 	
chap  tugmachani  bosganda  hosil  bo	ʻlishi  kerak.  Masalan,  bu  menyuga  matn  ustida 	
amallar: matndan nusxa	 olish, matn fragmentidan qidirish, matn joylashtirish shriftlarni 	
almashtirish va boshqalarni kiritish mumkin. 	 	
ControlBox 	– formaning  sarlavha  qismini  olib  tashlaydi  (qiymat  false  bo	ʻlsa) 	(4.16	-	
rasm	).  	
 	  	True                                             	                       	False 	 	
 	
. ControlBox=True va ControlBox=False	  	
Cursor	 – Forma  ekranidagi  sichqonchaning  ko	ʻrinishini  tanlash.  Bunda  ro	ʻyxatdan 	
kerakli ko	ʻrinish tanlanadi. 	 	
DoubleBuffered 	– 	 	Qo	ʻshimcha  xotira  bufferidan  foydalanish  hisobiga 	
komponentadagi tasvirning yonib turishini pasaytirish imkoniyati. 	 	
Enabled 	– komponentaga  kirish  huquqini  belgilaydi:   	true 	– kirishga  ruxsat  beradi, 	
false 	– kirish  taqiqlanadi.	 Agar  false	 qiymati  tanlangan  bo	ʻlsa,  komponenta  ustida 	
bajarilgan  har  qanday  harakat  ekranda  aks  etmaydi,  hattoki  formani  yopish  mumkin 
bo	ʻlmaydi.  	 	
Font 	– Formadagi  shriftlarni  xarakterlaydi.  Barcha  komponentalar  formadagi  shriftni 	
meros  qilib  oladi.  Shriftni  o	ʻzga	rtirish  uchun  …  nuqta  maydoniga  o	ʻtib  kerakli  shrift 	
tanlanadi. 	 	
ForeColor 	– komponentaning orqa ko	ʻrinishi rangini tanlaydi.  	 	
FormBorderStyle 	–   Forma  chegarasi  o	ʻzgartirish  imkoniyatini  aniqlaydi.  Jimlik 	
bo	ʻyicha  Sizable  (foydalanish  rejimida  forma  o	ʻzining  o	ʻlchamlarini  o	ʻzgartirishi 	
mumkin:  formani    kompilyatsiya  qilib,  sichqoncha  bilan  uning  devorlaridan  tortishga 
urinib ko	ʻring, uning kattalashganini ko	ʻrishingiz mumkin) qiymatini qabul qiladi. Bu 	
xossa  boshqa  qiymatni  qabul  qilganda  “o	ʻz  ixtiyori 	bilan”  o	ʻzgartirish  huquqini 	
bermaydi. 	 	
HelpButton 	–  Forma sarlavhasiga  yordam tugmasi	-ni kiritish vazifasini bajaradi.  Bu 	
tugma  formani  yopuvchi tugma chap tarafida joylashadi  va biror hodisa haqida xabar 
berib  foydalanuvchiga  yordamlashishni  xarakterlay	di  (albatta,  biz  u  bilan  bog	ʻliq 	
qandaydir  hodisa  o	ʻrnatishimiz  kerak(4.17	-rasm)).  Formaning  qandaydir  ma’lumot 	
uzatishi HelpRequested hodisa orqali amalga oshiriladi. 	 	
Hodisalarning yaratilishi biz keyinchalik ko	ʻrib chiqamiz. Faqat shuni yodda tutingki, 	
yordam  tugmachasi  formaning  sarlavhasida  joylashishi  uchun  quyidagi  shartlar 
bajarilishi kerak: MaximizeBox va MinimizeBox xossalari false qiymatini qabul qilishi 
kerak. Bu  yordam  tugmasi  faqatgina  F1 tugmasini  “his  qiladi” (shu tugma  yordamida 
chaqiriladi	). Quyidagi 4.2	-listingda HelpRequested hodisasiga misol keltirilgan. 	 	
4.2	-listing   	  private: System::Void MyForm_HelpRequested(System::Ob	 	
ject^ sender, System::Windows::Forms::HelpEventArgs^ hlpev ent) 	 	
{  	
MessageBox::Show("S", "Xabar", MessageBoxButtons	: 	
:OK, MessageBoxIcon::Asterisk); 	 	
}  
Icon 	–  Formaning  piktogrammasini  aniqlaydi.  Buning  uchun  …  belgisiga 	
oʻtsak, muloqot oynasi hosil bo	ʻladi, bunda esa 	 	kompyuterdagi 	 	biror 	 .ico 	
 	formatidagi 	 	rasmda joylashtriish mumkin. 	 	
 	
  	
HelpRequested hodisasi 	 	
  	
ImeMode 	– Komponentaga turli ko	ʻrinishdagi ma’lumotlarni kirtish imkonini beradi. 	
IME	 – bu  maxsus  dastur  bo	ʻlib,  foydalanuvchiga  turli  nostandart  simvoll	ar  beilan 	
ishlash imkoniyatini berad	i, masalan, yapon iyerogliflari	   	
IsMdiContainer 	– xossasi ko	ʻphujjatli intefeyslar bo	ʻlishini ta’minlaydi (ya’ni, u MDI	 	
ilovalar  deb  nomlanuvchi  birgina  formdan  tashkil  topadi).  Bizga  ilovalarda  qurishda 
standart hujjatlar intefeysi ruxsat beradi. 	 	
KeyPreview 	– Bu xossani tushuntirishimiz uchun “forma hodisasi” tushunchasi bilan 	
bog	ʻlashimiz  kerak.  Ko	ʻplab  komponentalarning  bog	ʻlanish  holati  “hodisalar”  deb 	
atalib, bu holatda komponenta ustida qandaydir ho	lat ta’sir o	ʻtkazadi.  	 	
Masalan,  formaning  o	ʻlchamlari  o	ʻzgartirmoqchi  bo	ʻlsak,  bunda  Resize  hodisasi  yuz 	
beradi  yoki  sichqoncha  kursori  bosilishi  esa  MouseMove  hodisasining  yuz  berishiga 
olib keladi.  	 	
Hodisaga  qandaydir  munosabat  yuzaga  kelishi  uchun,  dastur  maxsus  shakllantirilgan 
uchastkasi 	– ishlov  berilgan  hodisa  deb  nomlanuvchi  qismi  mavjud  bo	ʻlishi  kerak. 	
Bunday  ishlov  berilgan  qismlarni  dasturchilar  C/C++  komandalari  yordamida 
yozishadi.  	 	
Masala	n, formaning ustiga sichqoncha tugmasini bir marta bossak, u qizargan holatga 	
oʻtsin.  Buning  uchun  biz  Click  hodisasini  formaga  ishlab  chiqamiz.  Bu  yarimtayyor 
hodisaga  ishlov  berish  anchagina  oson:  Свойства  oynasidagi  Событие  vkladkasiga 
oʻtamiz,  tegishli	 hodisani  tanlab,  yonida  joylashgan  bo	ʻsh  maydonga  sichqoncha 	
tugmasini ikki marta bosamiz. Shu onda dastur muhiti birdaniga h	-fayliga o	ʻtib yarim 	
tayyor hodisani taqdim etadi: bunda funksiya sarlavhasi va bo	ʻsh funksiya tanasi taqdim 	
   qilinadi.  Siz  faqat  b	u  qismga  tegishli  kodlar  C/C++  dasturlash  tili  yordamida  kerakli 	
algoritmni  kiritsangiz  kifoya.  Bizning  misolimizda  formaning  rangini  o	ʻzgartirish 	
uchun, ForeColor xossasiga o	ʻtib, qizil rangni tanlashimiz kerak. 	 	
Endi  KeyPreview  xossasini  ko	ʻramiz.  Agar  b	u  xossa  true  qiymatini  qabul  qilsa, 	
formaning barcha a’zolari  uchun KeyPress  hodisasini qabul  qiladi  (Keypress  hodisasi 
simvol  bo	ʻlmagan  belgi  bosilganini  bildiradi,  shu  bilan  birga  KeyUp  va  KeyDown 	
hodisalari ham).  	 	
KeyDown  hodisasi  ko	ʻproq  <Tab>,  <Enter	>,  <Esc>  kabi  klavishalar  bosilganda  yuz 	
beradi, KeyUp hodisasi esa, klavishalarni bosib qo	ʻyganda yuz beradi. Shu bilan birga 	
ushbu  hodisa,  Masalan,  TextBox  komponentasi  mavjud,  unga  klavaitura  yordamida 
ma’lumot  kiritamiz.  Formaning  KeyPreview  xossasi  yo	qilgan  bo	ʻlsa,  TextBox 	
komponentasining  maydoniga  faqat  simvollarni  kiritish  natijasida,  darhol  hodisa  ro	ʻy 	
beradi. Va faqat bunda keyin u 	 	
TextBox komponentasi  uchun ro	ʻy beradi.  Agar bu hodisa o	ʻchirilgan bo	ʻlsa, u holda 	
TextBox  maydoniga  klavishaning  bo	silishi,  faqat  TextBox  komponentasi  hodisasi 	
sifatida ko	ʻrib chiqiladi.  	 	
Language	 – formalardan ishlatilgan til turini tanlash imkoniyati 	 	
Localisable 	– turli  xil  “madaniyatlar”ni  ilova  sozlamalariga  bog	ʻlaydi,  ya’ni  biror 	
mamlakat haqida o	ʻziga xos ma’lu	motlarni. 	 	
Locked 	– komponentani  bloklash,  agar  bu  xossa 	True 	qiymatini  qabul  qilsa, 	
komponentani o	ʻlchamlarini o	ʻzgartib yoki uning joyini almashtirib bo	ʻlmaydi. 	 	
MainMenuStrip 	– bu  xossa  orqali  komponenta  bosh  menyuga  bog	ʻlanadi:  u 	
menuStrip	 deb ataluvch	i komponenta bilan joylashtiriladi.  	 	
MaximumSize 	– Formaning  maksimal  o	ʻlchami.  Agar  0;0  qiymat  qabul  qilsa,  u 	
oʻlchovsiz forma hisoblanadi. 	 	
MaximizeBox,MinimizeBox 	– sarlavha  satrida  joylashgan 	 belgilarini 	
oʻchirish/yoqish vazifasini bajaradi. 	 	
Opacity 	– forma  oynalarini  xiralashtirish.  Uning  qiymatlari  foizlarda  hisoblanadi. 	
Uning qiymatlari o	ʻzgartirilgan hol quyidagi 	-rasmda ketirilgan: 	 	
 	
Oynalar ko	ʻrinish	ini xiralashtirish	  	
Padding	 –  	Komponentaning  ichkariga  olingan  holatini  ifodalaydi.  Bu  xossaning 	
mazmunini  yaxshiroq  tushunish  uchun,  Margin  (u  komponentaning 	tashqarisidagi  fazoni  ifodalaydi	, 	ushbu	 komponenta  boshqa  komponentalarni  oraliq  chegarada 	
“ushl	ab  turadi”)	 xossasini	 bilan	 birgalikda  ishlatib  ko	ʻraylik.  Padding  xossasi 	
komponentaning  ichki  fazosini  ifodalaydi,  komponenta  boshqa  komponentani  oraliq 
chegaralarida “ushlab turishni” ta’minlaydi (masalan, bu Text xossasi qiymati).     	 	
RightToLeft 	– Bu	 xossa  bir  qancha  milliy  yozuvlarni  o	ʻqish  uchun  xizmat  qiladi, 	
xususan  o	ʻndan  chapga  qarab  o	ʻqiladigan  yozuvlarni  (arab  yoki  yevriy).  Agar 	
komponentaning qiymati Yes bo	ʻlsa, matnni o	ʻngdan chapga qarab kiritadi. 	 	
Size 	– Komponentaning  o	ʻlchamini  aniqlash.	 Formaning  o	ʻlchamlarini  sichqoncha 	
yordamida  o	ʻzgartiramiz  va  bu  komponentaning  qiymatlari  qay  tartibda 	
oʻzgarayotganini kuzatishimiz mumkin.	  	
SizeGripStyle 	– 	formaning  o	ʻng  pastki  burchagiga	 	Kalibrli  hoshiyani 	
kiritish/kiritmaslikni ta’minlaydi. 	  	
StartP	osition 	– Ilovaning  foydalanish  rejimida  formaning  boshlang	ʻich  pozitsiyasini 	
aniqlaydi.  Qiymatlaridan  biri  tanlanadi.  Agar  uning  qiymati,  masalan,  CenterScreen 
bo	ʻlsa, Forma ekranning markazida paydo bo	ʻladi.	  	
Tag 	– Bu  xossa  keyinchalik  bu  yoki  boshqa  mas	alarda  foydalanish  uchun  bir  qancha 	
ma’lumotlarni  yuklash  vazifasini  bajaradi.  Bu  xuddi  buffer  xotira  vazifasini  bajarib, 
komponenta bilan aloqa qiladi.	  	
Text 	– Bu xossa	 komponentaning nomini aniqlaydi. Masalan, 	tugmacha nomiga “Ilova 	
ishini yakunlash” deb yozish mumkin. 	 	
TopMost 	– ushbu  xossas,  bu  formaning  har  doim  boshqasining  ustida  bo	ʻlishini 	
ta’minlaydi. 	 	
TransparencyKey 	– Formaning  sohalarini  ahamiyatga  ko	ʻra  shaffofligining  rangini 	
aniqlaydi.	  	
UseWaitCursor 	– Ushbu  komponenta  yoki  uning  barcha  avlodlari  uchun  kursorning 	
kutish ko	ʻrinishi aniqlash. 	  	
WindowState 	– Forma oynasining holatini aniqlaydi. Bu xossaning qiymatlariga ko	ʻra 	
uning  ma’nosini  yanada  tushunib  olaylik,  agar  xossa  qiymati  “Mini	mized”  bo	ʻlsa,  u 	
holda  ilova  ochilganda  doimo  masalalar  panelida  joylashgan  ko	ʻrinishda  bo	ʻladi 	
(go	ʻyoki,  har  doim  “Свернуть”  tugmasi  bosilgan  hol),  “Maximized”  bo	ʻlsa,  u  holda 	
ilova ochilgan ekranni to	ʻliq qoplagan holda paydo bo	ʻladi. “Normal” esa uning 	normal 	
ko	ʻrinishda paydo bo	ʻlishini ta’minlaydi. 	 	
Forma hodisalari. 	Formaning barcha hodisalari juda ham  ko	ʻp. Ushbu hodisalarning 	
juda ko	ʻpchiligi ko	ʻplab komponentalar uchun umumiylikka ega. Ulardan bir qanchasi 	
ko	ʻrib chiqamiz: 	  	
Activeted 	– faollashtir	ilgan formani yaratish hodisasi	  	
Click 	– formada sichqonchani bosish hodisasi	  	
ControlAdded 	– formaga yangi komponenta qo	ʻshish hodisasi	  	
ControlRemoved 	– formadan komponentani o	ʻchirish	 hodisasi	  	
CursorChanged 	–  	formada 	 	Cursor 	 xossasini o	ʻzgartirish ho	disasi 	 	
DoubleClick 	– formada sichqoncha tugmasini ikki marta bosish hodisasi	  	
FormClosed 	– Formani yopishdan keyingi hodisasi	  	
FormClosing 	– Formani yopishdan oldingi hodisa	  	
 	HelpButtonClicked 	–  	HelpButton 	 	tugmasini 	 	
bosgandan keyingi hodisa 	 	
HelpReque	sted 	– <F1> tugmasini bosgandan keyingi hodisa 	 	
Load 	– Formaning birinchi kirishidagi holati	  	
Paint 	– Formada chizish hodisasi	  	
Scroll 	– Formaga scrolling (aylantirgich) qo	ʻyish hodisasi	  	
Shown 	– Birinchi holat	   Formaning metodlari. 	Formada ko	ʻp miqdordagi  metodlar mavjud. Ularning qolgan 	
qismini Help menyusi orqali ko	ʻrish mumkin. Ulardan ba’zilarini ko	ʻrib chiqamiz. 	  	
Close()	 – formani  yopish.  Agar  bosh  forma  yopilsa,  ilova  yopiladi.  Formada  band 	
qilingan resurslar bo	ʻshatiladi.  	 	
Hide() 	– formaning ko	ʻrinmas shakli.  	 	
Show() 	– formaning  ekranida chiqadigan ma’lumot 	ShowDialog() 	– Formada 	
modal rejimni ko	ʻrsatadi. 	 	
Agar  forma  modal  rejimda  ko	ʻrsatilsa,  formani  yopmaguncha,  ilovani  ishga  yurgizib 	
bo	ʻlmaydi.  Modal  rejimda  formani  yopish  uchu	n,  biror  tugmaning  DialogResult 	
xossasiga  ushbu  formani  yopish  vazifasini  yuklash  kerak  (masalan,  OK)    va  bu 
xossasining bir	-biriga to	ʻgʻri keluvchi qiymatlarini tegishli ravishda tekshirib chiqamiz. 	
ShowDialog()  metodi  ishga  yurgizilsa,  u  Formaning  Dialog	Result  deb  nomlanuvchi 	
xossasiga  xossaning  aynan  o	ʻrnatilgan  qiymatini  qaytaradi.  Bu  va  signal  borligidan 	
forma modal rejimda ochiladi va uni yopish mumkin bo	ʻladi.  	 	
Formalar o	ʻrtasi	dagi chaqiruv misoli quyidagi 	 rasmda keltirilgan: 	 	
 	
 Formalar o	ʻrtasidagi chaqiruv

Formalar bilan ishlash. Formaning xossalari va metodlar

Купить
  • Похожие документы

  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
  • Ahmad al-farg‘oniy
  • Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha