Fuqarolarning o‘zini – o‘zi boshqarish organlarini xususiy tadbirkorlik, oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish markaziga aylantirish

Mavzu: Fuqarolarning 
o`zini – o`zi boshqarish 
organlarini xususiy 
tadbirkorlik, oilaviy 
tadbirkorlikni rivojlantirish 
markaziga aylantirish Obod turmush tushunchasi 
azaldan, avvalambor, tinchlik-
osoyishtalik, farovonlik, qut-
baraka degan ma’noni anglatadi. 
Istiqlol yillarida bu tushunchalar 
yanada chuqur ma’no-mazmun 
bilan boyib, Vatan ravnaqi, yurt 
tinchligi, biz uchun eng aziz 
hamda muqaddas bo‘lgan 
qadriyatlarni asrab-avaylashni 
ham o‘zida mujassam etmoqda.  2013-yil 14-fevralda O‘zbekiston 
Respublikasi Prezidentining “Obod 
turmush yili” Davlat dasturini tasdiqlash 
to‘g‘risida”gi qarori qabul qilindi.
Davlat dasturining birinchi bo‘limida 
mamlakatimizda barqarorlik va 
osoyishtalik, xavfsizlik, fuqarolar va 
millatlararo totuvlikni yanada 
mustahkamlash, inson huquqlari, 
erkinliklari va manfaatlarini himoya qilish, 
jamiyat farovonligini izchil yuksaltirish 
ustuvor vazifalar sifatida belgilangan. 
Ularni amalga oshirish uchun milliy 
qonunchiligimizni yanada takomillashtirish 
bo‘yicha aniq chora-tadbirlar belgilangan.  Bu borada fuqarolarning o‘zini o‘zi 
boshqarish organlari rolini oshirish, 
fuqarolik institutlarini yanada 
rivojlantirish, davlat va jamiyat ishlarini 
boshqarishda fuqarolarning ishtirokiga 
doir konstitutsiyaviy huquqini amalga 
oshirish, oila institutini mustahkamlash, 
mamlakatimizda butun jamiyat ishiga 
aylanishi lozim bo‘lgan ekologik ahvolni 
yanada yaxshilashga qaratilgan sakkizta 
qonun loyihasini ishlab chiqish va qabul 
qilish nazarda tutilgan.  Yangi tahrirdagi “Fuqarolarning 
o‘zini o‘zi boshqarish organlari 
to‘g‘risida” va “Fuqarolar yig‘ini 
raisi (oqsoqoli) va uning 
maslahatchilari saylovi 
to‘g‘risida”, “O‘zbekiston 
Respublikasida jamoatchilik 
nazorati to‘g‘risida” hamda 
“Ijtimoiy sheriklik to‘g‘risida”gi 
qonun loyihalari shular 
jumlasidandir.  Xalqimizga xos yashash tarzi – mahalla 
kabi fuqarolarning o‘zini o‘zi 
boshqarishning noyob tizimini 
mustahkamlash, rivojlantirish va qo‘llab-
quvvatlashga mamlakatimizda istiqlol 
yillarida alohida e’tibor qaratilmoqda. 
Xalqimiz ma’naviyatini, uning milliy 
o‘zligini anglash tuyg‘usini yuksaltirish, 
yoshlarni Vatanga muhabbat, milliy istiqlol 
g‘oyalariga sadoqat ruhida tarbiyalash, 
jamiyatimiz oldida turgan ijtimoiy-iqtisodiy 
vazifalarni amalga oshirishda mahallaning 
roli hamda o‘rni beqiyosdir.  Davlat dasturida ko‘zda tutilgan yangi 
tahrirdagi “Fuqarolarning o‘zini o‘zi 
boshqarish organlari to‘g‘risida”gi qonun 
loyihasi fuqarolarning o‘zini o‘zi 
boshqarish organlari faoliyatining tashkiliy 
asoslarini yanada takomillashtirish, 
mahallani aholini manzilli ijtimoiy qo‘llab-
quvvatlash, xususiy tadbirkorlik va oilaviy 
biznesni rivojlantirish markaziga 
aylantirish, shuningdek, davlat boshqaruv 
organlari faoliyati ustidan jamoatchilik 
nazoratini amalga oshirish tizimida uning 
funksiyalarini yanada kengaytirishga 
qaratilgan. Shu maqsadda loyihada fuqarolar yig‘inlarining 
bandlikka ko‘maklashish va aholini ijtimoiy 
muhofaza qilish markazlari bilan hamkorlikda 
kam ta’minlangan oilalar, ijtimoiy yordamga 
muhtoj yolg‘iz qariyalar, pensioner hamda 
nogironlarni aniqlash, tadbirkorlik faoliyatini 
yo‘lga qo‘yishni istagan shaxslarni o‘qitish 
bo‘yicha maslahat markazlarini tashkil etishga 
doir vakolatlarini kengaytirish masalalari batafsil 
tartibga solingan.  Bularning barchasi davlat va 
jamiyat o‘rtasidagi munosabatlarni 
mustahkamlash, fuqarolarning 
mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy 
rivojlantirish bo‘yicha qarorlar qabul 
qilishdagi ishtirokini, davlat 
organlari faoliyatining oshkoraligini 
ta’minlash, belgilangan vazifalar 
ijrosi bo‘yicha ularning mas’uliyatini 
oshirishga xizmat qiladi. Tadbirkorlik – obodlik va 
farovonlik omili
Davlat iste’molchilarning huquqi 
ustunligini hisobga olib, iqtisodiy faoliyat, 
tadbirkorlik va mehnat qilish erkinligini, 
barcha mulk shakllarining teng 
huquqliligini va huquqiy jihatdan bab-
baravar muhofaza etilishini kafolatlaydi.
(O‘zbekiston Respublikasining 
Konstitutsiyasi, 53-moddasidan).  Prezidentimiz Islom Karimov rahnamoligida amalga 
oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar jarayonida kichik 
biznes va xususiy tadbirkorlik, oilaviy biznesni 
rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilayotgani o‘zining 
yuksak samaralarini bermoqda. Jumladan, yangi ish 
o‘rinlari yaratish, oilalarning barqaror daromad manbalarini 
shakllantirish va farovonligini oshirishda mazkur tarmoqlar 
muhim omilga aylanmoqda.
Tadbirkorlik, ishbilarmonlik va mehnatsevarlik xalqimizning 
eng go‘zal fazilatlaridandir. Buni mahallalar hayoti misolida 
ham ko‘rish mumkin.
Yurtimizda Zargarlik, Misgarlik, Ko‘nchilik, Degrezlik, 
O‘qchi, Parchabof kabi turli kasb-kor bilan bog‘liq 
mahallalar nomlarining ko‘plab uchrashi buning tasdig‘idir. 
Qo‘l mehnati va qalb qo‘ri orqali ro‘zg‘or tebratgan 
ajdodlarimiz o‘z kasbu korini kelgusi avlodlarga meros 
qoldirgan, farzandlariga bolaligidan hunar o‘rgatishni esa 
inson kamoloti va millat ravnaqining muhim sharti, deb 
bilgan. Ayni vaqtda mamlakatimizda xalqimizga xos o‘zini o‘zi 
boshqarishning bu noyob tuzilmasini yanada rivojlantirish 
maqsadida mavjud huquqiy asoslar yanada 
takomillashtirilmoqda. Joriy yil 22-aprelda yangi tahrirda 
qabul qilingan "Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish 
organlari to‘g‘risida"gi qonun hamda O‘zbekiston 
Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 7-oktabrdagi 
“Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini 
yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori 
mazkur yo‘nalishdagi ishlar samaralaridandir. Ushbu 
hujjatlar asosida mahallaning aholini ijtimoiy qo‘llab-
quvvatlash, hududda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik, 
ayniqsa, oilaviy tadbirkorlik va hunarmandchilikni 
rivojlantirishga ko‘maklashish, davlat boshqaruvi organlari 
faoliyati ustidan jamoatchilik nazorati olib borishga oid 
vakolat va vazifalari yanada kengaytirildi. Shu bilan birga, 
fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha 
sakkizta komissiya faoliyatiga oid namunaviy nizomlar 
tasdiqlanib, amaliyotga joriy etilgani mahallalar ishini 
yanada rivojlantirishda dasturilamal bo‘lmoqda.  «Mahalla» xayriya jamoat fondi Toshkent shahar 
bo‘limidan ma’lum qilishlaricha, poytaxtimizdagi 
mavjud 475 mahallada tadbirkorlik faoliyati va 
oilaviy biznesni rivojlantirish masalalari bo‘yicha 
komissiyalar faoliyati yo‘lga qo‘yilgan. Bu aholini 
ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, kichik biznes va 
xususiy tadbirkorlik, ayniqsa, oilaviy tadbirkorlik, 
hunarmandchilikni rivojlantirish hamda sohaga 
aholini keng jalb qilishga qaratilgan chora-
tadbirlarni amalga oshirish imkonini bermoqda. 
Ushbu komissiyalar tomonidan kichik biznes va 
xususiy tadbirkorlik, oilaviy tadbirkorlik, 
hunarmandchilik va kasanachilikni rivojlantirish 
hisobiga joriy yilning o‘tgan davrida 25 ming 175 
nafar mehnatga layoqatli, band bo‘lmagan aholi ish 
bilan ta’minlandi. Kichik biznes sub’ektlariga 
berilayotgan qator qulaylik va soliq imtiyozlari bu 
borada alohida ahamiyat kasb etmoqda. Mahalla – 
tadbirkorlik 
maskani Prezidentimiz Islom Karimov 
O‘zbekiston Respublikasi 
Konstitutsiyasi qabul 
qilinganining 18 yilligiga 
bag‘ishlangan tantanali 
marosimda 2011 yilni yurtimizda 
Kichik biznes va xususiy 
tadbirkorlik yili, deb e’lon qilib, 
tadbirkorlik xalqimizning qon-
qoniga, suyak-suyagiga singib 
ketgan noyob va ezgu fazilat 
ekanini alohida ta’kidladi.  Ota-bobolarimiz qadimdan o‘z yeri, 
mulki, kasbu hunariga ega bo‘lish, 
omilkorlik bilan ish yuritishni 
qadrlagan. Tadbirkorlik va 
ishbilarmonlik fazilatlari 
yurtdoshlarimizning hayot tarziga 
chuqur singib, an’ana va 
qadriyatlarimizga uyg‘unlashib 
ketgan. Buni milliy qadriyatlarimiz 
beshigi – mahalla hayotida ham 
ko‘rish mumkin. Toshkent shahridagi Pichoqchilik, 
Charxchilik, Ko‘nchilik, Degrezlik, Taqachi, 
Egarchi, O‘qchi, Zargarlik, Parchabof 
singari mahallalar nomlari ham tadbirkorlik 
va hunarmandlik rivoji tufayli kelib 
chiqqan. Shu soha orqali ro‘zg‘or tebratib, 
oilasini va el-yurt manfaatini ta’minlab 
kelgan ajdodlarimiz o‘z kasbu kori va 
hunarini avloddan-avlodga meros 
qoldirgan, farzandlariga bolaligidan kasb-
hunar o‘rgatishni inson kamoloti va millat 
ravnaqining muhim sharti, deb bilgan. Prezidentimiz Islom Karimov rahnamoligida 
mahallalarni xususiy tadbirkorlik va oilaviy 
biznesni rivojlantirish maskaniga aylantirish 
borasida amalga oshirilayotgan ishlar milliy 
qadriyatlarimizni zamon talablari asosida 
taraqqiy ettirishga xizmat qilmoqda. Bu, o‘z 
navbatida, yangi ish o‘rinlari yaratish, oilalarning 
barqaror daromad manbalarini shakllantirishning 
muhim omiliga aylanayotir. Poytaxtimizdagi 
mahallalarda xususiy tadbirkorlik, 
hunarmandchilik va kasanachilikni rivojlantirish 
hisobiga joriy yilda 104 mingta yangi ish o‘rni 
yaratilgani buning dalilidir. Davlatimiz rahbarining 2009 yil 15 
mayda qabul qilingan “Tadbirkorlik 
faoliyatini yanada qo‘llab-quvvatlash 
va rivojlantirish chora-tadbirlari 
to‘g‘risida”gi qaroriga binoan 
tadbirkorlik subyektlari uchun yana 
bir qancha qo‘shimcha imtiyoz va 
kafolatlar berildi. Tadbirkorlarning o‘z 
ishini tashkil etish bilan bog‘liq sarf-
xarajatlar sezilarli darajada kamaydi. Mahallalarda xizmat ko‘rsatish 
va servis sohasi ham izchil 
taraqqiy etayotir. Sartaroshxona, 
suratxona, kosibchilik, 
tikuvchilik shoxobchalari 
mahalla ahliga sifatli xizmat 
ko‘rsatayotir.
Bu boradagi ishlar ko‘lami kirib 
kelayotgan Kichik biznes va 
xususiy tadbirkorlik yilida 
yanada kengayishi, shubhasiz.