Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 420.8KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Fuqarolik jamiyati nazoratini kuchaytirishda davlat hokimiyati organlari faoliyati ochiqligining ahamiyati

Купить
M AV Z U : F U QA R O L I K J A M IYAT I N A ZO R AT I N I K U C H AYT IR IS H DA DAV L AT H O K IM I YAT I O R G A N L A R I FAO L IYAT I O C H IQ L IG I N I N G A H A M I YAT I R E J A : 1. Oʻzbekistonda ijtimoiy tartibni oʻrnatishning demokratik yoʻlini tanlanishi. 2. Ijtimoiy tartibni oʻrnatishda davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyatining ochiqligining ahamiyati. 3.Ragʻbatlantirish jarayonida fuqarolik jamiyati nazoratni samarali qilishda ochiqlikninng oʻrni. Bugungi kunda dunyoning barcha davlatlari, jumladan, Oʻzbekiston ham ijtimoiy tartibni oʻrnatishning demokratik yoʻlini tanladi. Chunki hozircha insoniyat demokratiyadan afzalroq boʻlgan taraqqiyot yoʻlini hali-hanuz oʻylab topgani yoʻq. Demokratiya hokimiyatning xalq tomonidan shakllantirilishi va nazorat qilinishidir. Xalq hokimiyatni shakllantirishda ishtirok etsayu, lekin nazorat qilishda ishtirok etmasa, hokimiyat halqning manfaatini ifodalamay qoʻyadi. Nazorat boʻlmagan joyda esa hokimiyat xalqqa xizmat qilmaydi, balki hukmronlik qila boshlaydi va bunday joyda ertami-kechmi demokratiya oʻrnini diktatura egallaydi. Diktatura – bu zuravonlik, zoʻravonlik boʻlgan joyda adolatsizlik kelib chiqadi, adolatsizlik boʻlgan joyda odamlar norozi boʻladi, norozilik parokandalikka olib keladi va mustaqillikning bardavomligini gumon qilib qoʻyadi. Shunga asosan milliy xavfsizligimizga eng kuchli tahdid – bu adolatsizlik deb aytish mumkin. Jamiyat nazoratini kuchli qilish uchun jamiyat hokimiyat faoliyatidan xabardor boʻlishi kerak va buning uchun xalqqa hokimiyat faoliyati toʻgʻrisida axborot berish lozim. Agar xalq davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyati toʻgʻrisida axborotga ega boʻlmasa, u oʻzining nazorat funksiyasini amalga oshira olmaydi. Jamiyat nazorati boʻlmagan joyda ijtimoiy tartibning barqarorligini taʼminlab boʻlmasligini tarix yaqqol koʻrsatib bergan. Buni anglab olgan sobiq shoʻrolar davlati rahbariyati “Xalq nazorati toʻgʻrisida” qonun qabul qilib, uni amalga tatbiq etishga xarakat qiladi. Lekin bu qonun asosida tuzilgan xalq nazorati komitetlari jamiyat nazoratini tashkil qila olmadi, oqibatda ijtimoiy tartibsizlik kuchayib bordi va dunyodagi qudratli davlatlardan biri boʻlgan shoʻrolar davlati barham topdi. Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyatining ochiqligi taʼminlanishi uchun axborot beruvchi va axborot oluvchi ochiqlikdan manfaatdor ekanligini anglab olgan boʻlishi lozim. Buning uchun davlat ham, jamiyat ham bir oddiy haqiqatni, yaʼni jamiyatning mavjud boʻlishi va taraqqiy topishining muhim sharti ijtimoiy tartib ekanligini bilishlari kerak. Ijtimoiy tartib deganda adolatning qaror topganligi tushuniladi. Adolatsizlik boʻlgan joyda odamlar norozi boʻladi va ertami- kechmi bunday holat mustaqillikning qoʻldan ketishiga olib keladi. Mustaqillik inson baxtli boʻlishining muhim sharti hisoblanadi, chunki inson baxtli boʻlishi uchun u erkin boʻlishi kerak, lekin erkin boʻlishi uchun u oldin mustaqil boʻlishi kerak. Demak, mustaqillikni asrash uchun ijtimoiy tartib oʻrnatilgan va adolat qaror topgan boʻlishi kerak. Ijtimoiy tartib – bu huquq va axloq normalariga rioya qilishning taʼminlanganlik holatidir. Huquq va axloq oʻz-oʻzidan tartibni oʻrnatmaydi, buning uchun ularga rioya qilish taʼminlangan boʻlishi lozim. Buning uchun esa ularga rioya qilish nazorat qilinishi kerak, nazorat qilinganda ham faqat yuqoridan emas, balki quyidan ham nazorat qilinishi kerak. Yuqoridan ijtimoiy tartibni oʻrnatishga masʼul boʻlgan hokimiyat tarmogʻi sud hokimiyati hisoblanadi, shuning uchun jamiyat nazorati asosiy eʼtiborni sud hokimiyati faoliyatini nazorat qilishga qaratishi lozim. Hokimiyat tarmoqlari, yaʼni qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyati oʻz funksiyalarini toʻgʻri bajarishlari uchun ularning oʻzlari jamiyat nazorati ostida boʻlishlari kerak. Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyatining ochiqligini taʼminlashda sud hokimiyatining ochiqligini taʼminlash bilan birga, hokimiyatning har uchala tarmogʻida kadrlarni tanlash va joy-joyiga qoʻyish jarayonidagi ochiqlikni taʼminlashga ham alohida eʼtibor qaratish lozim. Chunki aynan ana shu jarayonda pora berish ehtimoli kuchli. Qayerda pora berib ishga kirildimi, oʻsha yerda kadrlarning saviyasi pasayib boradi, natijada taraqqiyotni taʼminlab boʻlmaydi va ertami- kechmi inqiroz boshlanib, jamiyat parokanda boʻla boshlaydi. Chunki poraxoʻrlikka asoslangan kadrlar tanlash tizimida kuchli kadrlar oʻz- oʻzidan chetga chiqib qoladi. Bunday ayanchli holat roʻy bermasligi uchun kadrlarni tanlash tizimida maʼlum bir mezonlarga rioya qilish nazorat ostiga olinishi lozim. Maʼnaviy yuksaklik insonga oʻz ustidan hokimiyatga ega boʻlishni taʼminlaydi va oʻz ustidan hokimiyatga ega boʻlgan odamgina oʻzgalar ustidan hokimiyatga ega boʻlishi mumkin. Oʻzini boshqara olmagan odam oʻzgalarni ham boshqara olmaydi va u rahbar qilib qoʻyilgan jamoada tartib boʻlmaydi. Tartib boʻlmagan joyda odamlar norozi boʻladilar, norozilik boʻlgan joyda parokandalik kelib chiqadi. Kadrlarni tanlashda nomzodning oiladagi muhitining sogʻlomligi shunisi bilan muhimki, agar oilada muhit nosogʻlom boʻlsa, demak, u oʻz oilasini boshqara olmagan boʻladi. Oʻz oilasini boshqara olmagan odam qanday qilib biror-bir jamoani boshqara oladi? Barcha darajadagi rahbarlarni tanlashda ana shu mezonlarga rioya qilishni taʼminlash uchun ushbu jarayonlarning ochiqligi va oshkoraligi taʼminlangan boʻlishi lozim. Kadrlarni tanlash jarayonidagi ochiqlik va oshkoralik ushbu jarayondagi jamiyat nazoratini taʼminlab, kuchli kadrlarning shakllanishi uchun asos boʻladi. Kuchli kadrlar islohotlarni amalga oshirishga va jamiyat taraqqiyotini taʼminlashga qodir boʻladi. Davlat hokimiyati va boshqaravi organlari faoliyatining ochiqligi yana bir sohada, yaʼni ragʻbatlantirish tizimida kuchayishi muhim ahamiyatga ega. Ragʻbatlantirish tizimida ochiqlik taʼminlanmasa va buning natijasida nazorat kuchaymasa, nomunosib kadrlarni qadrlash va taqdirlash holati kelib chiqadi. Bunday holat roʻy bermasligi uchun kim nima uchun va qaysi xizmatlari uchun taqdirlangan boʻlsa, oʻshandan jamiyat xabardor boʻlishi lozim. Boshqacha qilib aytganda, agar biror-bir kishi, biror-bir mukofotga sazovor boʻlsa, u oʻsha mukofotga sazovor boʻlishga munosib ekanligini jamiyatga isbotlab berishi kerak. Ana shunday tartibni joriy qilish turli xil noqonuniy yoʻllar bilan ragʻbatlantirishga intiladigan odamlarning kamayishiga olib keladi, chunki hech kim pora berib, yaʼni nomunosib tarzda mukofotga erishganligining jamiyat oldida oshkor boʻlishini xohlamaydi. Ming afsuski, turli xil noqonuniy yoʻllar bilan, jumladan, pora berib ragʻbatlantirishga intiluvchi nomunosib odamlar, albatta, topiladi. Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyatining ochiqligini taʼminlash mexanizmini aniq tassavvur qilish va tushunish uchun biror-bir konkret muammo misolida koʻrib chiqish maqsadga muvofiqdir. Masalan, bugungi kunda mavjud ijtimoiy muammolardan biri – yoʻllardagi ayanchli holat muammosini hal qilishda ochiqlikni taʼminlash mexanizmini koʻrib chiqsak. Albatta, mustaqillik yillarida shaharlarimiz obod boʻlib bormoqda, shaharning obodligini yoʻllarning obodligisiz tasavvur qilib boʻlmaydi, lekin ayrim koʻchalar, ayniqsa, markaziy boʻlmagan koʻchalarda ahvol yaxshi emas. Yoʻllarning soz holatiga masʼul boʻlgan davlat organlari faoliyatidan xabardorlikni taʼminlashda asosan nimaga eʼtibor qaratish lozim. Yoʻllarni yaxshi holatda saqlash uchun byudjetdan qancha mablagʻ ajratilayotganligi va u qanday maqsadda sarflanayotganligi ochiqligi taʼminlanib, bundan xalq xabardor boʻlishiga erishish kerak. Yoʻllar muammosini hal qilish uchun faqat yuqoridan davlat nazorati emas, balki quyidan jamiyat nazorati ham amalga oshirilishi lozim. Ayni paytda jamiyat – bu haydovchilardir va ular nazorat funksiyalarini amalga oshirishlari uchun birlashgan boʻlishlari lozim. X U LO S A Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining faoliyati ochiqligi toʻgʻrisidagi qonun axborot sohasidagi munosabatlarni tartibga solishi uchun fuqarolik jamiyati institutlari ijtimoiy hayotning barcha sohalarini qamrab olgan boʻlishlari lozim va, eng avvalo, sud hokimiyati, kadrlarni tanlash va ragʻbatlantirish tizimida ochiqlikni taʼminlashda fuqarolik jamiyati institutlari faol boʻlishlari lozim. Bunda asosiy masʼuliyat ommaviy axborot vositalariga yuklatiladi, chunki agar ommaviy axborot vositalari jamiyatga oʻz vaqtida tezkor axborotlarni berib bormasa, jamiyat xabardor boʻlmaydi va, demak, oʻz nazorat funksiyasini amalga oshira olmaydi. Ochiqlikni taʼminlashda OAVlari bilan fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari oʻrtasida hamkorlik va sheriklikni mustahkamlash lozim. Umuman, OAVlari ochiqlik va oshkoralikni taʼminlamasalar, demokratiya namoyon boʻlmaydi. E T I B O R I N G I Z U C H U N R A H M AT

Fuqarolik jamiyati nazoratini kuchaytirishda davlat hokimiyati organlari faoliyati ochiqligining ahamiyati

Купить