G‘aznaviylar davlati - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	886.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

G‘aznaviylar davlati

Купить

G’aznaviylar davlati


G aznaviylar davlatiʻ – ,
XurosonShimoliy
Hindiston hamda
qisman (X-XII
asrlarda) yashagan
turkiy
davlat.

G aznaviylar
davlatiga ning g ulomi ʻ ʻ
va
kuyovi Sabuktegin asos solgan.
Davlat
nomi saltanatning poytaxti
G azna
ʻ shahri nomidan olingan.
Turkiy
g ulomlar xizmatlari evaziga ʻ
somoniylardan
Xuroson va
Afg onistonning
turli viloyatlari ʻ
(G azna,
ʻ Kobul va boshqalar) ni
boshqarish
huquqini olganlar.


Sabuktegin G azna viloyatining noibi va qo shin amiri qilib tayinlangach ʻ ʻ
(977),
u bu mulklarni mustaqil boshqarishga kirishgan. 994–995 yillarda
Xurosonda
bo lib o tgan 2 jangda ʻ ʻ somoniylar amiri Nuh ibn Mansur va noib
Sabuktegin
boshchiligidagi birlashgan qo shin isyon ko targan turk ʻ ʻ
sarkardalari
Abu Achi Simjuriy (Abulhasan Simjuriynint o g li) va Foyiq ʻ ʻ
qo shinlarini
tor-mor keltirish jarayonida Sabukteginning siyosiy nufuzi ʻ
yanada
ortadi.


G .d ning eng kuchaygan davri amir Sabuktegin, ayniqsa, sulton ʻ Mahmud
G aznaviy
ʻ hukmronligi yillariga to g ri keladi. 11-asr boshlariga kelganda ʻ ʻ
Musulmon
Sharqining eng qudratli davlatlaridan biriga aylangan
G aznaviylar
davlatining chegaralari g arbda ʻ ʻ Ray va Isfahon shaharlari,
Kaspiy dengizi hamda
shim.-g arbda ʻ Xorazm va Orol dengizi gacha
cho zilgan,
sharqda esa Shimoliy Hindistonning kattagina qis-mini o z ʻ ʻ
ichiga
olgan va jan.da Balu-jiston gacha yetgan edi. Mahmud G aznaviy ʻ
somoniylar
sulolasi barham topgach, ularning Xurosondagi butun
hududini,
keyinchalik Xorazm davlatini (1017) ham o z saltanati tarkibiga ʻ
qo shib
olgan ʻ .


Biroq Janubiy Toxariston (hozirgi Shimoliy
Afg oniston)dan
tashqari Shimoliy Toxariston ʻ
(hozirgi Surxondaryo viloyati va
Janubiy
Tojikiston )
hududini ham egallash uchun
g aznaviylar
kurash boshlaganlarida ʻ
qoraxoniylar bilan
ularning manfaatlari
o zaro
to qnashdi. Keskin kurashlar ʻ ʻ
natijasida Chag oniyon
ʻ va Termiz
g aznaviylarga
bo ysundirilgan. G aznaviylar ʻ ʻ ʻ
bilan
qoraxoniylar davlati o rtasidagi ʻ
chegara Amudaryo deb
e tirof qilingan. ʼ
1024–1025-yillarda
Mahmud G aznaviy ʻ
Termiz
yaqinida Amudaryoni kechib o tib, ʻ
temir
darvoza (Temir qopqa) orqali Sug d ʻ ga
hujum
qilgan va Samarqand gacha borgan.

Bu harbiy yurishlar natijasida Omul ( Chorjo'y )gacha bo lgan viloyatlar qoraxoniylar ʻ
hukmronligidan
chiqib, g aznaviylar ta siriga o tgan. Bu davrda G aznaviylar davlati ʻ ʼ ʻ ʻ
Sharqdagi
yirik musulmon davlatiga aylangan edi. Biroq, Mahmud G aznaviyning ʻ
o g li
va valiahdi ʻ ʻ Mas ud ʼ G aznaviy ʻ hukmronligi davrida (1030–1041) G aznaviylar ʻ
davlati
o z qo l ostidagi hududlarni birin-ketin qo ldan chiqarib, asta-sekin ʻ ʻ ʻ
tanazzulga
yuz tuta boshladi.
11-asr
o rtalaridan boshlab g aznaviylarning asosiy raqibi ʻ ʻ saljuqiylar bo ldi. ʻ

G aznaviylar davlati tarkibidan 1- ʻ
bo lib
Xorazm ajralib chiqdi. ʻ
G aznaviylarning
xorazmdagi noibi ʻ
Oltintosh vafot
etgach (1032), uning
o g li
Horun g aznaviylarga qarshi ʻ ʻ ʻ
isyon
ko tardi (1034). U saljuqiylar va ʻ
qoraxoniylar
bilan do stona aloqa ʻ
o rnatib,
ʻ Xorazmni g aznaviylardan ʻ
mustaqil
deb e lon qilgan. Bu paytda ʼ
qoraxoniylar
va g aznaviylar o rtasida ʻ ʻ
Chag oniyon,
Xuttalon, Termizni ʻ
egallash
uchun yana keskin kurash
boshlangan.
Marv yaqinidagi Dandanakon jangi
(1040-yil
may)da Mas ud G aznaviy ʼ ʻ
qo shini
saljuqiylardan yengilgach, ʻ
g aznaviylar
Xurosonni butunlay ʻ
qo ldan
chiqarishdi. ʻ

Davlatni boshqarish. G aznaviylar davlatida boshqaruv tizimi o zining murakkabligi ʻ ʻ
bilan
diqqatni jalb etadi. boshqaruv tizimining markazida dargoh va devonlar
(vazirliklar)
turgan. Dargohga oliy hukmdor faoliyati bilan bog liq xizmatlar va ʻ
amallar
kirgan. G aznaviylar davrida hojiblik xizmatining o rni alohida e tiborga loyiq. ʻ ʻ ʼ
Dargoh
faoliyatida sipohdor (saroy xizmatchisi), davotdor (oliy hukmdorning
hujjatlarini
yurituvchi), pardador (mahram; xufiya ishlarni bajaruvchi), martabador
(saroydagi
o rta amaldor), xazinachi, joma xona va farrosh kabi mansab va ʻ
xizmatlarning
o rni katta bo lgan. ʻ ʻ
Devonlar
ijroiya idoralari bo lib, o sha davr manbalarida 5 ta devon nomi uchraydi. ʻ ʻ
Ular
vazir devoni (bosh vazir devoni); harbiy ishlar devoni; elchilik va boshqa rasmiy
tadbirlarni
yuri-tish devoni; moliya devoni; pochta-xa-bar devoni.
Viloyat
boshlig ini voliy deganlar va uni oliy hukmdor tayinlagan. viloyatlardagi ʻ
boshqaruv
ishlarni amid olib borgan. Shahar boshlig ini rais deb ataganlar. Shahar ʻ
miqyosida
shih-na, kutvol (qal a komendanti), sohibi devon (ma muriy ʼ ʼ
boshqaruvchi)
kabi amaldorlar ham faoliyat ko rsatganlar. ʻ

G aznaviylar davlati qudratli harbiy qo shinga ega edi. Oliy qo mondonlik ʻ ʻ ʻ
hukmdorning
ixtiyorida bo lgan. Bosh qo mondon – sipohsolor esa sulolaning eng ʻ ʻ
ishonchli
vakili yoxud shu xonadon a zosi hisoblangan. Mas, Mahmud G aznaviy ʼ ʻ
sipohsolor
mansabiga ukasi Muhammad Yusufni loyiq topgan. Yuqori darajadagi
harbiy
lashkar-boshilar salor, o rta darajadagilari sarhang deyilgan. Harbiylar o z ʻ ʻ
pochta-xabar
va qozilik xizmatlariga ega bo lgan. G aznaviylar qo shinida harbiy ʻ ʻ ʻ
kemalar
(daryo va dengiz floti) ham mavjud edi.
Madaniyati.
G aznaviylar davlatida ilm-fan va madaniyat, xususan, adabiyot ʻ
rivojlangan.
Mahmud G aznaviy ona tilisi turkiydan tashqari fors, arab, hatto ʻ
pahlaviy
tillarini ham mukammal bilgan va o zi she rlar bitgan. Uning saroyida 400 ʻ ʼ
dan
ortiq olim, shoir va san atkorlar to planib, faol ijod bilan shug ullanishgan. Abu ʼ ʻ ʻ
Rayhon
Beruniy, shuningdek, Farruxiy, Unsuriy, Manuchehriy kabi shoirlar, Nosir
Xusrav,
Utbiy, Gardiziy, Bayhaqiy shular jumlasidan bo lib, G aznada yashashgan. ʻ ʻ
Beruniy
o zining "Qonuni Mas udiy" va Bayhaqiy o zining "Ta rixi Mas udiy" ʻ ʼ ʻ ʼ ʼ
asarlarini
Mas ud G aznaviyga bag ishlashgan. Firdavsiy mashhur "Shohnoma" ʼ ʻ ʻ
dostonini
Mahmud G aznaviyga taqdim etgan. Biroq buyuk tabib Abu Ali ibn Sino ʻ
G aznaga
– sulton saroyiga borishdan bosh tortgan. Shimoliy Hindistonni ʻ
islomlashtirish
va turklashtirish jarayoni aynan G aznaviylar davridan boshlangan ʻ .

Etiboriz uchun rahmat

G‘aznaviylar davlati

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish