G’ilaylik — sabablari, alomatlari, tasnifi, tashxislash, davolash, oldini olish - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	653.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	25 Август 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

G’ilaylik — sabablari, alomatlari, tasnifi, tashxislash, davolash, oldini olish

Купить

G’ILAYLIK — SABABLARI, ALOMATLARI, TASNIFI, TASHXISLASH, DAVOLASH, OLDINI OLISH

 G’ilaylik ( strabizm , qad.yun. στρᾰβής — qiyshiq yoki geterotropiya, qad.yun ἕτερος — boshqa, τροπή, τροπά — burilish) — ko’zni ko’rish o’qining fiksatsiya nuqtasidan doimiy yoki vaqti-vaqti bilan og’ishi, bu binokulyar ko’rishning buzilishiga olib keladi. G’ilaylik o’zini tashqi nuqson sifatida namoyon qiladi — ko’zlarni/ko’zni burun yoki chakka tomonga, yuqoriga yoki pastga og’ishi. Bundan tashqari, g’ilay bemorda ikkilangan ko’rish, bosh aylanishi va bosh og’rig’i, ko’rishning pasayishi, ambliopiya kuzatilishi mumkin. G’ilaylikni tashxislash oftalmologik (ko’rish o’tkirligini tekshirish, biomikroskopiya, perimetriya, oftalmoskopiya, skiaskopiya, refraktometriya, ko’zning biometrik tekshiruvi va h.k.), nevrologik tekshiruvni o’z ichiga oladi. G’ilaylikni davolash ko’zoynakli yoki k

 Funksional gʻilaylik  Funksional gʻilaylikda koʻz tashqi muskullari, ularning optik apparati yoki koʻz toʻr pardasining funksiyalari buziladi. Koʻpincha yosh bolalarda uchraydi. Bolalarda ikki koʻzning hamkorlikda normal ishlash faoliyati 2—3 yoshidan boshlab rivojlanadi. Shu davrda bola qattiq qoʻrqsa yoki qizamiq , skarlatina , difteriya , gripp kabi ogʻir yuqumli kasalliklar bilan kasallansa yoki koʻz nur sindirish faoliyati normal rivojlanmasa, funksional gʻilaylik paydo boʻladi. Uni dori-darmon, uzoq davom etadigan turli koʻz mashqlari yoki operatsiya yoʻli bilan davolash mumkin. Funksional gʻilaylikda sogʻ koʻz qoʻl bilan berkitilsa, gʻilay koʻz toʻgʻri tura oladi.  G’ilaylik faqat kosmetik nuqson emas: bu kasallik vizual analizatorning deyarli barcha bo’limlarining faol

 Bunday holda, miya po’stlog’ining ko’rish markazlarida chap va o’ng ko’z bilan alohida ko’riladigan monokulyar tasvirlar bir vizual tasvirga birlashmaydi va ob’yektning ikkilangan tasviri paydo bo’ladi. Ikkilangan tasvirdan himoya qilish uchun markaziy asab tizimi vaqt o’tishi bilan g’ilay ko’zdan olingan signallarni bostiradi, bu esa ambliopiyaga — ko’rish qobiliyatining funktsional pasayishiga olib keladi, bunda g’ilay ko’z ko’rish jarayonida deyarli yoki butunlay ishtirok etmaydi. G’ilaylik davolanmasa, ambliopiya rivojlanishi va ko’rishning pasayishi bolalarning taxminan 50 foizida kuzatiladi  Falajlanish gʻilayligi  Falajlanish gʻilayligida esa sogʻ koʻz qoʻl bilan berkitilsa, gʻilay koʻz shundayligicha turaveradi, toʻgʻriga qaray olmaydi. Chunki uning tashqi muskullari shikastlan

G’ILAYLIK TASNIFI  Yuzaga kelish muddatiga ko’ra, tug’ma (infantil — tug’ilganida mavjud bo’lishi yoki dastlabki 6 oyda rivojlanishi) va orttirilgan (odatda 3 yoshgacha rivojlanadi) g’ilaylik ajratiladi. Ko’z og’ishining barqarorligi bo’yicha davriy va doimiy g’ilaylik farqlanadi.  Jalb qilingan ko’z hisobga olinsa, u bir tomonlama ( monolateral ) va o’zgaruvchan ( alternizatsiyalovchi ) bo’lishi mumkin — oxirgisida navbati bilan u yoki bu ko’z og’adi.  Jiddiylik nuqtai nazaridan yashirin (geteroforiya), kompensatsiyalangan (faqat oftalmologik tekshiruv vaqtida aniqlanadi), subkompensatsiyalangan (faqat nazorat zaiflashganda yuzaga keladi) va dekompensatsiyalangan (nazorat qilib bo’lmaydigan) g’ilaylik farqlanadi.  G’ilay ko’zning og’ishi yo’nalishga qarab, gorizontal

 Gorizontal g’ilaylik yaqinlashuvchi (ezotropiya, konvergent strabizm — bu holda g’ilay ko’z burun tomon og’adi) va uzoqlashuvchi (ekzotropiya, divergent strabizm — g’ilay ko’z chakkaga tomon og’adi) bo’lishi mumkin.  Vertikal g’ilaylikda ham ikki shakl ajratiladi: ko’zning yuqoriga (gipertropiya, supravergent g’ilaylik) va pastga (gipotropiya, infravergent g’ilaylik) og’ishi.  Ba’zi hollarda siklotropiya — vertikal meridian chakka (eksiklotropiya) yoki burunga (insiklotropiya) og’adigan torzion geterotropiya kuzatiladi  Yuzaga kelish sabablari nuqtai nazaridan hamdo’st va paralitik hamdo’st bo’lmagan g’ilaylik farqlanadi. 70-80% hollarda hamdo’st g’ilaylik yaqinlashuvchi bo’ladi, 15-20% esa uzoqlashuvchi. Torzion va vertikal og’ishlar, qoida tariqasida, paralitik g’ilaylik

G’ILAYLIK SABABLARI Tug’ma (infantil) g’ilaylikning kelib chiqishi sabablariga:  Geterotropiyaning oila anamnezi bilan bog’liq bo’lishi — yaqin qarindoshlarda g’ilaylik mavjud bo’lishi;  Genetik kasalliklar (Kruzon sindromi, Daun sindromi );  Ba’zi tibbiy preparatlar, giyohvand moddalar va alkogolning homilaga teratogen ta’siri;  Muddatidan oldin tug’ilish va bolaning kam vazn bilan tug’ilishi;  Bolalar serebral falajligi, gidrosefaliya , tug’ma ko’z nuqsonlari (tug’ma katarakta).  Orttirilgan g’ilaylik rivojlanishi o’tkir yoki asta-sekin sodir bo’lishi mumkin. Bolalarda ikkilamchi hamdo’st g’ilaylik paydo bo’lishining sabablari:  Amitropiya (astigmatizm, gipermetropiya, mipoiya) — bunda miopiyada ko’pincha yaqinlashuvchi, gipermetropiyada esa uzoqlashuvchi g’ilaylik shakllanadi;

Kattaroq yoshda, shu jumladan kattalarda ham, orttirilgan g’ilaylik katarakta, leykoma, ko’rish nervi atrofiyasi, to’r parda ko’chishi, makula degeneratsiyasi fonida rivojlanishi mumkin.  Paralitik g’ilaylik rivojlanishi uchun xavf omillari:  O’smalar (retinoblastoma);  Kalla-miya jarohatlari;  Kalla-miya nervlarning falajlanishi;  Neyroinfektsiyalar ( meningit , ensefalit);  Insult;  Ko’z kosasi devori va tubining sinishlari;  Tarqoq skleroz, miasteniya.

G’ILAYLIK ALOMATLARI  Rangdor parda va ko’z qorachig’ining ko’z chuquriga nisbatan assimetrik joylashuvi har qanday g’ilaylikning ob’yektiv belgisi bo’lib xizmat qiladi. Boshqacha qilib aytganda, shox pardaning qovoq burchagi va chetlariga nisbatan nosimmetrik joylashuvi.  Paralitik g’ilaylikda og’gan ko’zning falajlangan mushak tomonga harakatchanligi cheklangan yoki butunlay yo’q bo’ladi. Ko’z yumilganda o’tib ketadigan diplopiya va bosh aylanishi kuzatiladi, ob’yektning joylashishini to’g’ri baholash imkoni yo’q. Paralitik g’ilaylikda birlamchi og’ish burchagi (g’ilay ko’zning) ikkilamchi og’ish burchagidan (sog’lom ko’z) kichikroq, ya’ni nuqtani g’ilay ko’z bilan fiksatsiyalashga uringanda, sog’lom ko’z ancha kattaroq burchakka og’adi.  Paralitik g’ilayligi bo’lgan bemor ko’ruv bu

G’ILAYLIKNI TASHXISLASH  G’ilaylikda sinovlar o’tkazish bilan keng ko’lamli oftalmologik tekshirishlar, biometrik tekshiruvlar, ko’z tuzilmalarini tekshirish, refraktsiyani o’rganish kerak bo’ladi.  Anamnezni yig’ishda g’ilaylik yuzaga kelgan vaqt va uning boshdan o’tkazilgan kasalliklar va jarohatlar bilan bog’liqigi aniqlanadi. Tashqi ko’rik vaqtida boshning majburiy holati (paralitik g’ilaylikda), yuz va ko’z chuqurlarining simmetriyasi, ko’z olmalarining joylashuvi (enoftalm, ekzoftalm) baholanadi.  Shundan so’ng ko’rish o’tkirligi tuzatishsiz va sinov linzalaridan foydalanilgan holda tekshiriladi. Skiaskopiya va kompyuterli refraktometriya yordamida optimal korrektsiyani aniqlash uchun klinik refraktsiya tekshiriladi. Agar sikoplegiya fonida g’ilaylik yo’qolsa yoki kamaysa, bu pato

G’ILAYLIKNI DAVOLASH  Hamdo’st g’ilaylikda davolashning asosiy maqsadi — binokulyar ko’rishni tiklash, bunda ko’zning assimetriyasi bartaraf etiladi va ko’rish funktsiyalari normallashtiriladi. Chora-tadbirlar optik tuzatish, pleoptik-ortoptik davolash, g’ilaylikni jarrohlik yordamida tuzatish, pre- va postoperativ ortoptoptodiplotik davolashni o’z ichiga olishi mumkin.  G’ilaylikni optik tuzatish jarayonida ko’z nurini tiklash , shuningdek, akkomodatsiya va konvergentsiya nisbatlarini me’yorlashtirish ko’zlanadi. Bunday maqsadda ko’zoynaklar yoki kontakt linzalar tanlanadi. Akkomodatsion g’ilaylikda bu geterotropiyani bartaraf etish va binokulyar ko’rishni tiklash uchun yetarli bo’ladi. Ayni paytda, ametropiyani ko’zoynakli yoki kontaktli tuzatish har qanday shakli uchun zarur.  Pleop

 Konservativ davolashning ta’siri 1-1,5 yil davomida kuzatilmasa, g’ilaylikni xirurgik yo’l bilan bilan davolash mumkin. G’ilaylikni operatsiya yordamida tuzatishni 3-5 yoshda amalga oshirish optimal hisoblanadi. Oftalmologiyada g’ilaylik burchagini kamaytirish yoki bartaraf etish bosqichma-bosqich amalga oshiriladi. G’ilaylikni tuzatish uchun ikkita operatsiya turi qo’llaniladi: ko’zni harakatlantiruvchi mushaklar vazifasini zaiflashtiruvchi va kuchaytiruvchi. Mushaklar nazoratini zaiflashtirish mushaklarning ko’chirib o’tkazish (retsessiya) yoki payni kesish yo’li bilan, mushakning ta’sirini kuchaytirish esa rezektsiya (qisqartirish) yo’li bilan amalga oshiriladi.  G’ilaylikni tuzatish operatsiyasidan oldin va keyin qoldiq deviatsiyani bartaraf etish uchun ortoptik va diploptik davola

PROGNOZ VA SHIKASTLANISHNING OLDINI OLISH  G’ilaylikni davolashni iloji boricha tezroq boshlash kerak, shunda bola maktabga borishni boshlagunigacha ko’rish funktsiyalari yetarli darajada tiklanadi. Deyarli barcha hollarda g’ilaylik doimiy, izchil va uzoq muddatli kompleks davolanishni talab qiladi. G’ilaylikni tuzatishni kech boshlash yoki tuzatishning noto’g’ri bo’lishi ko’rishning qaytarib bo’lmas yomonlashishiga olib kelishi mumkin.  Hamdo’st akkomodatsion g’ilaylik eng muvaffaqqiyatli tuzatiladi; kech aniqlangan paralitik g’ilaylikda to’laqonli ko’rish funktsiyasini tiklash prognozi salbiy.  G’ilaylikni oldini olish uchun bolalarni oftalmolog tomonidan muntazam tekshirilib turishi, ametropiyalarni o’z vaqtida optik tuzatish, ko’rish gigienasi talablariga rioya qilish, ko’ruv zo’riq

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar