G‘oyaviy tahdid tushunchasi, uning mohiyat-mazmuni hamda tur va shakllari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	32.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

G‘oyaviy tahdid tushunchasi, uning mohiyat-mazmuni hamda tur va shakllari

Купить

G’oyaviy tahdid tushunchasi, uning mohiyat-mazmuni hamda tur va
shakllari.
Reja.
1. Tahdid tushunchasi, uning mohiyat-mazmuni, tur va shakllari
2. Xavfsizlikning shakllari va turlari, mazmun-mohiyati
3. I.A.Karimov ma’naviy-mafkuraviy tahdidlar,ularning mazmun –
mohiyati va asosiy yo’nalishlari haqida

1.Tahdid tushunchasi, uning mohiyat-mazmuni, tur va shakllari
Xo’sh, tahdid nima? «Tahdid» arabcha «do’q qilish,qo’rqitish» degan so’zdan
olingan bo’lib, kundalik hayotda «birovni qo’rqitish, unga do’q, po’pisa qilish
hamda biror falokatning, qo’rqinchli voqyeaning sodir bo’lish xavfi» 1
, degan
ma’nolarni anglatish uchun ishlatiladi. Falsafiy ma’noda « Tah did - keng falsafiy
ma’noda,- inson, jamiyat va davlat hayoti hamda faoliya tiga nisbatan muayyan
davr mobaynida aniq maqsadga yo’naltirilgan mahalliy, hududiy, mintaqaviy va
umumsayyoraviy salbiy omillarning tajovuzi tufay li aniq makon va zamonda
vujudga keladigan xavf-xatar shakli, muayyan barqaror siyosiy-ijtimoiy va tarixiy
vaziyatni ifodalovchi tushuncha» 2
bo’lsa, jamiyatning rivojlanishiga ta’siri, ya’ni
tor ma’noda esa tahdid deb makon va zamonda mavjud bo’lgan real
jamiyatning ijtimoiy tuzilmalarini zaiflashtirishga, qolaversa yemirishga qaratilgan
shaxsiy, mahalliy, hududiy, mintaqaviy omillarning qo’rqitish, do’q, po’pisa
qilishdan iborat bo’lgan xatta-harakatlariga aytiladi.
Tahdidlarning xususiyati va taraqqiyot sohalariga o’tkazadigan ta’sir darajasiga
qarab, inson, shaxs, fuqaro, millat, davlat, jamiyat, mintaqa, global, ichki va tashqi,
katta va kichik, shuningdek iqtisodiy, sosial, siyosiy, ekologik, demografik,
mafkuraviy, harbiy, tabiiy-iqlimiy, makon nuqtai nazaridan esa uzoq va yaqin va
boshqa shakllarga ajratish mumkin. Ammo ular qanday shaklda yuzaga kelishidan qat’i
nazar, taraqqiyotga qarshi kuch hisoblanadi.
Bugungi kunda o’zbek xalqining mustaqilligiga,uning tinch-osuda
yashashiga,ijtimoiy-iqtisodiy,siyosiy-huquqiy va ma’naviy-madaniy tuzilmalariga
solinayotgan tahdidlarni quyidagi tur va shakllarga ajratish mumkin.
Siyosiy tahdidlar :
 tashqaridan reaksion eksremistik partiya va boshqa uyushmalarning kirib
kelishi va buzg’unchi g’oyalarni tarqatishi;
 har xil «rangli inqillob»lar bahonasida mamlakatning ichki ishlariga
aralashish;
1
Қаранг: Ўзбек тилининг изоҳли луғати. Ж.4. Т-Ш. – Т.:«Ўзбекистон миллий энциклопедияси» Давлат
илмий нашриёти, 2008. – Б.41.
2
Қаранг: Маънавият: асосий тушунчалар ва изоҳли луғат. - Т.: Ғафур Ғулом номидаги нашриёт-матбаа
ижодий уйи, 2009.- Б.546-547 .

 diniy ekstremizm va separatizm;
 xalqaro terrorizm,uyushgan jinoyatchilik,qurol-yaroq savdosi, narkotik
moddalarni tarqatish;
 hokimiyatning yuqori bo’g’inlarida korrupsiya va poraxo’rlikning avj olishi
va boshqalar.
Iqtisodiy tahdidlar:
 «xufyona» iqtisodiyotning avjga chiqishi;
 iqtisodiy dezintegrasiya;
 banklarning to’lov qobilyatini yo’qotishi;
 tashqi kuchlarning jahon iqtisodiyotiga yo’l qo’ymaslikka urinishi;
 raqobatga bardosh berolmaslik va ishsizlikning yo’qori darajada
mavjudligi va boshqalar.
Bularni shartli ravishda ichki va tashqi tahdidlarga ajratish mumkin. Bunda
tashqi tahdidlar deb buzg’unchi kuchlarning mamlakatga tashqaridan kirib
kelgan holda uning ijtimoiy tuzilmalarini yo’q qilishga, xalqni ma’naviy-
mafkuraviy jihatdan parokandalikka uchratib o’zlariga tobe qilishga qaratilgan
xurujlarga aytiladi. Ichki tahdidlar deb esa mamlakatning ichida davlat
siyosatidan norozi bo’lgan kuchlarning o’z Vataniga, vatandoshiga,
vatandosh lariga zarar yetkazishga qaratilgan g’oya, fikr, xatti-hara katlariga
aytiladi. Ichki tahdidlar, odatda, nosog’lom mahalliychilik, yonidagilarni
mensi maslik, vatandoshlarning haqqiga xiyonat qilish, "ma’naviy emigrasiya"
(baxtini o’z vatanidan emas, o’zga joylarda qidirish), odamlarni boy kambag’alga
bo’lib muomala qilish, po raxo’rlik, korrupsiya, qo’pollik, ashaddiy
millatchilik, merkantilizm, ortiqcha mol-dunyoga hirs qo’yish, befarqlik,
loqaydlik, o’zligini anglamaslik va boshqa shu kabi illatlar shaklida bo’ladi.
Bular ichida eng xatarlisi ma’naviy – mafkuraviy tahdid sanaladi. Ularni ham
shu yo’sinda ichki va tashqi tahdidlarga ajratish mumkin. Shunga ko’ra tashqi
mafkuraviy tahdid – bu mamlakatimizdagi barqarorlik va xavfsizlik tizimini izdan
chiqarish uchun tajavvuzkor g’oya tarafdorlari tomonidan tashqaridan turib
mamlakatimiz ichkarisiga tomon xuruj qilishidir. Bu xuruj :

 o’z missionerlarini yuborish;
 kitob,gazeta,jurnallarni yuborish;
 maktablar ochish;
 qo’shma korxonalar ochish;
 chet elga olib borib o’qitish;
 moliyaviy yordam-ko’mak berish;
 demokratiya tarafdorlarini qo’llab quvvatlash;
 «dindosh» , «millatdosh» larga g’amxo’rlik qilish kabi niqoblangan ishlar
asosida olib boriladi.
Xo’sh, «tahdid» kuchmi yoki hodisa, omil yoxud jarayon; ularning negizida
nimalar turadi; u xavf-xatardan nimalari bilan farq qila di, degan bir qator savollarga
javob qaytarish kerak bo’ladi.
«Avvalo, shuni ta’kiddash lozimki, bu tushunchaning maqomiga aniq javob
qaytarish murakkab masala. Chun ki uning real holatda faqat qurol vositasidagi
ko’ri nishini aniq tasavvur etish mumkin. Boshqa barcha holatlarda ko’zga
ko’rinmas, mavhum, zimdan amal qila di. Uning ana shu ta’siri moddiy borliq
sifatida namoyon bo’lgandagina uni sezish, anglab yetish va ko’rish mumkin bo’ladi.
Bu uzoq davom etadigan jarayondir. Ma’naviyatga qarshi qaratilgan tahdidlarning
mohiyati va ta’sirini tez anglab yetishning murakkab jihati, uning ong va
dunyoqarash bilan bog’liqligi dir. Inson botiniga joylashib olgan har qanday sal biy
ta’sirlardan ozod bo’lish juda murakkab masala hisoblanadi.
Ana shu fikrimizga asoslanib aytish mumkinki, tahdidga moddiy kuch, omil va
nazariy jarayon sifatida qarash mumkin. Qachonki, u moddiylik asosida (qurol,
vosita ko’rinishida) yuzaga keladigan bo’lsa, kuch darajasida namoyon bo’ladi.
Ma’naviyat, g’oya va maf kuralar ko’rinishida yuzaga kelgan tahdidlarning bar chasi
ong va dunyoqarashga joylashadigan bo’lsa, u asta- sekin moddiylikka aylanadi. Bu
tahdidning nazariy jarayon sifatidagi jihati hisoblanadi. Ularning barcha ko’rinishi
taraqqiyot uchun nihoyatda xatarlidir» 3
. Bunday ko’z ilg’amas tahdidlar qancha
keng tarqalsa, o’zbeklarning g’oyaviy birligiga shuncha ko’p zarar yetkazadi,
3
Қаранг : Отамуратов С. Глобаллашув ва миллий-маънавий хавфсизлик. Т.: Ўзбекистон, 2013. - Б.259.

parokanda qiladi, hamjihatlik bo’lmaydi. G’oyaviy birligi mo’rt millatning
davlat xavfsizligi ham mo’rt bo’ladi.
Xavfsizlikning shakllari va turlari, mazmun-mohiyati
Xavfsizlik tushunchasining mohiyati. Xavfsizlik muammosi mustaqil
davlatchilikning shakllanishi va ja miyatda ijtimoiy, siyosiy, iqtisodiy
manfaatlarning qaror topishi bi lan bir vaqtda vujudga keladi. Chunki shu vaqtdan
boshlab, barqarorlik, rivojlanish bilan bir qatorda xavf-xatar, turli-tuman tahdidlar
ham paydo bo’lib, ularni hisobga olish, ularga asoslanib, davlat strategiyasi va
siyosatini ishlab chiqish hamda amalga oshirish mamlakat xavfsizligini
ta’minlashning muhim sharti hisoblanadi.
Xo’sh, xavfsizlik nima? Xavfsizlik arabcha «xavf-xatar» so’zidan olingan
bo’lib, «qo’rqinch»,«vahima»,«hadiksirash»,«xavotirlanish»larning yo’qligi,
ularning oldini olish degan ma’nolarni anglatadi 4
. Bu tushuncha Rober
ma’lumotnomasiga ko’ra 1190 yilda paydo bo’lgan va u , dastlab, o’zini har
qanday xavf-xatardan himoyalangan deb hisoblovchi inson ruhining xotirjam
holatini ifodalagan 2
. Ushbu ma’noda mazkur termin G’arbiy Yevropa xalklari
leksikonida XVII asrgacha qo’llanilgan. Tarixning keyingi davrlarida davlat
tuzilmalarining shakllanishi bilan bog’liq ravishda xavfsizlik tushunchasi moddiy,
siyosiy va iqtiso diy sohalarda davlat qurilishi, boshqarish organlari tendensiyalariga
mos keladigan real xavf-xatar (jismoniy va ma’naviy)ning yo’qligi natijasi da vujudga
keladigan tinchlik holati sharoiti ma’nosini anglatgan 3
.
XX asrning oxirlariga kelib, "xavfsizlik" va "milliy xavfsizlik" tushunchalari
bizning leksikonimizda tez-tez qo’llanila boshlandi. Bu insoniyat rivojlanishining
murakkablashuvi, yadro, atom va boshqa om- maviy qirg’in qurollarining keng
tarqalishi, yekologik vaziyatning og’ir- lashganligi, yangi xavfli kasalliklarning
vujudga kelishi, terrorizm xavfining kuchayishi, totalitar tuzum yemirilganidan
keyin dunyoning qarama-qarshi qutblarga bo’linishi barham topgandan keyingi
davlatlar o’rtasidagi muvozanatning buzilishi, yangi mustaqil davlatlarning paydo
4
O’zbek tilining izohli lug’ati.4.J.- T.:.«O’zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti,2008.- B.372.
2
Otamuradov S . Globallashuv va milliy-ma’naviy xavfsizlik. -.T.: O’zbekiston,2013. – B.181.
3
Otamuradov S . Globallashuv va milliy-ma’naviy xavfsizlik. -.T.: O’zbekiston,2013. – B. 223 .

bo’lishi, ularda bozor islohotlarining amalga oshirilishi bilan izohla-nadi.
Dunyodagi bunday o’zgarishlar xavfsizlik, umumiy va milliy xavf-sizlik
muammolariga bo’lgan ye’tiborni yanada kuchaytirdi.
Xavfsizlik tushunchasi ko’p qirrali bo’lib, turlicha ma’noda talqin yetiladi.
Masalan, professor S.Otamuratov: «Xavfsizlik degan da, voqyea, hodisa, jarayon
va turli munosabatlarda kechadigan ustuvorl ikka intilish amaliyoti davomida
«kuch li»ning «zaif» yoki «kuchsiz» tomonga o’tkaz adigan sal biy ta’siridan
himoyalanganlik salohiyatini tushunish mumkin » 4
, p rofessor R. Samarov yesa:
«Xavfsizlik — an iq obektning (ichki va tashqi jihatdan) h imoyalanganli k holati
bo’lib, bunda barcha tah likalar me’yoriy darajalardan oshib ketmasligi tu shunilishi
lozim» 5
, - deb ta’kidlaydilar. Umuman olganda xavfsizlik bu– butun
insoniyatning normal yashashi uchun xavf soladigan tabiiy, ijtimoiy-iqtisodiy,
siyosiy-huquqiy, ma’naviy-madaniy ahamiyatga molik bo’lgan xavf-
xatarlarning oldini olish tufayli ularning barqaror hayot kechirishini ta’minlash
uchun yaratilgan xavfsiz shart-sharoitlarning muayan tizimidir.
Bunday misollarni ko’plab keltirish mumkin. Shunday bo’lishiga qaramasdan
ularda umumiy g’oya ham mavjud bo’lib, bunga ko’ra xavfsizlik insoniyat
hayotining turli sohalarida vujudga keladigan xavf-xatardan himoyalanish,
kafolatlanish ma’nosini anglatadi. Xavf-xatar yesa davlat va jamiyat rivojlanishiga,
normal amal qilishiga tahdid soluvchi potensial yoki real kuch, omil hisoblanadi.
Xavf-xatar namoyon bo’lishining keskin shakllariga tabiiy, ijtimoiy kataklizmalar,
portlashlar va larzalar, krizislar, tangliklar, revolyusiya, qo’zg’olon, isyon, urush,
qurolli to’qnashuvlar kiradi.
2 . Xavfsizlikning toifa, tur va shakllari. Xavfsizlik ko’p qirrali bo’lib, u butun
insoniyat, davlat yoki iqtiso diy tizimning normal faoliyat yuritishi, rivojlanishi
uchun noxush salbiy, zararli ta’sirlardan, xavf-xatarlardan saqlanish, himoyalanish
holatini ifodalaydi. Xavfsizlik umumiy tarzda ziyon yetkazish uchun potensial
sharoitlarning yo’qligini, saklanishlik, himoyalanish va ishonch lilikni anglatadi. Bu
5 4
Samarov R . Xavfsizlikning metodologik asoslari.- T.: Akademiya,2010. – B.74.

tushuncha kishilar va jamiyat hayot faoliyatining aniq spesifik sohalarida o’ziga
xos xususiyatlarga yega bo’ladi.
Xavfsizlik qanday sohada, qanday shakl va qiyofada namoyon bo’lmasin, ularning
barchasi umumiylik xususiyatiga yegadir. Umuman, xavfsizlik xavf-xatardan
himoyalanish sharti va strategiyasi sifatida ijtimoiy ti- zim, shaxs, jamiyat va davlat
hayot-faoliyatining normal amal qilishini ta’minlashga yo’naltirilgan bo’ladi 1
.
Xavfsizlikning subektlari shaxs, aholi ijtimoiy guruhlari, kishilar uyushmalari
hamda birlashmalari, davlat va jamiyat hisoblanadi.
Xavfsizlik obekti inson hayotining barcha sohalari, shu jumladan shaxsiy-oilaviy,
siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy, ma’naviy tabiiy soha va jabhalarini o’z
ichiga qamrab oladi
Xavfsizlikni quyidagi milliy, mintaqaviy va xalqaro toifadagi turlarga ajratish
mumkin. Ular yesa o’z navbatida ijtimoiy xavsizlik, iqtisodiy xavfsizlik, siyosiy
xavfsizlik, ma’naviy xavfsizlik, mafkuraviy xavfsizlik, yekologik xavfsizlik, shaxs
xavfsizligi, harbiy xavfsizlik,resurs xavfsizligi shakllarida o’zligini namoyon
qiladilar. Demak, xavfsizlik tushunchasi keng qirrali bo’lib, o’zining obektlari va
subektlari nuqtai nazaridan turli shakllarda namoyon bo’ladi. Ammo, hozirgi
davrda bu tushunchaning umumlashgan shakli milliy xavfsizlik deb ataladi.
Xo’sh, milliy xavfsizlik nima? Milliy xavfsizlik bu mamlakat va uning hududida
yashaydigan barcha insonlarning millati, irqi, jinsi, diniy ye’tiqodi, ijtimoiy kelib
chiqishidan qat’i nazar, turli salbiy ta’sirlardan, yovuz kuchlar va g’oyalar xavf-
xataridan himoyalanganligi darajasidir.
Milliy xavfsizlik tushunchasining namoyon bo’lish shakllariga:
 siyosiy xavfsizlik;
 iqtisodiy xavfsizlik;
 harbiy-mudofaa xavfsizligi;
 ijtimoiy xavfsizlik;
 axborot-informasion xavfsizlik;
 shaxs va jamiyat xavfsizligi;
 intellektual xavfsizlik;

 yekologik xavfsizlik;
 g’oyaviy-mafkuraviy xavfsizlik;
 milliy-ma’naviy xavfsizlik va boshqalar kiradi.
Yuqorida keltirilgan fikrlardan ham ko’rinib turibdiki,milliy xavfsizlik
tushunchasi ko’p qirrali va xilma-xil shakllarda namoyon bo’ladi. Ammo shunga
qaramay, milliy xavfsizlik tushunchasi quyidagi xususiyatlarga yega.
Birinchidan, milliy xavfsizlik aniq tarixiy mazmunga yega, ya’ni jamiyatga
qaysi sohalarda va qanday darajada tahdidlarning vujudga ke- tayotganligini
aniqlashga qaratilgan aniq holatlardagi aniq tahlillar ni talab qiladi.
Ikkinchidan , milliy xavfsizlik bir-biriga zid o’lchamlar, jamiyatga xavf soladigan
tahdidlar va ularni bartaraf yetishni tavsiflaydigan ijtimoiy-iqtisodiy parametrlar va
ko’rsatkichlar bilan ifodalanadi.
Uchinchidan, milliy xavfsizlik muammosining ahamiyati va keskin ligi jahon
hamjamiyati hamda ayrim mamlakat, hudud taraqqiyotining burilish davrlarida
g’oyat o’sib ketadi.
To’rtinchidan , milliy xavfsizlik tomoyillari va parametrlari, ko’rsat- yuchlari
o’zgaruvchan hamda turli mamlakatlarda o’ziga xos xususiyatga yega bo’ladi.
Ammo shunga qaramasdan har bir mamlakatning milliy xavfsizligi insoniyatning
ijtimoiy va iqtisodiy taraqqiyotining umumiy ten- densiyalari bilan bog’liqdir.
Shuningdek, umumbashariy, iqtisodiy, siyosiy va ijtimoiy munosabatlar tizimidagi
o’zgarishlar milliy xavfsiz ikka ta’sir o’tkazib turadi.
Beshinchidan , milliy xavfsizlik tushunchasiga milliy davlat manfa ilari va milliy
g’oya, milliy mafkura ham o’z ta’sirini ko’rsatadi
I.A.Karimov ma’naviy-mafkuraviy tahdidlar,ularning mazmun – mohiyati va
asosiy yo’nalishlari haqida
«Tahdid» tushunchasining siyosiy-falsafiy mohiya tining bir qator qirralari jahon
olimlari tomonidan tahlil etib kelinmoqda. Zero, insoniyatning ongli faoliyati
boshlanibdiki, «tahdid» ham inson ning o’zi bilan yonma-yon yashab, «ulg’ayib»,
qudratli kuchga aylanib kelyapti. Shuning uchun ham bugungi kun da bu
tushunchaning ta’sir kuchi va uni jilovlash bi lan bog’liq masalalarni o’rganishga

bo’lgan qiziqish barcha mintaqalarda kuchayib boryapti. O’zbekistonda ham uni
o’rganishga bo’lgan qiziqish ortib bormoqda. Bu borada, eng avvalo,
Prezidentimiz Islom Kari mov tomonidan e’lon qilingan «O’zbekiston XXI asr
bo’sag’asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shart lari va taraqqiyot kafolatlari»
asarining umumme todologik ahamiyatga ega bo’lganini ta’kiddash lozim.
Asarning metodologik, nazariy va amaliy ahamiyati shundan iboratki, sobiq
ittifoqsosh respublika lar o’z mustaqilligini qo’lga kiritganliklari quvonchi va
eyforiyasi bilan yashayotgan bir paytda Preziden timiz unga qarshi qaratilgan
tahdidlarning yuzaga kelayotganligidan nafaqat O’zbekiston xalqini, shu ningdek,
MDH xalqlarining ham ogoh bo’lishi zarur- ligini ko’rsatib bergan edi. Asarda ilgari
surilgan g’oyalar, xavf-xatar va tahdidlar u e’lon qilingan 1997 yildan keyingi o’tgan
davrda o’zining to’g’ri ekanli gini tasdiqlab kelmoqda.
«Eng murakkab savollardan biri shuki, — deb ogoh lantirgan Prezidentimiz, —
bizdagi barqarorlik va xavfsizlik yo’lida tahdid bo’lib turgan muammolarni anglab
yetayapmizmi?» 6
Mustaqilligimizni qo’lga kiritish qanchalik mu rakkab bo’lgan bo’lsa, uni saqlab
qolish va mustahkam lash undanda murakkab ekanligi taraqqiyotimiz ja rayonida o’z
tasdig’ini topib kelmoqda. Prezidentimiz tahdidlarning ma’no-mazmuni va butun
mamlakatni halokatga olib keluvchi katta kuch ekanligini ko’rsatib berish bilan
birga, ularning shakllari hamda namoyon bo’lish xususiyatlarini ham ko’rsatgan
edi.
Xullas, mazkur fundamental asar taraqqiyotimizga qarshi qaratilgan tahdidlarni
har bir tarixiy bosqichdagi xususiyatlari va ta’sir kuchini o’rganish ning nazariy
asosini tashkil qilib kelmoqda 7
.
I.A.Karimov o’zining “Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch” nomli asarida
ma’naviy-mafkuraviy tahdid tushunchalariga to’xtalar ekan :« Ma’naviy tahdid
deganda, avvalo, tili, dini, e’tiqodidan qat’i nazar, har qaysi odamning tom
ma’nodagi erkin inson bo’lib yashashiga qarshi qaratilgan, uning aynan ruhiy
6
Каримов И.А. Ўзбекистон XXI аср бўсағасида: хавфсизликка таҳдид,барқарорлик шартлари ва тараққиёт
кафолатлари. – Т.: Ўзбекистон,1997. – Б.4.
7
Қаранг : Отамуратов С. Глобаллашув ва миллий-маънавий хавфсизлик. Т.: Ўзбекистон, 2013. - Б.256.

dunyosini izdan chiqarish maqsadini ko’zda tutadigan mafkuraviy, g’oyaviy va
informasion xurujlarni nazarda tutish lozim, deb o’ylayman.
Agarki masalaga amaliy ko’z bilan qaraydigan bo’lsak, ma’naviyatimizga
qarshi qaratilgan har qanday xuruj – bu millatimizni millat qiladigan, asrlar, ming
yillar davomida ajdodlardan avlodlarga o’tib kelayotgan o’ziga xos va o’ziga mos
xususiyatlarga, milliy g’urur, milliy iftixor tuyg’usiga, bizni doimiy ravishda
tadrijiy taraqqiyotga chorlaydigan, shu yo’ldagi barcha asorat va illatlardan xalos
bo’lib, ozod va farovon hayot barpo etishdek ezgu maqsadlarimizga katta zarba
beradigan mudxish xavf-xatarlarni anglatadi.
Lo’nda qilib aytadigan bo’lsak, bunday mafkuraviy xurujlar milliy va diniy
tomirlarimizga bolta urishini, ulardan bizni butunlay uzib tashlashdek yovuz
maqsadlarni ko’zlashini, o’ylaymanki, yurtimizda yashaydigan sog’lom fikrli har
bir odam yaxshi tushunadi.
Bunday tajovuzkorona harakatlar bizlar uchun mutlaqo begona mafkura va
dunyoqarashni avvalo beg’ubor yoshlarimizning qalbi va ongiga singdirishga
qaratilgani bilan ayniqsa xatarlidir» 8
, – degan edi.
Xalq va dav latning ezgu maqsadlariga yot va begona bo’lgan g’oyalar jamiyat
hayotiga o’z ta’sirini o’tkazishga harakat qilishi muqarrar. Ayniqsa, g’oyaviy
be qarorlik hukmron bo’lgan joyda mafkuraviy tahdid kuchayadi. Aholi keng
qatlamlari, xusu san, yoshlarning ongini egallashga urinishlar ortib boradi.
Dunyoning turli mamlakatlarida joylashgan, katta mablag’ va ta’sir kuchiga ega
bo’lgan ba’zi markazlar ana shunday vaziyatdan foydalanib, o’z yovuz niyatlariga
erishmoq uchun urinmoqda.
Bu kuchlarning mamlakatimizga ko’z olayti rishi, bizga o’z hukmini o’tkazishga
intilishi ning sababi – yurtimizning geopolitik nuqtai nazardan g’oyat qulay hududda
joylashgani, in tellektual salohiyat va tabiiy zahiralarga boy ligidir.
1980 yillarning oxirlaridan boshlab mamlakatimizga kirib kelgan vahhobiylik,
"Hizbut tahrir" kabi zararli oqimlar, turli sektalar dinning asl mohiyatini
bilmaydigai oddiy odamlarni, g’o’r yoshlarni yo’ldan ozdira boshladi.. Ular
8
Каримов И.А. Юксак маънавият – енгилмас куч. – Т.: Маънавият,2008.– Б.13 – 14.

xalqimizning ko’ngli ochiq, soddadil, ishonuvchan, andishali, qalbida kattalarga
hurmat, diniy qadriyatlarga intilish tuyg’usi kuchli ekanidan foydalanmoqda.
Hozirgi kunda jamiyatimiz hayotiga jiddiy xavf tug’diradigan mafkuraviy
tahdidlarning asosiy yo’nalishlari quyidagilardan iborat:
 islom xalifaligini tiklab, uning bayrog’i ostida musulmon xalqlarni yanga
imperiyaga bir lashtirishga qaratilgan intilishlar;
 yosh mustaqil davlatlarnig sobiq ittifoqqa birlashtirish g’oyasi;
 tariximizni, milliy qadriyatlarimiz va dinning mohiyatini soxtalashtirishga
urinishlar;
 axloqsizlik g’oyalarini yoyib, xalqni ma’naviy jihatdan buzishga intilishlar;
 turli mafkuraviy vositalar orqali min taqaviy va davlatlararo mojarolarni keltirib
chiqarishga qaratilgan harakatlar.
Yuqorida keltirilgan fikrlardan ham ko’rinib turibdiki,mafkuraviy tahdid o’z
mohiyatidan kelib chiqib, eng avvalo, inson ongiga, tafakkuri va xulq-atvoriga
xavf-xatar solmoqda. Inson ongi va qalbini vayronkor hamda buzg’unchi g’oyalar
bilan izdan chiqarishga harakat qilish mafkuraviy taxdidning eng asosiy mazmun-
mohiyatini belgilaydi. Mafkuraviy tahdid muayyan jamiyat a’zolarini yagona
maqsad va muddaolardan chalg’itib, milliy mentalitetga mos kelmaydigan begona
g’oyalar, fikrlar, maqsadlar va qarashlarni chetdan turib eksport qilish jarayonida
o’zini yanada aniqroq namoyon qiladi.
Umuman olganda hozirgi vaqtda mafkuraviy tahdidlar quyidagilarda namoyon
eo’lmoqda:
 yurtimizdagi demokratiya qadriyatlari va demokratik taraqqiyot
imkoniyatlariga nisbatan shubha bilan qarash holatini zujudga keltirish;
 odamlarni ezgu g’oyalardan chalg’itish, xayoliy farovon turmush tarzini
va’da qilish;
 jamiyat a’zolari, ayniqsa, yoshlar tafakkurida milliy qadriyatlarga sodiqlik
tuyg’ularini zaiflashtirish;
 xalqimiz urf-odatlari, milliy mentalitetiga begona edatlarni kiritishga
intilish;

 ekstremistik ruhdagi diniy g’oyalarni tiqishtirishga intilish;
 aholi o’rtasida milliy taraqqiyot modeliga ishonchsizlik uyg’otish;
 jamoaparvarlik, ijtimoiy hamkorlik ruhini inkor etib, individualizm
g’oyalarini sun’iy ravishda tiqishtirish.
Shunday qilib, bu tahdidlar, eng avvalo, oddiy insonlar qalbi va ongini zabt
etishga, ularni o’z milliy qadriyatlaridan, umumbashariy sivilizasiya yutuqlaridan
mahrum qilishga, pirovard natijada yurtimizni o’ziga qaram qilib olishga
qaratilgan zamonaviy tajovuzkorlikning mafkuraviy bir shaklidir.

Foydalaniladigan asosiy darsliklar va o‘quv qo‘llanmalar ro‘yxati
1. Mirziyoyev SH.M. Milliy taraqqiyot yo’limizni qat’iyat bilan davom ettirib,
yangi bosqichga ko’taramiz. 1-jild, Toshkent,”O’zbekiston”, 2017 yil.
2. Mirziyoyev SH.M. Erkin va farovon demokratik O’zbekiston davlatini
birgalikda barpo etamiz. Toshkent, “O’zbekiston”, 2017 yil.
3. Mirziyoyev SH.M. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti SHavkat
Mirziyoyevning Oliy Majlisga murojaatnomasi. “Xalq so’zi” gazetasi, 2017 yil,
23-dekabr, 2-bet.
4. Mirziyoyev SH.M. Konstitutsiya – erkin va farovon hayotimiz, mamlakatimizni
yanada taraqqiy ettirishning mustahkam poydevoridir. “Xalq so’zi” gazetasi, 2017
yil, 8-dekabr, 1-3 betlar.
5. Mirziyoyev SH.M. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining “O’zbekiston
Respublikasini yanada rivojlantirish bo’yicha harakatlar strategiyasi to’g’risida”gi
farmoni. Toshkent, “Adolat”, 2018 yil.
6. Mirziyoyev SH.M. Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan
birga quramiz. T., O’zbekiston, 2017 yil.
7. Mirziyoyev SH.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash yurt
taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. T., O’zbekiston, 2017 yil.
8. Karimov I.A. Asarlar to’plami. 1-23 jildlar. -T.:“O’zbekiston”, 1996-2015 y.y.
9. Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. –T.:“Ma’naviyat”, 2008.
10. Karimov I.A. Mamlakatimizda demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish
va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish konsepsiyasi. –T.:“O’zbekiston”, 2010.
11.Karimov I.A. O’zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida. -T.:“O’zbekiston”,
2011.

G‘oyaviy tahdid tushunchasi, uning mohiyat-mazmuni hamda tur va shakllari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish