Galvanik elementlar - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	423.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Galvanik elementlar

Купить

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
SHAROF RASHIDOV NOMIDAGI
SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI
MUHANDISLIK FIZIKASI INSTITUTI
TAQDIMOTI
Mavzu: Galvanik elementlar.

RE J A :
•
Galvanik element;
•
Elektrod potensial miqdori;
•
Fizik va fizik-kimyogar olimlar;
•
EYUK ni hisoblash;
•
Foydalanilgan adabiyotlar.

•
Galv anik element lar deb, ok sidlanish-
qay t arilish reak siy alari nat ijasida k imy ov iy
energiy ani elek t r energiy asiga ay lant irib
beruv chi elek t rok imy ov iy sist emalarga
ay t iladi.
•
Galvanik elementlar boshqacha nom bilan
kimyoviy tok manbalari ham deb aytiladi.
Bular qatoriga akkumulyatorlar, batareyalar
kiradi.

Ga l v a n i k el em en t l a r n i n g e l e k t r y u r i t u v c h i k u c h i
h a qi da gi t a’ l i m ot e l e k t rok i m y on i n g a sosi y
bo’ l i m l a r i da n bi r i di r.
•
EYUK ni o’rganishni dastlab
Lomonosov (1750) boshlagan.
U kimyoviy hodisalar bilan
elektr hodisalari o’zaro
bog’liqligini aniqladi.

•
Keyinchalik italyan fiziologi Galvani (1780) va italyan
fizigi Voltaning (1780) ishlari galvanik elementlarni
yaratish imkonini berdi.

•
Agar toza suvga biror metall plastinka tushirilsa, Mendeleyevning
gidratlar nazariyasiga ko’ra metall ionlari suvning qutbli
molekulalari bilan ta’sirlashadi, ya’ni metall ionlari suv molekulalari
bilan gidratlanadi. Metall o’zining tuzi eritmasiga botirilgan bo’lsa,
unda quyidagicha uch hol bo’lishi mumkin:
1. Ionlarning eritmaga o’tish tezligi ularning eritmadan metallga
o’tish tezligidan katta bo’lsa, metall manfiy zaryadlanadi.
2. Aksincha, ya’ni ionlarning eritmadan metallga o’tish tezligi katta
bo’lsa, metall musbat zaryadlanadi.
3. Ikkala tezlik bir xil bo’lganda zaryad nolga teng bo’ladi.
Metall bilan eritma o’rtasida hosil bo’ladigan elektrod potensial
miqdori Nernst formulasi yordamida aniqlanadi:
• Bu tеnglikdаgi Е – аyni elеktrоd pоtеnsiаli; Е
о – аyni elеktrоdning
stаndаrt (nоrmаl) pоtеnsiаli; R – univеrsаl gаz dоimiysi; T – аbsоlyut
harorat; n – reaksiyadа ishtirоk etuvchi elеktrоnlаr sоni; F – Fаrаdеy
sоni (96500 Kl/mоl), C – mеtаll iоnlаrining kоnsеntrаtsiyasi (mоl/l).

•
Volta Aleksandro (1745-1827). Italiya
fizigi. U yoshligidantabiiy fanlarni
mustaqil o’rgangan. Kimyo sohasida
botqoqlik gazini tekshirgan. Birinchi
bo’lib kimyoviy usul bilan o’zgarmas
elektr tok olish usulini topdi va bu
usul tuz, kislota hamda ishqorlarni
elektroliz qilishda ishlatiladi. Harorat
ta’sirida havo kengayishini aniqladi.
Evdiometrni takomillashtirdi.

•
Nernst Valter Fridrix German (1864-
1941). Nemis fizigi va fizik-kimyogari.
Berlin fanlar akademiyasining a’zosi.
Asosiy ilmiy ishlari eritmalar nazariyasiga
va kimyoviy kinetikaga bag’ishlangan.
Nernst termodinamikaning uchinchi
qonunini kashf etdi va past harorat
sohasida ishladi. Past haroratlarda
tekshirish usullarini ishlab chiqdi,
vakuum kalorimetrini yaratdi, issiqlik
sig’imlari nazariyasini rivojlantirdi va
issiqlik sig’imlarini aniqladi. Fazalar
chegarasida boradigan geterogen
kimyoviy jarayonlarning diffuzion
kinetika nazariyasini rivojlantirdi.

•
Yakobi Boris Semyonovich Morits
German (1801-1874). Rus fizigi va
fizik- kimyogari, Peterburg F. A.
Akademigi Berlin va Gettingen
universitetlarida o’qigan. Asosiy ishlari
elektromagnetizm va elektrokimyoga
bag’ishlangan. Galvanoplastinkani
kashf qilgan. Tok kuchini elketr zanjir
parametri bilan bog’laydigan
formulani keltirib chiqardi. Galvanik
elementlarning EYUK va ichki
qarshiligini o’lchash usullari hamda
asboblarini ishlab chiqdi.

•
Ha r qa n da y ga l v a n i k el em en t n i n g
el ek t r y u r i t u v ch i k u ch i er i t m a n i n g
pH i ga bog’ l i q. Er i t m a l a r n i n g pH i n i
pot en t si om et r i k a n i ql a sh u ch u n
ga l v a n i k el em en t n i n g EY UK a n i ql a b,
pH v a E o’r t a si da gi bog’ l a n i sh
f or m u l a si ga qo’ y i l a di , so’n gra pH
h i sobl a n a di .

•
Galvanik elementning EYUK kompensatsiya usuli bilan
aniqlanadi. Galvanik element ishlash jarayonida unda
bo’ladigan o’zgarishlar natijasida EYUK kamaya boradi.
Kompensatsiya usulining mohiyati shundaki, bunda
o’lchanayotgan EYUK ga teng miqdorda qarama-qarshi
yo’nalishda ma’lum qiymatli EYUK ulanadi. Bu sharoitda
qarama-qarshi yo’nalishdagi EYUK lar bir-birini
kompensatsiyalaydi va tekshirilayotgan element tok
bermaydi. EYUK ni o’lchash uchun etalon sifatida
ishlatiladigan galvanik elementga normal element deb
ataladi. Bunday element sifatida Veston elementi
ishlatiladi. Bu elementda kadmiyning oksidlanishi va
simobning qaytarilishi hisobiga elektr toki hosil bo’ladi.
yoki ion holida yozilsa

•
Elementda musbat qutb vazifasini simob, manfiy qutb
vazifasini esa kadmiy amalgamasi o’taydi. Veston
elementining elektr yurituvchi kuchi o’zgarmas bo’lib,
20 da, 1,0183 voltga teng

•
Akkumulytaor qutblari bir xil zaryadli Veston elementi
va tekshirilayotgan element qutblariga ulanadi.
Avvaliga kalit Veston elementiga ulanib, galvanometr
nolni ko’rsatguncha suriluvchi kontakt o’ngga yoki
chapga suriladi. Aytaylik, bu nuqta C bo’lsin. C
nuqtada akkumulyatordan kelayotgan tok Veston
elementidan kelayotgan tok bilan
kompensatsiyalanadi. So’ngra kalit sinaladigan
element qutbiga ulanadi va yuqoridagi kabi uning
ham kompensatsiyalanish nuqtasi d, aniqlanadi. U
vaqtda:
bundan
, - tegishlicha tekshirilayotgan va Veston
elementining elektr yurituvchi kuchi; ad, ac – Veston
va tekshirilayotgan elementlarning
kompensatsiayalanish vaqtida reoxord simining
qismlari.

•
Akkumlyatorlar. Kerak bo`lganda elektr energiyasiga
aylandigan kimyoviy energiyani to`plash maqsadida
ishlatiladigan asboblar akkumulyatorlar deyiladi. Har
qanday teskari element akkumulyator vazifasini
bajaradi. Elektroliz yordamida elektr energiyasi
kimyoviy energiyaga aylantirilgandan keyin asbobdan
galvanik element sifatidan foydalanilsa shu energiya
kaytadan elektr energiyasiga aylantirish mumkin.
Quyidagicha tuzilgan akkumulyatorlar ko`p
qo`llaniladi: Qo`rgoshinli yoki kislotali va ishqorli
( temir, kadmiy- nikelli, kumush ruxli) akkumulyatorlar.
•

•
Foy dalanilgan adabiy ot lar:
1. Qurilishda organik v a fi zik av iy k imy o (S.
Zak irov, Z. Muxidov a), - Toshk ent 2018.
2. Qurilish k imy osi (A. Abduraximov, A.
J alilov ), - Toshk ent 2017.
3. Kimy o (M. Abdullay ev, O. Ergashev, B.
Hay it ov ), - Toshk ent 2020

E’tiboringiz uchun rahmat!

Galvanik elementlar

Купить

Похожие документы
Areal lingvistika
Areal lingvistikaning o‘zbek tilshunosligidagi o‘rni
Areal lingvistika” ning tadqiqot olib borish usullari
Arifmetik progressiya
Ariza(shikoyatlarni)Ko‘rmasdan qoldirish