Gemoglobin va uning turlari.Kamqonlik - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	558.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Gemoglobin va uning turlari.Kamqonlik

Купить

Gemoglabin va uning
turlari.Kamqonlik
Reja:•
Xromoproteinlar.
•
Gemoglobin va uning tuzilishi.
•
Gemoglobinning kislorod tashishi.

Xromoproteinlar
Konyugatsiyalangan oqsillarning muhim bir gruppasi
prostetik kovalent va nokovalent bog’langan rangli
moddalarni tutadi. Bunday murakkab oqsillar
xromoproteinlar (xroma- yunoncha rang, bo’yoq) deyiladi.
Turli xromoproteinlarning oqsil bilan bog’langan rangli
gruppasi har xil organik birikmalar sinfiga kiradi va o’z
tarkibida turli metallar- temir, mis, magniy, molibden yoki
rux tutadi. Bu gruppaga gemproteinlar va temirporfirin
enzimlar, flavoproteinlar, xlorofill- oqsil kompleksi kiradi.
Xromoproteinlar o’ziga xos muhim biologik xususiyatlarga
ega: fotosintez va hujayralarning nafas olishi jarayonlarida
kislorod, karbon(IV)-oksidni tashishda, oksidlanish va
qaytarilish reaksiyalarida ishtirok etadilar.

Gemproteinlar
Gemproteinlar gruppasiga
gemoglabin va uning
unumlari mioglabin,
xlorofill tutuvchi oqsillar
va fermentlar kiradi.
Ularning hamma vakillari
prostetik gruppa sifatida
to’rtta pirrol halqasidan
tashkil topgan temir
porfirin strukturasiga,
lekin tarkibi va
strukturasi farqli oqsil
qismga ega.

Gemoglabin.
Oqsil-globin va gem deb
ataladigan
temirprotoporfindan
iborat bo’lgan bu
metalloprotein
gemoglabin deb atalib, u
qizil qon tanachalari-
eritrositlar tarkibida
bo’ladi. Uning fiziologik
funksiyasi kislorodni
o’pkadan to’qimalarga
tashishdan iborat.

Gemoglobinning tuzilishi.
Gem molekulasi
markazida joylashgan
ikki valentli temir
atomi ikki pirrol
halqalarining azot
atomlariga asosiy
bog’lar bilan, qolgan
ikkitasi qo’shimcha
bog’lar bilan
birlashgan.

Gem va uning
hosilalarining xossalari
bu birikma tarkibidagi
temir atomining elektron
xolatiga bog’liq.
Gemoglabin tarkibida
to’rtta temir atomi ya’ni
to’rtta gem bor.

Gem molekulalari giston tipidagi oqsil globin bilan
bog’langan. Globinning o’zi to’rtta polipeptid
zanjiridan ibirat bo;lib, bu zanjirlarning har jufti
bir xil tuzilishga ega. Gem oqsil komponent bilan
globin molekulasidagi gistidin qoldiqlari orqali
bog’langan deb hisoblanadi. Bu bog’lanish temirning
qo’shimcha valentliklari bilan ikkita imidazol
halqasining N atomlari orasida paydo bo’lib,oqsil va
uning prostetik gruppasi o’rtasida mustahkam
murakkab bog’ hosil qiladi. Gem bilan gemoglobin
kompleksi faqat ishqor ta’sirida parchalanadi.
Masalan, qon eritmasi osh tuzi ishtirokida
konsentrlangan sirka kislota bilan qizdirilganda gem
o’zining oksidlangan shakli-gemin holida ajraladi.
Turli gemproteinlar bir biridan tarkibidagi oqsil
molekulasining tabiati va uning gem bilan
bog’lanishdagi farqi tufayli ajraladi. Tuban
hayvonlarning ba’zi oilalarida gemoglobinga
o’xshash, kislorod tashish qobilyatiga ega bo’lgan
gemotsianin nomli xromoprotein ham topilgan.

Gemoglobin tabiatda uchraydigan
barcha moddalar orasida
molekulyar kislorod bilan
qaytalama birikish qobilyatiga ega
bo’lgan birdan bir moddadir. Bu
xususiyat gemoglobinning qizil qon
tanachalari ichida kislorodni
tashib yurishdan iborat g’oyat
muhim biologik ahamiyatini
belgilaydi. 1gr gemoglobin
eritmada normal sharoitda,
taxminan, 1,36ml kislorod bilan
birikadi. Uning prostetik gruppasi
yoki oqsil qismi biror ximiyaviy
o’zgarishga uchrasa, bu xususiyat
yo’qoladi.

Oksigemoglobin
Oksigemoglobin- gemoglobinning to’g’ridan-
to’g’ri birikishidan xosil bo’ladi.bu birikma
beqaror bo’lib, uning qondagi miqdori
kislorodning parsial bosimiga qarab o’zgarib
turadi: kislorod parsial bosimi baland bo’lgan
o’pka alveolalarida qon kislorod bilan to’yinadi va
oksigemoglabin miqdori ortadi. To’qimalarda
kislorodning parsial bosimi past bo’lganidan
oksigemoglobin bu yerda dissotsiyalanib,
hujayralarga kislorod beradi.

Oksigemoglobinda kislorod
gem molekulasidagi temir
atomiga kovalent bog’lar
orqali birikkan emas,
binobarin, temirning
valenligi ikkiga
tengligicha qoladi va
kislorodning birikishi yoki
ajralishi tufayli
o’zgarmaydi.

Gemoglobin eritmasi bilan
muvozanatda bo’lgan
kislorodning parsial
bosimi kamaytirilganda
qaytarilgan gemoglobin
hosil bo’lib, unda
temirning valentligi ham
ikkiligicha qoladi.

Kislorod gemoglobinga o’pkada qo’shiladi, u
yerda qon bilan oksigemoglobin barcha organ va
to’qimalarga tarqaladi. Bu yerda kislorod
ajraladi va hujayra tomonidan foydalaniladi.
Gemoglobin va kislorod orasidagi bog’ unchalik
mustahkam emas va kislorodning parsial bosimi
o’zgarganda oson uzilib ketadi. Gemoglobin
kislorodni bergandan keyin hujayradagi
moddalar almashinuvining oxirgi
maxsulotlaridan biri- karbonat angidridni
qo’shib oladi va uni o’pkaga tashiydi.

Bu yerda korbonat
angidrid gazi ajraladi
va nafas chiqarishda
organizmdan
tashqariga chiqarib
yuboriladi. Ozod
bo’lgan gemoglobin
qaytadan kislorodni
bog’lab oladi va gaz
tashilishi qaytariladi.

FOYDALANILGAN
ADABIYOTLAR:1. Ermolayev M.V. ,,Biologik ximiya’’
Toshkent. 1981.
2. To’raqulov Yo. X. ,,Bioximiya’’
3. M.Valixonov “Biokimyo” Toshkent 2008y
4. w.w.w. Ziyo net
5. w.w.w. Ziyo.Uz.com

Gemoglobin va uning turlari.Kamqonlik

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish