Geografik nuqtalar koordinatalar to‘ri - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	738.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Geografik nuqtalar koordinatalar to‘ri

Купить

Geo grafik nuqtalar koordinatalar
to’ri
Reja:
1 . Geografik koordinatalar.
2. To’g’ri burchakli koordinatalar sistermasi.
3. Yer yuzasidagi nuqtaning balandligi.
.

Geografi k k oordinat alar
Yer yuzasini topografik jixatdan
o’rganishda hamda karta va plan bilan
ishlashda joydagi nuqtalarning bir-biriga
nisbatan tutgan o’rnini aniqlash kerak
bo’ladi. Nuqtalarning bir-biriga nisbatan
tutgan o’rni ularning koordinatalari bilan
aniqlanadi.
Boshlang’ich deb qabul qilingan nuqtaga
nisbatan biron nuqtaning tutgan o’rnini
ifodolovchi miqdorlar shu nuqtaning
koordinatasi deyiladi.
.

Nuqtaning geografik
koordinatasi
deyilganda,bu nuqtaning
qaysi meridian va qaysi
paralellarda
joylashganligi aytiladi.
Shuning uchun
geografik koordinata
to’g’risida gapirishdan
oldin, ekvator, meridian
va paralellar xaqida
ma'lumotga ega bo’lish
kerak. .

+х
А
1 А
-у +у
0 А
2
-х
Geomertriyada qabul qilingan to’g’ri burchakli koordinata
sistemasida vertikal chiziq-ordinata (u), gorizontal chiziq esa
abstsissa (x) o’qi bo’ladi.
Topografiyada, aksincha,vertikal chiziq- abstsissa (x) ,
gorizontal chizik - ordinata (u) deb qabul qilingan. To’g’ri
burchakli koordinataning abstsissa o’qi meridian yunalishiga,
ordinata o’qi esa parallar yo’nalishiga tug’ri kerladi.
To’g’ri burchakli koordinata sistermasida biron nuqtaning
koordinatasini aniqlash uchun, bu nuqtadan koordinata
o’qlariga prerperndikulyar chiziqlar tushuriladi.
.

Choraklar Koordinata o’lari 1
А bsissa .(х) Оrdinata.(у)

I + +
II - +
III - -
IV + -Agar koordinatasi aniqlanayotgan nuqta boshlang’ich
absissa o’qidan (x) chapda joylashgan bo’lsa, uning
ordinatasi (y) manfiy, o’ngda joylashgan bo’lsa musbat
ishorali bo’ladi.

.

Topografik kartalarda kilomertrli turlarning
qiymatlari kartaning ichki ramkasi bilan
minutli ramkasiga yozib kuyiladi, masalan
.

1: 50.000 masshtabli
kartadagi A-nuqtasining
to’g’ri burchakli
koordinataisni aniqlash
kerak bo’lsa x ni (abstsissa)
topish uchun 6018 raqamli
ordinata chizig’idan A
nuqtasigacha o’lchab (1,2
sm ) uni karta masshtabiga
ko’paytiramiz: 1,2 sm x
500m
=600 m. uning abstsissa
qiymati x.6018 km x600m=
6018600 mertr kartadagi A
nuqtasi ekvator dan 6018
km 600 m shimolda
joylashgan bo’ladi. .

Yer y uzasidagi nuqt aning balandligi.
Geografik, to’g’ri burchakli koordinatlar bilan nuqtaning
planli o’rni aniqlaniladi. Nuqtaning planli o’rni
derganda, bu nuqtaning shartli qabul qilingan ellipsoid
yoki shar yuzasidagi o’rni tushuniladi. Xaqiqatdan esa
nuqta yer ellipsoidi yuzasida emas, balki yerning tabiiy
(fizik) yuzasida joylashgan nuqtaning o’rnini aniqlash
uchun uning boshlang’ich sathiy (geoid) yuzasidan
balandligini xam e'tiborga olish zarur. Nuqtaning
boshlang’ich sathiy yuzasidan balandligi, uning balandlik
koordinatasi xisoblanadi.
.

В. nuqtaning А
nuqtaga nisbatan
balandligi musbat
(+), А. nuqtaning В.
nisbatan balandligi
esa manfiy (-)
bo’ladi .А nuqtaning В nuqtaga nisbatan
balandligi formulasi h
а b =Н
A - Н
B .
.

MDhda Oliy
geodeziya
boshqarmasi
tashkil qilingan
kundan (1919 yil)
boshlab bosh
meridian qilib
Grivich meridiani
qabul qilindi.
.

•
Foydalanilgan adabiyotlar.
•
Asomov M., Mirzaliev T. Topografiya asoslari va kartografiya.
Toshkent: «O‘qituvchi», 1988.
•
Asomov M., Mirzaliev T. Topografiya asoslari va kartografiyadan
labaratoriya mashg‘ulotlari. Toshkent: «O‘qituvchi», 1990.
•
Berlyant A.M. Obzor prostranstva: karta informatsiya. M.: «Mыsl»,
1986.
•
Berlyant A.M. Kartograficheskiy metod issledovaniya. M.: 1978.
•
Ged ы min A.V., G.YU.Gryunberg i dr. Kartografiya s osnovami
topografii. M.: «Prosve щ enie», 1988.
•
G‘ulyamova L.X. Geografiyada aerokosmik uslublar. Toshkent:
«Universitet», 1993.
•
Kartografiya na rubeje tыsyachaletiy. //Dokladы I Vserossiyskoy
nauchnoy konferensii po kartografii. M.: 1997.
•
Mirzaliev T. Geografik karta va undan foydalanish. Toshkent:
«O‘qituvchi», 1977.
.

Geografik nuqtalar koordinatalar to‘ri

Купить