Geografik qobiqning chegaralari, xususiyatlari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	4.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Geografik qobiqning chegaralari, xususiyatlari

Купить

2.2 . GЕОGRА FIK
KООRDIN А TА LА R Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Geografi k qobiqning
chegaralari, xususiy at lari

Geografi k qobiq v a uning chegaralari.
Geografik qobiq
deb,
atmosferaning
quyi qismi
(troposfera),
litosferaning
g‘ovak yuqori
qismi, gidrosfera
va biosferaning
bir-biriga o‘zaro
ta’sir etib, o‘zaro
bir-biriga kirishib,
tutashib turadigan
qobiqqa aytiladi.

Geografik qobiqqa gidrosfera va biosfera to‘liq,
atmosferaning ozon qatlamigacha bo‘lgan qismi,
litosferaning esa g‘ovak yuqori qismi kiradi. Geografik
qobiqning yuqori va quyi chegarasini, uning qalinligini
turli olimlar turlicha belgilaydi.

Ko‘p olimlar uning yuqori chegarasini ozon qatlamidan,
quyi
chegarasini esa litosferaning g‘ovak jinslar tarqalgan tag
qismidan o‘tkazishadi. Geografik qobiq uncha qalin
emas, 30–35 km atrofida.
Ozon qatlami
G‘ovak jinslar

Ozon qatlami Yerdagi tirik organizmlarni
Quyoshdan keladigan ultrabinafsha nurlaridan
muhofaza qiladi

Geografi k qobiqning xususiy at lari.
Uning asosiy
xususiyatlari
quyidagilardan
iborat: birinchi
xususiyati
geografik
qobiqning tarkibiy
qismlari —
litosfera,
gidrosfera,
atmosfera
va biosferalar bir-
biri bilan doimiy
aloqadorlikda va
bir-biriga ta’sir
etib turishidir.

Ikkinchi xususiyati modda va energiya
almashinish
jarayonining bo‘lib turishidir.

Uchinchi xususiyati geografik qobiqda organik
hayotning, shu jumladan, kishilik jamiyatining
mavjudligidir (16-rasm).

Geografik qobiqning rivojlanishiga Yerning ichki
va tashqi energiyalari ta’sir etadi.

Geografik qobiqda sodir bo‘layotgan barcha
jarayonlarning asosiy qismi Quyosh energiyasi
va kamroq qismi Yerning ichki energiyasi
ta’sirida ro‘y beradi (17-rasm).

Geografik qobiqning tuzilishida modda va
energiya almashinuvi muhim rol o‘ynaydi.
Bunda litosfera, gidrosfera, atmosfera va
biosferalar o‘rtasida modda
va energiya almashinuvi ro‘y beradi.

Masalan, okean suvi 3 000 yilda bir marta
yangilanadi.

Atmosferadagi namning to‘liq yangilanishi
uchun esa 10 kun kerak bo‘ladi.

Aylanma harakatdagi suv boshqa komponentlar
bilan bevosita aloqada bo‘lib, geografik
qobiqning shakllanishida muhim rol o‘ynaydi.

Geografik qobiqning vertikal va gorizontal tuzilishi ham
uning asosiy xususiyatlaridan hisoblanadi. Geografik
qobiqning vertikal tuzilishi deganda uning tarkibiy
qismlari balandlik bo‘ylab joylashgan holati tushuniladi.

Geografik qobiqning gorizontal tuzilishi tabiat
komplekslarining kenglik va uzunlik bo‘ylab tarqalishi va
almashib kelishida namoyon bo‘ladi. Bunga iqlim
mintaqalari, tabiat zonalari yaqqol misoldir.

Yerning havo qobig‘i (asosan, troposfera), yer po‘sti, suv
qobig‘i (okean va quruqlik suvlari) va hayot qobig‘i (o‘simliklar
va hayvonlar) geografik qobiqning tarkibiy qismlari
hisoblanadi. Ulardagi moddalar esa komponentlarni hosil
qiladi.

© Foydalanilgan adabiyotlar:
•
M. T. MIRAKMALOV, SH. M. SHARIPOV, M. M.
AVEZOV, M. T. HOJIYEVA , umumiy o‘rta ta’lim
maktablarining 7-sinfi uchun darslik, Respublika
ta’lim markazi.

Geografik qobiqning chegaralari, xususiyatlari

Купить