Geosiyosat va mintaqaviy siyosat - Политология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	722.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	24 Июль 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Политология

Geosiyosat va mintaqaviy siyosat

Купить

GEOSIYOSAT VA MINTAQAVIY SIYOSAT

Reja: 1. Geosiyosat tushunchasi 2. Geosiyosat ob’yekti 3. Geosiyosat predmeti 4. “ Geosiyosat” ning asosiy aktorlari 5. Mintaqaviy siyosat tushunchasi 6. Mintaqaviy siyosat obyekt02

Geosiyosat , geografik siyosat — siyosatshunoslik dagi nazariya . Geosiyosat atamasi muayyan bir mamlakat oʻrni, tabiiy boyliklari, iqlim i va boshqa geografik omillarining davlat tashqi siyosatiga (geografik-siyosiy strategiyasi va hokazoga) muayyan taʼsirini ifodalash uchun ishlatiladi. Geosiyosat tushunchasini birinchi bor R. Chellen ( Shvetsiya ) ilmiy muomalaga kiritgan. Geosiyosat nazariyasi XIX asr oxiri va XX asr boshlarida F. Ratsel ( Germaniya ), A. Mexen ( AQSh ), X. Makkinder ( Buyuk Britaniya ) tomonidan ishlab chiqilgan, geosiyosat Kissinjer, Z. Bjezinskiy ( AQSh ) va b. tomonidan hozirgi dunyodagi siyosiy jarayonlarga tadbiqan rivojlantirilgan. Geosiyosatga oid ilmiy qarashlarga davlatning geografik joylashuvi (makoni) bilan uning ichki va tashqi siyosati oʻrtas

Geosiyosat tushunchasi va uning asosiy aspektlari. "Geosiyosat" (“Geopolitika”) so’zi garchi yunon tilidagi "geo" (yer) va "politicos" (davlatni boshqarish san’ati) jumlalaridan olingan bo’lsada, o’zbek siyosiy lug’atiga nemis tilidagi "geopolitik" so’zidan kirib kelgan desak to’g’ri bo’lar. Qolaversa, bahs etayotganimiz geosiyosat nazariyasi ham avvalo nemis geosiyosiy maktabida tugal shakllanganligi barchaga ma’lum.

Umuman olganda geosiyosat bilan bog’liq tadqiqotlarni, unga nisbatan berilgan ta’riflarni shartli ravishda quyidagicha tahlil etish mumkin. Bular: - yo’nalish: siyosiy geografiya va siyosat o’rtasidagi munosabatlarga katta e’tibor beriladi. Bu yo’nalishdagilar geografiyaga birlamchi omil sifatida qarab, uning siyosatga ko’proq ta’sir etishini uqtirishadi; - yo’nalish: muayyan mintaqa yoki jahonda hokimiyat uchun siyosiy kuch markazlarining o’zaro kurashlariga kengroq e’tibor beriladi. Bu yo’nalishdagilar asosan davlatlararo raqobatga urg’u berib, fanning umumbashariy xususiyatlaridan bahs etadi; - yo’nalish: geosiyosatga kompleks yondashuv, ya’ni geografik omillardan tashqari iqtisodiy, demografik, diniy va boshqa shu kabi omillarga ham keng asosda yondashgan, tadqiq qilgan va qilayotgan g

Geosiyosat ob’yekti bo’lib - jahon siyosati, yagona tizim sifatidagi dunyoning geosiyosiy tuzilishi va xalqaro dunyoviy tartibot olib qaraladi. Geosiyosat ob’yekti sifatida jahonning geosiyosiy xaritasi turishi birinchi navbatda, dunyoning ko’p qutbli dunyoga aylanishi bilan va xalqaro munosabatlarning yangi bir transformatsiya - davlatlarning o’z ta’sir doiralari uchun kurash bosqichiga ko’tarilishi bilan bog’liq bo’lsa, ikkinchidan, xalqaro maydonda ko’pqirrali global dunyoviy siyosat tushunchasining shakllanishi bilan ham bog’liqdir. Mazkur masalalar geosiyosat ob’yektida yaxlit holatda turishi mumkin, biroq geosiyosat ularni tahliliy jihatdan o’rganishni bir qator bosqichlarda ko’radi. Masalan, zamonaviy geosiyosat dunyoning siyosiy xaritasida kechayotgan jarayonlarni umumbashariy, min

Geosiyosat predmeti. Xalqaro va mintaqaviy muammolarni hal etishda geosiyosiy sub’yektlar va tabiyat o’rtasida, shuningdek geosiyosiy sub’yektlarning o’zaro munosabatlari, jamiyatda kechayotgan har xil darajadagi ijtimoiy - siyosiy jarayonlar, ularning yuzaga kelishi, harakatlanishi va o’zgarib borishini o’zida aks ettiruvchi voqealar rivoji geosiyosat predmeti sifatida olindi .

“ Geosiyosat” ning asosiy aktorlari. Geosiyosatning asosiy aktorlari haqida gap ketar ekan avvalombor aktor so’zining etimologik ma’nosiga e’tibor qaratish lozim bo’ladi. Negaki tahlilar, o’rganish jarayonlarida anglashmovchilik bo’lmasligi uchun. Mazkur so’z yunon, lotin, ingliz tillarida uchraydi. Rus, o’zbek tillarida uchramaydi. Aktor so’zi qadimgi yunon mifologiyalarida, EHM dasturlarida, siyosiy sotsiologiyada, shuningdek politoligya fanlarida uchraydi. Qadimgi yunon afsonalarida mashhur qahramonlarning ismlari sifatida keladi. Mazkur mavzuga aloqasi uzoqligi bois ortiqcha to’xtalishning hojati yo’q. EHM dasturlarida asoslab berilishi zarur bo’lgan maqsad, bir necha funksiyalarni, rollarni bajarishga moslashgan komponent nazarda tutiladi. Sotsiologik tahlillarda aktor atamasi ijtimoi

Mintaqaviy siyosat xo’jalik faoliyati va faravonlikni ta’minlagan asoslarni, resurslarni hududlar o’rtasida taqsimlanishini ifodalovchi proportsiyalarni o’zgartirishga yo’naltirilgan. Mintaqaviy iqtisodiyotning asosiy elementlari qatoriga iqtisodiy, tarkibiy, investitsion, byudjet, soliq, tarif, instituttsional va ijtimoiy siyosatlar kiritiladi. Mintaqaviy iqtisodiyot tamoyillarini hayotga tatbiq etish asosi bo’lib bir tomondan mamlakatning hududiy-ma’muriy tuzilmasi, ikkinchi tomondan uning iqtisodiy rayonlashtirish tizimi xizmat qiladi.

Davlat mintaqaviy siyosatining bevosita ob’ektlari bo’lib O’zbekiston Respublikasida viloyatlar va Qoraqalpog’iston Respublikasi va iqtisodiy rayonlar hisoblanadi. Mintaqaviy siyosat davlat xokimiyati organlarining uni iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy rivojlanishini boshqarish bo’yicha faoliyati sohasidan iboratdir. Mintaqaviy siyosat davlatni qo’llash tadbirlari tizimi sifatida xilmaxil faoliyat yo’nalishlarini qamrab oladi. Shu jumladan: 1) harakatlantiruvchi kuchlar va omillar hamda mintaqaviy taraqqiyot mexanizmlarining tahlili va bashoratini; 2) iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishni boshqarishning umumdavlat va mintaqalar manfaatlarini muvofiqlashtirishni; 3) depressiv rayonlar iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishi strategiyasini; 4) inqirozli vaziyatni bartaraf qilish maqsadida demografik,

Bozor munosabatlariga o’tish iqtisodiy rayonlashtirish maqsadi va parametrlarining o’zgarishiga sabab bo’ladi. Bunda asosiy vazifa etib aholining tovarlar va xizmatlarga bo’lgan ehtiyojlarini qondirish hisoblanadi. Mintaqaviy siyosat asoslari bo’lib quyidagilar ilgari suriladi: 1) mintaqaviy siyosatning iqtisodiy, ijtimoiy, huquqiy va tashkiliy asoslarini ta’minlash, yagona iqtisodiy makonni tashkil etish; 2) mintaqalarning iqtisodiy imkoniyatlaridan qat’iy nazar fuqarolarning ijtimoiy huquqlarini kafolatlash, ularni teng huquqli ijtimoiy himoya bilan ta’minlash; 3) mintaqalar ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti shartsharoitlarini yaqinlashtirish; 4) atrofmuhit ifloslanishining oldini olish, ifloslanish oqibatlarini tugatish, mintaqalarni majmuali ekologik muhofaza bilan ta’minlash; 5) alohida

Mintaqaviy siyosat majmuali hususiyatga ega bo’lishi lozim, ya’ni unda iqtisodiy, ijtimoiy va ma’muriy sohalar o’rtasida o’zaro aloqadorlik ta’minlanishi nazarda tutilishi kerak. Mintaqaviy siyosatning iqtisodiy sohasi o’zaro aloqador qator muammolarni o’z ichiga oladi:  davlatning birbutunligi va barqarorligining iqtisodiy asoslarini mustahkamlash;  barcha mintaqalarda ko’p ukladli iqtisodiyotni shakllantirish, tovarlar, mehnat va sarmoyaning mintaqaviy va umumdavlat bozorlarini, instituttsional va bozor infrastrukturalarini rivojlantirish; YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo 200  mintaqalar iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishi darajasida mavjud chuqur farqlarni qisqartirish;  mintaqalar xo’jaligi tarkibini iqtisodiy va ijtimoiy jihatdan samarali hisoblan

Iqtisodiy siyosatni hayotga tatbiq etish metodlari va shakllari qatorida prognozlashtirish va dasturlashtirish ustuvor ahamiyatga ega. Mintaqaviy ijtimoiy siyosatda aholining turmush darajasi, bandligi, ekologik havfsizligi alohida ahamiyat kasb etadi. Davlat birinchi navbatda tadbirlar tizimini qo’llaydigan mintaqalarga inqiroz holati mavjud rayonlar kiritiladi. Odatda besh turdagi inqiroz holati mavjud rayonlar ajratiladi. milliy, diniy va etnik mojarolar, nizolar mavjud rayonlar; bo’sh rivojlangan rayonlar; depressiv rayonlar; ishlab chiqarish va aholi benihoya zich joylashgan rayonlar; ekstremal sharoitlarga ega, sanoati rivojlangan rayonlar.

Iqtisodiy mintaqalarning shakllanishi ob’ektiv jarayon bo’lib, u hududiy mehnat taqsimoti rivojlanishining mahsulidir. Iqtisodiy rayonlashtirish asosida iqtisodiy, milliy va ma’muriy tamoyillar yotadi. Mazkur tamoyillar iqtisodiy rayonlashtirish amaliyoti tomonidan bir necha o’n yillar mobaynida sinovdan o’tmoqda. Rayon hosil qiluvchi omillar qatoriga tabiiy resurslarning, dastavval foydali qazilma konlarining mavjudligi, aholi zichligining yuqoriligi, iqtisodiyotning ixtisoslashuvi, aholi bandligi va boshqa holatlar kiritiladi. O’zbekiston Respublikasida iqtisodiy rayonlashtirish asosiga ma’muriy tamoyil qo’yilgan, ya’ni rayonlashtirishda avvalo hududiy ma’muriy tuzilma hisobga olinadi.

Xulosa. Tavsiya qilinayotgan o’tishning asosiy qoidalari bo’lib, davlat manfaatlari ustunligiga rioya etish, barcha turdagi mulk va turli darajalarda xo’jalik yuritish uchun korxonalarga qulay shart-sharoitlarni shakllantirish, mintaqani bir butun, yaxlit sifatida yondoshgan holda, rivojlanishni kompleksliligi va mutanosibligini ta’minlash hisoblanadi. Mintaqaviy statistikaning sifati va ob’ektivlik darajasini pastligi hisobga olgan holda, amaliyotda vaziyat, muammo va alohida hududlarni rivojlantirishni prognozlashtirish bo’yicha tadqiqotlarni olib borishda anketa so’rovi usulidan keng foydalanish taklif qilindi. 30 48 1105 0A 1305 18 16 0D07 170916 18 1516 090E13

Foydalanilgan adabiyotlar: 1,“geosiyosat Asoslari” Moduli Papkasi 2,Vikipediya 3, 1. Jumaniyozov X. S, Nigmanova U. B. Geosiyosat asoslari (uslubiy qo‘llanma). - T.: - 2017 yil. 2. Jumaniyozov X.S. Nigmanova U.B. Globallashuv asoslari. O‘quv qo‘llanma. T.- 2020. 3. Jumaniyozov X.S., Rasulova A.M. Ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashning ma’naviy-ma’rifiy asoslari. O‘quv qo‘llanma. T.:- 2019. 4. Isayev B. A. Geopolitika: Uchebnoye posobiye. - SPb.: Piter, 2006. - 384 s: il. - (Seriya «Uchebnoye posobiye»), ISBN 5-469-00651-4. 5. Tixonravov YE.V. Geopolitika: Uchebnoye posobiye. - M.:INFRA-M, 2000. -269

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!

Купить