Germaniyaning birlashtirilishi - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	57.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Germaniyaning birlashtirilishi

Купить

MAVZU: GERMANIYaNING BIRLAShTIRILIShI
Reja:
1. XIX acrning 50-60-yillarida german davlatlarining ijtimoiy – iqtisodiy va
siyosiy ahvoli.
2. Prussiyada konstitusiyaviy nizo va Otto fon Bismarkning hokimiyatga kelishi.
3. Bismark hukumatining ichki va tashqi siyosati.
4. Shimoliy Germaniya ittifoqi.
5. Germaniyaning birlashtirilishi.
Tayanch iboralar:
«Uch qirol uniyasi». Germaniya ittifoqi. Olmyus kelishuvi. Reaksiya davri.
Iqtisodiy taraqqiyot va agrar islohotlar. Germaniyani birlashtirish yo’llari. «Kichik
Germaniya». «Buyuk Germaniya». «Milliy ittifoq». «Islohotlar ittifoqi».
Konstitusiyaviy nizo. Progressistlar partiyasi. Otto fon Bismark faoliyati.
Umumgerman ishchilar ittifoqi. F.Lassal, A.Bebel va V. Libknext faoliyati.
«Shlezvig - Golshteyn muammosi». Prussiya va Italiyaning Avstriyaga qarshi
urushi. Praga sulhi shartnomasi. Shimoliy Germaniya ittifoqi. Prussiyaning tashqi
siyosati. Milliy liberallar partiyasi. Germaniya sosial – demokratik ishchilar
partiyasi.
XIX asr 50- 60 yillarida german davlatlarining ijtimoiy –iqtisodiy va
siyosiy ahvoli
German davlatlarida 1848-1849 yillar inqilobi o’zining bosh vazifasi bo’lgan
siyosiy jihatdan tarqoq Germaniyani yagona davlatga birlashtirish masalasini hal
qilmadi. German davlatlari orasida qudratli bo’lgan Avstriya va Prussiya
hukmronlik uchun o’zaro kurashni davom ettirdilar.Bu borada 1849 yili Prussiya
ayrim muvaffaqiyatlarni qo’lga kiritdi. May oyida Prussiya, Gannover va
Saksoniya «Prussiya uniyasi» yoki «Uch qirol uniyasi» deb atalgan ittifoq tuzdilar.
Keyinchalik bu ittifoqga 28 ta katta – kichik german davlatlari ham qo’shildi. 1850

yil martida bu yangi ittifoqning ta’sis majlisi chaqirilib, u ittifoqning konstitusiyasi
loyihasini muhokama qildi.
Inqilobni butunlay bostirishga erishgan Avstriya Rossiyaning qo’llab –
quvvatlashi bilan Prussiya boshchiligida bunday ittifoq tuzilishiga e’tiroz bildirdi.
Nihoyat Prussiya va Avstriya vakillari bilan Rossiya podshosi Nikolay I 1850 yil
oktyabrda Varshavada qilgan suhbatida Avstriyani quvvatlashini qat’iy ravishda
ma’lum qildi. Prussiya german davlatlari orasida hukmronlik uchun o’z
davolaridan voz kechishga majbur bo’ldi. Noyabr oxirida Prussiya Avstriya bilan
Olmyusda bitim imzolab, Avstriya boshchiligidagi sobiq Germaniya ittifoqini
tiklash haqida kelishib oldi. German davlatlarini o’zi boshchiligida birlashtirish
uchun bo’lgan Prussiyaning dastlabki urinishi shu tarzda natijasiz tugadi.
1850 yil dekabrda Mantoyfelni prezident - ministr lavozimiga o’tirishi bilan
Prussiyada reaksiya davri boshlandi. 1851 yil oktyabrda Prussiya qiroli
konstitusiyani bekor qilib, ochiqchasiga absolyutizmni mustahkamlashga kirishdi.
Boshqa german davlatlarida ham reaksiya boshlandi. 10 yil davom etgan og’ir
siyosiy zo’rlik davri german davlatlarini inqilobdan oldingi holatga qaytara olmadi.
German davlatlarida feodal munosabatlar tugatilib, burjua yangilanishlari yo’liga
o’tildi. 1857-1859 va 1866-1867 yillardagi iqtisodiy inqirozlarga qaramasdan
german davlatlarida sanoat to’ntaruvi muvaffaqiyatli ravishda nihoyasiga yetdi.
Dunyoning qudratli sanoat mamlakatlari orasida u Angliya va AQSh dan so’ng 3-
o’rinni egalladi.
1850 yil 2 martda Prussiyada dehqonlarni feodal majburiyatlardan to’lov
asosida ozod qilish to’g’risida farmoyish chiqdi. 50 yillarda Vyurtemberg, Baden,
Gessen, Saksoniya kabi bir qator davlatlarda ham agrar islohotlar o’tkazildi. 1834
yilda Prussiya boshchiligida tuzilgan «Germaniya bojxona ittifoqi» 1854 yilga
kelib deyarli barcha german davlatlarini birlashtirdi va sanoat taraqqiyoti uchun
muhim ahamiyatga ega bo’ldi.

1858 yil oktyabrda Prussiyada Vilgelm shahzoda-regent deb e’lon qilingach,
Mantoyfelning reaksion hukumati tarqatib yuborildi va konservativ-liberal
hukumat tuzildi. 1858 yil noyabrda Prussiya parlamenti uchun bo’lgan saylovlarda
liberallar g’alaba qildi. Liberallarning barcha oqimlari Germaniyani birlashtirish
uchun kurashdilar.
Bu davrda Germaniyani birlashtirishning ikki yo’li mavjud bo’lib, biri
«quyidan» xalq ommasining knyazlik sulolalarining hukmronliklariga qarshi
inqilobiy kurashi asosida birlashtirish bo’lsa, ikkinchisi Germaniya davlatlarini
Avstriya yoki Prussiya boshchiligida «yuqoridan» birlashtirish edi. Keyingisi
sulolalar va davlatlararo urushlar asosida ro’y berishi lozim edi.
1859 yilda halqaro siyosiy inqiroz yuz berdi. Italiya shimolini gabsburglar
hukmronligidan ozod etish uchun Avstriyaga qarshi Fransiya va Pyemont urush
boshladi. Fransiya tomonidan Reynning so’l qirg’oqlaridagi german yerlarini bosib
olish xavfi tug’ildi. Chunki Napoleon III mazkur hududni Fransiyaning qonuniy
mulki deb bilar edi. Germaniyaning mustaqilligi va uni birlashtirish istiqbollari
havf ostida qoldi. Urush tez fursatda Avstriyaning mag’lubiyati bilan nihoyasiga
yetdi. Bu esa mamlakatni Prussiya gogensollernlari hukmronligi ostida
birlashtirish tarafdorlari bo’lgan nemis liberallarini ruhlantirdi.
1859 yilning kuzida shimoliy german davlatlarining burjuaziyasi gannoverlik
advokat Bennisen boshchiligidagi «Milliy ittifoq» deb atalgan siyosiy tashkilot
tuzdilar. Bu tashkilot german davlatlarini Avstriyasiz Prussiya hukmronligida
birlashtirishga harakat qildi. Bu german davlatlarini birlashtirishning «Kichik
Germaniya» tuzish rejasi deb ataldi.
«Kichik Germaniya» rejasi Baden, Vyurtemberg, Bavariya kabi davlatlarda
qo’llab - quvvatlanmadi. Chunki bu german davlatlari aholisining azaldan prus
amaldorlari va zobitlariga nafrati kuchli edi. Bundan tashqari, bu davlatlarning
burjuaziyasi sanoat sohasida ancha zaif bo’lib, ular prus burjuaziyasining iqtisodiy
raqobatidan hayiqishgan. Shuning uchun janubiy german davlatlari o’z

mustaqilligini saqlab qolishga harakat qildi. 60- yillarning boshlaridan mazkur
german davlatlari o’zlari uchun nisbatan havfsizroq deb bilgan Avstriya bilan
yaqinlasha boshladilar. Bavariya liberallarinning tashabbusi bilan Avstriya
boshchiligida «Buyuk Germaniya» tuzish tarafdorlari 1867 yilda Milliy ittifoqqa
qarshi «Islohotlar ittifoqi»ni tuzdilar.
Prussiyada konstitusiyaviy nizo va Otto fon Bismarkning hokimyatga
kelishi
Italiyadagi voqyealar ta’siri natijasida prus burjuaziyasi safida
birlashtirishning turli yo’llari tarafdorlari o’rtasidagi kurashning keskinlashuvi
Prussiya hukumatining siyosatiga ham ta’sir qildi. Yangi qirol Vilgelm I islohotlar
o’tkazishga va’da berdi. Ammo islohotlar boshlash taraddudi cho’zilib ketishi
natijasida hukumat bilan landtagdagi burjua muxolifati o’rtasida to’qnashuvlar
boshlandi. To’qnashuvlar keyinchalik konstitusiyaviy nizo deb atalgan siyosiy
inqirozga sabab bo’ldi. Bu nizoni 1860 yil fevralda harbiy ministr fon Roonning
harbiy islohotlar haqida landtagdagi bildirgan taklifi keltirib chiqardi. Prussiya
hamon armiyaga suyanuvchi davlat bo’lib, unda yunkerlar hukmron mavqyega ega
edi. Yunkerlar liberal burjuaziya talablariga qarshilik ko’rsatayotgan asosiy kuch
edi. Harbiy islohotlar to’g’risidagi fon Roonning loyihasi harbiy xizmat muddatini
2 yildan 3 yilga uzaytirish, armiya hajmini oshirish va uning tuzilishini
o’zgartirishdan iborat edi. Shahzoda - regent Vilgelm (1861 yildan Vilgelm I
Prussiya qiroli) Yevropa kontinentida bo’lishi mumkin bo’lgan halqaro nizolar
uchun katta hajmdagi zamonaviy armiya tuzishga va yunkerlarni mavqyeini
mustahkamlashga harakat qildi. Muntazam armiya safidan Napoleon urushlari
davrida tuzilgan landver deb ataluvchi xalq lashkarini chiqarib tashlash ham
rejalashtirilgan edi. Chunki landverdagi zobitlik lavozimlarini aksariyatini
burjuaziya vakillari egallagan edi. Landtag mazkur loyihani rad etsada, hukumatga
9 mln. taler miqdorida favqulodda harbiy harakatlar uchun mablag’ ajratdi. Ushbu
summa taklif etilgan harbiy islohotlar loyihasini amalga oshirish uchun sarflandi.

Liberal burjuaziya vakillarining 1861 yilda tashkil qilingan «Progressistlar
partiyasi» parlamentda qirol va hukumatga qarshi kurash boshladi. 1861 yilgi
landtag saylovlarida progressistlar katta muvaffaqiyat qozondilar. Yangi saylangan
deputatlar palatasi bilan hukumat o’rtasida yangidan kurash boshlandi. 1862
yilning 11 martida qirolning maxsus farmoyishi bilan deputatlar palatasi tarqatib
yuborildi, liberal ministrlar iste’foga chiqarildi. Qirol liberallashtirish siyosatiga
chek qo’ydi. Ko’pgina shaharlarda aholining hukumatga qarshi norozilik
chiqishlari bo’lib o’tdi. 1862 yil bahoridagi yangi saylovlarda progressistlar yana
g’alaba qozondilar.
Progressistlar hukumatga bosim o’tkazib, agar ularning talablari
bajarilmaydigan bo’lsa, harbiy soha uchun mablag’lar ajratishni to’xtatishini
ma’lum qildi. Keyinroq harbiy kreditlarni to’xtatilishi siyosiy inqirozni juda
keskinlashtirdi. Qirol hatto taxtdan voz kechishga ham tayyor turdi. Ammo prus
yunkerlarining konservativ militaristlari boshqacha yo’l tutdilar. Ularning taklifi
bilan 47 yoshli Otto fon Bismark 1862 yil 24 sentyabrda qirol tomonidan prezident
ministr (bosh ministr) qilib tayinlandi.
Otto fon Bismark (1815-1898) kelib chiqishi va tabiatiga ko’ra prus
yunkerlarining haqiqiy vakili edi. U umri davomida Prussiya taxtiga sodiqlik bilan
xizmat qilib, Germaniyada Prussiya hukmronligini o’rnatish uchun kurashdi.
Bismark o’zining 1848-1849 yillar inqilobi davrida o’zining demokratiyaga qarshi
chiqishlari bilan tanilgan edi. U 1848-1849 yillar inqilobini tanqid qilib,
zamonning dolzarb masalalarining aksariyati nutqlar va qarorlar bilan emas, balki
temir va qon bilan yechilishini bashorat qilgandi. Uning bu fikri Germaniyani
birlashtirish uchun mayda german davlatlaridagi partikuliyarlik va legitimistik
qarshiliklarni, umrini yashab bo’lgan Germaniya ittifoqini va Avstriyaning
hukmron ta’sirini tugatishni nazarda tutar edi. Bismark katta diplomatik tajribaga
ega bo’lib, Germaniyani birlashtirish arafasida mavjud bo’lgan ichki va tashqi
siyosiy vaziyatni bilar, mamlakatning iqtisodiy taraqqiyotini ta’minlash uchun
siyosiy tarqoqlikga barham berish lozimligini boshqa davlat arboblaridan ko’ra

yaxshiroq tushungan edi.Xalq ommasining inqilobiy chiqishlaridan vahimaga
tushgan burjuaziya Bismark hukumatiga yon berishga majbur bo’ldi.
1863 yil mayda Saksoniyaning sanoati rivojlangan Leypsig shahrida liberal
burjuaziyadan mustaqil holda Ferdinand Lassal boshchiligida–Umumgerman
ishchilar ittifoqi tuzildi. Ittifoqning asosiy maqsadi ishchilarning umumiy saylov
huquqini qo’lga kiritishi orqali tinch yo’l bilan sosializmga o’tish edi. F.Lassal
umumiy saylov huquqini joriy qilish haqida Bismark bilan muzokaralar ham olib
bordi. German davlatlarida ishchilarning narozilik harakatlari 1863-1865 yillarda
o’zining eng yuqori bosqichiga yetdi. Harakat davomida nemis ishchilari orasidan
Avgust Bebel (1840-1913) va Vilgelm Libknext kabi siyosiy rahnomalar yetishib
chiqdi. F.Lassaldan farqli ravishda V.Libknext va A. Bebel Germaniyani
«quyidan» inqilobiy yo’l bilan birlashtirish orqali respublika o’rnatish uchun
harakat qilib, Bismarkning «temir va qon» bilan birlashtirish siyosatiga qarshi
kurashdilar.
Bismark hukumatining ichki va tashqi siyosati
Yevropa markazida yangi qudratli davlatning paydo bo’lishida Prussiya
manfaatiga mos keladigan qulay tashqi siyosiy vaziyat yuzaga kelgan edi.
Prussiya boshchiligida german davlatlarini birlashtirishga faqat Avstriya va
Fransiya qarshilik ko’rsatayotgan edi. Rossiya podshosi Aleksandr II Prussiya
bilan avvalgidek Yevropada inqilobiy havfga qarshi hamkorlikda kurash olib
borishda, Sharqda o’zining mavqyeini mustahkamlashda va 1856 yilgi Parij sulh
shartnomasini qayta ko’rib chiqishda uning yordamiga umid qilmoqda edi. Angliya
hukumati yangi Germaniya davlatini Yevropada hukmronlik uchun da’vo
qilayotgan Fransiyaga qarshi munosib raqib bo’lishini istayotgan edi. Shuning
uchun mazkur davlatlar va Yevropaning boshqa davlatlari ham Prussiyaning
birlashtirish siyosatiga qarshi bo’lmadilar.
Bismark davlat to’ntaruvini amalga oshirib, armiyani qayta tashkil etish uchun
davlat byudjetidan tashqari qo’shimcha mablag’ ajratdi. Maxsus farmoyish bilan
matbuot erkinligi cheklandi, muxolif amaldorlar egallab turgan lavozimlaridan

bo’shatildi. Prussiya 1863 yil Polsha qo’zg’olonini bostirishda hamkorlik qilish
haqida Rossiya bilan konvensiya imzoladi. Bu Prussiyada xalq ommasining
umumiy noroziligiga sabab bo’ldi. Berlinda namoyishlar uyushtirilib, aholining
polisiya bilan to’qnashuvlari yuz berdi. Bismark Germaniyani Prussiya
hukmronligida birlashtirish maqsadiga kuch bilan erishishga qat’iy kirishdi.
Germaniyani Prussiya boshchiligida birlashtirlishiga ta’kidlanganidek asosan
Avstriya va Fransiya qarshilik ko’rsatmoqda edi. Avstriya german davlatlarini
Prussiya boshchiligida birlashtirish Prussiyaning mavqyeini kuchaytiradi deb
o’ylab, bunga yo’l qo’ymaslikka va o’z navbatida german davlatlarini Avstriya
atrofida birlashtirishga harakat qildi.
Fransiya esa o’zining sharqiy chegaralarida kuchli markazlashgan davlatni
tashkil topishini istamay Germaniya ittifoqining zaifligidan foydalanib, Reynning
so’l qirg’oqlarini bosib olishga harakat qilayotgan edi. Napoleon III german
davlatlarining Prussiya hukmronligiga qarshi siyosatini rag’batlantirib, janubiy
Germaniyada o’zining ta’sirini mustahkamlashga intildi. 1863 yil yozida
Avstriyaning tashabbusi bilan Germaniya ittifoqini isloh qilishni muhokama qilish
maqsadida german davlatlarining vakillarini Frankfurtga taklif etdi. Uchrashuvga
Prussiya vakillari kelmadi.
Bismark Germaniyani birlashtirish ishini shaxsiy uniya asosida Daniya bilan
birlashgan aholisi asosan nemis millatiga mansub bo’lgan Shlezvig va Golshteyn
gersogliklarini Daniyadan tortib olishdan boshladi.
1863-yil Daniya qiroli Xristian Shlezvigga Daniya konstitusiyasini joriy qildi.
Bu butun german davlatlarida norozilik o’yg’otdi va Bismarkga yangidan paydo
bo’lgan «shlezvig-golshteyn muommasi» ga aralashish imkoniyatini berdi. Chunki
Golshteyn Germaniya ittifoqiga a’zo edi. Prussiya Daniyaga Shlezvigni anneksiya
qilishdan voz kechishni talab qiluvchi ultimatum e’lon qildi. Bu talabga keyinroq
Prussiyadan orqada qolishni istamagan Avstriya ham qo’shildi.

Daniya qiroli Yevropa davlatlarining yordamiga umid qilib, Prussiya va
Avstriya talabini rad etdi. 1864-yil 1-fevralda Prussiya va Avstriya Daniyaga
qarshi urush boshladi. Qisqa muddatda Daniya tor-mor etildi. 1864-yil 30
oktyabrda Venada imzolangan sulh shartnomasiga ko’ra Shlezvig va Golshteyn
gersogliklari Daniyadan tortib olinib, Avstriya va Prussiyaning hamkorligidagi
boshqaruv ostiga o’tdi. 1865-yil Prussiya va Avstriya o’rtasida imzolangan
konvensiyaga ko’ra Golshteynni Avstriya, Shlezvigni esa to’liq Prussiya
boshqaradigan bo’ldi. Bu konvensiya ko’proq Prussiya manfaatlariga xizmat
qilgan. Biroq Golshteynni Avstriya tomonidan boshqarilishi Prussiyani
qanoatlantirmadi. Daniya urushiga buyuk davlatlarni aralashmasligi haqida
Bismarkning bashorati to’g’ri chiqdi. Bismarkning galdagi vazifasi Avstriyani tor-
mor etish va uning german davlatlariga bo’lgan ta’siriga barham berish edi.
Bismark Prussiyaning harbiy qudratidan kelib chiqqan holda, ongli ravishda
Avstriya bilan urushga tayyorlana boshladi. Avstriyani tezda tor-mor etish uchun
1866 yil bahorida Italiya bilan ittifoqchilik haqida mahfiy shartnoma imzoladi.
Bismark Avstriya imperiyasiga qarshi urushda ittifoqchilik qiladigan Italiyaga
Venesiyani olib berishni va’da qildi. Vengriya emmigrantlari bilan muzokaralar
olib borib, Avstriya imperiyasida milliy harakatlar chiqarishga urindi.
Avstriyaga qarshi urushda Fransiyaning betarafligini ta’minlash uchun
Bismark Napoleon III bilan bo’lgan uchrashuvda Belgiyani bir qismi va Reynning
so’l sohilini Fransiyaga qo’shib olinishiga qarshi emasligini ma’lum qildi. Uzoqni
ko’ra olmagan Fransiya imperatori Avstriya va Prussiya o’riasidagi urush har ikki
tomonni zaiflashtiradi deb o’ylab, Bismarkning taklifiga rozi bo’ldi.
1866 yil bahorida Bismark Germaniya ittifoqini tubdan isloh qilishga
Avstriyaning roziligini so’radi. Undan kutilgan javobni olmagan Bismark barcha
german davlatlariga Germaniya ittifoqini isloh qilish va undan Avstriyani chiqarish
haqidagi loyihani jo’natib, ittifoq seymiga Germaniya ittifoqining yangi
konstitusiya loyihasini kiritdi va Prussiya harbiy qo’shinlarini Golshteynga tomon
yo’naltirdi. Ittifoq seymi Avstriya tomonida turdi. Bunga javoban Prussiya 1866

yil 14 iyunda Germaniya ittifoqidan chiqqanligini e’lon qildi. 15 iyun kuni
Prussiya Avstriyaga qarshi urush boshladi. Baden, Bavariya, Vyurtenberg,
Gannover va Saksoniya Avstriya tomonida, Tyuringiyaning va Shimoliy
Germaniyaning ayrim shaharlari Prussiya tomonida turib urushda qatnashdi.
Prussiya qo’shinlari Saksoniya, Gannover va Kurgessenga hujum qilib, 14
kunda Asvtriyani qo’llab turgan Janubiy va Markaziy Germaniya kuchlari Mayn
daryosi bo’ylab kesib qo’yildi. Yevropa jamoatchiligi tomonidan mutloqo
kutilmagan holda Prussiya armiyasi ilk bor temir yo’llar va telegrafdan foydalanib,
Avstriya va uning ittifoqchisi bo’lgan Saksoniyaga ketma-ket harbiy zarbalar
berishda davom etdi. Eski pilta miltiqlar o’rniga yangi ninali o’qotar qurollar
bilan qurollangan va yaxshi harbiy tayyorgarlikdan o’tgan prus qo’shinlari general
Moltkening qo’mondonligida Chexiya hududiga yurish qilib, 3 iyulda Sadova
qishlog’i yaqinida Avstriya qo’shinini tor-mor etdi va Venaga yo’l oldi. Prussiya
qo’shinlarining boshqa bir qismi Avstriyaga ittifoqchilik qilayotgan german
davlatlari harbiy otryadlarini mag’lubiyatga uchratib, 15 iyul kuni Frankfurtni
egalladi.
Shimoliy Germaniya ittifoqi
Avstriya mag’lubiyatidan so’ng Germaniya ittifoqi tarqatib yuborilib,
Prussiya hukmronligi ostida 22 ta german davlatlarining yangi Shimoliy
Germaniya ittifoqi tuzildi. 1867-yil boshida qabul qilingan ittifoq konstitusiyasiga
muvofiq butun hokimiyat prezident- Prussiya qiroli Vilgelm I ning meros o’tuvchi
hokimiyati ostiga o’tdi. Bavariya, Vyurtemberg, Baden va Gessen-Darmshtadtdan
iborat Janubiy Germaniya davlatlari vaqtincha mustaqillikni saqlab qolsada,
keyinroq Prussiya bilan ittifoq shartnomasini imzolashga majbur bo’ldi.
Yevropa davlatlarining hyech biri Prussiyaning tajovuzkorona ravishda
Germaniya davlatlarini birlashtirish siyosatiga qarshi chiqmadilar. Ular german
davlatlaridagi inqilobiy harakatlarni faqat Prussiya bostirishga qodir deb o’ylab,
unga erkin tashqi siyosiy faoliyat yuritish imkoniyatini berdilar.

Bismark 1865 yilda yozganidek «hyech qanaqa german xalqi yo’q, bizning
siyosatimiz Germaniyani Prussiyaga aylantirishdan iborat» degan shiorga amal
qilib, 1866 yildagi urush nihoyasida Prussiya tashqi siyosatining so’nggi
maqsadlarini ochiq bayon qildi. Prussiyadagi tartib-qoidalar majburiy ravishda
butun Shimoliy Germaniya ittifoqida joriy qilina boshlandi. Ittifoqning prezidenti
bo’lgan Vilgelm I ittifoq armiyasining bosh qo’mondoni bo’lib, u urush e’lon
qilish va sulh tuzish, ittifoqning oliy lavozimlariga nomzodlarni tayinlash va
vazifasidan ozod qilish, ittifoqning qonun chiqaruvchi palatasini o’z hohishiga
ko’ra chaqirish yoki tarqatib yuborish, uning qarorlariga taqiq (veto) qo’yish va
o’zining o’rinbosari bo’lgan – ittifoq kansleri lavozimiga nomzodni tayinlash
vakolatlariga edi. Ittifoq kansleri ham doimiy ravishda Prussiya fuqoralaridan
tayinlanib, u ittifoq kengashi deb ataluvchi yuqori palatada raislik qilgan. Bu
kengash ittifoqga a’zo bo’lgan davlatlarning 43 ta vakillaridan iborat bo’lib,
ularning 17 tasini prussiyaliklar tashkil etgan. Qo’yi palata reyxstag esa 297 ta
deputatdan iborat bo’lib, u umumiy saylov asosida saylangan. Quyi palata
qonunlarni va byudjetni tasdiqlash huquqiga ega bo’lgan xolos. Ittifoqga kirgan
alohida davlatlar o’zlarining monarxlarini, konstitusiyasi, sudlari va byudjetini
saqlab qolgan. Biroq ular ittifoq bayrog’i sifatida Prussiyaning oq-qora va qo’yi
qismida qizil chiziq tortilgan bayrog’ini qabul qilib, Prussiyaning hukmronligini
e’tirof etganlar.
Prussiya boshchiligida Germaniyani yuqoridan birlashtirish siyosatidagi
muvaffaqiyatlar, Avstriya va Daniya ustidan qozonilgan g’alabalar
«konstitusiyaviy nizo» davridan buyon muxolifatda turgan liberal burjuaziyani
Bismark oldida tiz cho’kishga majbur qildi. 1866 yil kuzida burjua progressistlar
partiyasi safida bo’linish yuz berdi. Ittifoq reyxstagi va Prussiya landtagida
burjuaziyaning Bismark siyosatini yoqlovchi nisbatan kattaroq qismi Milliy-
liberallar partiyasini tuzdi.
A. Bebel va V.Libknextlar tashabbusi bilan 1868 yil kuzida Nyurnberg
shahrida nemis ishchilari ittifoqining syezdi chaqirildi. Syezd sosialistik dastur
qabul qilib, I internasional (xalqaro ishchilar harakati) ga qo’shilish uchun qaror

qabul qildi.1869 yil 7-9 avgustda Eyzenaxda umumgerman ishchilari kongressi
chaqirildi. Kongressda lassalchilar, ishchi fereynlari, kasaba uyushmalari va
boshqa tashkilotlar birlashtirilib, «Germaniya sosial-demokratik ishchilar
partiyasi» tashkil etildi.
1866 yilgi urushdan so’ng Shimoliy Germaniya ittifoqi tuzilishi bilan
Germaniyaning milliy birlashtirilishi asosan nihoyasiga yetdi. Germaniyani to’liq
birlashtirish uchun Bismarkga yana bitta g’alaba kerak edi. Bu g’alaba german
davlatlarini Prussiya boshchiligida birlashtirishga jon-jahdi bilan qarshilik
ko’rsatayotgan Fransiya ustidan bo’lishi lozim edi. 60- yillarning oxirlarida
Fransiyada boshlangan siyosiy inqirozdan chiqish yo’lini Napoleon III ham
Prussiyaga qarshi urushda ko’rdi. 1869 yil kuzida Bismark «Shimoliy Germaniya
ittifoqining Fransiya bilan urushish ehtimoli shunchaki bor emas, balki shunday
urush uning uchun juda zarur» ligini ma’lum qildi.
1870 yilda Fransiya va Prussiya boshchiligidagi german davlatlari o’rtasida
urush boshlandi. Urushda german davlatlari g’alaba qildi, biroq sulh shartnomasi
imzolanmasdan turib, 1871 yilning 18 yanvar kuni Versalda Germaniya
imperiyasining tuzilganligi, Prussiya qiroli Velgelm II ning Germaniya
imperiyasining imperator ekanligi e’lon qilindi. Fransiya – Prussiya urushi
Germaniyaning birlashtirilishini nihoyasiga yetkazdi.

Germaniyaning birlashtirilishi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish