Gess qonuni standart xosil bo‘lish issiqligi haqidagi tushuncha.gibbs energiyasi va reaksiyasining yo‘nalishi

GESS QON UN I  STAN DART 
X OSIL BO'LISH ISSIQLIGI 
HAQIDAGI 
TUSHUN CHA.GIBBS 
EN ERGIYASI VA 
REAKSIYASIN IN G 
YO’N ALISHI
1             2             3             4             5             6             
Termok imy ov iy   hisobl ashl arda  muhim  amal iy  
ahamiy at ga  ega  bo’lgan  x ulosalarni  Gess  qonunidan 
k el t iri b chiqari sh mumk in.

1-X ulosa. Qanday dir k imy ov iy  moddaning parchalanish 
issi qlik   eff ek t i  uning  t esk ari  ishora  bil an  olingan  hosi l 
bo’lish  issi qlik   eff ek t iga  t eng  bo’-l adi  (Lav uaze–Laplas 
qonuni). Bu  t asdiq  bev osit a  shundan  k eli b  chi qadik i, 
ay lanma jaray onni ng issiqli k  eff ek t i nol ga t eng bo’lishi 
k erak .

2-X ulosa.  Agar  dast labk i  t urli  holat dan  oxi rgi bit t a 
hol at ga  oib  k eladigan  ik k i  reak si y a  amalga  oshirilsa, 
bu  reak siy alar  issiqlik   eff ek t lari  orasi dagi  farq 
dast labk i  bir  holat dan  i k k inchi  holat ga  o’t ish  issiql ik  
eff ek t i  bo’lib hisoblanadi.7             
3-X ulosa. A gar bi r xi l dast l abk i holat dan t urli oxirgi hol at ga 
oli b k eluv chi ik k i reak si ya amalga oshirilsa, u holda bu 
reak si y alar issiqlik  eff ek t lari orasidagi  farq oxi rgi bir 
hol at dan ik k inchi hol at ga o’t ish j aray oni  i ssiqligiga t eng 
bo’ladi. Masalan, v odorodning y oni shidan 1 mol suv ning 
hosil  bo’lishi  uning oxirgi fi zik  holat iga qarab quy idagi 
eff ek t larga ega bo’ladi

H2 + 1/2O2 = H2O(g) + 241,83 kJH2 + 1/2O2 = H2O(s) + 285,84 kJ

H2 + 1/2O2 = H2O(q) + 291,67 kJ

Demak:

H2O(q) = H2O(s) – 5,83 kJH2O(s) = H2O(g) - 44,01 kJ

H2O(q) = H2O(g) – 49,84 kJ8             
4-X ulosa. St andart  sharoit dagi reak siy aning issiqlik  eff ek t i 
reak si y a mahsulot larining t egishli  st exiomet ri k  
k oeffi sient lariga k o’pay t irilgan hosil  bo’l ish issiqlik  eff ek t lari 
y ig’i ndi si bilan dast labk i moddal arni ng hosi l bo’l ish i ssiqlik  
eff ek t lari y ig’indisi  orasidagi farqga t eng bo’l adi:

Δ H0 r 298 =  ν i  Δ H0 f 298(mah) - 	 ν i  Δ H0f 298(dast)

Misol. Quyidagi reaksiyaning issiqlik effektini aniqlang.

1/2H2(g) + 1/2I2(g)  HI(g) 	
 Δ Hr 298 =?

Yechish. Bu reaksiyaning issiqlik efffekti HI ning hosil bo’lish 
issiqligiga teng bo’ladi.

Chunki, oddiy moddalar - H2 va I2 ning hosil bo’lish issiqliklari 
nolga teng. Ya’ni:

Δ H0 r 298 =  Δ H0 f 298(HI) – 1/2 Δ H0f 298(H2) – 1/2 Δ H0 f 298(I2) = 
Δ H0 f 298(HI) =26,04 j/mol9             
5-X ulosa. Reak siy ani ng st andart  sharoit dagi issiqli k  eff ek t i  
dast labk i moddalarning t egi shli st exi omet rik  
k oeffi sient lariga k o’pay t irilgan y onish issiqlik lari y i g’i ndi si  
bilan reak si y a mahsulot larining y onish issiqli k l ari y ig’indisi 
orasidagi farqga t eng bo’ladi :

Δ H0 r 298 =  ν i  Δ H0 C 298(dast) - 	 ν i  Δ H0C 298(maxs)

Misol. Quyidagi reaksiyaning standart issiqlik effekti standart 
yonish issiqliklaridan foydalanib toping:

CH4(g) + CO2(g) = 2CO(g) + 2H2(g)10             Foydalanilgan adabiyotlar

OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Koen Shelli. (2020 yil 18-may). Gess qonuni. Kimyo 
LibreMatnlari. Qayta tiklangan: chem.libretexts.org

Klark Jim. (2010). Gess qonuni va Entalpi o'zgarishini 
hisoblash. 

Helmenstine, Anne Mari, tibbiyot fanlari doktori (2020 yil 
11-fevral). Gess qonunining ta'rifi. Foist Laura. (2020). Gess 
qonuni: ta'rif, formulalar va misollar. O'qishQuimiTube. 
(2014). Nazariya 14 Termokimyo: Gess qonuni bo'yicha 
reaktsiyaning entalpiyasini hisoblash11             E’TIBORINGIZ UCHUN RAXMAT12