Gimenolepidoz va askaridoz - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	13 Август 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Gimenolepidoz va askaridoz

Купить

GIMENOLEPIDOZ VA ASKARIDOZ

Gimenolepidoz  Gimenolepidoz — asosan oshqozon-ichak sistemasi faoliyatining  buzilishi bilan namoyon bo‘ladigan surunkali parazitar  kasallikdir.  Gimenolepidoz peroral antroponoz, kontagioz gelmintozdir. U barcha (ayniqsa issiq) o‘lkalarda, shu jumladan  Markaziy Osiyoda keng tarqalgan gijja turlaridandir.

ETIOLOGIYASI  Gimenolepidozning qo‘zg‘atuvchilari:  1) Hymenoleris nana (pakana gijja, karlikoviy sepenp) nisbatan  kichkina (bo‘yi 1,5—2,0 sm, ayrimlari 5 sm gacha, eni 0,55—0,7  mm) gijja bo‘lib, uning boshi (skoleks) da 4 ta so‘rg‘ichi, kichkina  hartumi va 20—30 ta ilmoqlari bor, tanasi — strobila, 160—1000  tagacha germofradit bo‘lakcha (proglotit) lardan tashkil topgan.  2) Hymenoleris diminuta (kalamush gijjasi, krisiniy sepenp) —  uzunligi 10—60 sm, eni 2,5—4,0 mm li gijja bo‘lib, boshida ilmoqlari  bo‘lmaydi.

 ORALIQ VA ASOSIY XO’JAYIN :INSON  Gijja tanasidagi bo‘lakchalar  tuxumlar bilan liq to‘la, bachadondan iborat bo‘ladi. Har bir  bachadonda 180 ta gacha lichinkali tuxumi bo‘ladi.  Bu gijjalar odamning ingichka ichagida yashaydi va ularning  soni har bir bemorda 200 va undan ortiq bo‘ladi.

EPIDEMIOLOGIYASI  Bemorning axlati bilan tashqariga ajratilgan  gijja bo‘lakchalarida (va alohida ajralgan holda ham) ko‘plab  tuxumlari bo‘lib, ularda yetilgan lichinka — onkosfera bo‘ladi va  atrofdagi har xil buyumlarni ifloslantiradi.  Ichakda gijjadan ajralgan onkosferalar, qaytatdan ichak shilliq  qavatiga kirib olib, ichak ichki autosuperinvaziyasini yuzaga keltirish  qobiliyatiga ega.

H.diminuta  zoonoz, og‘iz orqali yuquvchi gelmintozdir. Bu  gijjaning manbayi va oxirgi xo‘jayini — kemiruvchi (sichqon,  kalamush) lar, oraliq xo‘jayini — burga, suvarak va boshqalarning  lichinkalari hisoblanadi. Parazitni odamga yuqishi bunday  hasharotlar lichinkalarini sezmagan holda yutib yuborish orqali  sodir bo‘ladi. Ichak ichki autosuperinvaziya hodisasi kuzatilmaydi

Klinikasi.  Bemorlarning deyarli uchdan bir qismida gimenolepidoz  klinik belgilarsiz, yoki subklinik tarzda o‘tishi mumkin. Klinik  namoyon kechganida esa bemor ishtahaning pasayganligi, bosh  og‘rig‘i, ko‘ngil aynashi, goho qusish, kindik atrofida og‘riq, ba’zan  ichning suyuq kelishi, ko‘p so‘lak oqishi, kekirish kabi alomatlarga  shikoyat qiladi. Qorinning og‘rishi asosan kechqurun bezovta qiladi,  ba’zan kuchli hurujli bo‘ladi. Qorinning og‘rig‘i ovqat yeyilishi  bilan bog‘liq bo‘lmay, najas ko‘pincha suyuq, ba’zan shilimshiq  aralash bo‘lishi mumkin.

Ko‘pchilik bemorlar tajang bo‘lib qoladi, ularni bosh og‘rig‘i, bosh aylanishi, tez toliqish bezovta qiladi. Bolalarda vaqti-vaqti bilan mushaklar tortishishi, tutqanoq singari tirishishlar, qisqa muddatli xushini yo‘qotishlar bo‘lishi mumkin. Ayrim bemorlarda (1—6%) allergik toshma, terining qichishishi, vazomotor rinit, Kvinki shishi, astmatik bronxit singari alomatlar, ba’zan jigar kattalashishi va uning faoliyati buzilganligi kuzatiladi. Ayrim bemorlarda tana harorati vaqti-vaqti bilan subfebril darajada, ba’zan esa qisqa muddatli, biroq yuqori darajada ko‘tarilib turadi. Kasallik uzoq davom etganda anemiya rivojlanib, bemor ozib ketadi.

DIAGNOSTIKA  Asosan bemor najasidan gijja tuxumini, yoki  gijjaning o‘zini aniqlashga asoslangan  ijobiy natija beradigan — flotatsiya usuli  Tekshiruvni uch marta takrorlash tavsiya etiladi

DAVOLASH  Gimenolepidozni davolashda fenasal yaxshi samara beradi. Uni turli sxemalarda qo‘llanadi.  2 kundan, 5 kun oralab, 6—7 sikl beriladi. Fenosal 6 yoshgacha  bo‘lgan bolalarga 1 g, 6—9 yoshda — 1,5 g, 9 yoshdan ortiq va  kattalarga — 2 g dan butun sikl davomida shu dozada beriladi. Uni  nahorda ovqatlanishdan 1,5—2 soat oldin, teng miqdorda shakar  qo‘shib, ozgina suv bilan xuddi quyuq bo‘tqadek qilib, ustidan  50 ml iliq suv bilan ichiladi. Bunday davolash kursini o‘tkazish  uchun alohida tayyorgarlik talab etilmaydi. Biroq parhezi yengil  hazm bo‘ladigan taomlardan iborat bo‘lishi kerak. Surgi dori berish,  yoki xuqna qilishga ham xojat yo‘q. Davolanish davrida va yana 3—4  kun keyin bemor har kuni dushda yuvinishi va kiyimini almashtirib  turishi kerak. Bundan boshqa

Askaridoz (Ascaridosis)  Askaridoz — askaridalar tomonidan qo‘zg‘atiluvchi, boshlang‘ich bosqichida — allergik, so‘nggi bosqichida ko‘proq ichak sindromi bilan kechuvchi surunkali kasallikdir.

ETIOLOGIYASI  Kasallikning qo‘zg‘atuvchisi — askaridalar  (Ascaris lumbricoides) yirik nematodlar bo‘lib, erkagining uzunligi  15—25 sm, urg‘ochisining uzunligi esa 24—44 sm ga yetadi.  Urg‘ochi askaridaning dumi cho‘ziq, erkaginiki esa qorin tomoniga  qarab halqasimon egilgan bo‘ladi. Bosh qismida og‘iz teshigi bo‘lib,  uchta yirik lab bilan o‘ralgan. Askaridaning tuxumi 0,05—0,7 x  x 0,04—0,05 mm kattalikda bo‘lib, qattiq notekis qobiq bilan  qoplangan.

 Yetilgan askaridalar odamning ingichka ichagida (bittadan bir  necha yuz donagacha) parazitlik qiladi. Ularning umri bir yil  bo‘lishiga qaramasdan, qayta yuqishi tufayli ichakda ko‘p yillab  saqlanadi.

 Chunonchi gijja tuxumining invazion lichinka darajasigacha  rivojlanishi asosan tuproqda — optimal harorat 24°C (13— 30°C  darajagacha), namlik (8% dan kam bo‘lmagan) va kislorodga boy  bo‘lgan muhit mavjudligida 12—14 kun davom etadi. Askarida  tuxumlari bemalol qishlay oladi — 30°C daraja sovuqda ham nobud  bo‘lmaydi.  Kasallikning birdan bir manbayi askarida invaziyasi bo‘lgan  odam hisoblanadi.

KLINIKASI  Askaridozning klinik kechimi juda turlicha — klinik  belgilarsiz kechimdan tortib, juda og‘ir kechimgacha, hatto  o‘limgacha bo‘lishi mumkin. Kasallikning migratsion bosqichi 5 —7  kun davom etib, ba’zan belgilarsiz o‘tadi. Kasallik yuqqanidan  2—3 kun keyin bemorda loxaslik, loqaydlik, quvvatsizlik, tez  toliqish, serzardalik, terlash, bosh og‘rig‘i, ba’zan isitma (ko‘proq  subfebril, ayrimlarda 38—40°C), bo‘g‘imlarda va mushaklarda  og‘riqlar, terisida qichishish, urtikar toshma yoki eshakyemi  ko‘riladi.

 Qo‘l va oyoq barmoqlarida mayda pufakchalar toshadi.  Limfatik tugunlar, jigar va taloq kattalashadi. Ayrim bemorlarda  lichinkaning jigarga o‘tgan davrida o‘ng qovurg‘a ostida og‘riq, qorin  kepchishi, jigar kattalashishi va biroz jigar faoliyatining buzilishi  alomatlari kuzatiladi. Bu bosqichga, asosan o‘pka sindromi (Leffler  sindromi) xos: bemor quruq yoki shilimshiq, ba’zan qonli  shilimshiq balg‘amli yo‘taladi, hansirab nafas oladi, ko‘kragida  og‘riq sezadi, ba’zan bo‘g‘ilib, ko‘karadi (astmatik kompanent),  qon tupuradi.

 SURUNKALI qismida oshkor belgilarsiz o‘tadi. Ko‘pchilikda oshqozon-ichak  va nerv sistemalari faoliyatining buzilishi alomatlari bilan namoyon  bo‘ladi. Bemorning ishtahasi buziladi, tez-tez ko‘ngli aynaydi,  ba’zan qusadi, so‘lak ajralishi ko‘payadi, qorni g‘ijimlab, ko‘pincha  tutqanoqsimon va kuchli og‘riydi, uyqusi buzilib, ish qobiliyati  pasayadi, bolaning psixomotor rivojlanishi susayib, ongi zaiflanadi,

DAVOLASH  Hozirda askaridozning lichinkali (migratsion)  bosqichida ham ta’sir etuvchi samarali dorilar yaratilgan. Masalan,  mintezol (tiabendazol) — har kuni 50 mg/kg dan 5—7 kun  davomida, kunlik doza 2—3 bo‘lib ichiriladi. Vermoks (mebendazol)  — bir kunda 2 mahal 100 mg dan 3—4 kun beriladi. Bu dorilarni  berish bilan birga, albatta antigistamin dorilar (suprastin, tavegil,  dimedrol va boshqalar) berilishi kerak.  Askaridozning keyingi (ichak) bosqichida, ko‘proq levomizol  (dekaris, ketroks), kombantrin, vermoks qo‘llanadi. Ular juda  samarali bo‘lishi bilan birga qo‘llanishi oson, noxush ta’siri kam  dorilardir.

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar