Global, mintaqaviy va mahalliy miqyosdagi ekologik muammolar - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Global, mintaqaviy va mahalliy miqyosdagi ekologik muammolar

Купить

Mavzu: Global, mintaqaviy va
mahalliy miqyosdagi ekologik
muammolar

RE JA:
1 .Ekologik muammolarning tarkibi.
2.Global ekologik muammolar va ularning oqibatlari.
3 .Mintaqaviy va mahalliy ekologik muammolar.
Hozirgi vaqtda inson faoliyati ta'sirida biosferaning o’zgarishi juda tezlik bilan borayapti. Inson Yer kurrasining qiyofasini
o'zgartirishda katta geologik kuch sifatida vujudga kelganini V.I.Vernadskiy tomonidan ta’kidlab o'tilgan edi. Insonning
tabiiy jarayonlardan noto'g'ri foydalanishi natijasida XX asrning o'rtalarida ekologik muammolar juda avj olib ketdi. Ekologik
muammo deganda insonning tabiatga ko'rsatayotgan ta'siri bilan bog’liq holda tabiatning insonga aks ta'siri, ya'ni uning
iqtisodiyotida, hayotda xo'jalik ahamiyatiga molik bo'lgan jarayonlar, tabiiy hodisalar bilan bog'liq bo'lgan har qanday
hodisa tushuniladi. (iqlim o'zgarishi, hayvonlarning yalpi ko'chib ketishi) tabiatdagi muvozanatning buzilishi oqibatida turli
miqyosdagi ekologik muammolar shakllanmoqda. Ularni quyidagi guruhlarga ajratish mumkin.
1 Global (umumbashariy).
2 Regional (mintaqaviy).
3 Lokal (mahalliy).

2-TA KLI F: EKOLOGI K X AVFSI ZLI K DOI RA SIDA X A LQARO HA MKORLI KN I
MUSTA HKA MLA SH
YER SAYYORASI VA UNING OʻZIGA XOS TABIATINI INSONGA MAʼLUM BOʻLGAN
OLAMDA YAGONA EKANLIGI;
YER TABIATI VA BIOSFERA YAXLIT TIZIM SIFATIDA MAVJUD BOʻLIB INSON VA JAMIYAT
UNING TARKIBIY QISMI EKANLIGI;
INSONIYATNING BARCHA ISHLAB CHIQARISH FAOLIYATINI MODDIY NEGIZI TABIAT
EKANLIGI;
TABIATDAGI SALBIY OʻZGARISHLAR VA ATROF-MUHITGA ANTROPOGEN TAʼSIR KOʻLAMI
JIHATIDAN BUTUN SAYYORAGA TAZYIQ KOʻRSATUVCHI JARAYONLAR EKANLIGI;
HOZIRDA YUZAGA KELAYOTGAN EKOLOGIK MUAMMOLARNI HAL ETISHGA KOʻP
HOLLARDA BIR YOKI BIR NECHTA DAVLATLARNING IMKONIYATLARI YETARLI EMASLIGI;
BARCHA INSONIYATNING BIRGALIKDAGI HARAKATI SAYYORAMIZDAGI EKOLOGIK
VAZIYATNI YAXSHILASHNING ENG MAQBUL YOʻLI EKANLIGI.
DEMAK, KOʻRINIB TURIBDIKI, GLOBAL EKOLOGIK MUAMMOLARNI BARTARAF ETISH
UCHUN XALQARO HAMKORLIK SUV VA HAVODEK MUHIMDIR. 1945-YILDA
BIRLASHGAN MILLATLAR TASHKILOTI (BMT) TASHKIL ETILISHI MUNOSABATI BILAN
EKOLOGIYA SOHASIDAGI XALQARO HAMKORLIK USHBU XALQARO TASHKILOT
FAOLIYATINING MUHIM TARKIBIY QISMI SIFATIDA RIVOJLANA BOSHLADI. BMT
XALQARO EKOLOGIK HAMKORLIKNI YANA-DA TARAQQIY ETTIRISH YOʻLIDA KOʻP
ISHLARNI AMALGA OSHIRDI. HOZIRDA BMTNING MAVJUD 14 TA IXTISOSLASHGAN
TASHKILOTLARDAN 6 TASI ATROF-MUHIT MUHOFAZASIGA ALOQADOR MASALALAR
BILAN SHUGʻULLANADI. HOZIRGI KUNDA BUTUN INSONIYAT VA UNING PROGRESSIV
QATLAMI INSON-TABIAT OʻRTASIDAGI OPTIMAL HOLATNI BELGILAB OLISHGA
INTILMOQDA. “BARQAROR RIVOJLANISH KONSEPSIYASI” SHU MAQSADGA XIZMAT
QILADI. BARQAROR RIVOJLANISH MAQSADLARI – 2012-YILDA BMT TOMONIDAN
ISHLAB CHIQILGAN DASTUR BOʻLIB, U HAR BIR INSON UCHUN FAROVON TURMUSH
TARZINI YARATISHGA XIZMAT QILUVCHI IQTISODIY, IJTIMOIY, EKOLOGIK
KOʻRSATKICHLARNI OʻZ ICHIGA OLADI. 2015-YIL 25-27-SENTYABR KUNLARI BMTNING
200 DAN ORTIQ DAVLAT VA HUKUMAT RAHBARLARI ISHTIROK ETGAN SAMMITDA
AYNAN BARQAROR RIVOJLANISH MASALASI KUN TARTIBIGA QOʻYILDI VA YAQIN 15
YILGA MOʻLJALLANGAN TADBIRLAR RE JASI EʼLON QILINDI. MAZKUR MAQSADLAR
BMTGA AʼZO BARCHA DAVLATLAR TOMONIDAN 2015-2030-YILLARDA AMALGA
OSHIRILISHI KUN TARTIBIGA KIRITILGAN BOʻLIB, UNDA DUNYO MAMLAKATLARINING
YETAKCHILARI DUNYONING BARCHA NUQTALARIDA BARCHA GLOBAL
MUAMMOLARGA BATAMOM BARHAM BERISHGA VAʼDA QILISHI KUTILADI

MAZKUR MAQSADLAR BMTGA AʼZO BARCHA DAVLATLAR TOMONIDAN 2015-
2030-YILLARDA AMALGA OSHIRILISHI KUN TARTIBIGA KIRITILGAN BOʻLIB,
UNDA DUNYO MAMLAKATLARINING YETAKCHILARI DUNYONING BARCHA
NUQTALARIDA BARCHA GLOBAL MUAMMOLARGA BATAMOM BARHAM
BERISHGA VAʼDA QILISHI KUTILADI. SHU JUMLADAN, DASTURNING 13, 14 VA
15-MAQSADLARI IQLIM OʻZGARISHIGA QARSHI KURASH, YER
EKOTIZIMLARINI ASRASH VA DENGIZ EKOTIZIMLARINI ASRASH DEB
NOMLANGAN BOʻLIB, HOZIRGI GLOBAL TARAQQIYOT DAVRIDA EKOLOGIK
VAZIYATNING QANCHALIK DARAJADA DOLZARB AHAMIYAT KASB ETISHINI
KOʻRSATADI. LEKIN, BULARNING BARCHASI ULKAN KOʻLAMDAGI EKOLOGIK
MUAMMOLARNI BARTARAF ETISH UCHUN KIFOYA QILMASLIGI SIZU BIZGA
BIRDEK AYONDIR. JUMLADAN, AQSH HUKUMATINING GLOBAL EKOLOGIK
MUAMMOLARNI MENSIMASDAN KELAYOTGANLIGI BARCHANI BIRDEK
TASHVISHGA SOLIB QOʻYISHI SHUBHASIZDIR. “HECH QAYSI DAVLAT
IQTISODIY ISTIQBOLI VA ENERGETIK XAVFSIZLIGI EVAZIGA EKOLOGIK
BARQARORLIKKA ERISHISHNI MAQSAD QILMASLIGI KERAK” DEB BMTNING
POLSHADA BOʻLIB OʻTGAN IQLIM MUAMMOLARIGA BAGʻISHLANGAN
FORUMIDA AQSHNING ENERGETIKA BOʻYICHA VAKILI BERGAN BAYONOTDA
BU YANA-DA OʻZ AKSINI TOPDI. NAHOTKI HUKUMATLAR DUNYO
HAMJAMIYATNI TASHVISHGA SOLIB KELAYOTGAN GLOBAL EKOLOGIK
MUAMMOLAR INQIROZINI ABADIY MUAMMOGA AYLANTIRISHGA OʻZ
HISSALARINI QOʻSHIB KELISHMOQDA. VAHOLANKI, AQSH DUNYODA
IQLIMNI IFLOSLASH BOʻYICHA SAUDIYA ARABISTONIDAN KEYINGI “FAXRLI” 2-
OʻRINNI EGALLAB KELMOQDA.

3-taklif: Aholining ekologik madaniyat ko rsatgich darajasini ʻ
oshirish
Oʻzbek ist onda har bir k i shi 1 sut k ada 2-3 lit r chuchuk suv
ichadi. Gidrosferaning faqat gina 2,5 foizini chuchuk suv
t ashk il qil ishi haqida bilasizmi ? Yok i qishloq xoʻj aligi ning
ay rim sohalaridagi suv sarfi ni qiy osi y hisoblab k oʻrsak , 1
t onna bugʻdoy y et i sht i rish uchun 1,5 t onna, 1 t onna sholi
uchun - 4-5 ming t onna, 1 t onna pax t a y et isht iri sh
uchun 10 ming t onna suv sarfl anishi haqida nima dey a
olasiz? Oʻz ek ol ogi k madani y at ingiz qay darajada deb
hisoblay siz?
Ek ologik madaniy at ni oshiri sh haqida soʻz borganda,
t aʼk idlash j oi zk i , ek ologik madaniy at bir necht a fak t orlar
nat ijasi oʻl aroq shak ll anadi y oxud y uzaga k eladi:
jumladan, t abiat ga muhabbat , t abiat haqi dagi bili m v a
t asav v urlar, k oʻnik malar, ek ologik t arbiy a, qadriy at v a
anʼanalar ek ologik madaniy at shak ll anishiga sabab
boʻladi . Ay niqsa, bugungi global ek ologik muammolar
insoni y at ni bir boʻgʻma il ondek qamrab olgan pay t da
ek ologik ong v a ek ologik madaniy at ni shak ll ant irish v a
ularda at rof-muhit ga nisbat an rat sional y ondashuv
k oʻni k masini hosil qilish masalasi ulk an ahamiy at k asb
et a boshladi deb hisoblash oʻrinlidir .

Ekologik madaniyatni shakllantirishda , ekologik ong va
dunyoqarashni shakllantirish va rivojlantirishda muhim o rin ʻ
tutadigan maktab tarbiyasiga, o rta va oliy ta lim muassasalariga
ʻ ʼ
e tibor qaratilishi lozim. Ekologik bilimlar tashviqoti, aholini
ʼ
ekologik tarbiyalash va ularni o qitish bo yicha ishlar avj
ʻ ʻ
oldirilganligiga qaramay, Respublikamiz oliy va o rta maxsus
ʻ
bilim yurtlarida atrof muhit muhofazasi, ya ni ekologiya sohasida
ʼ
boshqa sohalar kabi Davlat noziri singari mutaxassislarni
tayyorlash hozirgi kunga qadar yo lga qo yilmagan. Ushbu soha
ʻ ʻ
uchun bu kabi mutaxassislarni tayyorlash hozirgi kun talabidir.
Bundan tashqari, insoniyat tarbiyasi uchun uning mahallasi ham
alohida o rin egallaydi. Mahallalar ham ushbu ishlarga jonbozlik
ʻ
ko rsatishi lozim, deb o ylayman.
ʻ ʻ
Xulosa qiladigan bo lsak, ta kidlash joizki, butun dunyoda
ʻ ʼ
ekologik barqarorlikka erishish, yer yuzining hozirgi holatini
tubdan o zgartirish uchun xalqaro hamkorlik, ekologik qonun
ʻ
talablarini buzganlik uchun javobgarlikning qat iy bo lishi,
ʼ ʻ
aholining yuqori darajadagi ekologik ong va madaniyatini
oshirishning o zigina kifoya qilib qolmasdan, balki
ʻ
barchamizni mas uliyat hissi bilan yashashga undashga ham
ʼ
chaqiradi. Tabiat in om etgan tuhfalarni buzadigan xalq o z
ʼ ʻ
ildiziga bolta uradi deb Franklin Delano Ruzvelt tomonidan
bildirilgan fikrlar barchamizni ogohlikka chorlab qolishi
shubhasizdir. Zero, tabiatni muhofaza qilish bu nafaqat Vatan
oldidagi farzandlik burchimizdir, balki insoniyatning kelajak avlod
uchun qoldirishi mumkin bo lgan yagona va bebaho xazinasidir.
ʻ

Bundan roppa-rosa 10 y ildan soʻng duny o manzarasi qanday
boʻlishi haqi da hech oʻy lab k oʻrganmisiz? Insoniy at ning hay ot
k echirish t arzi qay t arzda oʻzgarishi mumk inligi haqida-chi? Hozi rgi
anʼanalarimiz qay darajada oʻzgarishi mumk i n deb hisoblay siz?
Shunisi maʼl umk i , y er sharining ek ol ogik v aziy at i oʻt gan asrga
nisbat an misl i k oʻrilmagan daraj ada oʻzgari shga ulgi rishi bilan bi r
qat orda av lodlarning chinak amiga qargʻishiga sabab boʻluv chi
muammolarni ham v uj udga k elt irdi. Garchi ushbu hodisalar duny o
hamjamiy at i ni global ek ologik muammolar t oʻgʻrisida k oʻproq
maʼlumot larga ega boʻlish, t adqiqot l ar olib bori sh v a bu
muammolarni bart araf et ish borasida amaliy chora-t adbi rlarni
amalga oshirishga undab k elay ot gan boʻlsa hamk i , k oʻpchilik
mamlak at lar v a mil lat lar bu muammolarning k oʻlami shabadasini
seza ol ishmay apt i y oxud ular oʻzlarini mut laqo
xabarsizdek t ut ishmoqda. Ek ologi k barqarorlik ni t aʼminlash,
ahol ining qul ay t abiiy muhit da hay ot k echirishi uchun barcha
zarur shart -sharoi t l arni y arat ish, t abii y resurslardan oqi lona v a
samarali foy dalanish, yuzaga k elay ot gan v a y uz berib boʻlgan
muammolarga y echim t opi sh, ularni oqil ona hal qilish k abi
masalalarga qay darajada ahami yat berib k eli nmoqda? Bu
mav zuda shunchak i reja v a k onsepsiy al ar i shlab chiqili b,
k onferensiy a mav zusi sifat ida qarab k elinmoqdami? A fsusk i,
shunday !

Global ekologik oʻzgarishlarning salbiy oqibatlari
nimalarda aks etadi? Muammolarning ildizi qayerda?
Global ekologik oʻzgarishlarning salbiy oqibatlari
nimalarda aks etadi? Mamlakatlarning iqtisodiy va
siyosiy hukmronlikka intilib, ulkan obroʻ qozonish
maqsadida mamlakat ishlab chiqarishiga alohida urgʻu
berib kelayotganligi global ekologik inqirozni keltirib
chiqarmayaptimikan? Yoki bu muammolarga biz
insonlarning yashash tarzimiz sabab boʻla oladimi?
Oʻtgan asrga nisbatan insoniyat yashash tarzi
shunchalik darajada oʻzgardiki,
insoniyat sivilizatsiyasida hali mutlaqo kuzatilmagan
global isish, dengiz va yer ekotizimlarining misli
koʻrilmagan darajada kamayib borishiyu, yer yuzining
turli mintaqalarida qurgʻoqchilik, suv toshqinlari kabi
bir qator salbiy holatlar ham yuz berayotganligi
barchamizga birdek ayondir. Bir soʻz bilan aytganda
insonning tabiatga aralashuvi aqlga sigʻmaydigan
darajaga yetishga ulgurdi.

Shu jumladan, dasturning 13, 14 va 15-maqsadlari Iqlim oʻzgarishiga qarshi kurash,
yer ekotizimlarini asrash va dengiz ekotizimlarini asrash deb nomlangan boʻlib, hozirgi
global taraqqiyot davrida ekologik vaziyatning qanchalik darajada dolzarb ahamiyat
kasb etishini koʻrsatadi. Lekin, bularning barchasi ulkan koʻlamdagi ekologik
muammolarni bartaraf etish uchun kifoya qilmasligi sizu bizga birdek ayondir.
Jumladan, AQSH hukumatining global ekologik muammolarni mensimasdan
kelayotganligi barchani birdek tashvishga solib qoʻyishi shubhasizdir. “Hech qaysi davlat
iqtisodiy istiqboli va energetik xavfsizligi evaziga ekologik barqarorlikka erishishni
maqsad qilmasligi kerak” deb BMTning Polshada boʻlib oʻtgan iqlim muammolariga
bagʻishlangan forumida AQSHning energetika boʻyicha vakili bergan bayonotda bu
yana-da oʻz aksini topdi. Nahotki hukumatlar dunyo hamjamiyatni tashvishga solib
kelayotgan global ekologik muammolar inqirozini abadiy muammoga aylantirishga oʻz
hissalarini qoʻshib kelishmoqda. Vaholanki, AQSH dunyoda iqlimni ifloslash boʻyicha
Saudiya Arabistonidan keyingi “faxrli” 2-oʻrinni egallab kelmoqda.

! XOʻSH, BIZDA MUAMMOLAR BOR, LEKIN
ULARGA YECHIMLAR-CHI? NAHOTKI HOZIRGI
DUNYONING GLOBAL EKOLOGIK HOLATI
HECH KIMNI ZARRACHALIK QIZIQTIRMASA?
BIZ OʻZIMIDAN KEYINGI AVLODGA QANDAY
KELA JAKNI MEROS QILIB
QOLDIRMOQDAMIZ? HAR SAFAR BUNDAY
OGʻRIQLI SAVOLLAR BIZNI QACHONGACHA
QIYNAB KELADI? NAHOTKI DUNYONING
HOZIRGI QIYOFASI KUNDAN
KUNGA BUNDAN-
DA YOMONLASHIB BORAVERADIYU, BIZ
INSONLAR SHUNCHAKI BIR ODDIY
HODISADEK QARAB TURAVERAMIZ?
MAMLAKAT RAHBARLARINIYU, HUKUMAT
VAKILLARINI, BUTUN INSONIYATNI BOYLIK
ORTTIRISH, IQTISODIY OʻSISH, SIYOSIY
HUKMRONLIK, MAMLAKATLAR OʻRTASIDA
ULKAN OBROʻGA EGA BOʻLISHDAN BOSHQA
HECH NARSA QIZIQTIRMASA?! HA, ALBATTA
BIZ BUNGA KOʻNIKIB, YASHAB
KELMOQDAMIZ

Xulosa:
Ekologiya bilan insonlar o’rtasida turli xil bog’liklar juda ko’p.
Agar biz ekologiyaga befarq bo’lib atrof muhitga o’z bilganimizcha
munosabatda bo’lar ekanmiz tabiat ham bunga albatta o’z
javobini bermay-qolmaydi. Shuning uchun o’zimiz yashab turgan
diorimizni ozoda va sarishta tutib atrof-muhitga ziyon yetkazmasligimiz
kerak. Buning uchun albatta ekologik madaniyatni rivojlantirishiz lozim.
Bugungi kunda global va mahalliy ekologik muammolar yetarlicha.
Biz ularni oldini olish va yechimini topish, va odamlarni tabiatga qarashlarini
o’zgartirish uchun avvalo buni o’zimizdan boshlashimiz kerak.

Global, mintaqaviy va mahalliy miqyosdagi ekologik muammolar

Купить