Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 978.6KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Globallashuv va milliy ma’naviy xavfsizlikning madaniyat tizimida namoyon bo‘lishi

Купить
M av zu : Globallashuv v a milliy ma’nav iy xav fsizlik ning madaniy at t izimida namoy on bo‘lishi REJA: 1. Milliy ma’naviy xavfsizlik tushunchasining mohiyati va mazmuni 2.Globallashuv va ma’naviy inqilob 3.Globallashuv va sivilizatsiya. 4.Globallashuv jarayonida sivilizatsiya va madaniyat nisbati, o‘zaro kesishuvi «Xavfsizlik» tushunchasi garchand davlatlar paydo b o‘ lgan davrdan mavjud bulsa d a, u ijtimoiy-gumanitar so h aga XX asr va XXI asr boshlarida shiddat bilan kirib keldi. SHu davrdan boshlab inson va mil latning ongi va q albini, ma’naviyatini egallash yuli bilan butun er yuzida uz xukmronligini o‘ rnatishga q aratilgan xatti- h arakatlar boshlangan edi. Ammo uning keng q amrovi bugungi talablar darajasidan ancha ork a da qol mokda. «Xavfsizlik» tushunchasiga rossiyalik va bosh qa bir q ator olimlar tomonidan h am fikrlar bildirilgan. Tad qiqo tchilarning bir q ismi bu s o‘ zga keng q amrovli ta’rif berishga h arakat k i lgan bulsa, ikkinchi birlarida bu tushunchaning fa q ,at ayrim shakllariga nisbatan qo‘ llangan tax l illarni ko‘ rish mumkin. Jumladan, rossiyalik olim V.N. Kuznetsov: «Xavfsizlikning mazmuni xavf tu g‘ ilmagan h ayot fak a tgina qay sidir ob’ektga nisbatan xavf e h timoli tu g‘ ilgandagina xavf sizlik fenomeni yuzaga keladi», deb h isoblasa, yana bir rossiyalik olim V.I. Mitroxin: «Xavfsizlik tushunchasi ostida shax s , ijtimoiy guruhlar , davlat, jamiyat va umuman sivilizatsiya k a driyatlari, sha’ni, qad r- qi mmatining h imoyalanganlik darajasini anglash lozimligi»ni k o‘ rsatadi. Bo shq a bir olimlar N . .A. Severev va V . K . Dednovlar bu tushunchani «shax s jamiyat va davlatning hayotiy muhim manfaatlarini ichki va tashqi taxdidlardan himoyalanganlik jihati» 1 , deb ta’riflaganlar. « X avfsizlik» tushunchasiga nisbatan «tor» doirada ta’riflar ham berilgan. Jumladan, R. YAnovskiy fikricha, «Iqtisodiy xavfsizlik bu — ishlab chiqarishning moddiy va moliyaviy tavsifi bo‘lib, iktisodiyotning geosiyosiy sohadagi o‘rni va barqarorligi holatidir». A. Kravchenko bu mavzuni: «Ijtimoiy xavfsizlik bugungi kunda davlat, jamiyat va fukarolar tomonidan jamiyatning ijtimoiy sohasini barbod etish yoki degradatsiyalashga qodir bulgan xavf va taxdidlarning oldini olish, qaytarish va bartaraf etish uchunqo‘llaydigan chora-tadbirlar», deya izoxlaydi. Ijtimoiy xavfsizlikka bevosita axborot xavfsizligining ta’siri mavjud, bunda uzatilayotgan ma’lumot, qabul qilinayotgan xabar va unga nisbatan munosabat kabilar alohida urin tutadi. Axborot xavfsizligi mamlakatning shunday jihatiki, bunda fuqarolar, jamiyat va davlatga mamlakatning axborot soxasiga ta’sir kursatish orqali sezilarli zarar etkazilishi mumkin bulmasligi sifatida belgilanadi. O‘zbekistonlik olimlardan yana biri A.E. Ishmuhammmedov «Xavfsizlik tushunchasi juda keng bulib, jamiyat hayotiga aloqador deyarli hamma masalalarni — chegara xavfsizligi, region ichidagi tinchlik, ekstremistik, milliy guruhlarning yo‘qligi, poraxurlik, jinoyat ko‘rsatkichlarining kamayishi omillarini uz ichiga oladi va hokazo», — deb hisoblasa, iqtisodchi olim, professor X,.P. Abulqosimov: «Xavfsizlik tu shunchasi ko‘p qirrali bo‘lib, turlicha ma’noda talqin etiladi. SHunga qaramasdan, ularda umumiy g‘oya mavjud bulib, bunga kura xavfsizlik insoniyat hayotining turli sohalarida vujudga keladigan xavf-xatardan himoyalanish, kafolatlanish ma’nosini anglatadi. Xavf-xatar esa davlat va jamiyat rivojlanishiga, normal amal kilishiga tahdid soluvchi potensial yoki real kuch omil hisoblanadi. Xavf-xatar namoyon bulishining keskin shakllariga tabiiy, ijtimoiy katak lizm va larzalar, inqiroz va tangliklar, inkilob va qo‘zgolon, urush va qurolli to‘qnashuvlar kiradi» 1 , — degan fikrni bildiradi. Faylasuf S.Otamurodov fikricha xavf “Bu o‘z navbatida, «zaif» tomonning batamom kuchsizlanib, kuchli tomonga «itoat» qilishiga majbur etadi. Xuddi mana shu jarayonning davom etishi «kuchsizlar»da xavotirlanish, hadiksirash jihatlarini yuzaga keltiradi. Ana shu holatdan xoli bulish uchun muvozanatga erishish omillaridan foydalanish «zaif» tomon faoliyatida amal qiladigan jarayon hisoblanadi. Ya’ni, o‘zining «men»ligini saqlab qolishga bo‘lgan intilish barcha hodisa, voqea, jarayon va munosabatlarga xos bo‘lgan xususiyat hisoblanadi, ularda kechadigan «notekislik» va «tengsizlik» natijasida xavf-xatar yuzaga keladi. SHu tariqa undan himoyalanish, qutulish, muvozanatdagi taraqqiyotga erishishga intilish uchun zaif to monning uz xavfsizligini ta’minlash zaruriyati yuzaga keladi. Ana shu tariqa «xavfsizlik»ka erishish boqiiy muammo sifatida davom etadi milliy xavfsizlik deganda, mamlakat va uning hududida yashaydigan barcha insonlarning millati, irqi, jinsi, diniy e’tiqodi, ijtimoiy kelib chiqishidan qat’i nazar, turli salbiy ta’sirlardan, yovuz kuchlar va g‘oyalar xavf-xataridan himoyalanganligini tushunish mumkin buladi. B ugungi kungacha «xavfsizlik» tizimida «milliy-ma’naviy xavfsizlik» tushunchasi qo‘llanilmay kelinmoqda. U, asosan, «milliy xavfsizlik»ning «ichida», uning tarkibiy qismi sifatida karalgan va tasavvur etib kelingan edi. SHuning uchun ham u ilmiy iste’moldan chetda qolib kelgan. Lekin bugun gi kunda uni mustaqil tushuncha va muammo sifatida urganish zaruriyati kelib chiqmoqda. Uning sabablarini faylasuf S.Otamurodov tomonidan ochib berilgan: birinchidan, bugun insoniyatga va jahon taravqqiyotida milliy ma’naviyatning roli har qachongiga qaraganda oshib bormokda, u insonlarning ongi va qalbini egallashning muhim omiliga aylanmoqda; ikkinchidan, insoniyatning intellektual salohiyati yuksak darajaga ko‘tarilishiga qaramasdan, uning ma’naviyati zaiflashib, qashshoqlashib bormokda. Buning natijasida yovuzlik, zuravonlik, xudbinlik, axloqsizlik, qasddan odam o‘ldirish, odam savdosi, insoniyat irsiyatini butunlay barbod qiluvchi narkoma niya kabi ma’naviy illatlarning eng jirkanch ko‘rinishlari har qachongiga qaraganda ham avj olmokda; uchinchidan, shiddat bilan shakllanib kelayotgan «ommaviy madaniyat»ning milliy ma’naviyatga nisbatan taxdidi kuchayib bormokda turtinchidan, uzoq, yillar davomida rivojlangan mamlakatlarda ajdodlar bilan avlodlar o‘rtasida o‘zaro begonalashuv, yuksak iqtisodiy taraqqiyot ta’sirida shakllangan yangi inson, oila, ota-ona, qarindosh-urug‘, vatan, millat va boshqa bir qancha qadriyatlar rivojlanib, o‘zining «avj» nuqtasiga etib, keyingi istiqbol uchun javob bera olmasdan qolmoqda M illiy ma’naviyatga bo‘lgan ehtiyojning oshib borishi globallashuv jarayoni ta’sirida shakllanayotgan «yangi qadriyatlar»ning istiqbol uchun javob bera olmasligi bilan bog‘liq bo‘lib qolmoqda. Ma’naviyatning aniq sub’ektlar orqali namoyon bo‘lishidan kelib chiqganda, asosiy tahdidlar inson va millat ma’naviyatiga qaratilganligidan kelib chiqadi. Ularning h ar ikkalasi h am o‘ zaro chambarchas bo g‘ liq b o‘ lib, insonsiz millatni, millatsiz insonni tasavvur etib bulmaydi. Shu ma’noda h am mil liy-ma’naviy xavfsizlikni ta’minlash deganda, ularni uy g‘ un ho latda tushunmo g‘ imiz zarur b o‘lad i. ADABIYOTLAR 1. Ў збекистан миллий энциклопедияси . 9- жилд . — Т .: « Узбекистан миллий энциклопедияси » Давлат илмий нашриёти , 205. 355-6. 2. Фалсафа : қо мусий лу ғ ат . — Т .: « Шарк ,», 204. 251-6. , Миллий исти қло л ғ ояси : асосий тушунчалар , тамойил лар ва атамалар ( кискача изо ҳл и тажрибавий лу ғ ат ). — Т .: « Янги аср авлоди », 202. 87-88-6. 3. Кузнецов В.Н. Социология безопасности. — М.: Книга и бизнес, 2003. — С. 82. 4. Митрохин В. И. Концептуальные основы стратегии на циональной безопасности России. // Социально-политичес кий журнал. — М., 1995. №6. — С. 23. 5. Системный анализ и моделирование безопасности. Учеб ное пособие (Н.А.Северев, В.К.Деднов). — М.: Высшая шко ла, 206. — С. 27. 6. Яновский Р. Социальная динамика глобальных перемен: социология шанса для России на достойную и безопасную жизнь ее народов. — М.: Книга и бизнес, 201. — С. 63. https://youtu.be/qWnbxaEpg_w

Globallashuv va milliy ma’naviy xavfsizlikning madaniyat tizimida namoyon bo‘lishi

Купить