Globallashuv Yevropa qadriyatlar tizimining yangi bosqichi sifatida
![mahalliy va milliy izolyatsiya, o‘z mahsulotlarini ishlab chiqarish va iste’mol
qilish o‘rniga xalqlarning har tomonlama aloqadorligi va bir-biriga qaramligi
rivojlanmoqda, bu nafaqat moddiy, balki ma’naviy ishlab chiqarishga ham
tegishli. Ayrim xalqlarning ma'naviy qadriyatlari umumiy mulkka aylanib
bormoqda. Milliy davlatlar iqtisodiy, siyosiy, madaniy va ijtimoiy jabhalarda
o‘zaro bog‘lanib, o‘zaro munosabatlar ko‘lami chinakamiga global tus olmoqda.
Bugungi kunda davlatlar chegarasidan tashqarida rivojlanib, yagona tizimni
ifodalovchi siyosiy, iqtisodiy va madaniy aloqalarning global tuzilmasi
shakllanmoqda. Hozirgi jahon jamiyati ko'p sohalarda zaiflashib, milliy
davlatning hududiy chegaralarini ijtimoiy qaramliklar tarmog'i, bozor
munosabatlari va ma'lum bir milliy hududga taalluqli bo'lmagan
kommunikatsiyalar tarmog'i bilan qamrab oluvchi kuchini shubha ostiga
qo'yadi.
Bundan tashqari, kuchli integratsiya jarayonlari orqali globallashuv kichik
davlatlarga zarba beradi. Qadimgi urf-odatlar va urf-odatlarga kamroq ahamiyat
berilmoqda, kichik xalqlar tillarining kommunikativ funksiyalari keskin pasayib
bormoqda, ulardan foydalanish faqat kundalik darajaga kamayadi. Chunki til
ajralmas element hisoblanadi.
Globallashuv davrida ilmiy-texnikaviy, ma’naviy va oilaviy sohalarni o‘z
ichiga olgan haqiqiy, asl qadriyatlarga alohida e’tibor qaratish lozim.
Shuningdek, shaxsning ijodiy salohiyatini, ijodkorlik va ijodkorlikni
rivojlantirishga alohida e'tibor qaratish zarur, chunki kelajakda ushbu
qadriyatning rivojlanishiga ko'p narsa bog'liq bo'ladi - iqtisodiyotning qudrati,
davlat suvereniteti, fuqarolarning farovonligi. Bu qadriyatning davlat va
jamiyatda qay darajada haqiqiy ustuvor yo‘nalishga aylanishi uning sifatini,
iqtisodiyotning samaradorligini, millat kelajagini belgilab beradi. Amalda bu
qadriyatni ijodiy sinfning hajmi va ta'sirini oshirish orqali amalga oshirish
mumkin. Bunday institutlar rivojlanmagan va milliy qadriyatlar tizimi
shakllanmagan mamlakatlar, elitaning ijodiy salohiyati yuqori va ijodiy
guruhlarning o'zini-o'zi tashkil etish darajasi bilan solishtirish mumkin bo'lgan
mamlakatlardan farqli o'laroq, deyarli qurolsizdir. Ular nafaqat o‘z milliy
qadriyatlarini himoya qilish, balki ularni fuqarolik jamiyati vositalari orqali
boshqa mamlakatlarga ham singdirishga qodir. 5
Zamonaviy sharoitda qaysi qadriyatlar birinchi navbatda himoya qilinishi
kerakligini va ularning qaysi biri yetakchi ahamiyatga ega ekanligini aniqlash
5
Podberezkin A.I. Globallashuv: yangi qadriyatlar va ijodiy sinf [Elektron resurs]. - 2009 yil 22 mart
18](https://docx.uz/documents/584d573f-2d07-4d70-9d52-21c636ec0c77/page_18.png?v=1)
![bilan ildiz otishiga imkon bermaydi, bu esa qadriyatlarning yaxlit tizimi
yo'qligini ko'rsatadi. 6
Globallashuvning jahon madaniyati va milliy
qadriyatlarga salbiy ta’siri yaqqol ko‘rinib turibdi. Ammo globallashuv ham
ijobiy ta'sir ko'rsatadi. Buning yordamida inson ongli rivojlanishining butun
tarixiy davrida birinchi marta o'z mavjudligining ma'nosini oqlashda
qadriyatlarning ma'nosini qayta ko'rib chiqish imkoniyatiga ega bo'ladi. Har bir
xalq bebaho, betakror ma’naviy-tarixiy tajribaning haqiqiy posbonidir.
Globallashuv natijasida milliy madaniyatlar yo‘q bo‘lib ketishi va faqat
ma’naviy hayot namoyon bo‘lishining me’yorlashtirilgan shakllari qolishi,
shuning uchun insoniyat o‘zining haqiqiy mavjudligini yo‘qotishi xavfi bor.
Shunday qilib, jamiyat hayotining barcha jabhalarini qamrab olgan
zamonaviy dunyoda yuz berayotgan globallashuv tabiatan juda murakkab va
qarama-qarshi hodisadir. Globallashuv ob'ektivdir, chunki insoniyat taraqqiyoti
natijasida madaniyatlar, sivilizatsiyalar, xalqlar va davlatlarning
integratsiyalashuv jarayonlari chuqurlashib bormoqda, bu milliy mentalitet,
milliy o'ziga xoslik, milliy qadriyatlar va madaniyatlarning yo'qolishiga olib
kelishi mumkin. Biroq, globallashuv sharoitida madaniyat o'zini yo'qotmaydi,
balki o'z mohiyatini ochib beradi. Ehtimol, globallashuv insonning ma'naviy
sog'lom bo'lishiga hissa qo'shadi va globallashuv sharoitida so'nggi inqirozdan
o'tib, madaniyatda ma'naviy qayta tug'ilish imkoniyatiga ega bo'ladi.
6
Baydarov E.U. Globallashuvning insoniyat madaniyati va qadriyatlariga ta'siri [Elektron resurs] // CREDO NEW
nazariy jurnali. -2005 yil.
20](https://docx.uz/documents/584d573f-2d07-4d70-9d52-21c636ec0c77/page_20.png?v=1)
MUNDARIJA
Kirish
Birinchi bob. Globallashuv jarayoni va uning zamonaviy dunyo uchun ahamiyati
1.1 Yevropa qadriyatlar tizimining shakllanishi va rivojlanishining asosiy bosqichlari
1.2 Zamonaviy Yevropa qadriyatlari tizimiga globallashuv ta'sirini tahlil qilish
Ikkinchi bob. Globallashuvning madaniy xilma-xillikka ta'siri
2.1 Milliy va umumiy qadriyatlar o'rtasidagi muvozanatni saqlash zaruriyati
2.2 Globallashuv sharoitida madaniyatlararo dialogni rivojlantirish
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati