Информация о документе

Цена 10000UZS
Размер 62.6KB
Покупки 0
Дата загрузки 06 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

H va P harfiga oid iboralarning “O‘zbek tili frazeologik lug‘ati” da izohlanish tamoyillari

Купить
H va P harfiga oid iboralarning “O‘zbek tili frazeologik lug‘ati” da izohlanish tamoyillari Reja: I. Kirish. Tilshunoslikda frazeologizmlarni o‘rganish masalalari II. Asosiy qism 1 Bob. H harfiga oid iboralarning lug‘atlarda izohlanishi 1.1. H harfiga oid iboralarning bir ma’noli va ko‘p ma’noni ifodalashi 1.2. H harfiga oid iboralarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari 2 Bob. P harfiga oid iboralarning lug‘atlarda izohlanishi 2.1. P harfiga oid iboralarning bir ma’noli va ko‘p ma’noni ifodalashi 2.2. P harfiga oid iboralarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari III. Xulosa IV. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati Kirish Insoniyatning kommunikativ quroli bo‘lgan til necha asrlardan buyon mutaxassis olimlar, tilshunoslar tomonidan jadal o‘rganilib, tilshunoslik sohasida qator yutuqlarga erishilmoqda. Umumiy tilshunoslik tarkibida bo‘lgan leksikologiya bo‘limining kichik bir qismi sifatida o‘rganilgan frazeologiya ham bir qancha ilmiy izlanishlar, lisoniy tadqiqotlardan so‘ng alohida fan sifatida shakllandi. Albatta bu qadamning qo‘yilishi frazeologik tadqiqotlar uchun keng yo‘lni ochib berdi. Frazeologiyaning maxsus kategorial belgilariga ega birliklari hisoblangan frazeologizmlar tilda milliy madaniyatning o‘ziga xos oynasi bo‘lib, ular badiiy publisistik matnlarning ifodaviy ta’sirchanligini oshirishga xizmat qiladi. Sir emaski, hech bir lisoniy birlik frazeologizmlardek kuchli obrazlilikni, yorqin ekspressivlik va emosionallikni nutqda shakllantirish va yetkazib berish xususiyatini o‘zida to‘liq mujassam eta olmaydi. Frazeologik birliklar har doim davr ruhi bilan mos tushuvchi ixcham, ma’no jihatidan salmoqdor bo‘lib, ta’sirchan nutqni yuzaga keltiruvchi muhim vositalardir. Shuning uchun bugungi kunda rivojlanib kelayotgan sistem tilshunoslikda turli tipdagi so‘z yasash qoliplari, semantik-funksional planda olingan frazeologizmlar orasidagi sistem aloqalarni o‘rganilishi muhim ahamiyat kasb etadi. Bu esa, o‘z navbatida, frazeologiyaga doir tadqiqotlarning qanchalik dolzarb ekanligini yaqqol ko‘rsatib beradi. Struktur jihatdan frazeologizm tashkil etuvchisiga k о ‘ra q о ‘shma leksema, s о ‘z birikmasi va gapga о ‘xshaydi, ular ham lisonda barcha lisoniy birliklarga xos b о ‘lgan umumiylik tabiatiga ega va nutqda xususiylik sifatida namoyon b о ‘ladi. Frazeologik birliklarni tilning uzviy ajralmas bo lagi sifatida ko rib chiqishʼ ʼ frazeologiyaning umumiy va o ziga xos qonuniyatlarini mukammal o rganib ʼ ʼ chiqishni talab etadi. Frazeologik birliklarning semantik stilistik xususiyatlarini tahlil qilish, barchaga ma lumki, juda ham keng qamrovli sohadir. Frazeologiya ʼ bo’yicha ilmiy tadqiqod ishlari rivojiga ko’plab tilshunoslar o’zlarining munosib hissalarini qo shishgan. Frazeologiya tilshunoslikning alohida bir qismi bo‘lib ʼ shakllanganiga hali ko‘p vaqt bo‘lmagan bo‘lsada, uning kelib chiqish tarixi til taraqqiyotining ilk bosqichlariga borib taqaladi. Ilmiy tadqiqotlardan ma‘lum bo‘lishicha, frazeologik birliklar til bilan birga paydo bo‘lib, til bilan birgalikda rivojlanib kelgan. Ammo jamiyatning turli davrlarida ularning o‘rni va ahamiyati turlicha baholanadi. Frazeologiya tilshunoslikda mustaqil fan sifatida yaqinda paydo bo lgan. Bilamizki, uning shakllanishi taniqli tilshunoslar nomi bilan uzviyʼ bog liqdir. Shuni aytish joizki, frazeologiya sohasidagi dolzarb muammolarni ʼ yoritishda V.V.Vinogradov, N.N. А mosova, А .V.Kunin o zlarining bebaho ʼ hissalarini qo shgan va shu sababli yangi izlanishlarga keng yo l ochib berishgan. ʼ ʼ Ma lumki, o zbek frazeologiyasi yuzasidan Sh.Rahmatullaev, ʼ ʼ А .Isaev, K.Bozorboev, А .Mamatov, B.Yo ldoshev, U.Rashidova, Sh.G anieva, ʼ ʼ Sh. А lmamatova, B.Boltaeva kabi olimlar tadqiqotlar olib borishgan bo lib, ular ʼ frazeologizmning ma lum bir qirralarini yoritishga xizmat qilishgan. Har bir tilda ʼ bo’lgani kabi italyan tilida ham frazeologik iboralar muhim tadqiqot mavzusi bo’lib, shu paytgacha ko’plab tilshunoslar tomonidan o’rganilib kelinmoqda. Boshqa chet tillari kabi italyan tili ham iboralarga boy til hisoblanadi. Frazeologiyaning alohida fan sifatida o‘rganilishi bir necha asrlarni o‘z ichiga oladi. Xususan, rus tilshunosligida tadqiqotchilar XVIII asrdan boshlab frazeologik muammolarga qiziqa boshlashgan. Jumladan, M.V. Lomonosov rus adabiy tili lug‘atini tuzar ekan, bunda so‘zlar bilan bir qatorda “xalq maqollari”, ”idiomatizmlar” va frazemalar ham o‘z ifodasini topgan bo‘lishi lozimligini alohida ta’kidlagan edi. [11]. XX asrning 60-80 yillariga kelib chet el adabiyotida, jumladan ingliz adabiyotida ham frazeologiya sohasiga bo‘lgan qiziqish tez sur’atlar bilan o‘sdi. G‘arb hamda Amerika tilshunosligida shu vaqtga qadar frazeologiyaga bag‘ishlangan alohida asar yo‘q edi. O‘tgan asr boshlarida “frazeologiya” (grekcha “pharsis” fraza, ifoda “logos” ta’limot) termini ilk marotaba Sharl Balli tomonidan “Precis de stylistique” asarida qo‘llanildi. Shunday qilib, frazeologiya sohasining ilk tadqiqotchisi, shubhasiz, shvetsar- fransuz tilshunosi Sharl Balli hisoblanila boshlandi. U o‘zining “Stilistika ocherki”(1905) va “Fransuz stilistikasi”(1909) nomli asarlarida so‘z birikmalari, frazeologizmlarni tadqiq etuvchi maxsus boblar kiritgan. Shundan so‘ng, ko‘plab tilshunos olimlar frazeologik tadqiqotlarga chuqur qiziqish bildirdilar va frazeologik birliklarni tilning turli sathlarida tahlil qilib, frazeologizmlarning xossalarini har tomonlama o‘rgana boshladilar. Jumladan, V.A.Maslova, N.N.Boldirev, A.Vejbiskaya, Ye.M. Vereshagin, I.G. Kostomarov, V.V.Vorobyov, A.Ya.Gurevich, V.N.Teliya frazeologiya sohasini lingvokulturologiya sohasi bilan bog‘lab o‘rgandilar. G.Bakiyeva, A.M. Bushuy, Sh.Safarov, D.Ashurova va A.E.Mamatovlar esa frazeologizmlarning lingvopragmatik xossalarini ochib berishga harakat qildilar. Frazeologizmlarni semantik jihatdan G.V.Kolshanskiy, V.G.Gak, S.D.Kasnelson, D.O. Dobrovolskiy, V.P.Jukov, A.A.Ufimseva va boshqalar tahlil qilishgan. Shunday qilib, frazeologiya tez taraqqiy etayotgan tilshunoslik sohalaridan biriga aylandi. Bu sohada Sh. Rahmatullayev o‘zbek tilshunosligida o‘zining beqiyos o‘rniga ega. U o‘zbek tilshunosligiga “frazeologiya” va “turg‘un birikmalar” tushunchalari, ularni tahlil qilishning asosiy qonuniyatlarini olib kirgan bo‘lsa, frazeologiyani leksikologiyaning bir qismi sifatida yoritib, frazeologizmlarning yasalishi, ma’nosi, motivasiyalanganlik darajasini o‘rganish sohalarini taniqli tilshunos I. Pinxasov o‘z tadqiqotlarida ko‘rib chiqdi. Ma’lumki, tarjima nazariyasi va tarjimonlik sohalari frazeologizmlar bilan chambarchas bog‘liq. O‘zbek tilshunosligida G . Salomov FBlarni tarjima qilish masalalariga asosiy e’tiboriniʻ qaratdi va qator tadqiqotlar olib bordi. Frazeologizmlarning semantik-stilistik xususiyatlarini esa tilshunos olim Yo‘ldoshev tahlil etgan. Mazkur kurs ishini yozishda qator lingvistik manbalar va adabiyotlar asos qilib olindi va obyektivlik, ilmiylik, zamonaviylik tamoyillariga rioya qilindi. Bunda SH.Rahmatullaev, SH.Safarov, A.V.Kunin kabi olimlarning ilmiy xulosalari nazariy asos sifatida bayon etildi. Tadqiqot usullari sifatida mantiqiy, semantik va pragmatik tahlil metodlaridan foydalanildi. Frazeologiya sohasining muhim muammosi frazeologizmlarni nutqda hosil qilinadigan (ya’ni avvaldan tayyor bo‘lmagan) so‘z birikmalaridan farqlab, ajratib olish va shu asosda frazeologizmlarning belgilarini aniqlashdir. Idioma frazeologizmlar, frazeologik birikmalar va barqaror jumlalar (maqol va matallar, gapga teng boshqa frazeologizmlar) o‘rtasidagi muayyan tafovutlarga qarab ko‘plab tadqiqotchilar frazeologiyani 2 xil: tor va keng ma’noda tushunadilar. Uni keng ma’noda tushunilganda (L.P.Smit, V.P.Jukov, V.N.Teliya, N.M.Shanskiy) frazeologiya doirasiga maqol va matallar, folklorga xos barqaror jumlalar, ba’zi muloqot shakllari (salomlashish, xayrlashish jumlalari) ham kiritiladi. Lekin bu masala, ya’ni frazeologiyani keng ma’noda tushunish masalasi hanuz munozarali bo‘lib qolmoqda. Buyuk rus tilshunosi V.V. Vinogradov frazeologiya tarkibiga barqaror jumlalar hamda qanotli so‘zlarni kiritilishiga qarshi bo‘lgan va “Maqol va matallar so‘z ekvivalenti bo‘la olmasligi, hamda shaklan gapga teng bo‘lgani uchun frazeologiyaning o‘rganish obyekti bo‘la olmaydi” deb aytib o‘tgan. Bahs va munozaralardan kelib chiqib, frazeologiyaning asosiy vazifalari yoki masalalariga a) frazeologik tarkibning izchilligini aniqlash va shu munosabat bilan frazeologizmning belgi xususiyatini o‘rganish; b) frazeologizmlar omonimiyasi, sinonimiyasi, antonimiyasi, polisemiyasi va variantdoshligini tavsiflash; c) frazeologizmlar tarkibida qo‘llanuvchi so‘zlar va ularga xos ma’nolarning o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlash; d) frazeologizmlarning so‘z turkumlari bilan o‘zaro munosabatlarini oydinlashtirish hamda ularning sintaktik rolini aniqlash; e) frazeologik birliklar tarkibida so‘zlarning yangi ma’nolari hosil bo‘lishini o‘rganish va boshqalarni kiritish mumkin. Yuqorida sanab o‘tilganlar vazifalardan tashqari frazeologiya frazeologik birliklarni ajratish prinsiplarini, ularni o‘rganish, tasniflash va lug‘atlarda tavsiflash metodlarini ishlab chiqadi. Unda ishlab chiqilgan o‘ziga xos, xilma xil metodlar asosida tilning frazeologik tarkibi turlicha: struktur-semantik, grammatik, vazifaviy uslubiy asoslarga ko‘ra tasnif etiladi. Mashhur tilshunos olim, A.V. Kunin ijodidagi “Ingliz tili frazeologiyasi” asarining nazariy qismida ta’kidlanishicha struktur-semantik tasnif prinsipi asosiy prinsip hisoblanadi. Frazeologiyani chuqur o‘rganish davomida, Sharl Balli so‘z birikmalarining to‘rt turini o‘zining birinchi kitobida farqlagan: 1) erkin birikmalar (les groupements libres) o‘z ma’nosida qo‘llaniladigan birikmalar; 2) odatiy birikmalar (les groupements usuels) nisbatan erkin bog‘langan birikmalar bo‘lib tarkibiga ba’zi o‘zgartirishlar kiritish mumkinligi bilan xarakterlanuvchi birikmalar; 3) frazeologik qatorlar (les series phraseologiques) bunda ikki va undan ortiq birliklar birikib yaxlit bir ma’no ifodalab keladigan, ammo ularning komponenetlari tartibiga o‘zgartirishlar kiritish mumkin bo‘lgan birikmalar; 4) frazeologik birliklar (les unites phraseologiques), bunda o‘z ma’nosini tamomila yo‘qotgan, komponetlari tartibi qat’iy bo‘lgan birliklarni kiritadi . Ikkinchi kitobida esa Balli birikmalarning faqatgina ikki turini farqlaydi. U keyingi asari “Fransuz stilistika” sida odatiy birikmalar hamda frazeologik qatorlarni erkin birikmalar va frazeologik birliklarning tarkibiy qismi sifatida talqin qiladi. Tilshunoslikda Sharl Balli frazeologiya sohasida tadqiqotni boshlab bergan ilk tilshunos bo‘libgina qolmay, keyinchalik bu sohada juda ko‘p muvoffaqiyatlarga erishilishiga sababchi bo‘lgan olim hamdir. Balli g’oyalari tufayli frazeologiya ilk marotaba tilshunoslikning alohida mustaqil bo‘limi sifatida rus tilshunosi Polivanov tomonidan tahlil qilingan. U frazeologiyani leksikologiya yoki stilistikaning tarkibiy qismi emas balki mustaqil tilshunoslik bo‘limi ekanligini quyidagicha asoslab bergan edi: “Leksikologiya so‘zlarning leksik ma’nolarini, morfologiya so‘zlarning grammatik ma’nolarini, sintaksis esa so‘z birikmalarining grammatik ma’nolarini o‘rganadi. Ammo alohida olingan, ko‘chma ma’noli so‘z birikmalarining, individual ma’nolarini o‘rganadigan tilshunoslikning bo‘limiga ehtiyoj sezilmoqda.”. U tilshunoslikda frazeologiya ham, fonetika yoki morfologiya kabi muhim ahamiyat kasb etuvchi bo‘lim ekanligini ta’kidlab o‘tgan tilshunoslardan biridir. B.A. Larin Polivanovdan so‘ng frazeologiyani alohida tilshunoslik bo‘limi sifatida o‘rganilishini taklif qilgan tilshunoslardan biridir. “Frazeologiya tilshunoslik bo‘limi sifatida hali “yashirin rivojlanish bosqichida”...u hali alohida fan sifatida rivojlanib bo‘lgani yo‘q...ammo uni alohida fan sifatida shakllanishi hozirgi zamon tilshunosligida katta zaruratni taqozo qilmoqda. Zero bu sohaga oid muammolarni ba’zan leksikografiya, ba’zida esa stilistika yoki sintasisda hal qilinishi hech kimga sir emas” deb ta’kidlab o‘tdi. Frazeologiyani tilshunoslikning alohida bo‘limi sifatida buyuk rus tilshunosi V.V. Vinogradov ham ko‘rib chiqqan. U rus tilida frazeologik birliklarni semantik jihatdan klassifikatsiya qilgan bo‘lib, uning frazeologiyaga oid ishlari o‘z davri uchun yirik qadamlardan biri edi. Ammo uning asari nashr qilingandan keyin ham frazeologiya tilshunoslikning alohida bo‘limi sifatida tan olinmadi. Chunki Vinogradov frazeologiyani keng talqinda tahlil qilgan bo‘lib, uning frazeologiyaga oid asarlarida frazeologik birliklar va oddiy so‘z birikmalari orasidagi chegara belgilab berilmagan edi. Umuman V. V. Vinogradov tilda frazeologik birliklarni alohida belgilashni taklif qilmagan, frazeologik birliklarni so‘zlar bilan haddan ortiq yaqinligini hisobga olgan holda, o‘zining teoriyasini so‘zning grammatik tahlili doirasiga kiritgan edi. Taniqli tilshunos, professor M. Dzhusupov frazeologiyani tor ma’noda tushunish kerakligini ta’kidlaydi hamda maqollar va matallar paremilogik birliklar ekanligini va ular paremiologiya sohasining o’rganilish obyektiga kiritilishi lozim deb hisoblaydi. Shunday qilib frazeologiyaning alohida fan sifatida rivojlanishi juda ko‘p bosqichlarni bosib o‘tgan. Shunday qilib, frazeologiyaning alohida fan sifatida tan olinishi bir necha bosqichlarni bosib o‘tgan bo‘lsada, hozirda frazeologiya o‘zining ichki tuzilishi- yu, tadqiqot masalalariga ega bo‘lgan alohida tilshunoslik bo‘limi sifatida shakllanib bo‘ldi. Mazkur sohaning o‘rganilish obyekti kengaydi, fan sifatida maqsad va vazifalari aniq qilib qo‘yildi. Buning samarasi o‘laroq bugungi kunda ko‘plab ilmiy izlanishlar yaratildi, qator masalalar o‘z yechimi topdi. Ammo shuni ham ta’kidlash joizki, frazeologiya sohasida ko‘plab muammolar hali o‘z yechimini kutmoqda. Frazeologik birliklarni o‘rganish davr ruhiyatiga mos rivojlanishda bo‘lganligi sababli frazeologizmlarning turli mezonlar asosida klassfikatsiyalanishi, mavjud klassifikatsiyaga ko‘ra chuqur tahlil etilishi, frazeologizmlarning turli tillardagi qiyosiy tahlili, zamonaviy tilshunoslik yo‘nalishlari bo‘yicha frazeologik birliklarni tillar kesimida ko‘rib chiqish, ularni tashkil etuvchi komponentlariga ko‘ra kognitiv, kognitivsemantik, semantik- stilistik xossalarini aniqlash va yoritish masalalari aynan shunday, o‘z yechimini topmagan muammolar qatorida turibdi. I Bob. H harfiga oid iboralarning lug‘atlarda izohlanishi F harfiga oid iboralarning bir ma’noli va ko‘p ma’noni ifodalashi H HARFIGA IBORALAR LUG ‘ ATI 1.” HA-HU” DEB Ma nosi:Mayda-chuyda gaplar, ikir-chikir ishlar bilanʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: 3 . ” HA - HU ” DEGUNCHA Ma nosi: Juda qisqa muddatda, tezda ʼ Shakldoshi: Sinonimi: hash-pash deguncha, ko‘z ochib yumguncha Antonimi: 3. ” HAM, SENIMI ” DEB Ma nosi: payti kelganda qasd olishni ko‘ngilga tugib ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 4.HA DEGANDA Ma nosi:mo‘ljal qilingan vaqt oralig‘ida ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 5.HA DEMAY Ma nosi:tez orada, ko‘p vaqt o‘tmayʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: hali zamon Antonimi: 6.HADDAN KECHMAGAY Ma nosi:chegaradan, me`yordan oshmaslik ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: haddan oshmaslik (haddan oshmaslik, haddan tashqari chiqmaslik; evida ish qilish;) mira. Viki. lug at ʻ Antonimi: 7.HADDI SIG‘ADI Ma nosi:talab qila olmoq, botina olmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 8.HADDI YO‘Q Ma nosi:botinishga haqli emas ʼ Varianti : haddi bormi , haddi sig‘a(r)midi ( Mendan biror nima talab qilishga qanday haddi sığardi. Banner.H.K. Belning quvvati.hikoya) Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 9.HADD(I)DAN OSHMOQ Ma nosi:o‘ziga ortiqcha erk berib yubormoqʼ Varianti:haddan oshmoq, haddidan oshirib yubormoq Shakldoshi: Sinonimi: o‘zidan ketmoq Antonimi: 10.HADDAN TASHQARI Ma nosi:ortiq darajad, nihoyatda ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: haddan ziyod Antonimi: 11.HADDIGA YETMOQ Ma nosi:Eng yuqori nuqtasiga ko‘tarilmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 12.HAFSALA(si) KELDI Ma nosi:biror ish qilishga xohish paydo bo‘ldi ʼ Varianti:hafsala keldi Shakldoshi: Sinonimi: avji keldi Antonimi: 13.HAFSALA(SI) PIR Ma nosi:biror ishni qilishga bo‘lgan istak-xohish yo‘q darajadaʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 14.HALI ZAMON Ma nosi:tez orada, ko‘p o‘tmay ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Ha demay Antonimi: 15.HAM FARZ HAM SUNNAT Ma nosi:amalga oshirish shart, lozim ʼ Varianti:ham farz, ham qarz Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 16.HAM XURDADAN URMOQ, HAM BURDADAN Ma nosi:har tomonlama yulib-yulqib qolmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: har yondan urib qolmoq Antonimi: 17.HAMMANI QO‘YIB Ma nosi: nahotki, borib-boribʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: narsa qurib ( besh yosh qizim boshqa narsa qurib qolganday brilliant uzugimni olib chiqib ketibdi. Twitter.dan) Antonimi: 18.HAQQINI TANI(T)MOQ Ma nosi:nimalar qilish-qilmaslikka huquqi borligini bilib olmoq, o‘z huquqiga ʼ asoslanib ish qiladigan bo‘lmoq Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 19.HAQQINI YEMOQ Ma nosi:boshqa kishiga tegishli narsani nohaq ravishda o‘ziniki qilmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: yeb ketmoq (Shu qo‘ylarni kolxozga ber, yaxshisi. O‘zingni qiynama. Senda bo‘ldi nima-yu, kolxozda bo‘ldi nima. Kolxoz yeb ketarmidi? Haydaraling kelsa, qaytarib beradi .Umarbekov. O . Qiyomat qarz) ʻ Antonimi: 20.HAQQAST ROST Ma nosi:xuddi shunday ekaniga hech qanday Shubha yo‘q ʼ Varianti: haqqati rost ( Haqqati rost. Jabbor aka Xorazmning qaysidir tumanidan, men Samarqandning Urgutidan. "Perepost.uz" Sokin momaqaldiroq. Reportaj Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 21.HAR EHTIMOLGA QARSHI Ma nosi:kutilmagan hodisa yuz berib qolmasin debʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 22.HAR HOLDA Ma nosi:nima bo‘lganda, ishqilib ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: har qalay Antonimi: 23.HAR XIL XAYOLGA BORMOQ Ma nosi:shubhalanmoq yomon fikrga bormoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: ming xayolga bormoq ( Komilani ming xayolga duchor qilgan Komronning ko zi. Do stmuhammad.X. Shabada.hikoya ʻ ʻ Antonimi: 24.HAROM TUKIGA HAM ARZIMASLIK Ma nosi:hech qanday qadr-qiymatga molik bo‘lmaslik, o‘ta salbiy baholanmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: tirnog‘iga ham arzimaydi. Antonimi: 25.HASRATIDAN CHANG CHIQADI Ma nosi:ortiq darajada norozilik bildirib gapirmoqʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: tutuni chiqib, tutab (shunga tutunim chiqib yonib yotibman-da. S. Abduqahhor, „Sanamay sak-kiz dema“ ) Antonimi: 26.HASRATGA TUSHIB KETMOQ Ma nosi:zorlanib uzoq shikoyat qilmoq ʼ Varianti: Hasrat qilmoq Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 27.HAVASI KELDI Ma nosi:biror narsaga erishish ishtiyoqi uyg‘ondi ʼ Varianti: havas qildi ( Muhriddin Xoliqovga havas qilib... Maqola.kun.uz) Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 28.HAVO BO‘YLAB KETMOQ Ma nosi:kibrlanishi haddan tashqari kuchaymoq ʼ Varianti: havolanmoq, havolanib ketmoq (Albatta, bugungi yirik g‘alabadan havolanib ketmaslikka harakat qilamiz. Bolalarni bunga tayyorlaymiz. Tailandga qarshi keyingi o‘yinni ham jiddiy qabul qilamiz...Kun.uz. google) Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 29.HAVO OCHIDI Ma nosi:osmon bulutdan tozalandiʼ Varianti: osmon ochildi ( Osmon ochilib ketsa teramiz deb kutsak qishga qolib ketamiz. Murod. Tog ay. Otamdan qolgan dalalar) ʻ Shakldoshi: Sinonimi: kun ochildi (Besh kun tinmay jala quyib tushga yaqin kun ochildi. Murod. Tog ay. Otamdan qolgan dalalar. ʻ Antonimi: havo aynidi, osmonni avzoyi buzildi. ( Havo aynib jala quya boshladi. Murod. Tog ay. Otamdan qolgan dalalar.) ʻ 30.HAVOGA UCHMOQ Ma nosi: ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: zoye ketmoq, shamolga uchmoq Antonimi: 31.HAVOSI BALAND Ma nosi:kibrlanishi, o‘zini manmanlik bilan ttishi haddan ziyod ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 32.HAYRAT BARMOG‘INI TISHLAMOQ Ma nosi:nihoyat darajada hayron bo‘lmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: hayratdan og‘zi ochilmoq (Pavokning hayratdan og zi ochilib qoldi. ʻ Tohir.O.Aybsiz aybdor.hikoya.) Antonimi: 33.HAYRATDA QOLMOQ, HAYRATDA QOLDIRMOQ Ma nosi:nihoyat darajada ajablanmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: yoqasini ushlamoq Antonimi: 34.HAYRON QOLMOQ, HAYRON QOLDIRMOQ Ma nosi:ajablanmoq ʼ Varianti : og‘zi ochilmoq Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 35.HE YO‘Q, BE YO‘Q Ma nosi:qilayotgan ishini mutlaqo tushuntirmay, hech qanday izoh bermay ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: hech narsadan hech narsa yo‘q ( Odam jinni bo lmasa shunday yaxshi ʻ zamonda hech narsadan hech narsa yo q o ziga o t qo yadimi. Murod. Tog ay. ʻ ʻ ʻ ʻ ʻ Otamdan qolgan dalalar.) Antonimi: 36.HECH BO‘LMASA Ma nosi:Boshqa biror narsa qilmagan taqdirda, loaqalʼ Varianti: hech yo‘qsa ( Murid bo lib sarpoga yaramasam, odam bo lib yordamga ʻ ʻ yaramasam, hech yo qsa bitta zog ora nonga yaramasam. Zamon qursin zamon. ʻ ʻ Murod Tog ay. Bu dunyoda o lib bo lmaydi) ʻ ʻ ʻ Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 37.HECH GAP EMAS Ma nosi:O‘z-o‘zidan, osongina amalga oshib ketadigan ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi : cho‘t emas ( Pulni-ku, to laysan. Senga pul cho t emas. S. Ahmad, ʻ ʻ „Jimjitlik“ .) Antonimi: 38.HECH NARSADAN HECH NARSA YO‘Q Ma nosi:biror asosi mmavjud bo‘lmagan holda ʼ Varianti :he yo‘q be yo‘q ( Mahallamda, he yo q, be yo q, o g lim Abdusa-matni ʻ ʻ ʻ ʻ askarlikka mo ljallab qo yishibdi. Oybek, „Tanlangan asarlar“ . ) ʻ ʻ Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 39.HID OLMOQ Ma nosi:sezgirlik bilan xabardor bo‘lmoq, daragini eshitmoq ʼ Varianti: isini olmoq ( brigarid asli palov isini olib kelgan emasmi, qorovul cholning bema'nigarchiligi g azabini keltirdi. E, bu kuningdan, — deb yanib ʻ qo ydi. Murod Tog ay. Oydinda yurgan odamlar.) ʻ ʻ Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 40.HIMMAT BELIN RAG‘BAT ELI BILAN BOG‘LAMOQ Ma nosi:astoydil ishga kirishmoqʼ Varianti :bel bog‘lamoq ( bel bog lamoq (букв. подпоясаться) взяться, ʻ приняться (за что-л.) с уoрдием, засучив рукава;) Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 41.HIRS QO‘YMOQ Ma nosi:kuchli ehtiros bilan o‘ta darajada berilib ketmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi :qo‘l yuvmoq( Dunyo mojarosidan qo l yuv-moqchi bo lgan bir otaga ʻ ʻ keksaygan kunlari-da farzand dog ini ko rmaslikning o zi ham ulug mukofotdir! ʻ ʻ ʻ ʻ A. Qodiriy, „O tgan kunlar“ ) ʻ 42.HISOBDAN CHIQARIB TASHLAMOQ Ma nosi:hisoblamagan holda ish tutmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi:hisobga olmoq 43.HISOBGA OLMAGANDA Ma nosi:nazardan soqit qilinsa ʼ Varianti: ... ni aytmaganda Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 44.HOJATINI CHIQARMOQ Ma nosi:yordam ko‘rsatib, ehtiyojdan xalos etmoqʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: yukini yengil qilmoq (Kutganlar bor..Shifo kutganlar..Xabar kutganlar..Huzur kutganlar.. Seni ularni yukini yengil qil Robbim! TILSIZQALAM. Telegram messenjeri) Antonimi: 45.HOL(I) JONIGA QO‘YMASLIK Ma nosi:nimanidir amalga oshirishga unashini talab qilib tinchlik bermaslik ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: yeb qo‘yish ( ming'irlayverib yeb qo yding, nima istaysan o zi?. ʻ ʻ Murod. Tog ay. Oydinda yurgan odamlar) ʻ Antonimi: 46.HOLIGA MAYMUNLAR YIG‘LAYDI Ma nosi:O‘zi sabab bo‘lgani holda o‘ta og‘ir, achinarli ahvolga tushib qolmoq ʼ Varianti:ahvoliga maymunlar yig‘laydi Shakldoshi: Sinonimi : sho‘riga sho‘rva to‘kildi Antonimi: ketmoni uchdi 47.HOLDAN KETMOQ Ma nosi: darmonsizlanmoqʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: tinkasi qurimoq, holdan toymoq, holi qolmaslik Antonimi: yuziga qon yugurmoq 48.HOLVACHINING TESHASIDAY Ma nosi: qisqa, kalta ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: ikki enlik ( nikoh umga o yinchoqmi, ikki enlik xatda tugatib ketadigan. ʻ Qodiriy.A. O tkan kunlar.) ʻ Antonimi: alham terakday ( qarasa alham terakday bo ying bor. Uyalmaysanmi? ʻ Hoshimov. O . Ikki karra ikki besh.) ʻ 49.HORDIQ OLMOQ Ma nosi: Istirohat qilmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: dam olmoq, yayramoq ( Biz ham odamday bir yayrasak. Samarqand borsak, Buxoro borsak. Murod.Togay. otamdan qolgan dalalar) Antonimi: itday ishlamoq ( itday ishlab olgan obro yingiz shumi? Murod Tog ay. ʻ ʻ Otamdan qolgan dalalar) 50.HOVURIDAN TUSHMOQ Ma nosi: Kibr-havo bilan hayajonlanib qahr-g‘azab qilishi pasaymoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: dami bosilmoq ( Bobillab borgan kampir dami bosilib chiqib keldi. — Tinchlikmi?. Antonimi: 51.HOVURINI BOSMOQ Ma nosi:kibr-havo bilan hayajonlanib qahr g azab qilishini so ndirmoqʼ ʻ ʻ Varianti: hovuri pasaydi Shakldoshi: Sinonimi: o pkasini bosmoq ʻ Antonimi: qaynar qozonday pishqirmoq 52.HOVURIGA OSH PISHADI Ma nosi: o zini juda yuqori tutib haddidan oshgan ʼ ʻ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 53.HAVUZDAN HO PLAM ʻ Ma nosi: juda oz darajada kam ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: dengizdan tomchi Antonimi: 54.HUKM SURMOQ Ma nosi: o z hukmini o tkazmoq, hukmronlik qilmoq ʼ ʻ ʻ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: hukmini shoyi etmoq Antonimi: 55.HUNAR KO RSATMOQʻ Ma nosi:yashirin, salbiy xususiyatini oshkor qilmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: o zini ko rsatmoq ʻ ʻ Antonimi: 56.HUSHIDAN AYRILMOQ Ma nosi: behush bo lmoq ʼ ʻ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: o zidan ketmoq ʻ Antonimi: 57.HUSHI BOSHIDAN UCHDI Ma nosi:esankiramoq ʼ Varianti: esi boshidan uchdi Shakldoshi: Sinonimi: hushini yo qotmoq, ʻ apar-taparlamoq Antonimi: 58.HUSNI BOZORINING RAVNAQI KECHMOQ Ma nosi: qarimoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: sharti ketib parti qolmoq Antonimi: 59.HUSNIGA NON BOTIRIB YERMIDI Ma nosi: go zal bo lishi shartmiʼ ʻ ʻ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: chiroyiga osh pishirib icharmidi Antonimi: 60.HUSHI KETDI Ma nosi: mahliyo bo lib qolmoq ʼ ʻ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: esi og moq, ʻ kompot bo lmoq ʻ Antonimi: 61.HUSHI O ZIGA KELDI ʻ Ma nosi:1.behushlikdan qaytmoq,2. odatdagini sezish anglash holati ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: esini yig moq ʻ Antonimi: esini yemoq 62.HUSHIDAN KETMOQ Ma nosi:behush bo lmoq ʼ ʻ Varianti:hushdan ketmoq Shakldoshi: Sinonimi: hushini yo qotmoq, ʻ esini yo qotmoq ʻ Antonimi: 63.HUSHINI YIG MOQ ʻ Ma nosi: odatdagi sezish anglash holatiʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: esini yig moq, ʻ hushini yig ishtirib olmoq ʻ Antonimi: 64.HUSHINI YO QOTMOQ ʻ Ma nosi:behush bo lmoq ʼ ʻ Varianti: hushidan ketmoq Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 65.HUSHYOR TORTMOQ Ma nosi: es-hushini yig ishtirib sergaklanmoq ʼ ʻ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 66.HO KIZNING QULOG IGA TANBUR CHERTMOQ ʻ ʻ Ma nosi:gap uqtirishga behuda urinmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: devorga gapirmoq II Bob. P harfiga oid iboralarning lug‘atlarda izohlanishi P harfiga oid iboralarning bir ma’no va ko‘p ma’noni ifodalashi 1.PALAGİ TOZA Ma nosi: urug aymog'i, avlodi va oila a zolaridan ibrat olsa bo ladigan, namunali ʼ ʻ ʼ ʻ zotli Varianti: Tagi toza Shakldoshi: yo q ʻ Sinonimi: Antonimi 2. PAND BERMOQ Ma nosi: kamchiligini aytib yaxshi bo lishga undamoq, nasihat qilmoq. ʼ ʻ Varianti: Shakldoshi: pand bermoq. Aldab zarar yetkazmoq Sinonimi: Antonimi: 3.PAND YEMOQ Ma nosi: aldanib, zarar ko rmoq ʼ ʻ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Qoqilmoq ( Hozircha u qoqilmay, obro siga putur yetmay kelyapti. F. ʻ Musajonov, „Himmat“ ) Antonimi: 4.PANJA ORASİDAN QARAMOQ Ma nosi: E'tibor bermay sovuqqonlik bilan qaramoq ʼ Varianti: Barmoq orasidan qaramoq Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 5.PANJA TUTMOQ Ma nosi: kurashmoqʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 6.PANOHİGA OLMOQ Ma nosi: homiylik qilmoq ʼ Varianti: Soyasiga olmoq Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 7.PARVOYİ FALAK Ma nosi: Beparvo, beg am ʼ ʻ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi Do ppisi yarimta ʻ : (Bizning “sartiya" juda beg am.. hech nima ʻ bo lmaganday, do ppisi yarimta! Hal-qumigacha qarzga botganini o zi sezmay ʻ ʻ ʻ qoladi. Oybek, „Tanlangan asarlar“ ) Antonimi: 8. PARVOYİGA KELTIRMASLIK Ma nosi: E'tibor qilmaslik, o ylanib ham o tirmaslik ʼ ʻ ʻ Varianti: parvoyiga kelmaslik Shakldoshi: Sinonimi: parvoyi falak Antonimi: 9.PAST KELMOQ Ma nosi: do q po pisa bilan yengishdan tiyilmoqʼ ʻ ʻ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: Baland kelmoq 10. PAST TUSHMOQ Ma nosi: jur at talabini susaytirmoq, boshqa kishining jur at talabiga yon bosmoq ʼ ʼ ʼ Varianti: Shashtidan tushmoq ( Ko‘pirish bundayam bor. Lekin “jo‘ra, otangnikiyam yetadi, sen sal kaltaroq qayt!” desak, “he, o‘linglar” deya shashtidan tushib qoladi.. Sobir O nar. Otam kezgan ma'volar) ʻ Shakldoshi: Sinonimi: Shashtidan qaytmoq Antonimi: 11.PAST BALANDINI (bilmoq) Ma nosi: kishilar orasidagi muomala munosabat qanday ekanligini bilmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Oq-qorani tanimoq Antonimi : xom 12. PATI YOTIBDI Ma nosi: To's-to'polon bilan ish qilish odatini tashlamoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 13.PATINI YULMOQ Ma nosi: tirikchiligiga yetarligini qoldirib boshqa barcha mol-mulkini, boyligini ʼ tortib olmoq Varianti: Shakldoshi: kim bilandir urish-janjal qilmoq, sochini yulmoq ( Birov birovingni sochingni yulib nima topasan. O zlaringni sharmanda qilganing qoladi. Yoqubov. ʻ O. Qanot juft bo ladi ʻ Antonimi: Sinonimi: 14.PATIR USHATMOQ Ma nosi: Qizini berib quda bo lishga rozilik bermoq ʼ ʻ Varianti: non sindirmoq Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 15.PATTASI TEGDI Ma nosi: vazifasidan bo shatilmoq, haydalmoq ʼ ʻ Varianti: pattasini ushlatmoq Omonimi: Sinonimi: kavushini to g rilamoq ʻ ʻ Antonimi: 16.PATTASINI QO LIGA BERMOQ ʻ Ma nosi: xotini bilan yashamasligini aytib javobini bermoq ʼ Varianti: javobini bermoq ( Shuningni javobini bermasang ota dema meni. Murod. Tog ay. Oydinda yurgan odamlar) ʻ Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 17.PAXTASI CHIQDI, PAXTASINI CHIQARMOQ Ma nosi: yashirin, salbiy tomoni oshkor bo lmoq ʼ ʻ Varianti: misi chiqdi ( Mazmunan, ishlarning misi chiqib, o zlari bilan o zlari ʻ ʻ ovora bo lib qolgan bo lsalar kerak.. Qing ir ish qirq yildan keyin ham ochiladi. ʻ ʻ ʻ "Mushtum" .) Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 18.PAYIDAN BO LMOQ ʻ Ma nosi: uzluksiz va astoydil harakat qilmoq ʼ Varianti: payiga tushmoq Shakldoshi: Sinonimi: qamishdan bel bog lamoq ( ʻ Siz to yni boshlayvering, qamishdan bel ʻ bog lab xizmat qilamiz”, deya lof uradi vallomat og aynilar. ) ʻ ʻ Antonimi: 19. PAYIDAN TUSHMOQ Ma nosi: qayerga borsa zimdan ta'qib qilib bormoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 20. PAYIGA TUSHMOQ Ma nosi: zimdan yurib butun xatti-harakatini kuzatmoq ʼ Varianti: Payidan bo lmoq ʻ Shakldoshi: uzluksiz, astoydil harakat qilmoq Sinonimi: iziga tushmoq, ketiga tushmoq, orqasiga tushmoq. Antonimi: 21. PAYINI QIRQMOQ Ma nosi: mavqeyidan mahrum etadigan putur yetkazmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: oyog iga bolta urmoq, ʻ tagiga suv quymoq ( Voy o ynab qo yay, ʻ ʻ shuginalardan o ynab qo yay. Menginaniyam tagimga suv quyaman deganlar ʻ ʻ bormikan -a? Murod. Tog ay. Otamdan qolgan dalalar). ʻ Antonimi: 22.PAYMONA(SI) TO LDI ʻ Ma nosi: o ladigan vaqti keldi ʼ ʻ Varianti:paymona to ldi ʻ Shakldoshi: Sinonimi: kuni yetdi, to'ridan go ri yaqin ʻ Antonimi: 23. PAYSALGA SOLMOQ Ma nosi: amalga oshirishni keyinga qoldirmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: orqaga surmoq , sudrab yurmoq, orqaga tashlamoq Antonimi: 24. PAYTAVASIGA QURT TUSHDI Ma nosi: Xotirjamligi buzilib bir yerda tinch tura olmaslik ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: (ichi) g'imirlab qoldi Antonimi: dunyoni suv bossa to'pig'iga chiqmaslik 25. PASHSHA QO'RIMOQ Ma nosi: foydali, ko zga ko rinadigan ish bilan shug ullanmaslik, vaqtni behuda ʼ ʻ ʻ ʻ sarflamoq Varianti: pashsha qo rib o tirmoq ʻ ʻ Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 26. PASHSHA UCHSA ESHITILARLI Ma nosi: har qanday tovushsiz, mutlaq ʼ Varianti:pashsha g'ing desa eshitiladigan Shakldoshi: Sinonimi: suv quyganday, suv sepganday ( Hammayoq suv sepganday. ◆ Suv sepganday jimjit. Onda-sonda poliz atrofidan bedananing shirali ovozi keladi. I. Rahim, „Chin muhabbat“ .) Antonimi: quloqni qomatga keltiradigan ( Uning quloqni qo-matga keltiruvchi xurragi orasida kechasi bilan xotinining piq-piq yig i tovushi eshitshshb turar edi. ʻ A. Qahhor, Sarob.) 27. PASHSHADAN FIL YASAMOQ Ma nosi: mubolag a qilib bo rttirib yubormoq ʼ ʻ ʻ Varianti: pashshani fil qilmoq, pashshasini fil qilmoq Shakldoshi: Sinonimi: ignadek. ...ni tuyadek qilmoq Antonimi: 28. PACHAVASINI CHIQARMOQ Ma nosi: butunlay rasvo qilmoq, yomon ahvolga tushirmoqʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 29. PACHAG'I CHIQDI Ma nosi: ezib yanchib tashlanmoq ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: chakib tashladi po'stagini qoqib tashladi. Antonimi: 30. PESHANA TERI Ma nosi: mashaqqatli, halol mehnat ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 31. PESHANA(SI) QURSIN Ma nosi: taqdir qismatidan nolib aytiladigan ibora ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 32. PESHANASI SHO R, SHO R PESHANA ʻ ʻ Ma nosi: hayoti xorlik-zorlik, azobda o tishi avvaldan ma lum.ʼ ʻ ʼ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: peshanasi yarqiragan 33. PESHA(SI)DA BOR Ma nosi: azaldan belgilab qo yilgan (diniy) ʼ ʻ Varianti:peshanada bor Shakldoshi: Sinonimi: peshana(si)da yozilgani Antonimi: 34. PESHANA(SI)DA SHO RI BOR ʻ Ma nosi: taqdirida turli jabr-kulfatlarni boshidan kechirish yozilgan ʼ Varianti: sho r peshana, peshanasi sho r ʻ ʻ Shakldoshi: Sinonimi: peshonasi sho r ʻ Antonimi: peshanasi yarqiragan 35. PESHANA(SI)DAGINI KO RMOQ ʻ Ma nosi: azaldan belgilab qo yilgan voqea-hodisalarni boshidan kechirmoq ʼ ʻ Varianti: peshanadagini ko rmoq ʻ Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 36. PESHANA(SI) DAN KO RMOQ ʻ Ma nosi: taqdiri nima bo lsa rozi bo lmoq, hammasiga taqdiri aybli deb bilmoq ʼ ʻ ʻ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: Antonimi: 37. PESHANASIGA BITMOQ, PESHANASIGA BITILGAN Ma nosi: ʼ Varianti:peshanaga bitmoq, peshanasiga yozilgan, peshanaga yozilgan Shakldoshi: ega bo lmoq ʻ Sinonimi: taqdirda yozilgan, yozug'ida bitilgan Antonimi: 38. PESHANASIGA SIG'MOQ Ma nosi: judo bo lmaslik, ayrilmaslik ʼ ʻ Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: peshanasida bor Antonimi :peshanasiga sig maslik ʻ 39. PESHANASINI OCHMOQ, PESHANASI OCHILDI Ma nosi: mustaqil hayot yo lini boshlab turish turmushi yaxshi yo lga tushib ketdi. ʼ ʻ ʻ Varianti: Shakldoshi: baxti ochilmoq, oila qurmoq Sinonimi: yo lini topib olmoq ʻ Antonimi: 40. PESHANASINI SILAMOQ Ma nosi: G amxo rlik qilmoq, siylamoq, hayotini yengillashtirish yo lida yordam ʼ ʻ ʻ ʻ bermoq Varianti: Shakldoshi: Sinonimi: boshini silamoq Antonimi:ye lkasidan turtmoq 41.PESHANA(SI)NING SHO RI ʻ Ma nosi: taqdirida yozilgan jabr-kulfat ʼ Varianti: Omonimi: Sinonimi :boshining balosi Antonimi: 42.PESHANASI DEVORGA TEGMOQ Ma nosi:anglab yetmoq, ko zi ochilmoq ʼ ʻ Varianti: boshi devorga tegmoq ( boshi devorga tegib keyin yalinib yolvoradi bu. Ayniy.S. Sudxo rning o'limi) ʻ Omonimi: S inonimi: Antonimi: 43.PINAG(I)NI BUZMASLIK Ma nosi: o ziga qaratilgan gap yoki harakatga bila-ko'ra turib e tibor qilmaslik, ʼ ʻ ʼ o zini go yo hech narsa sezmagandek tutmoq ʻ ʻ Varianti: pinak buzmay Omonimi: Sinonimi: biron tuki qilt etmaslik Antonimi: 44. PINAKKA KETMOQ Ma nosi:1.Uxlab qolmoq; 2. O'y o ylab qolmoq ʼ ʻ Varianti: Omonimi: Sinonimi: ko zi ilindiʻ Antonimi: 45. PINJIGA KIRMOQ Ma'nosi:So zi xatti-harakati bilan ko nglini topib yaqin kishisi bo lish ʻ ʻ ʻ Varianti: Omonimi: Sinonimi: qanotiga kirmoq Antonimi: 46. PINJIGA OLMOQ Ma nosi: o z qaramog iga homiyligiga o tkazmoq ʼ ʻ ʻ ʻ Varianti: Omonimi: Sinonimi: qanoti ostiga olmoq, soyasiga olmoq Antonimi: o zidan itarmoq, o zidan sovitmoq ʻ ʻ 47. PIR URGANI Ma nosi: eng yomoni, eng yaramasi ʼ Varianti: jin urgan, Xudo urgan Omonimi: Sinonimi: Xudodan qaytgan Antonimi: 48. PISTONI CHAQILGAN Ma nosi:avvagi mavqeyini, ta sir kuchini yo qotgan ʼ ʼ ʻ Varianti: Omonimi: Sinonimi: egardan tushgan, davri o tgan, zamoni o tgan ʻ ʻ Antonimi: davri kelgan, egarga mingan, zamoni kelgan 49. PIX(I) QAYRILGAN Ma nosi: o ta ketgan uddaburon, quv ʼ ʻ Varianti: Omonimi: Sinonimi:pixini yorgan, burganing ko zini ko rgan ʻ ʻ Antonimi: 50. PIXI CHIQQAN Ma nosi:uzoqni o ylab ish qiladigan, tadbirkor ʼ ʻ Varianti: Omonimi: Sinonimi :ishning ko zini biladigan, uzoqni ko zlaydigan ʻ ʻ Antonimi: 51. PIYOLADAGI CHOY SOVIGUNCHA Ma nosi:qisqa suhbat oralig ida ʼ ʻ Varianti: Omonimi: Sinonimi: hash-pash deguncha, ha-hu deguncha, köz ochib yumguncha; choy qaynaguncha Antonimi: 52. PIYOZI KUYMAGAN Ma nosi:hali gapi o tmaydi, aytganini qildira olmaydi ʼ ʻ Varianti: Omonimi: Sinonimi: tishi o tmaydi (ʻ kattalarga gapirishga meni tishim o tmaydi. Otamdan ʻ qolgan dalalar) Antonimi: 53. PIYOZNING PO STI ʻ Ma nosi: o ta darajada och ʼ ʻ Varianti: Omonimi: Sinonimi :ichi tatalab ketmoq Antonimi: 54. PISHIRIB YE(NG) Ma nosi: hech keragi yo q, o zi (ngiz) ga buyursin ʼ ʻ ʻ Varianti: Omonimi: Sinonimi: cho ntagi(ng) ga solib qo y(sin), ʻ ʻ Antonimi: 55. PICHING OTMOQ Ma nosi: sha niga tegadigan qilib gapirmoq ʼ ʼ Varianti: piching qilmoq Omonimi: Sinonimi: tekkizib gapirmoq Antonimi: 56. PICHOQ SUYAKKA YETDI Ma nosi:ortiq chidab bo lmaydi ʼ ʻ Varianti: pichoq suyakka qadaldi Omonimi: Sinonimi: Antonimi: 57. PICHOQQA ILINADIGAN Ma nosi:ozmi ko pmi qiymatga ega, tilga olishga arzigulikʼ ʻ Varianti: Omonimi: Sinonimi: Antonimi: 58. PODADAN OLDIN CHANG CHIQARMOQ Ma nosi: ʼ Varianti:podadan ilgari chang chiqarmoq, podadan avval chang chiqarmoq Omonimi: Sinonimi: to ydan avval nog ora qoqmoq, ʻ ʻ daryoni ko rmay etik yechmoq ʻ Antonimi: 59. PODANI KIM BOQADI? Ma nosi: oddiy, qora ishlarni bajarishga odam topilmay qoladi-ku ʼ Varianti: Omonimi: Sinonimi: Antonimi: 60. POPUGI PASAYDI Ma nosi:harakat, faoliyatidagi qat iylik, keskinlik deyarli yoqolmoq ʼ ʼ Varianti: Omonimi: Sinonimi: Antonimi: 61." PUF" DESA BUXOROGA UCHADIGAN Ma nosi:juda yengil va yupqaʼ Varianti: Omonimi: Sinonimi: Antonimi: 62. PULGA CHAQMOQ Ma nosi: qiymatini pul bilan hisob kitob qilmoq ʼ Varianti: pulga taqamoq Omonimi: Sinonimi: Antonimi: 63. PUSHAYMON YEMOQ Ma nosi: biror ishni qilmasam bo lar ekan,deb ruhiy ezilmoq. ʼ ʻ Varianti: Omonimi: Sinonimi: attang qilmoq Antonimi: 64. PUCHGA CHIQMOQ, PUCHGA CHIQARMOQ Ma'nosi: xom xayol bo lib qolmoq ʻ Varianti: puchakka chiqmoq, puchakka chiqarmoq Omonimi: Sinonimi: chippakka chiqmoq 65. PO'K BERIB QO YMOQ ʻ Ma'nosi: qo rqish cho chish bilan sir tutilgan narsani sezdirib qo ymoq ʻ ʻ ʻ Varianti: Omonimi: Sinonimi: 66. PO'M CHIQMOQ Ma'nosi: arazlab bir-biri bilan gaplashmay qo'ymoq Varianti: Omonimi: Sinonimi: orasidan ola mushuk o'tmoq 67. PO'STAGINI QOQMOQ Ma'nosi:ayovsiz tanqid qilmoq Varianti: po'stagini chiqarmoq Omonimi: Sinonimi: Antonimi: Xulosa Frazeologizmlar, xususan, iboralar xalqning milliyligini, yashash, turmush tarzi haqidagi ma lumotlarni asrlar osha saqlab kelayotgan birliklar bo lib ʼ ʻ tilshunoslik uchun muhim hisoblanadi. Yuqoridagi o zgarishlardan ko rishimiz ʻ ʻ mumkinki, jamiyat rivojlangani insonlar turmush tarzi o zgarishi turg un ʻ ʻ birikmalarga ham o z ta sirini o tkazmay qolmas ekan. Ayrim ibiralar xalq nutqida ʻ ʼ ʻ boshqa variantlarda namoyon bo lsa ayrimlari umuman yo qolib ketgan. ʻ ʻ 1. “O’zbek tili izohli frazeologik lug’ati”da H harfiga oid jami 66 ta ibora berilgan. Mazkur iboralarning 59 tasi fe’l iboralardir. Masalan, haddiga yetmoq, husni bozorning ravnaqi kechmoq, hovuriga osh pishmoq, holva yemoq, ha-hu demoq, hafsalasi pir bo lmoq ʻ kabi. 2. P harfiga oid jami 67 ta ibora berilgan. Mazkur iboralarning 55 tasi fe’l iboralardir. Masalan, podani kim boqadi?, parvoyiga keltirmaslik, pinagini buzmaslik, past tushmoq kabi. 3. Lug’atda P harfiga 12 ta ot ibora keltirilgan bo’lib, u umumiy sonning 18 foizini tashkil etadi. Ot iboralar: peshonaning sho ri ʻ , peshona teri, piyozi kuygan, pixi chiqqan kabi. 4. Lug’atda 3 ta ravish xarakteridagi ibora keltirilgan. Ravish iboralar: ha-hu deguncha,pinakka ketarda, piyozni po'chog'i 5. Ma’lumki, iboralar sintaktik tuzlishiga ko’ra so’z birikmasi va gap xarakteridagi iboralarga bo’linadi. Lug’atda so’z birikmasi ko’rinishidagi 25 ta ibora, 3 ta gap tuzilishiga ega bo’lgan ibora (, podani kim boqadi? Pishirib yeng, paymonasi to ldi) ʻ qo’llangan. 6. Lug’atda P harfiga oid 2 ta sifat ibora keltirilgan bo’lib, ular umumiy sonning foizini tashkil etadi. Sifat iboralar: lafzi halol, lab-dahan yo’q Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: А D А B I YO Т L А R 1. Ilmiy -nazariy adabiyotlar : 1. Mirziyoyev Sh. Tanqidiy tahlil, Qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik-har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. – Toshkent: O‘zbekiston, 20 17 . – 40 b. 2. Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – Toshkent: Ma’naviyat, 2008. – 176 b. 3. Karimov I.A. Ona yurtimiz baxtu iqboli va buyuk kelajagi yo‘lida xizmat qilish – eng oliy saodatdir. – Toshkent: O‘zbekiston, 2015. – 304 b. 4. Abdullayev A. Frazeologizmlarning ekspressivlik xususiyati // O‘zbek tili va adabiyoti, 1976, № 5. – B. 36-39. 5. Abdullayev A. O‘zbek tilida ekspressivlikning ifodalanishi. – Toshkent: Fan, 1983. – 88 b. 6. Abdusaidov A. Frazeologizmlar – matbuot tilida ta’sirchan vosita (jurnalistlar, gazeta xodimlari va talabalar uchun qo‘llanma). – Samarqand: SamDU nashri, 2001. - 48 b. 7. Bazarova M.M. O‘zbek tilidagi ijobiy istak mazmunini ifodalovchi nutqiy birliklarning lisoniy xususiyatlari (duolar va nutqiy etiketlar asosida). Filol. fanlari nomzodi... diss. avtoref. – Toshkent, 2007. – 22 b. 8. Begmatov E., Boboyeva A., Asomiddinova M. Adabiy norma va nutq madaniyati. – Toshkent: Fan, 1983. – 152 b. 9. Begmatov E. Hozirgi o‘zbek adabiy tilining leksik qatlamlari. – Toshkent: Fan, 1985. – 200 b. 10. Beregovskaya E.M. Problemы issledovaniya zevgmы kak ritoricheskoy figurы // Voprosы yazыkoznaniya, 1985, № 3. – S. 59-67. 11. Berdiyorov H., Yo‘ldoshev B. O‘zbek frazeologiyasiga doir bibliografik ko‘rsatkich.–Samarqand:SamDU nashri,1977. – 38 b. 12. Boboyeva A. Gazeta tilida «zimmaga olmoq» iborasining variantlari // O‘zbek tili va adabiyoti, 1978, № 2. – B. 57-58. 13. Bozorboyev K.T. O‘zbek so‘zlashuv nutqi frazeologizmlari. Filol. fanlari nomzodi... diss. avtoref. – Samarqand, 2001. – 22 b. 14. Vafoyeva M.Y. O‘zbek tilida frazeologik sinonimlar va ularning struktural-semantik tahlili. Filol. fanlari nomzodi... diss. avtoref. – Toshkent, 2009. – 26 b. 15. Vohidov E. So‘z latofati. – Toshkent: O‘zbekiston,2014.– 152 b. 16. Doniyorov X., Yo‘ldoshev B. Adabiy til va badiiy stil. – Toshkent: Fan, 1988. – 209 b. 17. Doniyorov X., Mirzayev S. So‘z san’ati (mahorat va til haqida mulohazadar). – Toshkent: O‘zadabiynashr,1962. – 316 b. 18. Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Darslik. – Toshkent: “O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti, 2013. – 406 b. 19. Imyaminova Sh. Nemis tili frazeologiyasi. O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Mumtoz so‘z, 2011. – 80 b. 20. Ishayev A. O‘zbek dialektal leksikografiyasi. – Toshkent, Fan, 1990. – 140 b. 21. Yo‘ldoshev B. Badiiy nutq stilistikasi. – Samarqand, SamDU nashri, 1982. – 82 b. 22. Yo‘ldoshev B., Yo‘ldosheva D. Perifrazalarning frazemalar bilan munosabati va ularni o‘qitishning didaktik tamoyillari. O‘quv qo‘llanmasi. – Toshkent: Navro‘z, 2015. – 108 b. 23. Yo‘ldoshev B. O‘zbek frazeologiyasi va frazeografiyasi masalalari. Monografiya.– Toshkent: Muharrir, 2013. – 300 b. 24. Yo‘ldoshev B., Abdullayev D. O‘zbek tilidagi polisemantik frazemalarni lug‘atlarda izohlash tamoyillari. Monografiya. – Samarqand: SamDU nashri, 2013. – 156 b. 25. Yo‘ldoshev B. O‘zbek frazeologiyasi mustaqillik yillarida // “O‘zbek tili va adabiyoti”, 2015, № 6. – B. 3-10. 26. Yo‘ldoshev B., Xalilov Q. Shoir Erkin Vohidovning frazeologizm qo‘llash mahorati haqida (monografiya). – Samarqand, SamDU nashri, 2007. – 100 b. 27. Karimov S. Zulfiya asarlari lingvostilistikasi. – Samarqand: SamDU nashri, 2006. – 172 b. 28. Karimov S. O‘zbek tili funksional stilistikasi. – Samarqand: SamDU nashri, 2010. – 192 b. 29. Kopыlenko M.M., Popova Z.D. Ocherki po obщyey frazeologii. – Voronej: Izd-vo Voronejskogo un-ta, 1972. – 124 s. 30. Mamatov A. Frazeologik stilistika masalalari. – Toshkent: Navro‘z, 1991. – 120 b. 31. Mamatov A. Semantiko-stilisticheskiye osobennosti emosionalno- osenochnыx frazeologicheskix yedinis uzbekskogo yazыka. Avtoref. dis...kand. filol. nauk. – Tashkent, 1988. – 20 s. 32. Mamatov A.E. O‘zbek tili frazeologizmlarining shakllanishi masalalari. Filol. fanlari doktori... diss. avtoref. – Toshkent, 2000. – 56 b. 33. Mamatov A.E. Stilisticheskiye funksii frazeologicheskix yedinis v proizvedeniyax Marselya Eme. Avtor e f. dis...kand. filol. nauk. – L., 1979. – 22 s. 34. Mamatov A.E. Hozirgi zamon o‘zbek adabiy tilida leksik va frazeologik norma muammolari. – Toshkent: Navro‘z, 1991. – 274 b. 35. Mahmudov N. Tilimizning tilla sandig‘i. Mjtimoiy-ma’rifiy esselar. – Toshkent: G afur G ulom nomidagi nashiyot-matbaa ijodiy uyi, 2012. – 152 b. ʻ ʻ 36. Mirtojiyev M. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. 1-jild. – Toshkent: Universitet, 2004. – 222 b. 37. Nazarov A.P. Xudojestvenno-funksionalnыye osnovы ekspressivnosti frazeologicheskix yedinis (na materiale kirgizskogo yazыka). Avtoref. dis...kand. filol. nauk. – M.: 1985. – 26 s. 38. Rafiyev A. Iboralar – nutqimiz ko‘rki. – Toshkent: O‘zbekiston, 1985. – 22 b. 39. Rafiyev A.R. Strukturno-funksionalnыye svoystva frazeologicheskix yedinis uzbekskogo yazыka. Avtoref. dis...kand. filol. nauk. – Tashkent, 1982. – 20 s. 40. Rahmatullayev Sh. Nutqimiz ko‘rki.–Toshkent:Fan, 1970. – 60 b. 41. Rahmatullayev Sh. Frazeologik birliklarning asosiy ma’no turlari. – Toshkent: O‘zFA nashri, 1955. – 28 b. 42. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilida fe’l frazemalarning bog‘lashuvi. – Toshkent: Universitet, 1992. – 126 b. 43. Rahmatullayev Sh. O‘zbek frazeologiyasining ba’zi masalalari. – Toshkent: Fan, 1966. – 264 b. 44. Rahmatullayev Sh. Hozirgi adabiy o‘zbek tili. Ikki kitobdan iborat darslik. 2-kitob. – Toshkent: Mumtoz so‘z, 2010. – 212 b. 45. Rustamov A. So‘z haqida so‘z. Ikkinchi nashri.– Toshkent: Ekstremum press, 2010. – 136 b. 46. Toshaliyev I. O‘zbek tilida paronimlar va ularning stilistik qo‘llanishi // O‘zbek tili stilistikasidan tadqiqotlar (ilmiy maqolalar to‘plami). – Toshkent: ToshDU nashri, 1987. – B. 15-37. 47. Turopova M. Frazeologik variantlar // O‘zbek tili va adabiyoti, 1988, № 5. – B. 30-34. 48. Turopova M. O‘zbek shevalari frazeologiyasi // O‘zbek shevalari leksikasi. – Toshkent, Fan, 1991. – B. 181-229. 49. Tursunov U., Muxtorov J., Rahmatullayev Sh. Hozirgi o‘zbek adabiy tili (leksikologiya, fonetika, morfologiya), qayta ishlangan, to‘ldirilgan uchinchi nashri. – Toshkent: O‘zbekiston, 1992. – 399 b. 50. Usmonova Sh.R. O‘zbek va turk tillarida somatik frazeologizmlar. Filol. fanlari nomzodi... diss. avtoref. – Toshkent, 1998. – 20 b. 51. Usmonova Sh. “O‘zbek tilining frazeologik lug‘ati”da milliy-madaniy konnotatsiyali frazeologizmlarning berilishi // Tilshunoslikning dolzarb masalalari. Respublika ilmiy-nazariy konferensiyasi materiallari (2015 yil 6 may). 7-chiqishi. Prof.Sh.Rahmatullayevning 90 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy to‘plam. – Toshkent: Universitet, 2015. – B. 27-30. 52. Xalikova M.K. Frazeologiya kak forma otrajeniya nasionalnogo mentaliteta v yazыkovoy kartine mira (na materiale russkogo i uzbekskogo yazыkov). Avtoref. diss... kand. filol. nauk. – Tashkent, 1999. – 26 s. 53. O‘rinboyev B. O‘zbek so‘zlashuv nutqi. – Toshkent: Fan, 1982. – 152 b. 54. O‘rinboyev B., O‘rinboyeva D. Hozirgi o‘zbek tilining so‘zlashuv uslubi. – Toshkent: Fan, 1991. – 161 b. 55. Qilichev E. Badiiy tasvirning leksik vositalari. – Toshkent: Fan, 1982. – 88 b. 56. Qilichev E. O‘zbek tilining praktik stilistikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 1985. – 104 b. 57. Qo‘ng‘urov R., Begmatov E., Tojiyev Yo. Nutq madaniyati va uslubiyat asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 1992. – 160 b. 58. Qo‘chqortoyev I. Badiiy nutq stilistikasi. – Toshkent: ToshDU nashri, 1975. – 96 b. 59. Qo‘chqortoyev I. Badiiy so‘z ustasi. –Toshkent, 1967. – 32 b. 60. Qo‘chqortoyev I. So‘z ma’nosi va uning valentligi. – Toshkent: Fan, 1977. – 168 b. 61. G aniyeva Sh. “Personallik” semali frazemalarni modellashtirish // “Tilʻ va adabiyot ta’limi”, 2015, № 8. – B. 40-41. 62. G aniyeva Sh. O‘zbek frazeologizmlarining struktur tadqiqi. – ʻ Toshkent: Fan, 2013. – 136 b. 63. G oyibov S. Emosional-ekspressiv leksik qatlam haqida // O‘zbek tili ʻ va adabiyoti, 1976, № 5. - B. 40-43. II.Badiiy adabiyotlar 1. Murod. Tog ay. Otamdan qolgan dalalar. Toshkent: Ma naviyat, 2018. ʻ ʼ 2. Murod. Tog ay. Bu dunyoda o lib bo lmaydi. Toshkent: Sharq, 2017 ʻ ʻ ʻ 3. Murod. Tog ay. Oydinda yurgan odamlar. Qissa. Toshkent: Sharq, 2019 ʻ 4. Qodiriy.A O tkan kunlar. Roman. Toshkent: Ma naviyat, 2018. ʻ ʼ 5.Banner.H.K. Belning quvvati.hikoya) I II . Lug‘atlar: 64. Abduraximov M. Kratkiy uzbeksko-russkiy frazeologicheskiy slovar.– Tashkent:O‘qituvchi,1980. – 184 s. 65. Alisher Navoiy asarlari tilining izohli lug‘ati, to‘rt tomlik, 1-P-Sh-1U tomlar. – Toshkent: Fan, 1983-1985. 66. Axmanova O.S. Slovar lingvisticheskix terminov. – M.: Sov. ensiklopediya, 1969. – 608 s. 67. Berdiyorov H., Rasulov R., Yo‘ldoshev B. O‘zbek frazeologiyasidan materiallar, 1-2-3-qismlar. – Samarqand: SamDU nashri, 1976, 1979, 1983. - 296 b. 68. Berdiyorov H., Rasulov R. O‘zbek tilining paremiologik lug‘ati. – Toshkent: O‘qituvchi, 1984. – 288 b. 69. Isanbat N. Tatar tilining frazeologik so‘zligi, ikki tomlik. 1-P tomlar. – Qozon, 1988-1989. (tatar tilida). 70. Yo‘ldoshev B., Bozorboyev K. O‘zbek tilining frazeologik lug‘ati (so‘zlik), Samarqand: So‘g‘diyon, 1998. – 92 b. 71. Yo‘ldoshev B., O‘rinboyeva D. O‘zbek xalq dostonlarining chastotali izohli frazeologik lug‘ati. – Toshkent: “O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi” davlat ilmiy nashriyoti, 2008. – 100 b. 72. Kenesboyev S. Qozoq tilining frazeologik so‘zligi. – Olma-ota: G ыlыm, 1977. – 712 b. (qozoq tilida).ʻ 73. Lingvisticheskiy ensiklopedicheskiy slovar. – M.: Russkiy yazыk, 1990. – 685 s. 74. Mahkamov N., Ermatov I. Tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. – Toshkent: Fan, 2013. – 144 b. 75. Mahmud Sattor. O‘zbekning gapi qiziq. – Toshkent: Tafakkur qanoti, 2011. – 148 b. 76. Mahmudov N., Xudoyberganova D. O‘zbek tili o‘xshatishlarining izohli lug‘ati. – Toshkent: Ma’naviyat, 2013. – 320 b. 77. Mahmudov N., Odilov Yo. O‘zbek tili enantiosemik so‘zlarining izohli lug‘ati // Mahmudov N., Odilov Yo. So‘z ma’no taraqqiyotida ziddiyat. – Toshkent: Akademnashr, 2014. – B. 131-283. 78. Mengliyev B., Xudoyberdiyeva M. O‘zbek tili iboralari o‘quv lug‘ati. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2007. – 72 b. 79. Rasulov R., Umirov I. O‘zbek tili tasviriy ifodalarining izohli lug‘ati. – Toshkent: O‘qituvchi, 1997. – 40 b. 80. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining izohli frazeologik lug‘ati. – Toshkent: O‘qituvchi, 1978. – 408 b. 81. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining qisqacha frazeologik lug‘ati. – Toshkent: Fan, 1964. – 212 b. 82. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining frazeologik lug‘ati. – Toshkent, Qomuslar bosh tahririyati, 1992. – 382 b. 83. Sodiqova M. Ruscha-o‘zbekcha frazeologik lug‘at. – Toshkent: Fan, 1972. – 192 b. 84. Sodiqova M. Qisqacha o‘zbekcha-ruscha frazeologik lug‘at. – Toshkent: O‘zbek ...ensiklopediyasi bosh redaksiyasi, 1989. – 336 b. 85. Turkman tilining frazeologik lug‘ati. Tuzuvchilar: S.Altayev, G.Achilova, A.Borjakov, S.Gudjikov, A.Saxedov. S.Altayev, G.Achilova va S.Gudjikovlarning tahriri ostida. – Ashgabad: Ыlыm, 1976. – 400 b. (turkman tilida). 86. To‘ychiboyev B., Qashqirli Q. Ibora – ko‘pning bahosi // To‘ychiboyev B., Qashqirli Q. Zominning til qomusi. – Toshkent: Akademnashr, 2012. – B. 108-134. 87. Umarov E.A. Frazeologicheskiy slovar «Xazoyin-ul-maoniy» Alishera Navoi. – Tashkent: Fan, 1971. – 140 s. 88. O‘zbek tilining izohli lug‘ati, ikki tomlik, 1-tom, M., Russkiy yazыk, 1981. – 632 b. 89. O‘zbek tilining izohli lug‘ati, ikki tomlik, 2-tom, M., Russkiy yazыk, 1981. – 715 b. 90. O‘zbek tilining izohli lug‘ati, besh jildlik. 1-jild. – Toshkent: “O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti, 2006. – 680 b. 91. O‘zbek tilining izohli lug‘ati, besh jildlik. 2-jild. – Toshkent: “O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti, 2006. – 672 b. 92. O‘zbek tilining izohli lug‘ati, besh jildlik. 3-jild. – Toshkent: “O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti, 2007. – 688 b. 93. O‘zbek tilining izohli lug‘ati, besh jildlik. 4-jild. – Toshkent: “O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti, 2008. – 608 b. 94. O‘zbek tilining izohli lug‘ati, besh jildlik. 5-jild. – Toshkent: “O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti, 2008. – 592 b. 95. O‘zbek xalq shevalari lug‘ati. – Toshkent: Fan,1971.– 409 b.

H va P harfiga oid iboralarning “O‘zbek tili frazeologik lug‘ati” da izohlanish tamoyillari

Купить