Ҳамширалик ишида касалхона ички инфекциясига қарши курашиш ва назорат ишларини олиб бориш

Мавзу: Ҳамширалик ишида Мавзу: Ҳамширалик ишида касалхона ички инфекциясига касалхона ички инфекциясига қарши курашиш ва назорат қарши курашиш ва назорат ишларини олиб бориш. ишларини олиб бориш. Дезинфекция, дезинсекция, Дезинфекция, дезинсекция, дератизация тўғрисида тушунча. дератизация тўғрисида тушунча. ССВ нинг янги ички ССВ нинг янги ички инфекцияларига карши курашиш инфекцияларига карши курашиш фармойишлари.фармойишлари. ЛЕКТОР: ПРОФ. РАЗИКОВА И.С.ЛЕКТОР: ПРОФ. РАЗИКОВА И.С.www.arxiv.uzwww.arxiv.uz МаМа қсадқсад ::  Олий маълумотли Олий маълумотли ҳамшираларга ҳамшираларга ҳҳ амшираламширал ии к ишида к ишида инфекцинфекц ион ион назоратназорат ни ни ташкиллаштириш ташкиллаштириш қоидаларини қоидаларини тушунтушун тити рири шш www.arxiv.uzwww.arxiv.uz РежаРежа ::  Касалхона ички инфекцияси Касалхона ички инфекцияси хакида маълумот.хакида маълумот.  ДПМ ларда инфекцион назоратни ДПМ ларда инфекцион назоратни ташкил этиш.ташкил этиш.  Инфекцион назоратни ташкил Инфекцион назоратни ташкил этишда ОМХ нинг роли.этишда ОМХ нинг роли.  Уз.Рес.ССВ томонидан жорий Уз.Рес.ССВ томонидан жорий этилган буйруклар ва уларни этилган буйруклар ва уларни КИИ КИИ олдини олишда олдини олишда ахамияти ахамияти www.arxiv.uzwww.arxiv.uz САВОЛЛАРСАВОЛЛАР  Инфекция хакида тушунчага Инфекция хакида тушунчага эгамисиз?эгамисиз?  Хамшира барча муолажаларни Хамшира барча муолажаларни кулкоп кийиб бажариши лозимми?кулкоп кийиб бажариши лозимми?  Касалхона ички инфекцияларига Касалхона ички инфекцияларига нималар киради?нималар киради?  касалхона ички инфекциясини касалхона ички инфекциясини олдини олиш кайси буйрукда олдини олиш кайси буйрукда берилган?берилган?  касалхона ички инфекциясини ким касалхона ички инфекциясини ким назорат килади?назорат килади? www.arxiv.uzwww.arxiv.uz  дез. воситаларни ким тайёрлайди?дез. воситаларни ким тайёрлайди?  сан эпид режим деганда нимани сан эпид режим деганда нимани тушунасиз?тушунасиз?  профилактик дезинфекция профилактик дезинфекция деганда нимани тушунасиз?деганда нимани тушунасиз?  ички инфекцияни олдини олиш ички инфекцияни олдини олиш учун нималарга эьтибор бериш учун нималарга эьтибор бериш керак?керак?  дез. воситаларни санаб беринг.дез. воситаларни санаб беринг. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz Касалхона ички инфекциясиКасалхона ички инфекцияси - - Бу шифохоналарда пайдо бБу шифохоналарда пайдо б ўладиган ваўладиган ва ривожланадигривожланадиг аа н инфекциялардир. н инфекциялардир. Хозирги Хозирги пайтда госпитал инфекциялар (ГИ) бутун дунё пайтда госпитал инфекциялар (ГИ) бутун дунё микёсида кенг таркалиб, хозирги замон микёсида кенг таркалиб, хозирги замон тиббиёти ва согликни саклаш тиббиёти ва согликни саклаш ташкилотларининг эътиборини жалб этиб ташкилотларининг эътиборини жалб этиб келаётган глобал муаммолардан бирига келаётган глобал муаммолардан бирига айланиб бормокда.айланиб бормокда. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz  Жахон Согликни Саклаш Ташкилоти Жахон Согликни Саклаш Ташкилоти таърифига асосан Госпитал (касалхона таърифига асосан Госпитал (касалхона ичи, нозокомиал, ятроген) ичи, нозокомиал, ятроген) инфекцияларга беморнинг даволаш-инфекцияларга беморнинг даволаш- профилактик муассасаларда (д.п.м.) профилактик муассасаларда (д.п.м.) булиши, даволаниши ёки тиббий ёрдами булиши, даволаниши ёки тиббий ёрдами олиш учун мурожат килиши билан боглик олиш учун мурожат килиши билан боглик булган ва микроб этиологияси сабабли булган ва микроб этиологияси сабабли келиб чикган хар кандай касалликнинг келиб чикган хар кандай касалликнинг клиник белгиларини (беморнинг даволаш клиник белгиларини (беморнинг даволаш профилактик муассасаларида булган профилактик муассасаларида булган даври давомида ёки ундан чиккан  Касалхонага жойлаштирилган беморлар уртасида Касалхонага жойлаштирилган беморлар уртасида госпитал инфекция билан касалланиш госпитал инфекция билан касалланиш даражасининг курсатгичи, урта хисобда 100 даражасининг курсатгичи, урта хисобда 100 беморга 8,4-9,9% фоизни ташкил этади. беморга 8,4-9,9% фоизни ташкил этади.  Хозирги даврда ривожланган мамлакатларда Хозирги даврда ривожланган мамлакатларда касалхона ичи инфекциясининг учраш холлари, касалхона ичи инфекциясининг учраш холлари, шифохонага жойлаштирилган беморларнинг шифохонага жойлаштирилган беморларнинг умумий сонига нисбатан 5-12% фоизни ташкил умумий сонига нисбатан 5-12% фоизни ташкил килади. Шунга асосан, ривожланган давлатларда килади. Шунга асосан, ривожланган давлатларда хар йили ахолининг 1% фоизи госпитал хар йили ахол Этиологияси Этиологияси Касалхона ичи инфекциясини ҳар хил гуруҳларга Касалхона ичи инфекциясини ҳар хил гуруҳларга оид микроорганизмлар чақириши мумкин:оид микроорганизмлар чақириши мумкин: бактериялар, вируслар, содда жониворлар, бактериялар, вируслар, содда жониворлар, замбуруғлар ва бошқалар.замбуруғлар ва бошқалар. Улардан кўпчилиги шартли-патоген Улардан кўпчилиги шартли-патоген микроорганизмларга киради.микроорганизмларга киради. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz Улардан кўпроқ Улардан кўпроқ стафилококкларстафилококклар , , грамманфий бактерияларграмманфий бактериялар ( ( ичак ичак таёқчаси, клебсиеллалар, протей, таёқчаси, клебсиеллалар, протей, сальмонеллаларсальмонеллалар ), ), псевдоманадларпсевдоманадлар , , баъзан баъзан стрептококкларстрептококклар , , энтерококкларэнтерококклар ва бошқалар ва бошқалар касалликлар чақиради. касалликлар чақиради. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz Касалликни асосан Касалликни асосан ташқи муҳит ташқи муҳит омилларига ва омилларига ва антибиотикларга антибиотикларга чидамли бўлган чидамли бўлган ““ Госпитал штамларГоспитал штамлар ”” чақиради. чақиради. Касалхона ичи Касалхона ичи инфекцияларининг инфекцияларининг ривожланишида ривожланишида гриппгрипп ,, ОРЗОРЗ ҳам ҳам аҳамият касб этади. аҳамият касб этади. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz Инфекция хакида тушунча:Инфекция хакида тушунча:  Инфекция Жараёнидаги занжир Мойил хужаин (омиллар) Касаллик кузгатувчи Манба www.arxiv.uzwww.arxiv.uz Инфекциянинг юкиш Инфекциянинг юкиш йулларийуллари инфекциялар контакт йул хаво томчи йули трансмиссив www.arxiv.uzwww.arxiv.uz Касалхона ичи Касалхона ичи инфекциялари...инфекциялари... ҳаво-томчиҳаво-томчи , , маиший-мулоқотмаиший-мулоқот , , парентералпарентерал ва ва алиментаралиментар каби каби табиийтабиий юқиш йўллари юқиш йўллари билан бир қаторда, табобат амалиёти туфайли билан бир қаторда, табобат амалиёти туфайли пайдо бўладиган сунъий (артифициал) юқиш пайдо бўладиган сунъий (артифициал) юқиш йўллари билан ҳам тарқалади. Бу асосан даволаш йўллари билан ҳам тарқалади. Бу асосан даволаш ва диагностика мақсадида қўлланиладиган ва диагностика мақсадида қўлланиладиган муолажалар туфайли амалга ошади. Масалан: муолажалар туфайли амалга ошади. Масалан: қон ёки қон препаратларини қуйиш, яхши қон ёки қон препаратларини қуйиш, яхши стерилизация қилинмаган шприцлар орқали стерилизация қилинмаган шприцлар орқали қи ДПМ ларда инфекцион ДПМ ларда инфекцион назоратни ташкил этиш.назоратни ташкил этиш. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz Профиликтик чора-тадбирларПрофиликтик чора-тадбирлар  Асептика ва антисептика қоидаларига амал Асептика ва антисептика қоидаларига амал қилиш.қилиш.  Тиббиёт ходимлари шахсий гигиена қоидаларига Тиббиёт ходимлари шахсий гигиена қоидаларига амал қилиши.амал қилиши.  Кунига камида 2 маротоба бактериацид Кунига камида 2 маротоба бактериацид лампалардан фойдаланиш. лампалардан фойдаланиш.  Тиббиёт ходимларининг соғлиғини назорат Тиббиёт ходимларининг соғлиғини назорат қилиш.қилиш.  Шифохоналарда санитария – гигиена, Шифохоналарда санитария – гигиена, дезинфекция ва стерилизациядезинфекция ва стерилизация режимини доимо режимини доимо назорат қилиб туриш.назорат қилиб туриш. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz  Тиббиёт анжомларининг сифатли стерилизация Тиббиёт анжомларининг сифатли стерилизация бўлишини назорат қилиш.бўлишини назорат қилиш.  Хомиладор аёллар ва туғадиган аёлларни Хомиладор аёллар ва туғадиган аёлларни стафилакок анатоксини билан махсус эмлаш.стафилакок анатоксини билан махсус эмлаш.  Касалланиш хавфи юқори бўлган гуруҳларга Касалланиш хавфи юқори бўлган гуруҳларга кирувчи беморларни бифидумбактерин, бификол кирувчи беморларни бифидумбактерин, бификол ва антибиотиклар ёрдамида профилактика ва антибиотиклар ёрдамида профилактика қилиш.қилиш.  Рационал антибиотик – профилактика ва Рационал антибиотик – профилактика ва антибиотикотерапия антибиотикотерапия  ДПМ ходимларини ВГВга қарши 3 маротаба ДПМ ходимларини ВГВга қарши 3 маротаба эмлашэмлаш www.arxiv.uzwww.arxiv.uz КИКИ инфекцияларнинг ЭН тизими қуйидаги инфекцияларнинг ЭН тизими қуйидаги тадбирларни қилишни тақозо қилади:тадбирларни қилишни тақозо қилади:  Шифохона инфекцияларини тўлиқ қайд қилишШифохона инфекцияларини тўлиқ қайд қилиш  ДПМларидаги даволаш-профилактика ДПМларидаги даволаш-профилактика жараёнини эпидемиологик жиҳатдан баҳолашжараёнини эпидемиологик жиҳатдан баҳолаш  КИКИ И манбаларини, юқиш йўлларини, И манбаларини, юқиш йўлларини, юқтириш омилларини аниқлаб, уларни доимо юқтириш омилларини аниқлаб, уларни доимо таҳлил қилиб бориштаҳлил қилиб бориш  КИКИ И асосий юқиш жойларини, тарқалиш И асосий юқиш жойларини, тарқалиш вақтларини аниқлашвақтларини аниқлаш www.arxiv.uzwww.arxiv.uz  КИКИ Ининг этиологик омилларини аниқлаш ва Ининг этиологик омилларини аниқлаш ва уларнинг мониторингиуларнинг мониторинги  КИКИ Иларда ажратилган микрофлоранинг Иларда ажратилган микрофлоранинг антибиотикларга дезинфекцияловчи моддаларга антибиотикларга дезинфекцияловчи моддаларга нисбатан чидамлилигини аниқлаш ва нисбатан чидамлилигини аниқлаш ва антибиотикларга чидамли микроорганизмлар антибиотикларга чидамли микроорганизмлар мониторинги мониторинги  Антибиотикларни антибиотикограммага монанд Антибиотикларни антибиотикограммага монанд равишда тавсия қилишравишда тавсия қилиш  КИКИ И бактериологик текширувларни ва И бактериологик текширувларни ва назоратни юқори савияда ташкил қилишназоратни юқори савияда ташкил қилиш  ДПМларидаги атроф-муҳит объектларини ДПМларидаги атроф-муҳит объ ИНФЕКЦИОН НАЗОРАТНИ ТАШКИЛ ЭТИШДА ИНФЕКЦИОН НАЗОРАТНИ ТАШКИЛ ЭТИШДА ОМХнинг РОЛИОМХнинг РОЛИ  Шифохоналарда санитар-Шифохоналарда санитар- гигиеник ва эпидемияга гигиеник ва эпидемияга қарши кураш режимига қарши кураш режимига амал қилишини узлуксиз амал қилишини узлуксиз кузатиб бориш.кузатиб бориш.  ДПМларида стерилизация, ДПМларида стерилизация, дезинфекция ва дезинфекция ва профилактик чора-профилактик чора- тадбирларнинг тадбирларнинг ўтказилишини доимо ўтказилишини доимо назорат қилишназорат қилиш  ДПМларида ГИларнинг ва ДПМларида ГИларнинг ва қилинган тадбирларнинг қилинган тадбирларнинг РЭТ ва ОЭТни доимо РЭТ ва ОЭТни доимо ўтказиб туриш.ўтказиб туриш.  ДПМларида ГИларнинг ДПМларида ГИларнинг прогнозини ўрганиб туришпрогнозини ўрганиб туриш .. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz  Йирик шифохона ва поликлиникаларЙирик шифохона ва поликлиникалар нингнинг эпидемиологэпидемиолог ии билан хамкорликда иш билан хамкорликда иш фаолиятини юритишфаолиятини юритиш  ДСЭНМларида ДСЭНМларида КИКИ Иларни назорат қиладиган Иларни назорат қиладиган бўлимларнинг фаолиятини муҳокама қилиб бўлимларнинг фаолиятини муҳокама қилиб туриш туриш  Шифохоналарда Шифохоналарда КИКИ Илар профилактикаси Илар профилактикаси билан шуғулланадиган комиссиялар ташкил билан шуғулланадиган комиссиялар ташкил қилишқилиш www.arxiv.uzwww.arxiv.uz  Касалликни яна хам таркалиб Касалликни яна хам таркалиб кетишини олдини олиш кетишини олдини олиш максадида куйидаги максадида куйидаги тадбирлар утказилади:тадбирлар утказилади:  1. Юкумли касалликларни илк бор пайдо булишини 1. Юкумли касалликларни илк бор пайдо булишини уз вактида аниклаш учун хар куни мунтазам равишда уз вактида аниклаш учун хар куни мунтазам равишда беморларни (тери, халкум, огиз бешликлари беморларни (тери, халкум, огиз бешликлари х.к.ларнинг холатларини) синчиклаб текшириб х.к.ларнинг холатларини) синчиклаб текшириб туриш.туриш.  2. Болаларни бир-биридан алохида килиб, унча катта 2. Болаларни бир-биридан алохида килиб, унча катта булмаган палаталарга жойлаштириш.булмаган палаталарга жойлаштириш. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz  3. Койкалар орасида масофанинг 1 метрдан 3. Койкалар орасида масофанинг 1 метрдан кам булмаслигии таъминлаш.кам булмаслигии таъминлаш.  4. Булимда санитар-гигиеник, эпидемияга 4. Булимда санитар-гигиеник, эпидемияга карши ва дезинфекцион режимнинг карши ва дезинфекцион режимнинг бажарилишига катъий риоя килиш.бажарилишига катъий риоя килиш.  5. Жорий дезинфекцияни тартибли равишда 5. Жорий дезинфекцияни тартибли равишда олиб бориш.олиб бориш.  6. Булим ходимлари уртасида доимо 6. Булим ходимлари уртасида доимо мунтазам равишда инструктаж утказиб мунтазам равишда инструктаж утказиб туриш.туриш. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz Уз.Рес.ССВ томонидан жорий Уз.Рес.ССВ томонидан жорий этилган буйруклар ва уларни этилган буйруклар ва уларни КИИ олдини олишда КИИ олдини олишда ахамиятиахамияти 1.1. Узбекистон Республикаси ССВ томонидан 2007 йил Узбекистон Республикаси ССВ томонидан 2007 йил 29 декабрда «Узбекистон Республикаси ССВ гининг 29 декабрда «Узбекистон Республикаси ССВ гининг барча ДПМ ларида санитар-гигиеник, эпидемияга барча ДПМ ларида санитар-гигиеник, эпидемияга карши ва дезинфекцион режимни урнатиш ва карши ва дезинфекцион режимни урнатиш ва назорат килиш » хакидаги № 600 – буйруги кабул назорат килиш » хакидаги № 600 – буйруги кабул килинди.килинди. 2.2. № № 480 – оитс профилактикаси480 – оитс профилактикаси 3.3. № № 560 – вирусли гепатитни олдини 560 – вирусли гепатитни олдини олиш чора-тадбирлариолиш ч Эътиборингиз учунЭътиборингиз учун РАХМАТ!РАХМАТ! !!!! www.arxiv.uzwww.arxiv.uz