Hazm tizimi kasalliklarida bemorlarni parvarish qilish - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	21 Сентябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Hazm tizimi kasalliklarida bemorlarni parvarish qilish

Купить

Tibbiyot kasbiga kirish

Hazm tizimi kasalliklari bilan kasallangan bemorlarni parvarish qilish va ularning nazorati.

Hazm tizimi anatomiyasi Ovqat hazm qilish a’zolariga : • og iz bo shlig i, halqum, ʻ ʻ ʻ • qizilo ngach, me’da, ʻ • ingichka ichak, jigar, o t pufagi, ʻ • me’da osti bezi va yo g on ichak kiradi.Ovqat hazm qilish, bu ʻ ʻ murakkab jarayon bo lib, ovqatga mexanik va kimyoviy ishlov ʻ berilib, oziq mahsulotlarini so rilishi, hazm bo lmagan ovqat ʻ ʻ mahsulotlarini chiqarib yuborish bilan xarakterlanadi.

• Ovqat hazm qilish, bu murakkab jarayon bo lib, ovqatga ʻ mexanik va kimyoviy ishlov berilib, oziq mahsulotlarini so rilishi, hazm bo lmagan ovqat mahsulotlarini chiqarib ʻ ʻ yuborish bilan xarakterlanadi. Ovqat og iz bo shlig ida ʻ ʻ ʻ maydalanib halqum orqali qizilo ngachga tushadi. ʻ Qizilo ngachning uzunligi 25 sm bo lib, ichki tomondan ʻ ʻ shilliq parda, tashqi tomondan seroz parda bilan o ralgan ʻ muskul naydan iborat. Qizilo ngach devorida to rtta ʻ ʻ fiziologik torlik bo lib, unda dag al ovqatlar ushlanib qoladi ʻ ʻ ( bo yin, ko krak, diafragma, kardiya ʻ ʻ ). Ovqat qizilo ngachdan me’daga tushadi. ʻ

Me’da qorin bo shlig ida joylashgan. Me’da yuqoridan va chapdan ʻ ʻ diafragmaga taqalib turadi. U kardial qism (kardia), me’da gumbazi (tubi), tanasi, pilorik bo limdan tashkil topgan. ʻ

Hazm tizimi funksiyalari Me’da devori 4 qavatdan: shilliq, shilliq osti, muskul va tashqi seroz qavatdan iborat. Me’daning asosiy funksiyalari sekretor va motor funksiyalaridir. Medaning shilliq pardasida hazm shirasini ishlab chiqaruvchi millionga yaqin bezlar joylashgan. Me’da shirasi tarkibida pepsin, xlorid kislota va shilliq bo ladi. ʻ Bir kecha kunduzda bir-ikki litr miqdorida me’da shirasi ishlab chiqariladi. Me’da bezlari faoliyatiga nerv impulslari ta’sir qiladi. Asabiy zo riqishlar shira ishlab chiqarishni kuchaytiradi. ʻ Ovqat me’dada bir necha soat saqlanadi.

• Me’daning motor funksiyasi 150 muskullarning qisqarishi bilan bajariladi. Maydalangan ovqat bo lak-bo lak bo lib o n ikki barmoq ʻ ʻ ʻ ʻ ichakka o tkaziladi. O n ikki barmoq ichakka meda osti bezidan ʻ ʻ pankreatin va o t pufagidan o t suyuqligi kelib tushadi. Me’da osti ʻ ʻ bezi ishlab chiqargan pankreatin moddasi ovqatni uglevodli qismini, o t suyuqligi esa yog larning parchalanishiga olib keladi. Ingichka ʻ ʻ ichakda vorsinkalar (so rg ichlar) joylashgan bo lib, parchalangan ʻ ʻ ʻ ovqat mahsulotlarining qonga so rilishini ta’minlaydi. ʻ

Ingichka ichakda aminokislotalar bilan monosaxaridlar to g ridan-ʻ ʻ to g ri qonga so riladi, yog kislotalari qopqa vena orqali jigarga, ʻ ʻ ʻ ʻ neytral yog lar esa limfa yo llariga tushadi. Ingichka ichakda ʻ ʻ vitaminlar ham so riladi, ovqatning qonga so rilmagan qismi ʻ ʻ yo g on ichakka o tadi va ichak tayoqchalari yordamida yog ʻ ʻ ʻ ʻ klechatkalariga parchalanib so riladi. Qolgan ortiqcha moddalar ʻ najas bo lib tashqariga chiqib ketadi. Jigar ovqat hazm qilish ʻ sistemasida zararli moddalarni zararsizlantirish vazifasini bajaradi. O t suyuqligini ishlab chiqarib, qonni filtrlab beradi. ʻ

H а zm tizimi а' zol а ri k а s а llikl а ri bil а n og rigʻ а n b е morl а rni kuz а tish v а p а rv а rishl а sh ikki yo n ʻ а lishd а o tk ʻ а zilishi k е r а k. Umumiy chor а - turli org а n v а sist е m а l а r k а s а llikl а ri bo lg ʻ а n kuz а tuv v а p а rv а rishg а muxtoj b е morl а r bo yich ʻ а:

M а xsus chor а - b е morni k а s а llik simptoml а ri bil а n kuz а tish v а p а rv а rishl а shg а q а r а tilg а n chor а l а r bo lib, masalan xʻ а zm а' zol а ri k а s а llikl а rid а:

D е f е k а tsiy а • Bir sutk а d а yo g on ichʻ ʻ а k ichid а o rt ʻ а ch а 1,5-2 l himus h а r а k а tl а n а di. Suv v а el е ktrolitl а r so rilib (yo g on ich ʻ ʻ ʻ а kning proksim а l qismid а), x а zml а nish j а r а yoni tug а g а nid а n k е yin а n а l t е shik orq а li 150-250 gr а mm sh а kll а ng а n а xl а t m а ss а si а jr а til а di. Ich а kl а rning qoldiq mahsulotlardan bo sh ʻ а tilishi - d е f е k а tsiy а ( lot. def а ec а tio: deqo shimch ʻ а, yo qotishni b ʻ е lgil а ydi, f а ex, f а ecis - cho km ʻ а, quyq а). D е f е k а tsiy а to g ri ich ʻ ʻ а kd а gi bosim 40-50 sm suv ust. g а yetg а nid а p а ydo bo l ʻ а di. D е f е k а tsiy а ning norm а l ritmi sutk а sig а bir, b а' z а n ikki m а rt а, od а td а, ert а l а b yoki kun d а vomid а sodir bo l ʻ а di. Aj

• Axlat rangi unda o t pigmentlariga bog liq. Agar o t kislotalari ʻ ʻ ʻ ichakka tushmagan bo lsa axlat kul rangda bo ladi. Shuningdek ʻ ʻ axlat rangi iste‘mol qilingan ovqat va dori vositalariga ham bog liq. ʻ

Ko ngil aynishi (lot. ʻ nausea) • ko krak osti, ko krak, halqum va og iz ʻ ʻ ʻ bo shlig ida noqulaylik bo lib, ʻ ʻ ʻ ko pincha qusish bilan davom etadi. ʻ Ko ngil aynishi so lak oqishi, teri ʻ ʻ qoplamlari oqarishi, yuqori teri ajralishi, bosh aylanishi, qon bosimi pasayishi bilan birga kechishi mumkin. Bu simptom rivojlanishida qusish markazining qo zg alishi yotadi. Agar ʻ ʻ ko ngil aynishi soatlab davom etadigan ʻ bo lsa, hamshira bemorga holatni ʻ vaqtincha yengillashitirishni o rgatishi ʻ kerak-kichik porsiyalar orqali gazlanmagan mineral suvni ichish.

Qusish (yunon. emesis) • Oshqozon ichidagi massaning og iz orqali noixtiyoriy ajralishi. ʻ Ko pincha qusish ko ngil aynishidan so ng kechadi. Qusish ʻ ʻ ʻ faqatgina hazm qilish organlari kasalliklarida emas balki yuqumli kasalliklarda, zaharlanishlarda, buyrak kasalliklarida, qandli diabetda, gipertonik kasalliklarda, nerv kasalliklarida kuzatiladi. Qusish bemor holatini yomonlashtirishi, organizmni suvsizlantirishi va elektrolitlar yo qotilishiga sabab bo ladi. Bemorning hushini ʻ ʻ yo qotganda qusish massalari bilan aspiratsiyasi bo lishi mumkin, ʻ ʻ bu esa o pka yallig lanishiga sabab bo ladi; uzoq aspiratsiya ʻ ʻ ʻ asfiksiyaga olib kelishi mumkin. Og ir qusish ko pincha oshqozon ʻ ʻ shilliq qavatining buzilishiga olib kelib, oshqozon qon ketishiga olib kelishi mumkin (Mellori-veyss sin

• Aspiratsiya (lot. aspiratio – bo g ilish) – pastki nafas ʻ ʻ yo llariga havo bilan ʻ suyuqliklar va yot jismlarning tushishi. Aspiratsiya o tkir ʻ yo tal, ba’zida nafas ʻ yetishmovchiligi va hush yo qolishi bilan kechishi ʻ mumkin. Hamshira bemorning holatini kuzatishi va qusish massalarining aspiratsiyasining oldini olishi kerak. Qusish massalarida qon bo lganda ʻ bemorni to shagiga yotqizib, zudlik bilan ʻ shifokorni chaqirish kerak. Shifokor kelgunga qadar epigastral sohaga muz qo yish mumkin, ʻ Pulsni sanash va Arterial bosimni o lchash ʻ kerak.

• Qusish massalarini yig ish uning miqdori va ʻ tarkibini laboratorik tekshiruvda aniqlash uchun amalga oshiriladi. Yig ish uchun og zi keng ʻ ʻ hajmdagi va qopqog i bo lgan shisha idish qulay ʻ ʻ hisoblanadi. Agar qusish qaytalanadigan bo lsa, ʻ qusish massalarini alohida idishlarga yig ish kerak. ʻ Qusish massalarini shifokor kelgunga qadar saqlash kerak. Qusish massalarini zararlantirish uchun qopqoq bilan yopilgan idishga quruq oxakli xlor sepiladi va aralashtiriadi. 1 soatdan so ng u ʻ kanalizatsiyaga oqiziladi.

Jig ildon qaynashi, zarda qilish ʻ (Lot. pyrosis.) • Jig ildon qaynashi, zarda qilish (Lot. pyrosis.) - ko krak ʻ ʻ yoki qorinning epigastral sohasi atrofidagi kuydiruvchi harakterdagi og riqqa, ko pincha qizilo ngachga me’da ʻ ʻ ʻ xlorid kislotasini ko tarilishi va qizilo ngach silliq mushak ʻ ʻ spazmı hisobiga vujudga keladi. Sabablari: reflyuks- ezofagit, oshqozon va o n ikki barmoqli ichak yarasi ʻ kasalligi, o t yo llarining kasalliklari, diafragma ʻ ʻ churralarida bo lishi mumkin. Jig ildon qaynashini ʻ ʻ yo qotish uchun bemorga shifokor tomonidan tavsiya ʻ etilgan dori-darmon berilib, unga stakan sut, mineral yoki qaynatilgan suv beriladi, uyqu vaqtida karavotning bosh tomoni ko tariladi. ʻ

• Ishtaha buzilishi. Bemorlarda ovqat hazm qilish tizimi kasalliklari ko pincha ishtahaning buzilishiga olib keladi. Ishtaha (lotinchada ʻ appetitio - kuchli istak, xohish) ovqatlanishdan oldin va ovqat bilan bog liq yoqimli tuyg uga ataladi. Ishtahaning buzilishining quyidagi ʻ ʻ turlari mavjud: • Ishtahani pasayishi. Me’da sekretsiyasini kamayishi va oshqozonning kislotaligini kamayishi tufayli vujudga keladi. Ishtaha butunlay yo qolishi anoreksiya deyiladi. - Ishtahani oshishi. Ko pincha ʻ ʻ oshqozon yarasi, pankreatitda kuzatiladi. • Patologik Ishtahani oshishi Bo limiya deyiladi. Bo limiya organik ʻ ʻ miya kasalligining namoyon bo lishi mumkin. ʻ • Ishtahani buzilishi (pikatsizm) - kul, ko mir, bo r, ohak, kesaklarni ʻ ʻ iste'mol qilishga hohishni vujudga kelishi. Pikatsizm ovqat

• Diareya. Ich ketishi yoki diareya (yunon-diiya harakatlari, rriyo-muddati) - tez-tez defeksatsiya (kuniga 2 martadan ortiq), bunda axlat massasi suyuq. Diareya odatda tezlashtirilgan ichak peristaltikasi bilan bog liq va bu tez harakatlanish natijasida ʻ ichaklar orqali va ichak mahsullarini tezlashtirilgan evakuatsiya qilish natijasida yuzaga keladi. Diareya, shuningdek, ichakda suv va elektrolitlar so rilishining kamayishi, ʻ ichak bo shlig iga sekretsiyani kuchayishi va ʻ ʻ shilimshiqni oshirib yuborishga asoslangan. Agar bu ichak shilliq qavatining yallig lanishiga olib keladigan bo lsa, suyuq ʻ ʻ axlatda turli xil qo shimchalar paydo bo ladi. ʻ ʻ

• Diareya bilan og rigan bemorlar parvarishi. ʻ • Bu birinchi navbatda bemor tanasi, shuningdek yotoq joyi va kiyimini toza saqlashdan iborat. Bemor hojatini unitazda emas, balki shifokor najasni tekshirishi uchun tuvakda bajarishi kerak. Har bir hojatdan so ng bemorning orqa chiqaruv teshigini ʻ atrofi kuchsiz dezenfiksiyalovchi moddalar bilan ohista artish kerak. Uzoq davom etadigan og ir ʻ diareya organizmning ko p miqdorda elektrolitlarni ʻ (K, Na, Mg va boshqalar) yo qotishiga, ʻ suvsizlanishiga va arterial bosimini tushushiga olib keladi. Shuning uchun hamshira doimo bemor ahvolini, puls sonini, arterial bosimini, bemor qabul qilgan suyuqlik hajmini, bemorning necha marotaba hojatga chiqqanini va najas ko rinishini kuzatib ʻ borishi kerak. Bemor og irligi har kun o lchanib, ʻ ʻ qayd

• Meteorizm - qorinning dam bo'lishi, ichaklarda ortiqcha gaz xosil bo’lib, ularni ichaklarda sekin xarakatlanishi natijasida paydo bo'ladi. Ba'zan havoni me’yoridan ortiq yutilishi yoki qora non, sut, kartoshka, mosh, tuzlangan karam kabi maxsulotalarni ko’p iste'mol qilinishi natijasida yuzaga keladi. Meteorizimni kamaytirish uchun aktivlangan ko’mir 0,5-1 tabletka kuniga 2 maxal, smekta, espumizan kabi dori vositalari yoki moychechak ekstrakti bilan xukna qilish tavsiya etiladi. Erta yoshdagi bemorlarga va og'ir yot gan bemorlarga gaz chikaradigan trubkani tikish uchun, bir uchiga (yassi qirrali) vazelin moyi suriladi va extiyotlik bilan tug’ri ichakka kamida 10 sm kirgiziladi, ikkinchi uchini tuvakka yo’naltiriladi (trubkaning ichakni tarkibidagi suyuqlik oqishi mum

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar