Hisoblash texnikasida axborotni kodlashning zamonaviy usullari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Hisoblash texnikasida axborotni kodlashning zamonaviy usullari

Купить

Mustaqil ishi
Mavzu : Hisoblash texnikasida axborotni kodlashning
zamonaviy usullari

Zamonaviy hisoblash texnikasi ko‘pincha axborotni
signallarning ketma-ketligi yordamida kodlashning ikki
usulidan foydalaniladi magnitlangan va magnitlanmagan,
yuqori yoki past kuchlanishli va hokazo. Bir holatni 0 bilan,
ikkinchisini 1 raqami bilan belgilash qabul qilingan. Bunday
kodlash ikkilik
kodlash deyilib, 0 va 1 raqamlari bitlar (ing.
Dit-dinary-digit-ikkilik raqam) deb ataladi. Bunda
har bir
murakkab tushuncha , ikkilik belgilari ketma-ketligida
ifodalanadi.
Shunday qilib quyidagilar bajariladi.
O nlik raqamlarni ikkilikda (binarli) kodlash.
ʽ
Alifbo belgilarini ikkilikda kodlash (axborot almashinishning
alifbo standart kodi (ASCII).
Kodlar ikki xil:
tekis va tekis bulmagan turda bo‘lishi
mumkin. Tekis ikkilik kodlari ketma-ketligi bir xil ikkilik
belgilariga ega bo‘lsa, tekis bulmagan turi teng bulmagan
ikkilik belgilariga ega.

ASCII jadvali quyidagi guruhlarga ajratilgan:
boshqaruvchi belgilar,
arifmetik amallar belgilari , raqamlar, maxsus
belgilar ,
lotin alifbosi,
milliy alifbo,
psevdografika
belgilari ,
matematik belgilar.

Tekis bo lmagan kodga Morze alifbosi misol bo la ʽ ʽ
oladi, chunki unda har bir harf va raqamga uzun va
qisqa signallarning ikkilik ketma-ketligi mos keladi.
Masalan, E harfiga
birgina nuqta mos kelsa , R harfiga
to rtta nuqta mos keladi.
ʽ
Hisoblash texnikasida odatda tekis kodlardan
foydalaniladi.
Matni axborotni ikkili kodlashda har bir belgiga uning
kodi-belgilangan mikdorldagi nollar va birlar ketm a-
ketligi mos quyiladi. Ko‘pgina zamonaviy EHM larda
har bir belgiga
bayt deb ataladigan 8 ta nol va
birlardan tashkil topgan ketma-ketlik mos keladi.
Ular ja’mi 256 ta bo‘lib, ular 256
xil turli harflarni ,
raqamlar, tipish belgilari va hokazolarni kodlash
imkonini beradi.

Matnli axborotlarni kodlash.
Hozirgi vaqtda foydalanuvchilarning katta qismi
kompyuter yordamida harflar, sonlar, tinish belgilari va
boshqa belgilardan iborat matnli ma’lumotlarni qayta
ishlaydi. Hisoblab ko’ramiz, hamma belgilar nechta va
bizga qancha miqdordagi bitlar kerak. 10ta son, 12 ta
tinish belgi, 15 ta arifmetik amal, lotin va rus alfaviti
harflari: jami 8 bitga to’g’ri keladigan 155ta belgilar.
Axborot o’lchovi birliklari:
1 bayt = 8 bit
1 Kbayt = 1024 bayt
1 Mbayt = 1024 Kbayt
1 Gbayt = 1024 Mbayt
1 Tbayt = 1024 Gbayt

Belgili axborotni kodlash.
Asosiy operatsiya, matnning alohida belgisida
bajariladi-belgilarni taqqoslash. Simvollarni
taqqoslashda eng muhim jihat har bir belgi uchun
takrorlanmaslik va bu kodning uzunligi, bevosita
kodlash prinsipini tanlash amaliy jihatdan
ahamiyatga ega emas. Matnlarni kodlashda turli kod
jadvallarida foydalaniladi.
Muhimi, bir yoki bir nechta matnni kodlash va
dekodlashda bir jadvaldan foydalanlsa bo’lgani.
Kodlash jadvali –tarkibida bir qancha tartiblangan
kodlanuvchi belgilar obrazi va unga mos ikkilik
koddagi belgi bo’lgan jadvaldir.
Birmuncha mashhur kodlash jadvallari quyidagilar:
ДКОИ-8, ASCII, CP1251, Unicode.

ASCII kodlashtirish tizimi Ikkilik kodlash orqali har
bir raqam va alifbodagi belgilar jahon andozalaridagi
kodlash jadvali – ASCII (American Standart Code for
Information Interchange) yordamida ikklik belgilar
ketma-ketligida ifodalanadi.
ASCII jadvali yordamida ayrim belgilarning ikkilik
tizimidagi kodlari:
A – 01000001 I – 01001001
B – 01000010 J – 01001010
ya’ni ASCII jadvalida keltirilgan , masalan A belgisi
o‘noltilikda 41
(16)
ga teng bo‘ladi. Bu yerda belgi turgan
katakda kesishgan ustun va satr raqamlari qo‘shilib
yoziladi.

Tovushli axborotlarni kodlash.
Fizika kursidan ma’lumki tovush bu
havoning tebranishidir. O’zining tabiatiga
ko’ra tovush uzluksiz to’lqindir.
Agar tovushni elektr signalga
o’zgartirsak(masalan, mikrofon
yordamida), biz vaqt o’tishi bilan
o’zgaruvchi bir tekis kuchlanishni
ko’rishimiz mumkin. Kompyuter analog
signalni qayta ishlashi uchun uni
qandaydir ikkilik ko’rinishdagi sonlar
ketma-ketligi ko’rinishiga o’zgartirishimiz
kerak.

Axborotni ikkilik sanoq sistemasida kodlash
Kompyuter raqamlarining o’zini emas, balki shu
raqamlarni ifodalovchi signallarni farqlaydi. bunda
raqamlar signalning ikki qiymati bilan
(magnitlangan yoki magnitlanmagan ; ulangan yoki
ulanmagan ; ha yoki yo’q va hokazo...) ifodalanadi.
bu holatning birinchisini 0 raqami bilan,
ikkinchisini esa 1 raqami bilan belgilash qabil
qilinga bo’lib, axborotni ikkita belgi yordamida
kodlash nomini olgan.
Bu usul qisqacha qilib, ikkilik kodlash deb ham
ataladi. bunda har bir raqam va alifbodagi belgi
jahon andozalaridagi kodlash jadvali – ASCII
(American Standard Code for Information
Interchange) jadvali yordamida ikkilik belgilar
ketma – ketligida ifodalanadi.

Buning uchun esa diskretizatsiya va
raqamlash kerak. Bu ish bunday shaklda
ham bo’lishi mumkin: ma’lum bir vaqt
oralig’idagi signal amplitudalarini aniqlash
va olingan raqamli ma’lumotlarni kompyuter
xotirasiga yozish.

Hisoblash texnikasida axborotni kodlashning zamonaviy usullari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish