Hokimyat,fuqorolik jamiyati va siyosiy partiyalar - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Hokimyat,fuqorolik jamiyati va siyosiy partiyalar

Купить

Mavzu. Hokimyat,fuqorolik
jamiyati va siyosiy partiyalar.
Reja.
1 . Fuqorolik jamiyati.
2. Partiyalar.
3. Hokimyat.

Shu y il 4 may da dav lat imi z
rahbarining “ Maml ak at ni demok rat ik
y angilash jaray onida fuqaroli k
jamiy at i i nst it ut larining rolini t ubdan
oshirish chora-t adbirlari t o‘g‘risida” gi
farmoni qabul qili ndi. Ushbu huj jat
asosida •
O‘zbek ist on Respublik asi Prezident i
huzuridagi Fuqarolik jamiy at ini
riv ojlant irish bo‘y icha maslahat
k engashi t ashk il et ildi. Maslahat
k engashi rahbari A k mal SA IDOV
bilan mazk ur Farmonning mazmun-
mohiy at i v a ahamiy at i haqida
suhbat lashdik .

Mahalliy davlat hokimiyat organlari
Mahalliy vakillik organlari
Viloyatlar xalq deputatlari
Kengashlari
Shahar, tuman xalq
deputatlari Kengashlari Ijroiya hokimiyati
Viloyatlar hokimliklari
Shahar, tuman
hokimliklari

“ Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar
Kengashlariga saylov to‘g‘risida”gi qonunga ko‘ra,
vakillik organlariga 21 yoshga to‘lgan fuqarolar
saylanadi.

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari.
O‘zbekiston
Respublikasining
Konstitutsiyasi qabul
qilingach, fuqarolarning
o‘zini o‘zi boshqarish
tizimining huquqiy zamini
mustahkamlandi .
Fuqarolar yig‘ini
Shaharchalar
fuqarolar
yig‘ini Qishloq va
ovullar
fuqarolar yig‘ini Mahallalar
fuqarolar
yig‘ini

Ijroiya hokimiyatiga – hokim va uning ijroiya
apparati kiradi.
Hokim tegishli
hududda oliy
mansabdor shaxs
hisoblanadi .
O‘zbekiston Respublikasi
Konstitutsiyasining 101-moddasiga ko‘ra
hokimlarning vakolat muddati – 5 yil.

– Istiqlol yillarida yurtimizda fuqarolik
jamiyatining ijtimoiy-siyosiy va huquqiy muhiti
yuksalmoqda, – dediA.Saidov. – Bu ijobiy
jarayonlar kishiga mamnuniyat bag‘ishlaydi. Nega
deganda, har birimiz demokratiya ne’matlari
iste’molchisi bo‘lish bilan cheklanib qolmasdan,
balki shu ne’matlarni yaratuvchi faol shaxslar
sifatida o‘zligimizni namoyon etishimizbugungi
davr talabidir.

Hamyurtlarimizning davlat va jamiyat hayotida faol ishtirok etishi, o‘z
navbatida, jamiyatimizni yanada demokratlashtirish, erkinlashtirish va
fuqarolik jamiyati institutlarini shakllantirish hamda izchil rivojlantirish
bilan chambarchas bog‘liqdir. Shu ma’noda, keyingi davrda ijtimoiy
hayotning barcha sohalarida demokratik o‘zgarishlarni amalga
oshirishda fuqarolik jamiyati institutlari, xususan, nodavlat notijorat
tashkilotlarining (NNT) roli va ahamiyati, ijtimoiy faolligi, umuman, ular
faoliyatining samaradorligini kuchaytirishga qaratilgan muhim chora-
tadbirlar ko‘rildi.

Prezidentimiz tomonidan, shuningdek, shu yil 26 apreldagi “Fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari
faoliyatini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”, joriy yil 16 apreldagi “Diniy-ma’rifiy
soha faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”, 2018 yil 2 fevraldagi “Xotin-qizlarni qo‘llab-
quvvatlash va oila institutini mustahkamlash sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”, 2017 yil 17 noyabrdagi “Hunarmandchilikni yanada rivojlantirish va hunarmandlarni har tomonlama
qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”, 2017 yil 27 iyuldagi “O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
istiqbolli yosh pedagog va ilmiy kadrlarning malakasini oshirish “Iste’dod” jamg‘armasi faoliyatini yanada
takomillashtirish to‘g‘risida”, 2017 yil 5 iyuldagi “Yoshlarga oid davlat siyosati samaradorligini oshirish va
O‘zbekiston yoshlar ittifoqi faoliyatini qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risida”, 2017 yil 19 maydagi “Millatlararo
munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan do‘stlik aloqalarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”,
2017 yil 3 fevraldagi “Mahalla institutini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” hamda 2016 yil 28
dekabrdagi “O‘zbekiston faxriylarni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash “Nuroniy” jamg‘armasi faoliyatini yanada
takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmonlar qabul qilindi.

Prezident farmonida qayd etilganidek, o‘tgan davrda ushbu sohaga doir 200
dan ortiq normativ-huquqiy hujjat qabul qilindi. Bu haqda so‘z borganda,
avvalo, milliy qonunchilikda O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi yetakchi
o‘rin tutishini ta’kidlash maqsadga muvofiqdir. Asosiy qonunimizning 34-
moddasida fuqarolarning jamoat birlashmalariga uyushish huquqi
mustahkamlab qo‘yilgan. Ya’ni: “O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari kasaba
uyushmalariga, siyosiy partiyalarga va boshqa jamoat birlashmalariga uyushish,
ommaviy harakatlarda ishtirok etish huquqiga egadirlar”.
Konstitutsiyamizning uchinchi bo‘limidagi XIII bob “Jamoat birlashmalari” deb
nomlanadi. Mazkur bobdagi moddalar fuqarolik jamiyatining an’analarini
tiklash, jamoat birlashmalari maqomini huquqiy tarzda rasmiylashtirish,
ularning real va barqaror rivojlanishini ta’minlashga qaratilgan konstitutsiyaviy
qoidalardan tashkil topgan. Eng muhimi, Konstitutsiyamizda fuqarolik jamiyati
institutlarini tashkil etish va ular faoliyatining huquqiy asoslari e’tirof etilgan,
ularning davlat bilan o‘zaro hamkorligi tamoyillari belgilangan.

– Albatta, fuqarolik jamiyati institutlari faoliyat ko‘rsatadigan huquqiy makonni yanada
kengaytirish maqsadida Harakatlar strategiyasida belgilangan ustuvor vazifalar mohiyatidan
kelib chiqib, amaldagi qonun hujjatlari yanada takomillashtirilmoqda va bugungi davr
talablari asosida yangi qonunlar qabul qilinmoqda. Bu haqda so‘z borganda, avvalambor,
2018 yil 12 aprelda qabul qilingan “Jamoatchilik nazorati to‘g‘risida”gi qonunni tilga olishni
istardim.
Ushbu qonunning maqsadi davlat organlari va muassasalari faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini
tashkil etish hamda amalga oshirish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat. Qonunga
binoan O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari,
shuningdek, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ro‘yxatga olingan NNT, ommaviy axborot
vositalari (OAV) jamoatchilik nazorati subyektlari etib belgilangan.

•
– Prezident imizning y angi Farmonida
fuqarolik jamiy at i inst it ut larining faoliy at i
bilan bog‘liq ahv ol jiddiy t anqid qilindi.
Mazk ur hujjat da, xususan: “amalga
oshirilay ot gan k eng k o‘lamli islohot larda,
fuqarolarning siy osiy madaniy at i v a
huquqiy ongini oshirishda, ularning
ma’nav iy v a boshqa nomoddiy eht iy ojlarini
qondirishda nodav lat not ijorat
t ashk ilot larining faol isht irok et ishiga
t o‘sqinlik qilay ot gan qat or t izimli muammo
v a k amchilik lar mav jud” , deb qay d et ilgan.
Bunga nima dey siz? Birgina madaniy-
gumanitar sohalarni
rivojlantirish bo‘yicha
qilingan ishlar haqida
to‘xtalganda, o‘tgan
yilning o‘zida
madaniyat, adabiyot
va san’at, ommaviy
axborot vositalari
sohasiga taalluqli 12
ta muhim hujjat qabul
qilinganini ta’kidlash
maqsadga muvofiqdir.

Misol uchun, “Siyosiy partiyalar
to‘g‘risida”gi qonun “O‘zbekiston
Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik
palatasi deputatining vakili” nomli
142-modda bilan to‘ldirildi. Yangi
modda normalariga ko‘ra, siyosiy
partiya tomonidan Oliy Majlis
Qonunchilik palatasining deputati
bilan kelishilgan holda partiyaning
tegishli saylov okrugidagi hududiy
bo‘limi xodimlari orasidan
jamoatchilik asosida ishlovchi vakil
ajratib berilishi mumkin. Qonunchilik
palatasi deputatining vakili
deputatning saylov okrugidagi o‘z
saylovchilari bilan doimiy aloqa
o‘rnatishiga ko‘maklashadi.

Bundan tashqari, davlatimiz rahbarining
2018 yil 5 apreldagi “O‘zbekiston
Yozuvchilar uyushmasi faoliyatini yanada
takomillashtirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida” hamda 2017 yil 28 iyuldagi
“Ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligini
oshirish va sohani rivojlantirishni yangi
bosqichga ko‘tarish to‘g‘risida”, 2017 yil 19
iyundagi “O‘zbekiston Respublikasi Savdo-
sanoat palatasi faoliyatini tashkil etishga
doir qo‘shimcha chora-tadbirlar
to‘g‘risida”gi qarorlari tasdiqlandi. Bu
normativ-huquqiy hujjatlar tegishli
tizimlar faoliyatini tubdan
takomillashtirishga qaratilgan izchil va
shiddatli yangilanishlar uchun huquqiy
asos vazifasini o‘tamoqda.

Milliy iqtisodiyotni innovatsion
rivojlantirishda akademik ilm-fanning
rolini kuchaytirish, ilmiy-tadqiqot va
innovatsion faoliyatni rivojlantirish, ilg‘or
ilmiy yutuqlarni amaliyotga joriy etish,
joylarda ilmiy maktablarni
mustahkamlash hamda tegishli hududiy
va tarmoq muammolarini hal qilishda
ularning faol ishtirokini ta’minlash ishlari
ham mamlakatimiz rahbarining doimiy
e’tiborida turibdi. Iqtidorli yoshlarni ilmiy
faoliyatga jalb qilish, xalqaro miqyosda
mamlakat ilm-fani nufuzini oshirish
borasida ulkan natijalarga erishilmoqda. Xususan, 9 ta ilmiy-tadqiqot muassasasi
Fanlar akademiyasi tarkibiga qaytarildi,
qator ilmiy tashkilotlar qayta tashkil etildi,
Fanlar akademiyasining fan yo‘nalishlari
bo‘yicha 3 ta bo‘limi va Navoiy bo‘limi
tashkil etildi, O‘zbekistonning eng yangi
tarixi bo‘yicha Jamoatchilik kengashi
faoliyati yo‘lga qo‘yildi. “2017-2021
yillarda respublikada ilmiy-tadqiqot
muassasalari infratuzilmasini mustahkam
lash va innovatsion faoliyatni
rivojlantirish bo‘yicha kompleks chora-
tadbirlar dasturi” amalga oshirilmoqda.

– Albatta, davlatimiz rahbarining ushbu Farmonida, birinchidan, mazkur
sohaning hozirgi holatiga muxtasar va xolis baho berilgan; ikkinchidan,
mavjud kamchiliklar ochiq-oshkora ko‘rsatib o‘tilgan; uchinchidan,
aniqlangan muammolarni bartaraf etishga doir amaliy chora-tadbirlar
belgilangan; to‘rtinchidan, shu ta’sirchan choralarni amalda tatbiq etish va
kutilgan samaradorlikka erishishning aniq mexanizmlari ko‘zda tutilgan.
Eng muhimi, Farmondan Prezidentimizning bugungi kun va yaqin
istiqbolda O‘zbekistondagi fuqarolik jamiyati institutlarini har tomonlama
qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan muhim tashabbuslari o‘rin olgan. Shu
ma’noda ushbu Farmon tom ma’noda tarixiy hujjatdir.

1.Mustaqillik davrida tashkil topgan ilk siyosiy partiya bu – O‘zbekiston Xalq demokratik partiyasidir. Partiyaga 1991-yilning
noyabrida asos solindi.
2.Mustaqillikning dastlabki yillarida tashkil topgan partiyalardan yana biri bu – O‘zbekiston “Adolat”
sotsial-demokratik partiyasidir. U 1995-yil fevralda tuzilgan.
3. Mustaqillik yillarida tashkil topgan partiyalardan yana biri – bu O‘zbekiston Milliy tiklanish demokratik partiyasidir. Ushbu
partiya 1995-yili iyunda tuzilgan.
4. O‘zbekiston siyosiy tizimida o‘ziga xos o‘ringa
ega bo‘lib ulgurgan O‘zbekiston Liberal-demokratik partiyasi (O‘zLiDeP) 2003-yil noyabrda tashkil topgan.
5. O‘zbekiston ekologik harakati o‘z faoliyatini fuqarolarning hozirgi va kelgusi avlodi qulay atrof-muhit sharoitida yashashi,
aholi salomatligini yaxshilash, barcha tabiiy resurslarni muhofaza qilish jarayonlarini yanada chuqurlashtirishda jamiyatning
bor kuch va salohiyatini safarbar qilishga qaratgan. Part iy alar

Davlat — siyosiy tahlil obyekti sifatidaIjtimoiy fanlarda davlat va siyosiy hokimiyat tushunchalari bir butun qaraladi, negaki davlat
hokimiyati oliy siyosiy hokimiyat tarzida namoyon bo‘ladi. Hokimiyatga doir kundalik tasavvurlar uni "boshqaruv", "davlat hokimiyati"
doirasi bilan cheklaydi. Bu leksikada ham o‘z ifodasini topgan: Masalan, fransuz tilida hokimiyat (le pouvoir) — markaziy hokimiyatni
ham anglatadi, inglizchada (the power) — (kuchli, qudratli) davlat ma’nosida ham qo‘llanadi, nemischada (che ge walt) — qudrat, zo‘rlik
ma’nolarida ham keladi. Ruschada "vlast" — boshliqni, "vlasti" zsa — davlatning hokimlik muassasalarini bildiradi. O‘zbek tilida
"hokimiyat" so‘zining ma’nolaridan biri — davlat boshqarmasi va " uning organlari; hukumat, siyosiy hukmronlikni anglatsa, "hokimiyat"
tushunchasi "o‘z izmiga yurgizuvchi, o‘z fikrini o‘tkazuvchi", hukmron ma’nolarida keladi.2 Bu an’ana-barcha xalqlar "tarixiy
taraqqiyotining muayyan davrlarida davlat - hokimiyatni o‘z qo‘lida to‘lrq
mujassam etgan tashkilot bo‘lganidan kelib
chiqadi.·
Ammo siyosiy hokimiyatning davlatdan tashqari bashqa institutlarda ham mujassam bo‘lishini kuzatish mumkin:
siyosiy partiyalar, assotsiatsiyalar, OAVlari v.h. Shuning uchun ham hokimiyat — ijtimoiy hodisa sifatida — ko‘p qirrali, ko‘p o‘lchovlidir.
Bu — uning ta’riflarining xilma — xilligida namoyon bo‘ladi. Ammo siyosat nazariyasi nuqtai nazaridan bu ta’rifning o‘zi yetarli emas,
Negaki, "davlat hokimiyati" tushunchasi mazmunida hokimiyatning yakka markazda to‘planishi nazarda tutiladi va shu tariqa siyosatning
amalda ko‘p omilli ekanligini inkor etish, hisobga olmaslik mavjud. Bugungi kunda ham siyosiy hokimiyat eng ko‘p darajada davlatda
mujassamlashgan bo‘lsa — da, jamiyatda siyosiy hokimiyatga kuchli ta’sir eta oladigan, yoki uni o‘zida aks etuvchi boshqa
институтлар
ҳам mavjud (partiyalar, lobbi guruhlari, OAVlari, korporativ guruhlari, ijtimoiy harakatlar elitalar v.h.). Ushbu mavzu doirasida davlatning
aynan siyosiy hokimiyatga doir jihatlariga e’tibor qaratamiz.·
Davlatni hokimiyat namoyon bo‘lishi shakli tarzida qarash —
siyosat nazariyasida yakka markazli va ko‘p markazli davlat modellarini ajratish imkonini beradi. Tabiiyki, ko‘p markazli davlat hokimiyati
modeli demokratik siyosiy tizimlarda amal qilib, uning asosiy vazifasi — turli ijtimoiy hokimiyat qo‘lamiga ega siyosiy kuchlar
muvozanatini ta’minlash. Siz bilasizki, demokratik tizimlarda hokimiyat "dispersiya"si— "yoyilishi" hodisasi mavjud bo‘lib, bu — ko‘p
ta’sir markazlarining mavjudligi·
davlatning zaiflashuviga emas, kuchayishiga olib keladi.Shunday qilib bu o‘rinda gap hokimiyatning
ko‘pchilik qo‘lida to‘planishi to‘g‘risida ketadi. Ammo kuchli markaziy hokimiyatsiz mamlakatda qonun ustivorligini,tinchlikni
ta’minlash,butun jamiyat samarali taraqqiyot yo‘lini ishlab chiqish va amalga oshirish mumkun emas. Barcha rivojlangan demokratiyalar-
kuchli markazlashgan davlatga modelida davlatning o‘ta markazlashishiga to‘sqinlik qiluvchi mexanizmlar ishlab chiqilgan va ular amalda
qo‘llanadi. Bu mexanizm bir necha sohada amal qiluvchi kafolatlar tizimidan iborat. quydagi ularga qisqacha to‘xtalamiz.

Farmonning tanqidiy-tahliliy ruhiga kelsak, sohada ayni paytda mavjud voqelik aslida
ham shunday. Birgina misol: aytib o‘tilganidek, bu sohada qancha qonunlar, farmon
va qarorlar qabul qilingan, ya’ni yetarli qonunchilik bazasi yaratilgan.
Shunga qaramay, ijtimoiy sheriklik – davlat organlari va NNT o‘rtasida fuqarolarning
keng ko‘lamli ijtimoiy muammolarini hal qilishga, ayniqsa, yoshlarning tashabbuslari
va zamonaviy g‘oyalarini haqiqatda ilgari surishga qaratilgan hamkorlikning samarali
mexanizmiga aylana olgani yo‘q.

Siyosiy partiyalar — ijtimoiy guruhlar manfaatlarini ifodalovchi, ularning eng faol vakillarini birlashtiruvchi siyosiy tashkilotlar.
Siyosiy partiyalar jamiyat siyosiy tizimining muxim qismi, ular davlatning siyosiy yo nalishini belgilashda ishtirok etadi, hukumatning
ʻ
vakillik va ijro etuvchi muassasalarini shakllantiradi. Dastlabki Siyosiy partiyalar 17—18-asrlar inqiloblari davrida paydo bo la
ʻ
boshlagan bo lsada, Siyosiy partiyalarga o xshash jamoa, tashkilotlar qadimdan mavjud edi. Afina geteriyalari, Rim optimat va
ʻ ʻ
populyarlari antik davrda Siyosiy partiyalar vazifasini bajargan. Sp.ning universal shakli asosan, qarindoshlik aloqalari bilan
boglangan kishilar guruhi va maxfiy tashkilotlar bo lgan (Yorklar va Lankasterlar
— o rta asrlar Angliyasida; Ali tarafdorlari — o rta ʻ ʻ ʻ
asrlarda Arabistonda). Osiyo davlatlarida hozirgi kunda ham qarindoshlik va yurtdoshlik tamoyillarining siyosiy partiyalarning
shakllanishi va faoliyat ko rsatishida ahamiyati katta.
ʻ
Markaziy Osiyoda siyosiy partiyalar tuzish uchun tarixiy-ijtimoiy vaziyat 19-asrning oxiri
— 20-asrning boshlarida yuzaga kela
boshladi. Jadidlar va ma rifatparvarlarning xalq orasida ma rifatni yoyib, uning siyosiy faolligini oshirish, ommani Chor Rossiyasi
ʼ ʼ
tarkibida muxtoriyatga erishishga da vat qilish, o lkada mustaqil milliy davlat yaratish masalasini o rtaga qo yish borasidagi
ʼ ʻ ʻ ʻ
harakatlari shundan dalolat berardi (qarang
Jadidchilik ). Lekin ularning intilishlariga chor hokimiyati va mahalliy hukmdorlar boshdan
qarshilik qildi. Oqibatda, mintaqada 1917-yilgacha bo lgan davrda siyosiy, nazariy va tashkiliy jihatdan yetuk Sp. shakllanib
ʻ
ulgurmadi. Okt. to ntarishi arafasida va undan keyin o zini namoyon eta boshlagan siyosiy tashkilotlar va ularning rahbarlari
ʻ ʻ
qatag onga uchradi, badarg a va surgun qilindi (qarang
ʻ ʻ " Milliy ittihod " , Yosh buxoroliklar , Yosh xivaliklar ). Sho rolar davrida esa ʻ
hukmron kommunistik partiyadan boshqa bironbir partiyani tuzish taqiqlandi.
O zbekiston Respublikasi mustaqil bo lganidan so ng siyosiy partiyalarning shakllanishi va faoliyat olib borishiga imkoniyat yaratildi.
ʻ ʻ ʻ
Mamlakatda hozirgi paytda 5 ta siyosiy partiya (O zbekiston Xalq demokratik partiyasi, O zbekiston „Adolat“ sotsial demokratik
ʻ ʻ
partiyasi, O zbekiston Milliy tiklanish demokratik partiyasi, O zbekiston Xalq demokratik partiyasi, O zbekiston Liberal-demokratik
ʻ ʻ ʻ
partiyasi, O zbekiston Ekologik partiyasi) mavjud. Bu Siyosiy partiyalar o z faoliyatini O zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi
ʻ ʻ ʻ
(1992-yil 8 dekabr), O zbekiston Respublikasining „Siyosiy partiyalar to g risida“gi qonuni (1996-yil 26 dekabr), boshqa qonun
ʻ ʻ ʻ
hujjatlari, shuningdek, o z ustavi asosida amalga oshiradi. Siyosiy partiyalar tashkil etish huquqi Konstitutsiyaning 34-moddasida
ʻ
mustahkamlangan. Qonunga ko ra siyosiy partiyalar fuqarolarning huquq va erkinliklarini amalga oshirish maqsadida, o z xohish-
ʻ ʻ
irodalarini erkin bildirish, partiyaga ixtiyoriy ravishda kirish va undan chiqish, a zolarining teng huqukliligi, o zini o zi boshqarish,
ʼ ʻ ʻ
qonuniylik va oshkoralik asosida tuziladi va faoliyat ko rsatadi. Lekin, konstitutsiyaviy tuzumni zo rlik bilan o zgartirishni maqsad
ʻ ʻ ʻ
qilib qo yuvchi;
ʻ

Hokimyat,fuqorolik jamiyati va siyosiy partiyalar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish